1
00:00:00,000 --> 00:00:00,520


2
00:00:00,520 --> 00:00:02,560
Byenveni, Mesye Wolski.

3
00:00:02,560 --> 00:00:05,560
Mèsi pou envitasyon an soti nan KlaTV.

4
00:00:05,560 --> 00:00:12,840
Wi, ak plezi. Nou ap fè entèvyou sa a nan
yon jou ki vrèman memorab, anivèsè 9 novanm.

5
00:00:12,840 --> 00:00:19,840
Kounye a gen egzakteman 35 an depi tonbe Mi Bèlen an an 1989.

6
00:00:19,840 --> 00:00:27,976
Ou se otè plizyè liv ki vrèman enteresan sou
sijè sa a, ke ou ka jwenn tou sou sit entènèt ou a.

7
00:00:27,976 --> 00:00:34,016
E anvan nou kòmanse, ann premye
prezante nou bay telespektatè nou yo.

8
00:00:34,016 --> 00:00:39,560
Michael Wolski te fèt nan Saxony an
1952 epi li te grandi nan Lès Bèlen.

9
00:00:39,560 --> 00:00:42,304
Li se papa twa timoun.

10
00:00:42,304 --> 00:00:48,080
Nan lane 1970, apre li fin konplete edikasyon segondè li, li te
gradye ak yon diplòm nan ekonomi, espesyalize nan komès etranje.

11
00:00:48,080 --> 00:00:53,664
Depi 1974, Mesye Wolski te travay nan komès etranje nan RDA.

12
00:00:53,664 --> 00:00:59,517
Soti 1986 rive 1990, li te ofisye lyen pou
komès etranje RDA nan biwo yon kòporasyon

13
00:00:59,517 --> 00:01:03,620
ameriken nan Sant Komès Entènasyonal nan Lès Bèlen.

14
00:01:03,620 --> 00:01:10,440
Nan Desanm 1989, li te pran sou li misyon pou etabli
yon konpayi lavant nan Lès Bèlen pou kont gwoup la.

15
00:01:10,440 --> 00:01:14,523
Yo te anile lòd sa a ankò nan mwa janvye 1990.

16
00:01:14,523 --> 00:01:18,620
Nan kòmansman ane 1991, yo te transfere Mesye Wolski nan Moskou.

17
00:01:18,620 --> 00:01:23,983
Lakay, li te fondatè ak chèf biwo reprezantan
gwoup la nan Inyon Sovyetik epi li te temwen

18
00:01:23,983 --> 00:01:28,096
efondreman Inyon Sovyetik la ak transfòmasyon Larisi.

19
00:01:28,096 --> 00:01:33,632
Nan lane 1998, li retounen nan Bèlen epi
li te travay kòm konsiltan pou konpayi Ris.

20
00:01:33,632 --> 00:01:40,160
Soti 2006 rive 2012, li te fondatè ak direktè
Asosyasyon Biznis Alman-Bosnyen nan Sarajevo.

21
00:01:40,160 --> 00:01:43,736
Michael Wolski pran retrèt depi 2014.

22
00:01:43,736 --> 00:01:48,080
Li se otè senk liv sou chit Mi Bèlen an.

23
00:01:48,080 --> 00:01:57,267
Nan memwa nou ak nan rapò medya yo, chit Mi Bèlen an nan lane
1989 toujou parèt tankou yon revolisyon pasifik, kòm rezilta

24
00:01:57,267 --> 00:02:02,440
popilasyon ki pa t satisfè nan Repiblik Demokratik Alman an.

25
00:02:02,440 --> 00:02:07,310
Anpil moun panse ak lapè ak manifestasyon.

26
00:02:07,310 --> 00:02:15,315
E nan liv ou a, 1989: Tonbe Mi Bèlen an, yon revizyon apre
35 ane, ou menm kòm temwen kontanporen dekri tonbe Mi

27
00:02:15,315 --> 00:02:19,843
Bèlen an kòm yon evènman ki te byen planifye e ki te egzekite.

