WEBVTT 00:00.180 --> 00:06.895 Вернер Альтниккель, 1974 елдан бирле шәхси эшмәкәр булып эшләүче телевидение остасы инженеры, 1997 елгы 00:06.895 --> 00:10.910 EUROSOLAR премиясе һәм башка экологик бүләкләр иясе. 00:10.910 --> 00:18.833 Альтниккель 1986 елның 26 апрелендәге Чернобыль атом һәлакәте белән киң күләмдә шөгыльләнде. 00:18.833 --> 00:22.956 Kla.TV бүген Вернер Альтникель төшергән документаль фильмны күрсәтә. 00:22.956 --> 00:28.703 Анда ул ышандырырлык итеп күрсәтә, Чернобыль һәлакәте чынлыкта «авария» була алмаган! 00:28.703 --> 00:33.375 Бу документация бары тик тарихи анализ турында гына түгел. 00:33.375 --> 00:41.210 Ул вакытта кулланылган корал системалары хәзерге драматик дөнья вазгыятендә безгә тагын да зуррак куркыныч тудыра. 00:41.210 --> 00:46.250 I. Проф. д-р Эдмунд Ленгфельдерның бәхәсле белдерүләре 00:46.250 --> 00:53.173 Тикшеренүләре вакытында Вернер Альтниккель 2003 елның 31 августында Мартин Эбнер язган, Мюнхендагы Отто Һуг радиация 00:53.173 --> 00:58.784 институты профессоры доктор Эдмунд Ленгфельдер белән берлектә журналистларны Чернобыль АЭСының 00:58.784 --> 01:01.708 тыю зонасына экскурсия турында мәкаләгә юлыкты. 01:01.708 --> 01:07.375 Без Мартин Эбнерның 2003 елның 31 августында язылган «Гейгер счетчигы белән илгә сәяхәт» хисабыннан цитата китерәбез: 01:07.375 --> 01:16.125 Һәм Припять өстендә күз белән күренгән, әмма Чернобыль фотоларында беркайчан да очрамый торган шул зур антенналар нәрсә ул? 01:16.125 --> 01:24.322 Ленгфельдер аңлатмасы: Бу АКШның «Йолдызлар сугышы» программасына әзерләнүче тәмамланмаган җавап – ике 150 метр 01:24.322 --> 01:29.042 биеклектәге һәм 600 метр озынлыктагы антенна диварлары. 01:29.042 --> 01:38.958 Шуларның уны 35 км диаметры булган түгәрәк рәвешендә урнаштырырга тиеш иделәр, ионосферага югары ешлыклы нурлар җибәрү өчен. 01:38.958 --> 01:47.417 Чернобыльдәге атом электр станциясе зур күләмдә энергия бирү өчен каралган иде, анда 16 реактор блогы планлаштырылган иде. 01:47.417 --> 01:50.725 "Ул эшләр иде," – дип ышана Ленгфельдер: 01:50.725 --> 01:58.817 Чернобыль бомбалары өчен плутоний гына тәэмин итмәде, ә үзе дә зур коралның бер өлеше иде. 01:58.817 --> 02:03.792 II. Совет Союзында хәрби суперкорал эшләү 02:03.792 --> 02:07.583 Русларның яңа технологиясе «Дятел» дип аталды. 02:07.583 --> 02:12.714 «Woodpecker» термины аматор радиооператорлар тарафыннан беренче тапкыр ачыкланган, дятел сугу тавышларын 02:12.714 --> 02:16.125 хәтерләткән радио тыгызлану тавышларыннан барлыкка килгән. 02:16.125 --> 02:26.500 1957 елда элекке СССРда бу хәрби скаляр суперкоралны өйрәнү зур фаҗигага китерде. 02:26.500 --> 02:33.125 Киштым янында, Маяк янында серле атом «хәрби-тикшеренү үзәге» булган. 02:33.125 --> 02:40.458 Бу һәлакәт төбәктә радиация дәрәҗәсен Чернобыльгә караганда йөз тапкыр югарырак итте! 02:40.458 --> 02:46.208 АКШ армиясенең элекке лейтенант-полковнигы Том Бирден Пентагонда аналитик булып эшләгән. 02:46.208 --> 02:50.148 Ул данлыклы «скаляр технологиясе белгече» иде һәм «Skalartechnolgie» (Скаляр 02:50.148 --> 02:53.625 технологиясе) исемле немец телендәге китапны бастырды. 02:53.625 --> 02:57.225 Ул бу фаҗигане түбәндәгечә аңлата: 02:57.225 --> 03:03.481 "Советлар Киштәм авариясенең башлангыч чорында энергия артышын тудырганнар." 03:03.481 --> 03:09.385 Бу якындагы ядро калдыкларын саклау объектында ядро шартлавына китерде! 