Na suka ya sanza ya libwa 2024, Mopepe makasi Helene elekaki na ba etats ya sudi ya
Etats-Unis, mpe etikaki mabebe oyo eleki makanisi.
Sima ya kokoma na mabele na libongo ya nordi ya Florida na mopepe ya makasi kino na 225 km/h, Helene ekɔtaki na kati ya mokili
lokola mbula ya makasi ya tropiki na bolayi ya pene na 800 km, elekaki na kati ya ba etats minei mpe ekomaki kino na
Bangomba ya Appalachian liboso ete mbula yango esila mpenza.
Soki tokokanisi, yango ezali pene na molayi ya nzela kobanda Kiel kino Munich – lokola
nde Allemagne mobimba ezali Lobwaku ya Ahr.
Florida, Georgia, Caroline ya Nola mpe ya Sudi, Alabama mpe Tennessee batangi état d'urgence.
Bankoto ya bato bakimaki na bisika ya kobombana ya lombango. Balobaki ete mipɛpɛ ya makasi koleka ntuku mibale ebɛtaki.
Na bisika mosusu, mai emataki kino na mita mitano ya bolai. Na Caroline du Nord, mbula
ekweaki kino na litre 750 na mɛtrɛ kare moko.
Mabota koleka milio minei bazangaki kura, mpe sima ya pɔsɔ moko, ata mpe milio mibale bazalaki naino kozanga yango.
Banzela na bisika ya bangomba esukolamaki na mai, ekweaki to ekomaki ya kokatana mpo na banzete oyo ekweaki.
Bandako ebɛngamaki mpenza na mai, bamboka mobimba elongolamaki. Ebele ya bisika wana ekotongama lisusu te.
Na bakufi koleka 230 mpe bato koleka 600 oyo bazali naino kozanga, Helene etikali moko ya ba
cyclones ya makasi koleka na lisapo ya Etats-Unis.
"Helene" ezalaki mopɛpɛ ya makasi ya minei oyo ebetaki Etats-Unis na mobu 2024.
Oyo ezali sikoyo mopɛpɛ ya makasi ya etuluku ya mwambe ya 4 to 5 na kati ya sanza 13 oyo eleki.
Bongo nde motango oyo ezalaki na mibu 57 oyo eleki. Emonisi ete ezali na boseangani moko ya sikisiki awa.
Nsima ya likama oyo, bato na ba réseaux sociaux bazali komituna bonene mpe nzela ya "Helene".
Eyebani malamu ete ba cyclones ekitanaka kaka soki ekómi na mabele.
Bamilio ya bato bamonaki likambo oyo pɔsɔ mibale na sima, tango Mopɛpɛ ya makasi Milton ebɛtaki
Florida kobanda mokolo ya 9 kino 10 ya sanza ya zomi.
Kaka ntango Milton ekomaki na Florida, ekitaki makasi, longwa na ekumbaki ya catégorie 4 ekomaki ya catégorie 2
nsima ya kosala kaka kilomɛtrɛ 50 likolo ya péninsule ya Florida, oyo esalaki lokola "frein".
Yango etuni motuna ya ndenge nini "Helene" akokaki kosala mobembo mosika boye na kati ya mokili.
Esengeli koloba sikoyo ete etuka ya bangomba ya Appalachian, etuka ya babola koleka na Etats-Unis, ezali
likolo ya libulu ya lithium oyo eleki monene na mboka.
Lithium esalelamaka mpo na kosala ba batri oyo ekoki kozongisama na kura mpe ba batri ya ba
telefone ya maboko, mituka ya kura, mpe bongo na bongo.
Na likambo oyo, ezali na ntina koyeba ete:
Na été eleki, Prezidá Biden atyaki sinyatili na mobeko moko oyo elobi polele ete kino na mobu 2030, pɔsɔ ntuku mitano
(50%) ya mituka nyonso ya sika oyo etekami esengeli kozala mituka ya kura oyo esalelaka ba batri ya lithium.
Mobeko ya sika oyo babengaki "Inflation Reduction Act" ezali na mokano ya kolendisa ba chaînes
d'approvisionnement ya ba batri na kati ya mboka.
Bakitiseli ya mpako mpo na ba mines mpe ba crédits mpo na mituka ya kura mpe biloko ya kobomba kura na réseau
bazali na mwango ya kopesama soki eteni moko boye ya ba batteries esalemi to ebongisami na Etats-Unis.
Mopanzi sango ya bolukiluki Stew Peters alobi:
Guvernema ya Etats-Unis mpe baninga na bango na mangomba ya mabe ya ba banques centrales balingi kosala bamilio na bamiliare
ya badolare uta na mabele oyo ya lithium, oyo ezwami na nse ya bingumba, na nse ya bandako mpe na nse ya biteyelo.
Bakoki kokɔta na yango te, longola sé soki mabele esili kopetolama mobimba mpe ebongisami mpo na mosala ya kotimola.
Nzela ya malamu koleka ya kosala yango ezali te, longola sé koboma bato oyo bafandaka kuna mpe biloko na bango
nyonso, mpe koloba ete ezali ngambo ya mbongwana ya klima.
Sikawa, bakompanyi ya kotimola mabanga ya ntalo bazongi lisusu na likebi na bango na Caroline du Nord, na Bangomba ya Appalachia,
mpo balingi kosalela libaku ya zando oyo ezali kokola makasi mpo na mituka ya kura mpe bobombi ya nguya ya sika.
Boye, geo-ingénierie, elingi koloba kobongola klima, ekokaki mpenza kozala na kati ya likambo oyo?
Likambo moko ezali ya solo: likama nyonso ebendaka ba nkɔli ya matomba oyo batondisaka mabenga na
bango – mbala mosusu na lolenge ya monene mpenza.
Kla.TV asili kolakisa ba programmes ebele na likambo oyo, lokola oyo elandi: "Boye klima ezali kobeba?"
Bansango mosusu na likambo oyo ekoki mpe kozwama na ba programmes na biso na nse ya
#GeoEngineering na site internet na biso Kla.TV.