28
00:02:19,843 --> 00:02:22,260
Kisa ki fè w panse sa?

29
00:02:22,260 --> 00:02:32,965
Wi, jan mwen te mansyone pi bonè nan CV mwen, mwen te travay nan
biwo reprezantan yon korporasyon ameriken

30
00:02:32,965 --> 00:02:42,180
nan Lès Bèlen soti 1986 rive 1990, kote mwen
te ede devlope biznis korporasyon an nan RDA.

31
00:02:42,180 --> 00:02:52,275
Epi lè Mi Bèlen an te tonbe nan Novanm 1989, chèf
Swis konpayi ki te jere biwo a te vini nan

32
00:02:52,275 --> 00:02:58,056
Desanm epi li te di, Mike, ou gen yon misyon espesyal.

33
00:02:58,056 --> 00:03:06,343
N ap etabli yon filyal pou lavant nan RDA,
menm jan nou te fè sa nan Polòy, Tchèki ak Ongri.

34
00:03:06,343 --> 00:03:14,078
Epi travay ou se pou inisye fondasyon sa a, pou di konsa, epi fè
preparasyon ki nesesè yo, tankou kontakte

35
00:03:14,078 --> 00:03:20,743
yon avoka konsiltatif ak yon avoka, epi
detèmine ki pwopriyete ak konbyen moun ki enplike.

36
00:03:20,743 --> 00:03:23,943
Epi kounye a, te rete sèlman kèk jou anvan Nwèl.

37
00:03:23,943 --> 00:03:33,771
Mwen te kòmanse sa epi mwen te vle fè
diskisyon ak moun ki konsène yo ki responsab pou chak

38
00:03:33,771 --> 00:03:38,656
etap nan travay la nan kòmansman mwa janvye.

39
00:03:38,656 --> 00:03:48,063
Epi sou 9 janvye 1990, yon apèl telefòn te vini e li
te di pou sispann tout bagay. Nou pap kreye yon filyal.

40
00:03:48,063 --> 00:03:53,176
Nou pral transfere biznis nou an bay filyal Alman an.

41
00:03:53,176 --> 00:03:56,450
Te gen yon gwo konpayi nan Repiblik Federal Almay, nan Neuss.

42
00:03:56,450 --> 00:04:04,816
E sa te siprann mwen. E mwen poze
kesyon an, wi, poukisa y ap sispann li?

43
00:04:04,816 --> 00:04:15,460
Epi bòs la di m, wi, nou resevwa
enstriksyon soti Ozetazini ke pap genyen plis RDA.

44
00:04:15,460 --> 00:04:18,303
Sa te 9 janvye 1990.

45
00:04:18,303 --> 00:04:29,503
E si nou gade dèyè nan listwa, se pa t jiskaske 13 fevriye
1990 ke kat alye yo ak de minis afè etranjè Alman yo te

46
00:04:29,503 --> 00:04:36,100
rankontre epi deside kòmanse diskisyon sou reyinyon Almay.

47
00:04:36,100 --> 00:04:42,670
Sa vle di ke direksyon siperyè a te deja konnen rezilta a davans.

48
00:04:42,670 --> 00:04:52,212
Epi, sa ki enteresan, menm anvan 13 fevriye a rive, te gen yon
dezyèm apèl kote yo te di m ke tout bagay te

49
00:04:52,212 --> 00:05:00,460
dwe fini anvan 30 jen 1990, sa vle di
entegrasyon biznis RDA a nan filyal Almay de Lwès la.

50
00:05:00,460 --> 00:05:05,523
Wi, epi nan mwa Me nou te aprann ke
inyon monetè a t ap fèt 1ye Jiyè.

51
00:05:05,523 --> 00:05:13,728
E nenpòt moun ki toujou pale de
konyensidans se yon moun ki byen naif, mwen panse.

52
00:05:13,728 --> 00:05:19,296
Men sa soulve kesyon an: kiyès ki te vrèman vle miray la tonbe?