03:09.385 --> 03:18.525 Радиоактив төшкән калдыклар якынча 1 200 км² мәйданны пычратты, ул бүгенге көнгә кадәр бик нык пычрануда кала. 03:18.525 --> 03:24.869 Мин шулай ук белә идем, ки Советлар барлык масштаблы тапшыру җайланмаларына Киштәмдәге кебек гадәттән тыш хәлләрдән 03:24.869 --> 03:28.607 саклау өчен куркынычсызлык җайланмалары урнаштырганнар. 03:28.607 --> 03:34.401 Бу куркынычсызлык системалары тапшыру җайланмаларында кыска тоташу килеп чыкса, озак вакыт дәвамында энергияне 03:34.401 --> 03:39.667 җиргә әкрен һәм куркынычсыз рәвештә тарату өчен проектланган. 03:39.667 --> 03:43.699 Үзенең «Фер де Ланс» китабында Бирден аңлата: 03:43.699 --> 03:49.792 "Яңа суперкораллар КГБ җитәкчелеге астында эшләнде, җитештерелде һәм урнаштырылды." 03:49.792 --> 03:56.458 Алар иң югары дәрәҗәдә серле булганга, аларны гади Русия армиясенә беркайчан да тапшырмадылар! 03:56.458 --> 04:02.260 1960 елда Совет Союзының элекке хөкүмәт башлыгы Никита Хрущёв киләчәк скаляр кораллар 04:02.260 --> 04:06.358 турында аның президиумына түбәндәге белдерүне ясады: 04:06.358 --> 04:11.328 "Бездә яңа корал бар – безнең галимнәрнең портфелендә, диярсең." 04:11.328 --> 04:19.178 Шундый көчле ки, чикләүсез кулланылса, ул Җирдәге бөтен тереклекне юк итәр иде. 04:19.178 --> 04:23.306 III. Хәрби суперкорал һава торышын үзгәртә ала! 04:23.306 --> 04:29.065 1962 елда ук элекке АКШ президенты Линдон Б. Джонсон «Кем һава торышын контрольдә 04:29.065 --> 04:32.598 тота, шул дөньяны контрольдә тотачак», — дигән. 04:32.598 --> 04:41.014 Европа парламенты шулай ук 1999 елның 14 гыйнварына даталанган «HAARP – климатка тәэсир итүче корал системасы» исемле 04:41.014 --> 04:47.466 хисабында мондый куркыныч һава коралларының булуын раслый! 04:47.466 --> 04:51.583 IV. Хәрби суперкоралны контрольдә тотарга омтылышлар 04:51.583 --> 04:59.167 1976/77 елларда БМОның ENMOD конвенциясе әйләнә-тирә мохиткә корал системаларын куллануны булдырмау өчен кабул ителде. 04:59.167 --> 05:04.250 Менә ENMOD конвенциясенең 2-нче кушымтасыннан өзек: 05:04.250 --> 05:11.998 "Түбәндәге мисаллар тирә-якны манипуляцияләү ысулларын кулланып барлыкка китерергә мөмкин булган мөмкинлекләрне күрсәтә: 05:11.998 --> 05:19.607 Җир тетрәүләре, цунами, төбәкнең экологик балансын бозылу, һава торышы үрнәкләренең үзгәрүе (болытлар, явым-төшем, 05:19.607 --> 05:28.625 циклоннар һәм торнадолар), климат үрнәкләренең һәм океан агымнарының үзгәрүе, озон катламы һәм ионосфера хәленең үзгәрүе. 05:28.625 --> 05:36.312 АКШның элеккеге оборона министры доктор Уильям Коэн 1997 елның 28 апрелендә Афинада узган «террорчылык 05:36.312 --> 05:42.161 конференциясендә» массакүләм юк итү коралларының булуын раслады: 05:42.161 --> 05:48.855 "Башкалар хәтта электромагнит дулкыннарын кулланып климатны үзгәртү, җир тетрәүләре тудыру, 05:48.855 --> 05:53.371 вулканнарны ачу кебек эко-террор белән дә шөгыльләнә." 05:53.371 --> 05:59.641 Бу чын, һәм шуңа күрә без «террорчылыкка каршы көрәш»не көчәйтергә тиешбез! 05:59.641 --> 06:05.137 V. Чернобыль реакторы фаҗигасенең иң серле фоны 06:05.137 --> 06:11.796 подполковник Бирден 2002 елда икенче тапкыр басылып чыккан «Фер де Ланс» исемле китабында ул шул ук вакытта атом 06:11.796 --> 06:15.841 электр станциясенең һәлакәтенә турыдан-туры катнашканын язган! 06:15.841 --> 06:21.589 АКШ хәрби күзлегеннән караганда, ул бу китапта ядрәле һәлакәткә китергән скаляр 06:21.589 --> 06:26.361 электромагнит сугыш технологиясен бик җентекләп тасвирлый. 06:26.361 --> 06:31.641 Биредә без аның китабыннан 129-нчы биттән башлап өзекләр китерәбез: 06:31.641 --> 06:40.337 1986 елның апрелендә «КГБ интерферометр тапшыру җайланмалары» электромагнит энергиясен туплый башлады, ул 06:40.337 --> 06:49.041 көчле рәвештә Лос-Анджелес аша Сан-Францискога кадәр сузылган «Сан-Андреас яры» якларына үтеп керде. 