Maayong pag-abot, Ginoong Wolski.
Salamat sa imbitasyon gikan sa KlaTV.
Oo, siyempre. Gihimo namo kining interbyu sa usa ka talagsaong adlaw, ang anibersaryo sa Nobyembre 9.
Karon eksakto na nga 35 ka tuig sukad sa pagkahugno sa Berlin Wall niadtong 1989.
Ikaw ang awtor sa daghang kaayo nga makapaikag nga mga libro bahin niining maong hilisgutan, nga makita usab sa imong website.
Ug sa dili pa kita magsugod, pasayloa nga una namo ikaw ipakilala sa among mga manan-aw.
Si Michael Wolski natawo sa Saxony niadtong 1952 ug nagdako sa East Berlin.
Siya ang amahan sa tulo ka mga anak.
Niadtong 1970, pagkahuman niya sa iyang sekondaryang edukasyon, nakagradwar siya og degree sa
ekonomiks, nga nag-espesyalisar sa panlabang kalakalan.
Sugod pa niadtong 1974, nagtrabaho si Mr. Wolski sa panlabang kalakalan sa GDR.
Gikan sa 1986 hangtod sa 1990, siya ang opisyal nga nagdugtong sa langyaw nga kalakalan sa GDR sa opisina sa usa ka korporasyon
sa Estados Unidos sa International Trade Centre sa East Berlin.
Niadtong Disyembre 1989, gidawat niya ang buluhaton sa pagtukod og usa ka kompanya sa
pagbaligya sa Silangang Berlin alang sa grupo.
Kining mando gikansela pag-usab niadtong Enero 1990.
Sa sinugdanan sa 1991, gilipat si Mr. Wolski sa Moscow.
Didto, siya ang nagtukod ug ulo sa opisina sa representante sa grupo sa USSR ug nakasaksi sa
pagkabungkag sa Unyong Sobyet ug sa pagbag-o sa Rusya.
Niadtong 1998, mibalik siya sa Berlin ug nagtrabaho isip konsultant para sa mga kompanyang Ruso.
Gikan sa 2006 hangtod sa 2012, siya ang nagtukod ug direktor sa German-Bosnian Business Association sa Sarajevo.
Si Michael Wolski nagretiro sukad pa niadtong 2014.
Siya mao ang awtor sa lima ka libro bahin sa pagkahugno sa Berlin Wall.
Sa atong mga hinumduman ug sa mga report sa media, ang pagkahugno sa Berlin Wall niadtong 1989 kanunay nga nagpakita
isip usa ka malinawon nga rebolusyon, ingon nga resulta sa kawalay-kasatisfaksyon sa populasyon sa GDR.
Daghang mga tawo ang naghunahuna sa kalinaw ug mga demonstrasyon.
Ug sa imong libro nga 1989: Pagkahugno sa Pader sa Berlin, usa ka retrospektibo pagkahuman sa 35 ka tuig, ikaw, isip usa ka
kontemporaryong saksi, naglarawan sa pagkahugno sa Pader ingon usa ka hitabo nga maampingong giplanong ug gipatuman.
Ngano man nga ingon ana imong gihunahuna?
Oo, sama sa akong giingon kaniadto sa akong CV, nagtrabaho ko sa representante nga opisina sa usa ka korporasyon sa US
sa East Berlin gikan sa 1986 hangtod 1990, diin ako mitabang sa pagtukod sa negosyo sa korporasyon sa GDR.
Ug sa dihang nahugno ang Berlin Wall niadtong Nobyembre 1989, miabot ang Swiss nga ulo sa kompanya nga
nagdumala sa opisina niadtong Disyembre ug miingon, "Mike, naa kay espesyal nga tahas."
Mag-establisar kami og usa ka subsidiarya para sa pagbaligya sa GDR, sama sa among gibuhat sa Poland, Czechia ug Hungary.
Ug ang imong trabaho mao ang pagsugod niini nga pundasyon, aron isulti, ug paghimo sa gikinahanglan nga mga preparasyon,
sama sa pagkontak sa solicitor ug abogado ug pagtino kung unsang kabtangan ug pila ka mga tawo ang nalambigit.
Ug karon pipila na lang ka adlaw ang nahibilin sa wala pa ang Pasko.
Gisugdan nako kini ug unya gusto nakong makigpulong sa mga may kalabutan nga tawo nga responsable
sa matag hugna sa trabaho sa pagsugod sa Enero.
Ug unya niadtong 9 Enero 1990, miabot ang tawag nga miingon nga hunongon nato ang tanan. Dili na kita magtukod og subsidiary.
Ang among negosyo ibalhin sa German nga subsidiary.
Aduna'y usa ka dako kaayo nga kompanya sa Pederal nga Republika sa Alemanya, sa Neuss.
Ug nakapahibulong kini kanako. Ug nangutana ko, oo, ngano man nga kini ihunong?
Ug unya gisultihan ko sa amo, oo, nakadawat kami og mga instruksyon gikan sa Estados Unidos, dili na maglungtad ang GDR.
Kana nahitabo niadtong 9 Enero 1990.
Ug kung tan-awon nato pagbalik ang kasaysayan, wala pa mahitabo ang miting sa upat ka Alyado ug sa duha ka ministro sa gawasnong
butang sa Alemanya hangtod sa 13 Pebrero 1990, diin napagpasyahan nga magsugod ang mga pakighinabi bahin sa paghiusa sa Alemanya.
Busa nagpasabot kini nga ang pinakataas nga pamunuan nakahibalo na daan sa resulta.
Ug katingalahan, bisan wala pa moabot ang 13 Pebrero, aduna na'y ikaduhang tawag diin gisultihan ko nga kinahanglan
mahuman ang tanan sa 30 Hunyo 1990, i.e. ang integrasyon sa negosyo sa GDR ngadto sa sanga sa West Germany.