53
00:05:19,296 --> 00:05:28,923
Byen, lè m te nan Moskou, mwen te pale
ak anpil moun ki te gen anpil konesans.

54
00:05:28,923 --> 00:05:37,316
Pa egzanp, ansyen manm KGB yo ki
te revoke apre tonbe kominism lan.

55
00:05:37,316 --> 00:05:43,686
Kidonk Inyon Sovyetik la te disoud, monopòl
komès etranje a te efondre, e konbine endividyèl yo

56
00:05:43,686 --> 00:05:46,996
te kapab fè operasyon ekspòtasyon ak enpòtasyon.

57
00:05:46,996 --> 00:05:54,336
Epi li te rive konsa ke nan depatman komès etranje konbine
yo, kote mwen te oblije vwayaje kounye a olye de konpayi

58
00:05:54,336 --> 00:05:58,510
komès etranje nan Moskou, te gen moun ki te pale Alman kouraman.

59
00:05:58,510 --> 00:06:09,196
Epi, byen, ris mwen ak angle mwen pa t twò
pwofesyonèl, konsa yo mande m: "Kote ou soti?"

60
00:06:09,196 --> 00:06:17,430
Epi ak Michael Wolski sou kat biznis la, li pa t osi
fasil pou idantifye tankou Fritz Müller oswa yon bagay konsa.

61
00:06:17,430 --> 00:06:22,416
E lè m te di sa, soti nan RDA a, figi li te klere:

62
00:06:22,416 --> 00:06:30,049
Mwen te tou nan RDA pandan senk ane. Mwen te pale Alman kouraman,
e mwen te konnen li pa t nan lame, paske ofisye yo

63
00:06:30,049 --> 00:06:36,720
te sèlman nan RDA pou yon maksimòm twa ane. E moun
ki te nan lòt fòs yo te la yon ti kras pi lontan.

64
00:06:36,720 --> 00:06:45,312
Epi te gen kèk konvèsasyon enteresan, pandan yo te
rakonte m anpil bagay sou Repiblik Demokratik Alman ke mwen pa

65
00:06:45,312 --> 00:06:50,000
t konnen sou estrikti lidèchip yo ak relasyon pouvwa yo.

66
00:06:50,000 --> 00:06:59,416
Byen, mwen te li anpil bagay lè sa a, liv pa
politisyen Sovyetik, diplomat, ajan sèvis sekrè ak sou sa.

67
00:06:59,416 --> 00:07:08,607
E piti piti imaj la vin pi klè ke sa te
aktyèlman yon evènman ki te kache dèyè yon rido lafimen,

68
00:07:08,607 --> 00:07:14,576
e rido lafimen sa a te rele Revolisyon Pasifik.

69
00:07:14,576 --> 00:07:28,520
Enteresan, nan kòmansman ane 2015, te gen twa
piblikasyon ki te pote kèk limyè sou sijè a.

70
00:07:28,520 --> 00:07:39,063
Premye a se te ke 2 novanm 2014, yon atik te
parèt nan Der Spiegel ki te deklare ke Gorbachev

71
00:07:39,063 --> 00:07:44,416
ak Shevardnadze te vle miray la tonbe pi bonè.

72
00:07:44,416 --> 00:07:49,856
Yo de a te ale wè Erich, ki te nan Bèlen pou yon konferans...

73
00:07:49,856 --> 00:07:51,156
Ki lè sa te ye?

74
00:07:51,156 --> 00:08:01,858
Sa te an 1987. Sou 28 oswa 29 me 1987, yo te vizite Erich
Honecker epi yo te di li ke Mi a pa t ankò anfòm ak

75
00:08:01,858 --> 00:08:11,800
imaj yon Ewòp ini ke Gorbachev te kiltive, ni li
pa t anfòm ak dezameman, e ke li ta dwe kraze Mi a.

76
00:08:11,800 --> 00:08:17,780
Epi Erich te kanpe sou tab la, pou di konsa, epi li te di non.