06:49.041 --> 06:54.558 Алар дятел брусларының «эчке өлешен» озынлык буенча дулкыннары һәм интерферометрия өчен 06:54.558 --> 06:57.641 «супер автомагистральләр» итеп кулландылар. 06:57.641 --> 07:00.849 Советлар ике нур юлын кулланган. 07:00.849 --> 07:06.616 Берсе төньяктан Төньяк полюс төбәге һәм боз таулары аша максатка төште – ә икенчесе 07:06.616 --> 07:10.486 көнчыгыштан әйләнеп максат мәйданчыгына килде. 07:10.486 --> 07:18.154 Советлар бик зур җир тетрәү тудырдылар – чынлыкта, алар Сан-Андреас яры буенда шундый тетрәүләрнең бөтен бер 07:18.154 --> 07:26.310 сериясен барлыкка китерделәр, төп тетрәү куркыныч җимерелешләр китергәннән соң көчле кабат тетрәүләр белән. 07:26.310 --> 07:36.528 Кыскасы: алар озак вакыт көтеп һәм куркып йөргән «бер зур җир тетрәүне» әзерләделәр. 07:36.528 --> 07:41.261 VI. АКШның «Рус дятел» һөҗүменә җавабы 07:41.261 --> 07:45.741 Без Том Бирденның китабыннан цитаталар китерүне дәвам итәбез: 07:45.741 --> 07:48.698 "Миңа шәхси төркем мөрәҗәгать итте." 07:48.698 --> 07:57.962 Алар көчле, зур «фаза-конъюгат күчермә сигнал импульсы» тудырып, аны турыдан-туры тапшыру җайланмасына кире җибәреп, 07:57.962 --> 08:03.500 аны фаҗигале рәвештә яндырып җибәрә алырлар дип белдерделәр. 08:03.500 --> 08:09.193 Чынлыкта, бөтен «Андреас Грабен зонасы» артык энергияне урнаштыру юлы белән бөтен 08:09.193 --> 08:13.750 озынлыгы буйлап стимуллаштырылачак кебек күренде. 08:13.750 --> 08:24.042 Бу очракта билгеләнгән Калифорния җир тетрәвен индукцияләү әле генә башланган иде һәм ул чагыштыргысыз зурлыкта булды. 08:24.042 --> 08:33.615 Әгәр бу вакыйга яки бу вакыйгалар булса, Америка кеше гомерләре һәм милке зур зыян күрәчәк. 08:33.615 --> 08:36.145 "Югары куркыныч факторы" 08:36.145 --> 08:42.467 Төркем миңа биргән сорау бик катлаулы карар кабул итү ситуациясен тудырды. 08:42.467 --> 08:47.672 Мондый зур Совет интерферометр нурлары, бер тапкыр урнаштырылгач, озынлык буенча 08:47.672 --> 08:52.131 электромагнит дулкын энергиясенең зур күләмен үз эченә ала. 08:52.131 --> 09:00.506 Әгәр дә Совет тапшыру җайланмасы атом корылмалары янында урнашкан булса һәм эри башлау сәбәпле шунда ук кыска ялганышка эләксә, 09:00.506 --> 09:05.251 бөтен «потенциаль энергия» турыдан-туры җиргә агып китәр иде. 09:05.251 --> 09:12.254 Әгәр дә мондый фаҗигале тапшыру җайланмасы ватылса, бик көчле «озынлык дулкын импульсы» 09:12.254 --> 09:16.375 Җир тирәли барлык юнәлешләргә таралыр иде. 09:16.375 --> 09:22.819 Импульс бәреп төшкән беренче ядрәле матдә кинәт һәм бик көчле рәвештә бүленәчәк. 09:22.819 --> 09:30.338 Әгәр тапшыру җайланмасы бер яки берничә «интерконтиненталь ракета базасыннан» берничә чакрым гына ераклыкта 09:30.338 --> 09:37.539 урнашкан булса, тулы шартлау якынча 30–40 мегатонналык атом бомбаларына тиң нәтиҗә бирергә мөмкин. 09:37.539 --> 09:39.915 Чүпрәк һәм тагын да чүпрәк... 09:39.915 --> 09:47.011 Нәтиҗәдәге радиоактив төшкән калдыклар һәм пычрану зур күләмдә булачак, бөтен дөньяга таралып, киләсе 09:47.011 --> 09:51.555 елларда миллионлаган кешенең үлеменә китерергә мөмкин. 