Oo, ug unya sa Mayo nahibal-an namo nga mahitabo ang unyon sa kuwarta sa 1 Hulyo.
Ug bisan kinsa nga maghisgot pa gihapon bahin sa koinsidensya, medyo inosente ra kaayo, sa akong hunahuna.
Apan kini nagmugna og pangutana: kinsa ba gayud ang gusto nga mabungkag ang Pader?
Sa dihang naa ko sa Moscow, nakig-istorya ko sa daghang mga tawo nga maalamon kaayo.
Pananglitan, ang mga kanhing myembro sa KGB nga gipahawa pagkahuman sa pagkahugno sa komunismo.
Busa ang Unyon Sobyet nabungkag, ang monopolyo sa langyaw nga kalakalan nahugno, ug ang tagsa-tagsa ka mga
kombayns karon makahimo na sa pag-eksport ug pag-import.
Ug nahitabo nga sa mga departamento sa langyaw nga kalakalan sa mga combine, diin karon ako na ang kinahanglan
mobiyahe imbis sa kompanya sa langyaw nga kalakalan sa Moscow, adunay mga tawo nga hapsay mosulti og Aleman.
Ug unya, kay dili kaayo propesyonal akong Ruso ug Ingles, nangutana sila nako, asa ka gikan?
Ug sa pagdala ni Michael Wolski sa business card, dili kini ingon ka klaro mailhan sama ni Fritz Müller o ingon ana.
Ug sa dihang miingon ko ana gikan sa GDR, misidlak ang iyang nawong:
Naa pud ko sa GDR sulod sa lima ka tuig. Hapsay ko mosulti og Aleman, ug nahibalo ko nga wala siya sa kasundalohan, kay ang mga
opisyal naa ra sa GDR sulod sa labing taas nga tulo ka tuig. Ug kadtong gikan sa ubang pwersa nagpabilin didto og medyo dugay pa.
Ug unya adunay pipila ka makapaikag nga mga panaghisgot, diin gisultihan ko nila og daghan bahin sa GDR
nga wala nako nahibaloan, sama sa mga istruktura sa pamunoan ug mga relasyon sa gahum.
Aw, daghan kaayo kog gibasa nga mga libro sa mga politiko sa Sobyet, mga diplomat, mga
ahente sa sekreto nga serbisyo, ug uban pa.
Ug hinay-hinay nga nahimong mas klaro ang hulagway nga kini diay usa ka panghitabo nga gitago sa likod sa usa ka tabing sa aso,
ug kana nga tabing sa aso gitawag nga Malinawon nga Rebolusyon.
Makapaikag, sa pagsugod sa 2015, adunay tulo ka publikasyon nga naghatag ug kahayag sa maong butang.
Ang una mao nga niadtong 2 Nobyembre 2014, usa ka artikulo ang napublikar sa Der Spiegel nga nag-ingon nga gusto nila
Gorbachev ug Shevardnadze nga mas sayo pa mahulog ang Pader.
Miadto sila duha aron makita si Erich, nga naa sa Berlin alang sa usa ka komperensya...
Kanus-a kana?
Niadtong 1987 kana. Niadtong 28 o 29 sa Mayo 1987, mibisita sila kang Erich Honecker ug gisultihan siya nga ang Pader dili na
mohaom sa hulagway sa usa ka nagkahiusang Europa nga gipasiugdahan ni Gorbachev, ug dili usab kini mohaom sa
pagwagtang sa armas, ug kinahanglan niyang buhagon ang Pader.
Ug unya mitindog si Erich sa lamesa, aron isulti, ug miingon siya og dili.
Kini kaayo ka bastos, kay nahibalo usab si Erich nga dili mosulod ang mga tangke, sama sa nahitabo sa Prague
niadtong 1968, kung dili nimo buhaton ang gusto sa Moscow.
Ug unya mibiya na sila duha.
Makapaikag, pagkahuman sa 14 ka adlaw, naa si Reagan sa West Berlin ug mitultol sa kasadpang bahin sa Brandenburg Gate.
Ug unya, sama sa imong klarong makita sa hulagway, mao kana ang bantog nga pahayag ni
Mr. Gorbachev: 'Bungkaga kini nga bungbong!'
Busa wala niya giingon si Honecker, kundili si Gorbachev.
Busa nahibalo siya kinsa ang nagdumala.
Ug tungod kay wala kini nahitabo, adunay usa ka tinago nga operasyon sa Sobyet niadtong 1989.
Ug kini gihulagway sa usa ka libro nga gitawag Operation Lutsch, nga gipatik sa ulahing bahin sa 2014 o sayong bahin sa 2015,
gisulat sa usa ka undercover nga opisyal sa serbisyo sa militar nga intelihensiya sa GDR, nga naghulagway kung giunsa
pagkahugno sa Pader ug unsang mga preparasyon ang gihimo daan.
Ug ang ikatulong punto mao ang mga panghitabo sa Hungary, sa pagbungkag sa mga depensa sa utlanan niadtong 1989, diin nahitabo
kini nga panagtigom, kini nga piknik, diin hapit 700 ka mga lungsoranon sa GDR ang misamantala sa kahigayunan ug
nibiyahe paingon sa Federal Republic pinaagi sa Austria.
Makapahinam. Naa pa ba kay ubang mga pananglitan sa mga panghitabo diin imong gibati nga
ang nahitabo mura'g gikan sa script sa pelikula?
Syempre, naa pa gihapon pipila ka mga panghitabo.
Kung tan-awon nimo karon ang Nobyembre 9, kung giunsa paghan-ay ang maong adlaw, kung giunsa kini pag-uswag,
naa na kini tanan sa mga hulagway nga pamilyar kita tanan, apan uban sa lain nga interpretasyon.