77
00:08:17,780 --> 00:08:26,095
Sa te vrèman ensolitan, paske Erich te konnen
tou ke pa t ap gen tank k ap vini, jan sa te rive

78
00:08:26,095 --> 00:08:30,496
nan Prag an 1968, si ou pa t fè sa Moskou te vle.

79
00:08:30,496 --> 00:08:34,309
Epi de yo te ale.

80
00:08:34,309 --> 00:08:42,909
Enteresan, 14 jou apre sa, Reagan te nan West
Berlin epi li te pale sou bò lwès Pòtay Brandenburg lan.

81
00:08:42,909 --> 00:08:52,770
Epi te genyen, jan ou ka wè sa trè klè nan foto a,
deklarasyon selèb Mesye Gorbachev la: 'Demoli mi sa a!'

82
00:08:52,770 --> 00:08:56,026
Kidonk li pa t di Honecker, men Gorbachev.

83
00:08:56,026 --> 00:09:00,780
Kidonk li te konnen kiyès ki te an chaj.

84
00:09:00,780 --> 00:09:10,428
E paske sa pa t rive, te gen yon
operasyon sovyetik kache an 1989.

85
00:09:10,428 --> 00:09:23,298
E sa dekri nan yon liv ki rele Operation Lutsch, ki te pibliye
nan fen 2014 oswa kòmansman 2015, ekri pa yon ajan

86
00:09:23,298 --> 00:09:35,476
kache nan sèvis entèlijans militè GDR la, ki dekri
kijan Mi a te tonbe ak ki preparasyon yo te fè davans.

87
00:09:35,476 --> 00:09:49,411
Epi yon twazyèm pwen se te evènman ki te fèt nan Ongri, ak
demantèlman fòtifikasyon fwontyè yo an 1989, kote rankont sa a te

88
00:09:49,411 --> 00:10:04,864
fèt, piknik sa a, kote prèske 700 sitwayen RDA te pwofite okazyon
an epi vwayaje pou ale nan Repiblik Federal la atravè Otrich.

89
00:10:04,864 --> 00:10:11,863
Eksitan. Èske ou gen plis egzanp evènman kote ou santi sa k
te pase a te tankou yon bagay ki sòti nan yon senaryo fim?

90
00:10:11,863 --> 00:10:19,360
Natirèlman, te toujou gen kèk evènman.

91
00:10:19,360 --> 00:10:29,021
Lè w gade 9 Novanm kounye a, fason jou sa a te
estriktire, fason li te dewoule, tout bagay sa yo la nan imaj

92
00:10:29,021 --> 00:10:34,323
nou tout abitye avèk yo, men ak yon entèpretasyon diferan.

93
00:10:34,323 --> 00:10:47,096
Mwen te mansyone sa tou nan liv la, ke, pa egzanp, sa nou ta ka
wè pita, lè Schabowski li tèks li a, se ke te

94
00:10:47,096 --> 00:10:58,620
gen yon bagay ki te manke nan tèks sa a, men Egon
Krenz te ajoute l, ke te gen yon peryòd blokaj.

95
00:10:58,620 --> 00:11:01,500
Èske nou ka koute sa pou yon ti moman?

96
00:11:04,928 --> 00:11:20,640
...nou deside jodi a entwodui yon règleman ki pral pèmèt chak
sitwayen nan RDA kite peyi a atravè pwen pasaj fwontyè RDA yo.

97
00:11:20,640 --> 00:11:29,187
Pou depatman laprès ministè a, Konsèy Minis yo deside
ke aranjman tranzisyon sa a ap antre an vigè jiskaske

98
00:11:29,187 --> 00:11:35,740
dispozisyon legal ki konsène a adopte pa Chanm Pèp la.

99
00:11:35,740 --> 00:11:41,363
E tèks sa a li te li a gen yon avi restriksyon.

100
00:11:41,363 --> 00:11:48,323
Epi sa te dwe anonse sèlman nan radyo a a 5 è nan demen maten.