09:51.555 --> 09:55.186 Ядро реакторлары да шундый ук куркыныч астында булыр иде. 09:55.186 --> 10:04.625 Шуларның берсендәге бөтен бүленә торган материалның кичекмәстән бүленеп китүе зур атом шартлауын китереп чыгарыр иде. 10:04.625 --> 10:07.428 Бу яңа прецедент булдырыр иде. 10:07.428 --> 10:12.324 Бу «югары куркыныч факторы» иде. 10:12.324 --> 10:15.215 «Түбән куркыныч факторы» 10:15.215 --> 10:23.615 Мин белә идем, аларның иртә Киштюм тапшыру җайланмасы ватылганнан соң, советлар EMP-ялкынны күпкә кечерәк күләмдә 10:23.615 --> 10:31.000 тудырдылар, һәм ул ялкын якындагы радиоактив калдыклар саклау объектында атом шартлавына китерде. 10:31.000 --> 10:37.164 Мин шулай ук белә идем, ки Советлар Киштәмдә мондый бозылулар очрагында барлык скаляр «интерферометр тапшыру 10:37.164 --> 10:41.781 җайланмалары» өчен куркынычсызлык системаларын урнаштырганнар. 10:41.781 --> 10:48.348 Әгәр тапшыру җайланмасында кинәт кыска ялганыш килеп чыкса һәм куркынычсызлык җайланмалары тотса, алар «озынлык буенча 10:48.348 --> 10:54.359 электромагнит дулкын нурларын» һәм потенциалларны җитәрлек озак саклап, энергияне җиргә озак вакыт дәвамында 10:54.359 --> 10:57.660 әкрен һәм имин рәвештә таратырга мөмкинлек бирер иде. 10:57.660 --> 11:02.779 Бу «түбән куркыныч факторы» иде. 11:02.779 --> 11:08.417 VII. Чернобыль һәлакәтенең чын сәбәбе 11:08.417 --> 11:14.811 Китабында Бирден реактор һәлакәтенең чыннан да ничек кузгатылганын җентекләп тасвирлый: 11:14.811 --> 11:20.957 Төркем миңа рәхмәт әйтте, алар ут ачачакларын әйттеләр һәм телефонны куйдылар. 11:20.957 --> 11:29.870 1986 елның 25 апрелендә, вәгъдә иткәннәречә, алар ут ачтылар һәм бер КГБ тапшыру җайланмасын юк иттеләр – күрәсең, ул Чернобыль 11:29.870 --> 11:35.375 атом реакторларыннан берничә чакрым ераклыкта урнашкан булган. 11:35.375 --> 11:43.517 Транспортлау корылмасы җимерелгәндә, куркынычсызлык җайланмалары эшкә керде, югары радиация потенциалын үзләштерде һәм аны 11:43.517 --> 11:52.339 якынча 24 сәгать дәвамында тотты, шул вакыт эчендә көчле радиация энергиясен җиргә әкренләп һәм акрынлап бүлеп чыгарды. 11:52.339 --> 12:00.075 Аннары, 1986 елның 26 апрелендә, куркынычсызлык системалары ниһаять эшләми калды, һәм куркынычсызлык 12:00.075 --> 12:08.621 системалары булмаса элек булачактан күпкә зәгыйфрәк «озынлык буенча дулкын аударылуы» килеп чыкты. 12:08.621 --> 12:18.953 Җирдә таралган озынлык дулкыннары Чернобыльдәге реактор ядрасына озынлык дулкыннары иң якын булган урында җир 12:18.953 --> 12:24.917 тетрәве барлыкка килгәнче берничә секунд элек бәрелде. 12:24.917 --> 12:35.125 Реактор үзәгендәге уранның бер өлеше шунда ук таркалды, контейнер конструкциясеннән очып чыкты һәм радиоактив матдәләр чәчте. 12:35.125 --> 12:40.227 Атом төтеннәре Европаның диярлек бөтен территориясенә таралды. 12:40.227 --> 12:46.625 VIII. Русия галимнәре рәсми Чернобыль хикәясен кире кага! 12:46.625 --> 12:51.642 38 елдан артык вакыт узса да, «төп агым матбугаты» дип аталган массакүләм мәгълүмат чаралары 12:51.642 --> 12:55.167 Чернобыль фаҗигасенең чынлыгын ачуга бик аз өлеш кертте. 12:55.167 --> 13:00.958 Ләкин хәтта төп агым матбугаты дип саналган басмалар да вакыт-вакыт өлешчә дөреслекне ачарга мәҗбүр була. 13:00.958 --> 13:09.682 Мондый мисалларның берсе – 1998 елда чыккан NDR-ARTE документаль фильмы: «Чернобыльнең чын сәбәбе?» 13:09.682 --> 13:15.848 Бу документаль фильмдә Чернобыльдәге җимереклекләрнең кыйммәтле оригиналь кадрлары бар, алар хакыйкатьне 13:15.848 --> 13:21.917 ачуга мөһим өлеш кертә ала, шуңа күрә хәзер без бу документаль фильмдән өзекләр күрсәтәчәкбез. 13:21.917 --> 13:32.667 Вернер Альтниккель биргән фон тикшеренү мәгълүматы Чернобыльдәге чын вакыйгаларны бик ышанычлы итеп аңлата: 13:36.875 --> 13:44.584 ARTE алып баручысы: 1986 елның июль аенда, Чернобыль атом электр станциясендәге куркыныч һәлакәттән ике ай 13:44.584 --> 13:49.750 узгач, КГБ иң югары серле күрсәтмәләр исемлеген чыгарды. 