Gihisgutan pud nako kini sa libro, nga pananglitan, sa ato pa makita unya, sa dihang gibasa ni Schabowski ang iyang
teksto, nga nawala ang usa ka butang gikan niini, apan gidugang kini ni Egon Krenz, nga adunay usa ka yugto sa pagbabag.
Paminawon ba nato kana sa usa ka gutlo?
...nagpasiya kami karon sa pagdawat og usa ka regulasyon nga magtugot sa matag lungsoranon sa GDR nga mobiya sa
nasud pinaagi sa mga punto sa pagtabok sa utlanan sa GDR.
Alang sa departamento sa pamamahayag sa ministeryo, ang Konseho sa mga Ministro nagpasiya nga kini nga
pansamantalang han-ay magkabisa hangtod ipatuman sa Kamara sa Katawhan ang may kalabutan nga legal nga regulasyon.
Ug kining teksto nga iyang gibasa adunay pahibalo sa pagdili.
Ug kana ipahibalo pa lang sa radyo sa alas 5 sa sunod buntag.
Ug kining pagdili gikuha na, busa kung adunay taas nga bersyon, moupo siya didto, mangita ug motan-aw, ug moingon
nga sa pipila ka paagi nabati niya nga kinahanglan adunay ingon ani, apan wala niya kini makita.
Niresulta kini sa usa ka pagdali-dali paingon sa mga tawiran sa utlanan.
Ug kana usab usa ka operasyon nga gi-organisar sa serbisyo sa militar nga intelihensiya sa Sobyet.
Karon para sa pangutana nga daghang mga lungsoranon sa GDR ang nangutana sa ilang kaugalingon
niadtong panahona. Ngano wala gipabuto ang pusil?
Oo, mao na ang sunod nga punto.
Busa, sa sinugdanan sa 1989, adunay usa ka makamatay nga panagbinayloay sa putok sa utlanan.
Unya gipusil ug gipatay sa Berlin si batan-ong Chris Geffroy, nga siyempre usa ka hingpit nga katalagman
alang sa mga palisiya ni Shevardnadze ug Gorbachev.
Apan, tungod kay ang kasadpang utlanan sa GDR naa sa ilawom sa soberanya sa Warsaw Pact, gipahibalo kini niadtong Abril sa
mga tropang nagbantay sa utlanan sa GDR, apan gihukman sa Warsaw Pact nga dili na gamiton ang mga pusil sa kasadpang utlanan.
Kana nahitabo niadtong 12 Abril.
Nagpasabot kini nga sugod karon, ang mga guwardiya sa utlanan klarong nagbantay nga
naggunit og submachine gun, apan walay bala.
Ug ang mga opisyal ra ang adunay bala para sa ilang personal nga armas.
Nagpasabot kini nga, sugod karon, klaro na nga matapos na kining rehimen sa utlanan.
Siyempre, wala kini nahibal-an; kini usa ka top secret.
Kay unya adunay na daan dagan sa utlanan.
Oo, apan dili lang mga sundalo sa GDR.
Nangutana usab ang mga tawo kung asa na ang tanang mga sundalong Ruso nga kaniadto naa bisan asa sa GDR.
Oo, ug kana giplano daan kaayo alang sa maong kalihokan niadtong 9 Nobyembre.
Busa, ang ika-7 sa Nobyembre mao ang labing hinungdanon nga politikal nga pista sa Unyon Sobyet,
ang Dakong Oktubre nga Sosyalistang Rebolusyon.
Niadtong panahona Oktubre pa kini kay lain ang ilang kalendaryo.
Ug kining mga selebrasyon kanunay molungtad og duha ka adlaw, busa ang Nobyembre 7 ug 8 mga pampublikong
piyesta sa Unyong Sobyet, usa ka doble nga piyesta.
Ug niadtong panahona, gipuy-an ang mga sundalong Sobyet.
Sa GDR, gitugotan ra sila nga mogawas sa grupo; dili sila gitugotan nga mogawas nga tagsa-tagsa, ug kining mga
sundalo gibilanggo sa barracks hangtod sa 13 Nobyembre.
Ug aduna pay lain nga rason para niini.
Matag tuig, tali sa 300 ug 400 ka mga sundalong Sobyet ang milayas.
Daghang gustong moadto sa Sidlakan, gustong mobalik sa ilang panimalay, ug ang uban gustong moadto sa Kasadpan.
Ug sukad pa niadtong ika-3 o ika-4 sa Agosto 1989, sa dihang gipusil ug gipatay sa usa ka nagpalagyo nga Soviet nga
sundalo ang usa ka guwardiya sa utlanan sa GDR sa kasadpang utlanan, aduna na gyud tanang rason aron silang ipriso.
Kay kung nabuksan ang utlanan, makasagol ang mga sundalong Sobyet sa katawhan, armado og mga armas, ug makapahinabo og dugo-dugo.
Siyempre, aduna pa'y pipila ka uban pang mga punto usab.
Ang labing taas nga representante sa Sobyet, politikal nga representante sa GDR, mao ang embahador.
Ug kana usab mahimo nga nakapukaw sa pagpadala sa mga sundalong Sobyet aron protektahan ang utlanan sa estado.
Sama sa nahitabo niadtong 1953, ang niaging High Commissioner sa GDR, si Semjonow, misugo usab sa mga
sundalong Sobyet nga mogamit og armas niadtong 17 Hunyo.
Dili kana gihimo sa Moscow, kondili sa Berlin.