101
00:11:48,323 --> 00:11:57,655
Epi restriksyon sa a leve, konsa si gen yon vèsyon long, li
chita la, li chèche, li gade epi li di ke yon jan li te gen yon

102
00:11:57,655 --> 00:12:02,688
santiman ke yon bagay konsa dwe egziste, men li pa t ka jwenn li.

103
00:12:02,688 --> 00:12:08,600
Sa te lakòz yon kouri pou ale nan pasaj fwontyè yo.

104
00:12:08,600 --> 00:12:17,152
Epi sa te tou yon operasyon ki te òganize
pa sèvis entèlijans militè Sovyetik la.

105
00:12:17,152 --> 00:12:23,940
Kounye a pou kesyon anpil sitwayen RDA te poze
tèt yo nan epòk la. Poukisa yo pa t tire kout zam?

106
00:12:23,940 --> 00:12:25,320
Wi, se pwochen pwen an.

107
00:12:25,320 --> 00:12:36,003
Kidonk, nan kòmansman ane 1989, te gen
yon echanj kout zam mòtèl sou fwontyè a.

108
00:12:36,003 --> 00:12:44,268
Apre sa, yo te tire jèn Chris Geffroy e li mouri
nan Bèlen, sa ki te, natirèlman, yon dezas total

109
00:12:44,268 --> 00:12:49,080
pou Shevardnadze ak Gorbachev ansanm ak politik yo.

110
00:12:49,080 --> 00:12:59,591
Sepandan, kòm fwontyè lwès Repiblik Demokratik Alman an te anba
souverènte Pak Vèsè a, fòs fwontyè RDA yo te

111
00:12:59,591 --> 00:13:09,020
anonse nan mwa Avril, men se Pak Vèsè a ki te deside,
ke yo pap itilize zam afe ankò sou fwontyè lwès la.

112
00:13:09,020 --> 00:13:11,463
Sa te 12 avril.

113
00:13:11,463 --> 00:13:23,956
Sa vle di ke depi pwen sa a, gad fwontyè yo te
vizibman sou sèvis ak mitrayèt, men san bal.

114
00:13:23,956 --> 00:13:29,056
E se sèlman ofisye yo ki te gen
minisyon pou zam sèvis pèsonèl yo.

115
00:13:29,056 --> 00:13:37,184
Sa vle di ke, apati de pwen sa a, li te deja
klè ke rejim fwontyè sa a t ap rive nan fen li.

116
00:13:37,184 --> 00:13:41,203
Natirèlman, sa pa t konnen; li te trè sekrè.

117
00:13:41,203 --> 00:13:45,050
Paske lè sa a, ta deja gen yon kouri sou fwontyè a.

118
00:13:45,050 --> 00:13:49,020
Wi, men se pa t sèlman sòlda RDA yo.

119
00:13:49,020 --> 00:13:53,792
Moun yo te mande tou kote tout sòlda
Ris yo te ye, ki te toupatou nan RDA.

120
00:13:53,792 --> 00:14:03,216
Wi, e sa te byen planifye depi lontan
pou evènman sa a ki pral fèt 9 novanm.

121
00:14:03,216 --> 00:14:12,010
Kidonk, 7 Novanm se te fèt politik ki pi enpòtan nan
Inyon Sovyetik la, Gwo Revolisyon Sosyalis Oktòb la.

122
00:14:12,010 --> 00:14:15,800
Se te Oktòb nan epòk sa a paske yo te gen yon kalandriye diferan.

123
00:14:15,800 --> 00:14:29,740
Epi selebrasyon sa yo te toujou dire de jou, kidonk 7 ak 8 novanm
te jou ferye piblik nan Inyon Sovyetik, yon doub jou ferye.

124
00:14:29,740 --> 00:14:34,883
Epi nan moman sa a, yo te loje sòlda Sovyetik yo.