13:49.750 --> 13:57.208 Исемлекнең иң өстендә иде: «Иң начар очракның чын сәбәбе беркайчан да ачылмаска тиеш.» 13:57.208 --> 14:00.625 Ләкин бер кеше барыбер хакыйкатьне белергә теләде. 14:00.625 --> 14:04.458 Ядер физигы Константин Павлович Чечеров. 14:04.458 --> 14:12.542 Шуңа күрә ул хәзер җимерелгән 4-нче реакторны уратып алган саркофаг астына да керүне дәвам итте. 14:12.542 --> 14:21.667 Шулай эшләгәндә ул авариянең гаҗәеп эзләрен тапты, алар шул вакытта дөньяга бирелгән аңлатмаларга туры килмәде. 14:24.178 --> 14:30.231 Чечеров, атом физигы, Мәскәү: Без реактор шахтасына мендек һәм реактор өстендәге контроль бүлмәсенә, 14:30.231 --> 14:33.908 хәтта реактор астындагы бүлмәләргә дә үрмәләп кердек. 14:33.908 --> 14:43.483 Без фотолар һәм видеолар төшердек, йөзләгән үрнәк җыйдык һәм, дияр идем, меңләгән үлчәү үткәрдек. 14:43.483 --> 14:49.458 Шуннан соң гына без әкренләп 4-нче блок белән чынлап ни булганын аңлый башладык. 14:49.458 --> 14:59.583 Һәм кинәт безгә аңлашылды: 1986 елгы рәсми аңлатмалар без каршыбызда күргәннәр белән бөтенләй туры килми иде. 14:59.583 --> 15:05.271 ARTE алып баручысы: Шул ук вакытта, 1986 елның июлендә, КГБ югары дәрәҗәле сәясәтчеләргә һәм дәүләт 15:05.271 --> 15:11.190 чиновникларына ачык күрсәтмәләр белән серле исемлек тапшырды. 15:11.190 --> 15:17.690 Чечеров: Бу исемлек чынлыкта шактый сәер ысул белән — гади генә итеп КГБ тарафыннан — 15:17.690 --> 15:21.667 төзелгән иде. Бу гадәти хәл түгел иде. Сәяси карар. 15:21.667 --> 15:26.792 Исемлек бастырылды һәм барлык идарә персоналы да аңа буйсынырга тиеш булды. 15:28.398 --> 15:35.792 Исемлектәге 1-нче пункт: «Реактор һәлакәтенең чын сәбәпләрен ача торган барлык мәгълүмат катгый сер булып санала.» 15:35.792 --> 15:41.375 Шулай итеп, барлык рәсми белдерүләр дә ялган булып чыкты, чөнки алар серле түгел иде. Бик гаҗәп. 15:41.375 --> 15:49.395 ARTE алып баручысы: ...Чернобыль атом электр станциясе гомумән алганда геологик яктан тотрыклы дип саналган төбәктә төзелгән. 15:51.275 --> 15:58.491 Феликс Аптекаев, сейсмолог, Украина: Җир тетрәү теориясенә каршы чыгучылар монда җир тетрәү булмас дип белдерделәр, чөнки мондый 15:58.491 --> 16:02.635 иске геологик плита структурасында җир тетрәүләр гадәттә булмый. 16:02.635 --> 16:07.561 ARTE алып баручысы: Сейсмологик станция чынлыкта бары тик зәгыйфь, җирле селкенүне генә теркәгән. ARTE алып баручысы: 16:07.561 --> 16:16.750 1990: Киевтан килгән документта шул төнне дежурда торган электр станциясе хезмәткәрләренең 20 шаһит хисабы бар. 16:16.750 --> 16:21.667 Алар шаһитлык иттеләр: «Афәт килеп җиткәнче җир селкенде.» 16:21.667 --> 16:27.920 Зәрябчеләр тарафыннан ачыкланган һәм күпсанлы шаһитләр тарафыннан расланган 2 магнитудалы 16:27.920 --> 16:31.958 җир тетрәве фаҗигага берничә секунд кала булды. 16:31.958 --> 16:37.000 NDR-ARTE документаль фильмы бу зур тетрәнүгә канәгатьләнерлек җавап бирми. 16:37.000 --> 16:42.333 Ләкин подполковник Бирденның аңлатмалары хәзер төгәл аңлатма бирә. 16:42.333 --> 16:48.386 Геологик шартлар аркасында бу табигый җир тетрәүе була алмый, ә ул югарыда тасвирланган яшерен 16:48.386 --> 16:52.750 электромагнит кораллар куллану нәтиҗәсендә барлыкка килгән! 16:52.750 --> 16:59.413 Иминлек чаралары эшләми калган мизгелдә ул эшкә кушылды, нәтиҗәдә зур күләмдәге калдык энергия 16:59.413 --> 17:03.158 кинәт һәм контрольсез рәвештә җиргә чыгарылды. 17:03.158 --> 17:08.668 Берничә секунд үткәч, атом электр станциясендә шартлау булды. 