Ug aron malikayan ang bisan unsang risgo, tungod kay nahibal-an nga ang komandante-in-chiro sa mga sundalong Sobyet dinhi sa
GDR, atong isulti, lisod sukodon, gihatagan ang embahador sa Sobyet og tambal sa pagkatulog o siya mismo ang mikaon niini.
Sa bisan unsang kaso, wala siya motubag niadtong gabii.
Ug nagpasabot kini nga ang nag-inusarang tawo nga makahatag sa sugo wala didto.
Oo, ug ang pamunuan, i.e. Honecker ug Co.?
Aw, unya sa gabii, sa dihang nahibal-an na... Aduna pa gihapon lain, naa pa gihapon kana nga miting sa Komite Sentral.
Ang miting sa Komite Sentral, nga gihimo sa samang oras sa pakigpulong ni Schabowski,
gikatakda nga matapos mga alas 6 sa gabii.
Apan didto, ang mga tawo nga klaro kaayo nga gisugo sa serbisyo sa intelihensiya militar sa Sobyet o sa
serbisyo sa intelihensiya militar sa GDR nagpalugway sa miting.
Busa ingon ka nga dili pud nimo sila mabahin, daghan kaayo ka'g problema.
Busa gitugotan nila nga molungtad ang miting hangtod alas 8:40 sa gabii.
Mao kana gyud ang higayon nga miingon si Schabowski nga epektibo dayon kini, ug ang mga tawo misugod og dagan
paingon sa border crossing, partikular sa Bornholmer Straße.
Ug kana dayon gipahibalo sa telebisyon, una sa telebisyon sa Silangang Alemanya, unya sa telebisyon sa Kasadpang Alemanya.
Ug didto sila naglingkod sa Komite Sentral, sama sa usa ka ward sa pag-isolate, aron lang masulti.
Wala pa'y mobile phone niadtong panahona, busa walay makadula ug makasiyagit nga moingon, "Oy, unsa na karon?"
Dili, dili. Ug nahibalo ra sila niini mga alas-10 sa gabii.
Ang Ministeryo sa Depensa sa GDR nahimutang sa Strausberg, dili sa Berlin.
Ug mao nga nilarga sila, ug pagkahuman sa alas 8:40 sa gabii naa na sila sa Strausberg mga alas 10
sa gabii, ug didto nagsugod na paglapta ang balita.
Apan nalambigit ang mga Sobyet niini, busa gisalikway ang mga ideya nga tingali ipahimutang
ang unang motorisadong dibisyon sa mga riple.
Makapahinam. Michael
Ug kung motungha karon ang mga pangutana, apan aduna gyud mga mapayapa nga rebolusyonaryo, siyempre naa, kay andam man sila.
Mao kana gikan sa serbisyo sa militar nga intelihensiya sa Sobyet, dili gikan sa Stasi o sa KGB, apan usab gikan sa mga
serbisyo sa Kasadpan, mao nga ang mga tawo misulod sa kadalanan, nagprotesta, nagbutang og kandila sa
ilang mga bintana ug uban pa, mao nga naglungtad na kini.
Sa katapusan, gikinahanglan kini unya aron isaysay ang sugilanon sa mga mapayapa nga rebolusyonaryo.
Ug dili lang kini mahimong tulo ka tawo nga nagbarog didto nga nag-ingon, "Ani-a, kini ang tulo ka malinawon
nga rebolusyonaryo," kay dili man kana molihok og maayo.
Busa kinahanglan kini nga usa ka malapad nga lihok, dili lang sa Leipzig ug Berlin, kondili usab sa ubang
mga siyudad diin nahitabo kining mga demonstrasyon.
Makapahinam. Busa, aron isumada ang among gisulti hangtod karon, kay nakita nato karon ang parehas nga butang, nga
liboan-libo ka mga tawo ang nagpadulong sa kadalanan matag Lunes aron magdemonstrar, sama sauna.
Karon nagaingon ka nga ang pamunuan sa Sobyet sa batakang giplano ang pagkahugno sa
Pader ug gipahimuslan kining mga demonstrasyon.
Sa katapusan, imong gisugyot nga ang mga ahensya sa intelihensiya sa Kasadpan usab adunay aktibong papel.
Busa, sakto ba akong pagsabot nga ang Sidlakan ug Kasadpan, nga opisyal nga magkaaway,
karon nagtrabaho na magkuyog sa usa ka agenda?
Sa akong hunahuna, mao. Makita nimo nga kini nga komon nga hilo nagpadayon sa kasaysayan sukad pa sa 1917, 18.
Karon, daghan na kaayong mga libro nga nagpamatuod nga naglungtad kining kooperasyon.
Kadaghanan niini naa sa ekonomikanhong larangan, apan ang uban naa usab sa politikal nga larangan, busa adunay gyud kanunay
nga konsultasyon tali sa mga serbisyo sa mga pederal nga estado.
Makapaikag. Busa adunay mga tulay tali sa Silangang ug Kasadpang bloke?
Moingon ko og oo. Aw, nagtrabaho ko sa ingon ana nga tulay. Anaa kini sa komersyal nga sektor.
Ang GDR dako kaayo og tinguha nga makadani niining mga korporasyong Amerikano.
Sa pag-abot niining mga korporasyong Amerikano niadtong 1985, siguro nakahibalo na sila og usa ka butang, kay
miabot sila sa samang panahon ug gusto mag-hire og mga lungsoranon sa Silangang Alemanya isip mga empleyado.
Mahimo unta nila nga madala ang ilang kaugalingong mga tawo niadto, mahimo unta nila nga mangita og mga tawo sa West
Berlin, ug mahimo unta nila nga gamiton ang mga langyaw nga negosyante nga giandam sa International Trade Centre.
Ug ilang gusto ang ikaduha.
Apan wala sila didto, busa kinahanglan magsugod og pagpangita, kay kinahanglan nila og Western nga pasaporte.