125
00:14:34,883 --> 00:14:43,457
Nan RDA, yo te sèlman pèmèt yo sòti an gwoup;
yo pa t gen dwa sòti endividyèlman, epi yo te

126
00:14:43,457 --> 00:14:48,000
fèmen solda sa yo nan kazèn yo jiska 13 novanm.

127
00:14:48,000 --> 00:14:50,856
Epi te gen yon lòt rezon pou sa.

128
00:14:50,856 --> 00:14:56,983
Chak ane, ant 300 ak 400 sòlda Sovyetik dezè.

129
00:14:56,983 --> 00:15:03,189
Anpil moun te vle ale nan Lès, yo te vle
ale lakay yo, e kèk te vle ale nan Lwès.

130
00:15:03,189 --> 00:15:15,488
E depi 3 oswa 4 Out 1989, yon gad fwontyè Lès Alman te
tire e touye pa yon sòlda Sovyetik k ap kouri, sètadi k ap

131
00:15:15,488 --> 00:15:21,116
dezè, sou fwontyè lwès la, te gen tout rezon pou fèmen yo.

132
00:15:21,116 --> 00:15:36,283
Paske si fwontyè a te louvri, sòlda Sovyetik yo te ka
melanje ak foul la, ame ak zam, epi te ka lakoz yon masak.

133
00:15:36,283 --> 00:15:39,140
Natirèlman, te gen kèk lòt pwen tou.

134
00:15:39,140 --> 00:15:45,756
Reprezantan Sovyetik ki pi wo a,
reprezantan politik nan RDA, se te anbasadè a.

135
00:15:45,756 --> 00:15:55,523
E sa te ka tou deklanche deplwaman sòlda
Sovyetik yo pou pwoteje fwontyè leta a.

136
00:15:55,523 --> 00:16:03,885
Menm jan ak an 1953, Semjonow, ki te Komisyonè
Siprèm nan RDA a nan epòk la, te bay sòlda Sovyetik

137
00:16:03,885 --> 00:16:08,176
yo lòd tou pou yo itilize zam afe nan dat 17 jen.

138
00:16:08,176 --> 00:16:10,816
Sa pa t fèt nan Moskou, men nan Bèlen.

139
00:16:10,816 --> 00:16:22,096
Epi pou elimine tout risk, paske yo te konnen kòmandan an chèf
sòlda Sovyetik yo isit la nan RDA te, ann di,

140
00:16:22,096 --> 00:16:32,566
difisil pou evalye, yo te swa bay anbasadè Sovyetik
la yon grenn dòmi oswa li menm li te pran youn.

141
00:16:32,566 --> 00:16:37,343
Nan nenpòt ka, li pa t reponn nan aswè sa a.

142
00:16:37,343 --> 00:16:45,824
Epi konsa, sèl moun ki te ka bay lòd la pa t la.

143
00:16:45,824 --> 00:16:50,420
Wi, e lidèchip la, sètadi Honecker ak konpayi?

144
00:16:50,420 --> 00:16:58,943
Ebyen, lè l te vin konnen nan mitan lannwit... Te gen
toujou yon lòt bagay, te gen toujou reyinyon Komite Santral la.

145
00:16:58,943 --> 00:17:13,643
Reyinyon Komite Santral la, ki t ap fèt an menm tan ak
diskou Schabowski a, te sipoze fini alantou 6è nan aswè.

146
00:17:13,643 --> 00:17:22,001
Men la, moun ki te klèman resevwa enstriksyon nan
men sèvis entèlijans militè Sovyetik la oswa

147
00:17:22,001 --> 00:17:26,916
sèvis entèlijans militè RDA a te pwolonje reyinyon an.

148
00:17:26,916 --> 00:17:32,030
Kidonk ou te di ou pa ka separe non plis, ou gen anpil pwoblèm.

149
00:17:32,030 --> 00:17:36,716
Kidonk yo kite reyinyon an dire jiska 8:40 nan aswè.

150
00:17:36,716 --> 00:17:43,590
Se te egzakteman moman an lè Schabowski te di li t ap
antre an vigè imedyatman, e moun yo te kòmanse kouri pou

151
00:17:43,590 --> 00:17:48,236
ale nan pasaj fwontyè a, espesyalman nan Bornholmer Straße.