17:08.668 --> 17:13.288 Ләкин Arte документаль фильмында җир тетрәве бәла-казаны башлап җибәргән булырга мөмкин 17:13.288 --> 17:16.125 дигән тәэсир тудыруы ачык ялган булып тора. 17:16.125 --> 17:24.231 Германия галимнәре BIBLIS-B атом электр станциясе өйрәнүендә ядрәле уран эри башлавы өчен ким дигәндә 17:24.231 --> 17:28.869 якынча 30 минут кирәклеген фәнни яктан дәлилләделәр. 17:28.869 --> 17:37.297 Шуңа күрә «Артэ» документаль фильмын ахыр чиктә бары тик Том Бирденның белдерүләре белән генә аңлатып була: Чернобыль атом 17:37.297 --> 17:46.945 һәлакәте Советлар Союзы КГБсы белән АКШ арасындагы сугышчан скаляр электромагнит ударлар алмашу нәтиҗәсендә килеп чыккан. 17:46.945 --> 17:52.365 ARTE: Тапшыручы: Ләкин бу кызыклы белдерүләргә беркайчан да игътибар ителмәде: 17:52.365 --> 17:55.245 Чечеров: Мин гөрелдәү тавышын ишеттем; түшәмнән плитә төшеп китте. 17:55.245 --> 18:01.925 Идән селкенде, утлар сүнде, һәм авария яктыртуы кабынды. 18:01.925 --> 18:05.845 . Түбәдәге тишек аша мин ялкын түгел, ә башка нәрсә – бер ялтыравык күрдем. 18:05.845 --> 18:10.437 Идарә бүлмәсендәге диварлар селкенә башлады, түшәм һәм идән дә шулай ук селкенде. 18:10.437 --> 18:13.445 Берничә секундтан соң икенче шартлау. 18:13.445 --> 18:17.165 Бераз зәгыйфрәк иде, ләкин барысының да ничек таркалып китүе гаҗәп булды. 18:17.165 --> 18:23.005 Йөз метр биеклеккә кадәр күтәрелгән төсле балкыш. 18:24.525 --> 18:29.185 ARTE алып баручысы: Күзәтүчеләр хисаплары һәм Чечеров нәтиҗәләре бер нәрсәне ачык күрсәтә: 18:29.185 --> 18:36.625 1986 елда Совет хакимияте бастырган аңлатма дөрес түгел иде. 18:36.625 --> 18:41.105 Кат-кат бөтенләй гаҗәпләнерлек күзәтүләр ясала. 18:44.638 --> 18:49.062 Чечеров: Мәсәлән, графит кабыгы һәм реактор ядрасы сау-сәламәт калыр дип өмет ителгән иде – ләкин 18:49.062 --> 18:54.570 мондый хәл булмады, анда бары тик зур тишек кенә бар иде. 18:54.570 --> 19:00.982 Реактор тирәсендәге боҗра формасындагы биологик куркынычсызлык контейнеры җимерелгән яки ким дигәндә җитди зыян 19:00.982 --> 19:04.333 күргән дип фараз ителгән иде – ләкин бу да дөрес булмады. 19:04.333 --> 19:08.776 Ул диярлек сау-сәламәт иде, бары тик аз гына зыян күргән иде. 19:11.748 --> 19:20.962 Аның өслегенең күп өлеше, бигрәк тә эчке ягы, хәтта әле буявы да сакланган иде. 19:20.962 --> 19:29.023 Вернер Альтникель: Барысы да секундлар эчендә булды. EMP энергиясе кинәт уранны активлаштырды һәм аны чыгарып ташлады. 19:29.023 --> 19:36.000 Гадәти эретелү вакытында бу күпкә акрынрак булыр иде, һәм савыттагы буяу һичшиксез яна төшәр иде. 19:36.000 --> 19:42.408 Бу шулкадәр тиз булды ки, биологик куркынычсызлык контейнерының термик инерциясе, мөгаен, 19:42.408 --> 19:45.792 эчке ягындагы буяуны да янып китүдән саклаган. 19:45.792 --> 19:54.167 Чечеров: Алар реактор шахтасында шартлау бөтен нәрсәне тар-мар итәр дип көткәннәр иде – ләкин берни дә тар-мар булмады. 19:55.783 --> 20:02.750 Шуның өчен графит капканы тотрыклыландыру өчен кулланылган күп кенә терәкләр гади генә эреп, янганнар. 20:04.303 --> 20:13.458 Һәм бу эрегән өлешләргә җентекләп карагач, монда бик үзенчәлекле җылылык тәэсире эшләве ачык күренде. 20:13.458 --> 20:19.243 Трубаларны яндырып үткән эретеп ябыштыру факелыннан чыккан кебек. 20:19.243 --> 20:27.291 Әйе, торбалар ниндидер эретеп ябу машинасы яки плазма факелы белән киселгән кебек күренә. 