Busa kinahanglan pa nila nga moagi sa tibuok GDR nga gilingan, aron mahimong mga kadro sa pagbiyahe.
Ug unya giduol ko ug interesado ko sa trabaho, busa miingon ko og oo.
Ug unya nagsugod ko niining trabahoha sa sinugdanan sa 1986, sa Abril.
Apan aduna pa'y daghan nga mga taytayan, kung atong hinumduman.
Busa si Angela Merkel gikan sa usa ka pamilya sa mga ministro.
Ug si Pastor Kassner adunay usa ka sentro sa pagbansay para sa mga teologo sa Templin.
Ang mga teologo gikan sa Kasadpang Europa usab kanunay nga mga bisita didto.
Ug lagmit nga nakatutok na sila kang Angela.
Kinsa may nakahibalo. Pero murag adunay usa ka matang sa agenda nga nagalihok dinhi.
Busa dili kini usa ka plano nga nahunahuna lang gahapon, diba? Unsa na kadugay kini nga giandam?
Sa akong hunahuna, mao. Dili nato kinahanglan nga mobalik sa detalye kang Karl Marx dinhi.
Pero mga proletaryo sa tanang nasud, maghiusa! Molihok ra kini kung magkahiusa ang mga kapitalista sa tanang
nasud, kay ang mga proletaryo nagsalig sa mga kapitalista.
Apan unya nahitabo ang Oktubre nga Rebolusyon niadtong 1917, ug sukad niadto daghan na ang mga libro, labi na gikan sa Estados
Unidos, nga naghulagway sa detalyado kaayo nga koneksyon tali sa Wall Street ug sa Bolshevik
nga Rebolusyon, pananglitan ni Anthony Sutton.
Gihulagway usab niini kung giunsa nila Trotsky ug Lenin, diin ang usa gipondohan sa mga nagtukod sa Federal Reserve
ug ang usa pa sa German Abwehr, pagbiyahe paingon sa Petrograd aron pasugdan ang rebolusyon didto.
Ang uban tungod kay ilang nakita nga ang nasud hamtong na alang sa kausaban, labi na ang mga bangkero sa US, nga gusto nga
ibutang ang nasud ilawom sa ilang panyapa, aron isulti, ug si Lenin tungod kay siya gikinahanglan aron masiguro ang
armistice, nga sa ulahi nahimong kasabotan sa kalinaw, ug aron palayloon ang Alemanya gikan sa ikaduhang prente.
Busa nagpasabot kini nga nahuman ang Kasabotan sa Brest-Litovsk ug ang Alemanya mihawa sa
Entente sa mga Alyado – uh, ang Rusya ang mihawa.
Niadtong panahona, Imperyo pa gihapon sa Rusya; natukod lang ang Unyon Sobyet niadtong
Disyembre 1922, apan usa kini ka transisyonal nga hugna.
Ug niadtong panahona, ang mga Amerikano nagtukod og usa ka tawo nga kaila na kang Lenin ug nakigsabot kaniya sa
unang mga kasabotan. Kana nga tawo mao si Armand Hammer.
Ug hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1990, sa dili pa siya mamatay, siya ang tagdugtong
tali sa kapital sa Estados Unidos ug sa Politburo.
Ug tanan niining dagkong proyekto sa pag-import sa Unyong Sobyet nga naglakip sa mga planta, mga hydroelectric power station,
apil na usab ang kasabotan sa yuta ug pag-abang atol sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan, nahuman ubos sa iyang panalipod, aron isulti.
Oh, ug sa laing bahin, si Armand Hammer usa ka bilyonaryo sa daghang katuigan.
Ang iyang amahan mao ang nagtukod sa Partido Komunista, ug kauban nga nagtukod sa Partido Komunista sa Estados Unidos.
Ug siyempre, siya usab nakadawat sa Orden ni Lenin.
Usa ka klaro nga koneksyon tali sa duha ka bloke, kinahanglan isulti.
Apan karon, usab, tungod kay nagtuo ko nga hinungdanon kini alang sa nahitabo karon, atong tan-awon pagbalik.
Miingon ka nga ang FED, nga mao ang Federal Reserve, ang labing importante nga mga oligarka pinansyal sa Kasadpang
kalibutan, mao ang nagpasiugda sa Rebolusyon sa Oktubre.
Oo.
Busa siguro klaro kaayo ang ilang pinansyal nga interes didto?
Siyempre. Ang tuyo mao ang pagdominar sa Rusya.
Apan dili nimo kini mahimo diretso.
Busa gisulayan nila kana; adunay usa ka sibil nga gubat nga nalambigit usab ang mga
Amerikano, Briton, ug Hapon nga mga kombatante.
Apan sobra ra ka dako ang nasud.
Ug mao kana gayud ang ilang gisulayan nga buhaton didto: pagtukod og usa ka rehimen nga
nagsalig kanila, apan wala mailhi sa kalibutan.
Wala'y bisan kinsa nga nagdahom nga kining mga Komunistang Ruso sa katapusan gipondohan sa Kasadpan
sa yugto sa pagsugod ug sa ulahi gikontrolar nila.
Mao usab kana ang hinungdan nganong daghang mga tawo ang dili makasabot nga gibungkag sa
Unyon Sobyet ang kaugalingon nilang sistema.
Busa ang pagkahugno sa Berlin Wall halos mao ang pagluag sa pagkupot sa mga sosyalistang nasud sa Europa.
Unya ang pag-atras sa hukbong Sobyet, nga nagpadayon hangtod sa 1994, ug dayon ang pagkaguba sa Unyong Sobyet mismo.
Ug sa dihang nisulod si Gorbachev sa opisina, gihulagway niya kini nga matahum pinaagi sa perestroika ug glasnost.