152
00:17:48,236 --> 00:17:53,483
Epi sa te anonse sou televizyon, premye sou
televizyon Lès Alman, apre sa sou televizyon Lwès Alman.

153
00:17:53,483 --> 00:18:01,472
Epi men yo te la nan Komite Santral la, chita
tankou si yo te nan yon sal izolasyon, pou nou di konsa.

154
00:18:01,472 --> 00:18:07,260
Pa t gen telefòn mobil nan epòk sa a, konsa pèsonn pa
t ka jwe ak rele epi di, "O, kisa k pase kounye a?"

155
00:18:07,260 --> 00:18:13,906
Non, non. Epi yo sèlman vin konnen sa alantou 10è nan aswè.

156
00:18:13,906 --> 00:18:18,510
Ministè Defans RDA a te chita nan Strausberg, pa nan Bèlen.

157
00:18:18,510 --> 00:18:30,096
Kidonk yo kondwi la, e apre 8:40 nan aswè yo rive Strausberg
alantou 10 nan aswè, e se lè sa a nouvèl la te kòmanse gaye.

158
00:18:30,096 --> 00:18:44,243
Men Sovyetik yo te gen yon men ladan l, konsa yo te
rejte lide pou petèt deplwaye premye divizyon fize motè yo.

159
00:18:44,243 --> 00:18:45,563
Eksitan. Michael

160
00:18:45,563 --> 00:18:56,070
E si kounye a gen kesyon ki leve, men te gen
revolisyonè pasifik, natirèlman te genyen, paske yo te prepare.

161
00:18:56,070 --> 00:19:07,995
Se te soti nan sèvis entèlijans militè Sovyetik la, pa nan Stasi
ni KGB, men tou nan sèvis oksidantal yo, konsa

162
00:19:07,995 --> 00:19:18,400
moun te pran lari yo, moun te pwoteste, mete chandèl
nan fenèt yo elatriye, konsa sa te deja egziste.

163
00:19:18,400 --> 00:19:25,149
Apre tout, li te nesesè pita pou
rakonte istwa revolisyonè pasifik yo.

164
00:19:25,149 --> 00:19:32,630
Epi li pa t ka jis twa moun kanpe la ap di, "Men, sa yo te
twa revolisyonè pasifik yo," paske sa pa t ap mache byen.

165
00:19:32,630 --> 00:19:38,284
Kidonk, li te dwe yon mouvman masiv, tou sou plan
teritoryal, pa sèlman nan Leipzig ak Bèlen, men

166
00:19:38,284 --> 00:19:41,760
tou nan lòt vil kote manifestasyon sa yo te fèt.

167
00:19:41,760 --> 00:19:47,954
Sa eksitan. Kidonk, pou rezime sa nou te di jiskaprezan, paske
nou wè menm bagay la k ap rive jodi a, ak dè

168
00:19:47,954 --> 00:19:55,328
dizèn de milye moun k ap pran lari yo chak
lendi pou fè manifestasyon, menm jan ak lè sa a.

169
00:19:55,328 --> 00:20:04,320
Kounye a ou ap di ke lidèchip Sovyetik la te fondamantalman
planifye tonbe Mi a epi eksplwate manifestasyon sa yo.

170
00:20:04,320 --> 00:20:10,363
Finalman, ou te sijere ke ajans
entèlijans oksidantal yo te jwe tou yon wòl aktif.

171
00:20:10,363 --> 00:20:19,616
Kidonk, èske m byen konprann ke Lès ak Lwès, ki te
ofisyèlman lènmi, ap travay ansanm kounye a sou yon ajanda?

172
00:20:19,616 --> 00:20:28,669
Mwen panse konsa. Ou ka wè ke fil komen
sa a ap kouri atravè istwa depi 1917, 18.