20:30.680 --> 20:39.187 Вернер Альтникель Плазма факелы белән җимерелгән кебек күренгән торбаларны бары тик барлыкка килгән плазма һәм иминлек җиргә 20:39.187 --> 20:47.042 тоташтыру системалары эшләми калу сәбәпле тоткарланмаган зур масштаблы электромагнит энергиясе белән генә аңлатып була. 20:47.042 --> 20:48.583 ARTE алып баручысы: 1:23:35: Җир тетрәве башлана. 20:48.583 --> 20:51.500 Зур шау-шу булды һәм 4-нче квартал селкенде. 20:51.500 --> 21:02.083 1:23:40: Җаваплы хезмәткәр тетрәнүне сизә һәм ашыгыч хәл өчен ачкычны баса. Тетрәнү көчәя. 21:02.083 --> 21:06.492 Беренче көчле бәрү вертикаль терәкләрне алга-артка тибрәтә. 21:06.492 --> 21:09.417 Түшәм плиткалары коела. Тагын яктылык ялтыравы. 21:09.417 --> 21:13.000 Машиналар залында тәрәзәләр шартлый. 21:13.000 --> 21:18.000 Көчле селкенү була һәм реактор шартлый. 21:21.092 --> 21:23.538 Владимир Страхов, Геофизика институты, Мәскәү: Ләкин бер генә киртә бар: 21:23.538 --> 21:32.375 Чечеров версиясе буенча, реактордагы хәл 15–20 секунд эчендә шартлау дәрәҗәсенә кадәр кискенләшергә тиеш булыр иде. 21:32.375 --> 21:34.583 Чечеров: 4-нче блок түбәндәге рәсемне күрсәтә: 21:34.583 --> 21:41.583 Эретелгән металл идән буйлап агып, киртәгә бәрелеп, югарыга сикереп, йөзем шишәсе кебек формада катып калды. 21:41.583 --> 21:47.560 Сез моны бүген дә күрә аласыз, һәм әлбәттә без аны төшердек. 21:47.560 --> 21:54.292 Эретелгән металл якынча 5 м/с тизлектә агып барган дип фараз итәргә була. 21:54.292 --> 21:56.667 Шулай итеп, әкрен дә, куе да түгел. 21:56.667 --> 21:59.333 Секundына биш метр, бу бик тиз. 21:59.333 --> 22:04.292 Эретелгән металл реактордан максимум 50 метр ара үтте. 22:04.292 --> 22:10.250 Металл якынча ун секунд агып торды. Аннары ул катты. 22:10.250 --> 22:14.415 Күп очракта вертикаль хәлдә, ягъни ул аска агып төшкәндә. 22:14.415 --> 22:19.667 Шуңа күрә ул идән өстенә агып төшеп, анда катып калырга да вакыт җитмәде. 22:25.167 --> 22:30.792 W. Strachow: Моннан тыш, кешеләр җимерелгән реактор эчендә йөреп йөргәннәр. 22:30.792 --> 22:36.567 Әлбәттә, анда радиация интенсивлыгы бик зур булырга тиеш дип уйладылар, чөнки радиоактив 22:36.567 --> 22:41.152 матдә реактордан килеп, шунда агып чыккан иде. 22:42.784 --> 22:47.417 Хәзер анда радиация чынлыкта шулкадәр көчле түгел икән. 22:47.417 --> 22:53.542 Әлбәттә, кешеләр реактор калдыкларына экспедициягә чыгу өчен саклагыч костюмнар кигәннәр. 22:53.542 --> 22:57.762 Ләкин аларның берсенең дә үлмәве һаман да бик гаҗәп. 22:57.762 --> 23:01.917 Күрәсең, беркем дә җитди авырып китмәгән. 23:05.750 --> 23:07.667 Бу кызыклы. 23:07.667 --> 23:13.958 Күрәсең, реактордан бинага радиоактив матдәләр диярлек эләкмәгән. 23:13.958 --> 23:16.582 Хәтта аска таба ирекле төшүдә дә түгел. 23:16.582 --> 23:19.356 Барысы да бик тиз булды. 23:19.356 --> 23:28.683 Вернер Альтникельдан искәрмә: Югарыда тасвирланган эри торган массаның тиз, кыска вакытлы агымы һәм кинәт катып калуы уранга 23:28.683 --> 23:37.792 тыштан тәэсир иткән көчле электромагнит импульс энергиясенең нибары берничә секунд дәвам итүен аңлаганда аңлашыла. 23:37.792 --> 23:46.915 Бу болай дигән сүз: индуцирланган электромагнит дулкын энергиясе өзелеп калганда һәм тыштан тукландырылган электромагнит янгыны 23:46.915 --> 23:53.955 сүнгәндә уран атом ядрәләре көчле һәм тиз активлаша, эссе, нечкә эри торган масса тиз агым тизлеге 23:53.955 --> 23:58.592 белән хәрәкәтләнә һәм агым уртасында тиз катып кала. 23:58.592 --> 24:08.350 Рәсми КГБ исемлекләренә караганда, реактор эчтәлегенең бары тик 4%ы гына агып чыккан, ә 96%ы әле дә җимерекләрдә кала. 24:08.350 --> 24:14.752 Чынлыкта, мөгаен, киресенчә. Диярлек барысы да очып чыкты, һәм реактор диярлек буш. 24:14.752 --> 24:16.820 Бу да галимнәр тарафыннан расланган. 