Ang perestroika nagpasabot og pagbag-o sa estruktura, ug ang glasnost nagpasabot og pagka-transparent. Ug
mao kana gayud ang iyang gustong usbon ang estruktura.
Ug ang among nasinati pagkahuman mao nga mitungha ang kastang oligarka gikan niini, ug kalit nga nawala ang
Politburo ug ang partido, uban sa tanang estruktura niini.
Ug ang panagbangi sa klase nga naa nato kaniadto nahimong panagbangi sa klima.
Sige, nagdala na kini kanato sa kasamtangang adlaw, sa akong pagtuo.
Oo, oo.
Mao unta kana ang akong sunod nga pangutana.
Gihulagway nimo kung giunsa, sa tibuok kasaysayan sa Rusya o sa Unyong Sobyet, nga kanunay adunay
impluwensya ang dagkong pinansyal nga oligarka.
Aw, ug karon?
Michael Wolski:] Sa akong tan-aw, alerto pa gihapon sila, pero dili sila makita sa ingon ana nga paagi.
Ug ang gipakaon kanato, hangtod sa 1990 kini mao ang partido sa mga trabahante, ang pakigbisog sa klase, mga proletaryo sa tanang
nasud, maghiusa, tanang ingon ana nga walay sulod nga mga pulong, nga karon gipulihan na sa lain nga walay sulod nga mga pulong.
Ug kini nagmugna sa pangutana kung giunsa kini nahitabo.
Ngano nga nahitabo kining kausaban?
Ug kana nagbalik kanato sa pagtukod sa mga bungbong, lakip na ang Berlin Wall.
Kay sa dekada 1960, nahitabo kini nga kausaban, apan sa likod sa eksena sa miaging sosyalistang sistema,
gihimo ang bag-ong estratehiya ug teyorya ug uban pa.
Pasabton ko kini sa ingon ani:
Ang pagtukod sa Pader gisugo sa mga Sobyet niadtong 1960, busa kinahanglan nga buhaton ang mga preparasyon aron masiguro nga ang
GDR, uban sa iyang giplanong ekonomiya, makakuha sa tanan nga gikinahanglan niini, lakip na ang mga
materyales sa pagtukod ug ang pwersa sa trabahante.
Ug unya gitukod nila ang bungbong.
Ang hinungdan mao nga ang mga Kasadpang Alyado wala gustong dawaton ang sugyot sa Sobyet nga usbon ang
politikal nga kahimtang sa West Berlin, ang Berlin Ultimatum.
Ug pagkahuman gitukod ang pader, nahimong klaro nga kini hapit na magdala sa GDR sa daplin sa dili na
mapadumala, nga mao ang pagkabangkarote sa ekonomiya.
Dili kana ang tuyo, wala'y bisan kinsa nga nakamatngon niini, apan napamatud-an nga sa GDR, ang nag-inusarang
industriyalisadong nasud sa Eastern Bloc, wala molihok ang sosyalistang giplanong ekonomiya.
Sigurado nga nakadungog ka na sa Departamento sa Komersyal nga Koordinasyon uban sa amo, ang
kanhing amo nga si Alexander Schalck-Golodkowski.
Nagsugod kini nga sugilanon niadtong 1962, sa dihang nahimong unang sekretaryo sa SED nga pamunuan sa distrito alang sa langyaw
nga kalakalan si Schalck-Golodkowski, ug karon siya naa sa ilawom sa presyur gikan sa mga 30 ka kompanya sa langyaw nga
kalakalan nga naglungtad – kay sa GDR, dili tugotan ang uban nga mohimo niini – aron ibanan ang mga target sa eksport.
Sa katapusan, ang GDR usa ka industriyalisadong nasud ug kini mopalit og hilaw nga materyales ug semi-nahuman nga mga
produkto aron iproseso kini ug ibaligya sa tibuok kalibutan, labi na gayud sa Pederal nga Republika sa Alemanya.
Apan tungod kay sobra ka hugot kining giplanong ekonomiya, dili mapalit ang gagmay nga butang sama sa pag-ayo, mga piyesa, ug
mga aksesorya, busa ang mga makina napabilin nga walay buhat.
Ug unya miabot ang mga kompanya sa langyaw nga kalakalan ug miingon, oo, dili namo ma-export kay ang kompanya
XY dili makahatod tungod kay wala'y piyesa nga kapuli.
Ug sa 1962 ug 1963, gisgutan na ni Schalck uban sa iyang kumander sa MFS kung giunsa kini
pag-usab, apan gisalikway ang ideya sa Moscow.
Niadtong 1964, milala pa gayud ang kahimtang, natangtang si Khrushchev sa gahum, ug niadtong 1965 gihatagan sa Moscow
og pagtugot nga kining estruktura pagadalagan kauban sa giplanong ekonomiya isip pribadong kalakal sa gawas sa GDR.
Unya, niadtong 1966, adunay dokumento sa pagtukod, ug dayon kining natad sa komersyal nga
koordinasyon gitukod pinaagi sa regulasyon.
Busa wala kini gipatik sa opisyal nga gazette; makadaot unta kini.
Ang Kasadpan magpangurog sa ilang mga hita sulod sa daghang adlaw, nga nag-ingon nga
napamatud-an sa GDR nga dili molihok ang komunismo.
Apan kini misangpot sa Kasadpan nga nakadawat og impormasyon sugod pa niadtong 1968, pinaagi sa usa ka Czech nga heneral sa
Stasi nga mibiya, nga gipahibalo sa tigum sa tingdagdag sa Warsaw Pact niadtong 1966 nga ang tibuok sosyalistang doktrina
usbon ug tugutan ang Kasadpan nga motubo paingon sa sosyalismo.