24:16.820 --> 24:24.909 Реактор савыты астында агып чыккан һәм кыска вакыт эчендә бик кызу булган эрегән матдә, мөгаен, төп 24:24.909 --> 24:30.392 нигездә уран өчен цирконий кебек каплау металлыннан торган. 24:30.392 --> 24:38.583 Тышкы энергия кертү нәтиҗәсендә активлашкан уран артиллерия ядрәсе кебек ачык һавага очты. 24:38.583 --> 24:44.609 Чөнки төптә бик аз гына активлаштырылган уран агып чыккан һәм радиация дә бик аз 24:44.609 --> 24:48.375 үлчәнгәнлектән, кешеләр анда үлмичә төшә алдылар. 24:48.375 --> 25:00.667 Советлар үз корылмаларына Америка ягыннан ут ачылганын аңлагач та, алар 24 сәгатькә энергияне җиргә кире юнәлтә алдылар. 25:00.667 --> 25:08.625 Ләкин 24 сәгать узгач, саклау җайланмалары булган бу бик нык җирләү системалары бу зур энергияләрне тотып кала алмады. 25:08.625 --> 25:16.348 Һәм калган калдыкны гына исәпкә алсаң, аны инде 24 сәгатькә юнәлткәннәр булса да, алар атом электр станциясен шартлатырга 25:16.348 --> 25:24.391 өлгергәннәр; әгәр, мәсәлән, аларда шундый тоткарлау системасы – ягъни тулы энергияләрне җиргә юнәлтүче һәм соңыннан кире кайта 25:24.391 --> 25:28.667 торган система – булмаса, ни булыр иде, күз алдына китерә аласың. 25:28.667 --> 25:30.417 Аннары алар барысы да шартлар иде. 25:30.417 --> 25:37.397 IX. Хәзерге драматик дөнья вазгыяте шартларында Чернобыль ачылышының әһәмияте 25:37.397 --> 25:42.957 Тасвирланган скаляр суперкораллар Чернобыль һәлакәтеннән соң якынча 40 ел элек хәрбиләр һәм разведка-контрразведка 25:42.957 --> 25:48.507 хезмәтләре тарафыннан тагын да үстерелде һәм шуңа күрә бүген алар һичшиксез тагын да куркынычрак. 25:48.507 --> 25:56.763 Шуңа күрә бу Чернобыль ачышы күп кенә җитди сораулар тудыра, бигрәк тә хәзерге драматик глобаль вазгыятьне исәпкә алганда: 25:56.763 --> 26:05.755 1. БМОның ENMOD конвенциясендә расланган хәзерге климат үзгәрешләре һәм һава торышы күренешләре, мәсәлән, көчле 26:05.755 --> 26:16.995 корылык, су басулар, торнадолар һәм хәтта җир тетрәүләр һ.б., турыдан-туры бу серле хәрби суперкорал системалары белән бәйлеме? 26:16.995 --> 26:24.353 2. Хәзерге CO2 куркынычы дөнья күләмендә оештырылган игътибарны читкә юнәлтүче тактика гына булып, һава 26:24.353 --> 26:31.235 торышы кораллары системаларының җәмәгатьчелек игътибарсыз дәвам итүенә мөмкинлек бирәме? 26:31.235 --> 26:37.084 3. Ядро электр станцияләре тик торган вакытта шартлауга әзер бомбалар кебекме, чөнки аларны бу яшерен 26:37.084 --> 26:41.539 корал системалары теләсә кайсы вакытта һөҗүм итә ала? 26:41.539 --> 26:48.611 4. Дөнья буйлап хәзерге кризис очракларының кискенләшүен исәпкә алып, бу яшерен корал технологияләре 26:48.611 --> 26:53.911 атом коралларына караганда да зуррак куркыныч тудырамы? 26:53.911 --> 26:59.523 Хөрмәтле тамашачылар, Хакыйкатьне яратучыларның яктырту вакыты җитте! 26:59.523 --> 27:04.195 Шуңа күрә, зинһар, бу документацияне мөмкин булган барлык юллар белән танылган итүгә ярдәм итегез. 27:04.195 --> 27:09.226 Бу уйландыра торган видеоны Facebook, TikTok, Twitter, Telegram, Instagram кебек социаль 27:09.226 --> 27:13.071 челтәрләрдә яки хәтта электрон почта аша уртаклашыгыз. 27:13.071 --> 27:21.596 Без шулай ук www.kla.tv адресындагы зәңгәр мәгълүмат тартмасында программадан кыска өзекләрне йөкләп алу өчен тәкъдим итәбез. 27:21.596 --> 27:27.555 Бары тик сезнең актив таратуыгыз аша гына әле дә бу коралларны яшерен һәм ачыкланмыйча 27:27.555 --> 27:30.951 куллана торган җинаятьчеләрне туктатырга мөмкин!