Ug katingalahan, niaging tuig ang kanhing ulo sa Pederal nga Opisina alang sa
Proteksyon sa Konstitusyon nagpamatuod gayud niini.
Paminawon ba nato kana?
…Usa ko ka abogado, ang akong amo mahimong diktador o gustong diktador ug moingon, Ginoong Maaßen, hunahunaa kung giunsa
nimo pagbalhin sa usa ka liberal nga demokrasya ngadto sa usa ka totalitaryanong estado nga mohaom sa akong gusto.
Unya hunahunaon usab nako kung unsang mga mekanismo ang magamit aron pahuyangon ang tibuok sistema.
Ug usa ka paagi sa pagbag-o sa usa ka sistema ngadto sa kolektibismo, diin ang tanan tawo gi-mainstream ug
maghunahuna sa parehas nga direksyon, mao ang pagkahadlok kanila ug paghatag kanila og mas taas nga tumong.
Ug kinahanglan nakong isulti, maalamon kaayo ang ideya sa paggamit sa klima aron pahuyangon ang
konstitusyon, bisan kinsa pa ang nakahunahuna niini.
Nasayud ko nga sa dekada 1960, aduna na'y mga tawo sa KGB nga naghunahuna kung giunsa
pagtugot nga ang Kasadpan motubo ngadto sa sosyalismo.
Niadtong panahona, gihisgutan na sa KGB ang pagpanalipod sa kalikupan. Uban sa mga isyu sama sa kalikupan ug anti-rasismo, ug
uban pa, mahimo nimong madani ang mga tawo sa pagsulti, "buhian nato karon ang demokrasya ug ang paghari sa balaod; ang importante
mao ang anti-rasismo, ang importante mao ang kalikupan."
Kini mao ang mga hunahuna nga naa sa KGB sa 1960an.
Apan kinahanglan ko isulti, sa paghisgot nimo sa topiko sa pagbag-o sa klima, saludo ko nimo.
Tinood gayud nga katingalahan ang paggamit sa isyu sa klima isip paagi sa pagpaluya sa demokratikong konstitusyonal nga estado.
Oo, ug kini nagdala kanato sa mga tumong nga gitakda sa Unyong Sobyet niadtong 1966.
Ang unang tumong mao ang pagtugot nga motubo ang Kasadpan.
Ug ang ikaduhang tumong mao ang paghimo og kwarta gikan sa klima.
Mao na ang nahitabo.
Busa ang unang lakang mao ang paghatag og tambag sa Club of Rome niadtong 1967, sa tighimo sa Club of Rome,
aron ipahibalo kung giunsa kini pagtukod ug unsa ang mga pangunang natad nga angay tutukan.
Nilupad siya paingon sa Unyon Sobyet niadtong panahona ug nagpahigayon og taas nga mga pakighinabi.
Ug pagkahuman, sa dihang natukod ang Club of Rome, duha ka heneral sa KGB ang kanunay nga mga
punoang miyembro sa Club of Rome hangtod sa 1992.
Dili ko masulti unsay nahitabo pagkahuman, apan nadokumentohan kini.
Usa pa ka punto mao nga gitukod ang usa ka pinagsanib nga institusyon duol sa Vienna uban sa mga Amerikano aron atubangon
ang pagkabungkag sa Unyong Sobyet, diin gisagdan og pagbansay ang mga politikal nga kawani sukad pa
niadtong 1982 alang sa panahon pagkahuman sa perestroika.
Nagpasabot kini nga adunay mga ngalan sama nila Chubais, Wechselberg, Arwen ug uban pa, nga gitun-an didto ug
unya, sa katapusan sa perestroika, nalambigit sa pagpribatisar sa pampublikong kabtangan ug kabtangan sa estado.
Ug mao kana ang paagi nga nahimong mga bilyonaryo o oligarko sila nga atong gihisgutan.
Sa Estados Unidos, milungtad og 200 ka tuig aron motungha kining mga oligarka.
Ug kana tulo hangtod lima ka tuig na ang milabay, sa dihang mitumaw kining mga oligarka.
Ug nabigla ang tanan kung unsa kadali nga nahimong dato kining mga tawo.
Adunahan sa unsang paagi?
Pinaagi sa pribatisasyon, tungod kay naa sila sa tinubdan ug makapribatisar sa mga angay nga
negosyo, ang mga negosyo nga pagpanag-iya sa estado.
Komplikado kaayo kana nga proseso.
Ang libro usab naglarawan niini nga proseso sa detalyado.
Ug ang mga oligarka gikan sa Kasadpan, ang mga pinansyal nga oligarka, nalambigit usab.
Ug napili na nila ang mga pinakamaayong bahin sa industriya sa hilaw nga materyales.
Ug si Khodorkovsky usa ka ingon nga pananglitan, si Abramovich usab usa ka pananglitan, nga nakautang gikan sa Kasadpan,
gihatagan og mga pasalig sa utang sukad pa niadtong 1988, ug unya, sa dihang nagpadayon ang pribatisasyon, nakuha
nila kining mga kompanya isip mga katiwala, aron isulti.
Siyempre, wala kana makita. Trustee, oo, gihatag nimo kini sa usa ka tawo.
Pero nagtindog siya sa atubangan ug nagtuo ang tanan nga siya ang tag-iya.
Ug si Roman Abramovich adunay 100 milyon – nadokumentohan usab kini sa libro. Sa Estados Unidos, adunay usa ka organisasyon nga
gitawag og Finken, usa ka matang sa yunit sa kontrol nga nag-imbestiga sa krimen
pinansyal, ug adunay taas nga artikulo bahin niini.
Busa nakautang siya og 100 milyon ka dolyar ug dayon gi-invest niya ang kuwarta sa usa ka kompanya sa lana,
nga iyang gibaligya pagkahuman sa napulo o dose ka tuig sa kantidad nga 13.5 bilyon ka dolyar.
Aw, nagkinabuhi na siya karon ana nga tulo ka porsyento, oo.
Medyo sobra na na. Busa, kung nasabtan nako og tarong, usa ka buang nga pagbahin-bahin sa nasudnong bahandi?
Oo, pagkahuman sa unang rebolusyon, sa dihang gikuha ang kabtangan sa tanang simbahan, sa mga maharlika, sa
dagkong tag-iya sa yuta, sa mga negosyante ug sa mga entreprenyur, sa laing pagkasulti, sa mga kapitalista.
Daghang gipatay sa proseso, daghan ang nilayas paingon sa Europa.
Ug kana mao ang ikaduhang kampanya sa pag-redistribusyon, diin ang mga tawo nahimong
dato sa sulod sa usa ka mubo kaayo nga panahon.
Niadtong sayong bahin sa 1920s, sa mga magubot nga panahon, halos tanan gibalhin sa estado ug wala na
gihatag sa mga indibidwal, i.e. gibalhin pag-usab.
Busa, karon ang gisulti ni Mr. Maaßen bahin sa klima mao ang ikatulo nga pagbahin-bahin.
Sa pagkakaron, ang pakigbisog sa klase nahimong pakigbisog sa klima.
Ug kon kaniadto kini usa ka tawo nga, aron isulti, kapitalista, karon siya na ang kaaway sa mga nagdumili sa klima, sa
mga makasasala sa klima, sa bisan unsang nagadaot sa klima.
Ug busa kining tibuok ideolohiya nakaabot na karon sa lebel nga adunay kita'y buhis sa CO2 – apil usab niini ang tibuok isyu
sa organikong mga produkto, nga nagpasabot nga mas mahal ang tanan nga organiko – apan usab adunay mga pagdili sa paglihok.
Makita na nato karon nga ang VW Group gipaubos, sa ato pa, nagakagamay.
Ug sa katapusan, nagpasabot kini nga tungod kay dili na nato gusto ang pribadong transportasyon tungod sa mga
rason sa klima, tan-awa ang 15-minutong mga siyudad, mahimo nimo buhaton ang tanan didto pinaagi sa bisikleta.
Ug kung gusto ka mobiya sa 15-minutong siyudad, kinahanglan na ka karon og permiso sa Tsina.
Kung dili, dili ka makalusot sa babag.
Ug busa ang mga pwersa nga nag-organisar niini mibalik na sa pagpanginabuhi.
Ang kuwarta gihimo gikan sa init nga hangin.
Ug karon ako nagtumong kang Mr. Maaßen.
Makapahinam. Busa, aron isumada, pwede ba gyud nato i-quote ang atong maayong tigpasiugda sa WEF?
Oo.
Klaus Schwab.
Michael Wolski Oo, makapaikag pud na.
Ang WEF, ang World Economic Forum, gitukod niya niadtong 1972, ug hangtod karon naa pa siya didto, usa ka fossil.
Wala kay tag-iya bisan unsa ug malipayon ka; mao kana ang tumong.
Ug kana nagbalik kanato sa sosyalistang katilingban.
Busa karon naa'y istorya bahin niining mga buhis sa CO2, bag-ong mga sistema sa pagpainit – 40% sa mga tawo sa Alemanya
tag-iya sa ilang kaugalingong mga balay, ug wala ko kahibalo pila kanila ang makabayad og bag-ong sistema sa pagpainit.
Ug unya, tingali motindog didto ang bantog nga Black Rocks ug uban pang susamang mga kompanya ug moingon,
"Sige, paliton namo kini gikan sa kabangkaroteng kabtangan, gikan sa subasta sa foreclosure."
Oo, kaayo kaayo makapahibalo, ingon ko, kung unsa na ka layo ang atong naabot sa karon nga ikatulong proseso.
Oo.
KlaTV nga tigpangutana Kinahanglan na gyud karon pangutan-on kung unsa gyud kadako ang sosyalismo nga namatay niadtong 1989.
Apan aron isumada, lisod kaayo hunahunaon nga adunay mga tinago nga pwersa nga nagalihok dinhi
nga klaro kaayo nga supak sa kaayohan sa katawhan.
Ug hangtod karon, ingon ka salbahis ka maalamon, hapit na gyud masulti nga ingon ka halapad gayud.
Oo, tingali kontrolado na gyud kini tanan sa artipisyal nga intelihensiya.
Oo, sa katapusan niining makapaikag kaayo nga interbyu, gusto ko mangutana unsa pa ang mahimo karon?
Mahimo nimong i-stabilisa ang imong kaugalingon pinaagi sa pagkuha og komprehensibo nga impormasyon, i.e. dili lang pinaagi
sa pagkuha sa imong intelektwal nga input gikan sa adlaw-adlaw nga balita, MoMa ug Netflix, apan usab pinaagi
sa paggamit sa alternatibong media o pagkuha og inspirasyon gikan sa mga tinubdan sama niini.
Aduna koy hapit 100 ka mga link sa kini nga libro ngadto sa mga website diin makakaplag ka og mga link sa
lain-laing mga hilisgutan, makatigom og bag-ong mga ideya, ug dayon magpadayon sa pagpangita.
Apan nagpasabot kini nga kinahanglan ka molihok ug dili maglingkod sa atubangan sa
telebisyon samtang nagbitbit og bag nga chips sa gabii.
Oo, sa akong hunahuna among tagdon kini sa kasingkasing: ang pag-aktibo. Daghang salamat kaayo sa interbyu.
Salamat pud.
Ug unya magkita ta pag-usab.
Oo, salamat.