173
00:20:28,669 --> 00:20:36,870
Kounye a genyen anpil liv ki
pwouve ke koperasyon sa a te egziste.

174
00:20:36,870 --> 00:20:45,406
Anpil nan sa te nan domèn ekonomik la, men kèk
ladan l te tou nan domèn politik la, e te gen sètènman

175
00:20:45,406 --> 00:20:51,380
yon kowòdinasyon regilye ant sèvis eta federal yo.

176
00:20:51,380 --> 00:20:58,100
Fascinant. Kidonk te gen pon ant blòk Lès ak blòk Lwès yo?

177
00:20:58,100 --> 00:21:03,840
Mwen ta di wi. Byen, mwen te travay
sou yon pon konsa. Sa te nan komès.

178
00:21:03,840 --> 00:21:08,803
RDA te enterese anpil pou atire
kòporasyon sa yo ki soti Ozetazini.

179
00:21:08,803 --> 00:21:18,042
Lè kòporasyon ameriken sa yo te rive an 1985, yo dwe
te deja konnen yon bagay, paske yo te vini an menm tan

180
00:21:18,042 --> 00:21:22,816
epi yo te vle anboche sitwayen Lès Alman kòm anplwaye.

181
00:21:22,816 --> 00:21:30,538
Yo te ka pote pwòp moun yo avèk yo nan moman sa a, yo te
ka chèche moun nan Lwès Bèlen, epi yo te ka itilize

182
00:21:30,538 --> 00:21:34,115
machann etranje ki te òganize pa Sant Komès Entènasyonal la.

183
00:21:34,115 --> 00:21:35,903
Epi yo te vle dènye a.

184
00:21:35,903 --> 00:21:45,949
Men yo pa t la, kidonk yo te oblije lanse yon
rechèch, paske moun sa yo te bezwen yon paspò oksidantal.

185
00:21:45,949 --> 00:21:53,040
Kidonk yo te oblije pase nan tout moulen RDA
a, pou nou di konsa, pou yo te vin kad vwayaj.

186
00:21:53,040 --> 00:21:58,856
Epi yo te pwoche bò kote m, e mwen te
enterese nan travay la, kidonk mwen te di wi.

187
00:21:58,856 --> 00:22:06,304
Epi mwen te kòmanse travay sa a nan
kòmansman ane 1986, nan mwa avril.

188
00:22:06,304 --> 00:22:10,903
Men te gen plizyè lòt pon tou, si nou sonje.

189
00:22:10,903 --> 00:22:15,516
Kidonk, Angela Merkel soti nan yon fanmi minis.

190
00:22:15,516 --> 00:22:22,880
E pastè a, Mesye Kassner, te gen yon
sant fòmasyon pou teolojyen nan Templin.

191
00:22:22,880 --> 00:22:30,036
Teolojyen ki soti nan Ewòp oksidantal te tou envite regilye la.

192
00:22:30,036 --> 00:22:36,203
E yo pwobableman deja gen je yo sou Angela.

193
00:22:36,203 --> 00:22:41,296
Kiyès ki konnen. Men li sonnen tankou
gen yon kalite ajanda k ap travay isit la.

194
00:22:41,296 --> 00:22:49,850
Kidonk, se pa yon plan ki te jis fèt yè,
vre? Kidonk, depi konbyen tan sa ap kontinye?

195
00:22:49,850 --> 00:22:56,456
Mwen panse sa. Nou pa bezwen
retounen sou Karl Marx an detay kounye a.

196
00:22:56,456 --> 00:23:07,920
Men, pwletè tout peyi, ini! sa sèlman mache si kapitalis
tout peyi yo ini, paske pwletè yo depann de kapitalis yo.

197
00:23:07,920 --> 00:23:22,653
Men apre sa te gen Revolisyon Oktòb an 1917, e depi lè sa a gen
plizyè liv, sitou ki soti Ozetazini, ki dekri an

198
00:23:22,653 --> 00:23:35,700
detay koneksyon ki genyen ant Wall Street ak
Revolisyon Bolchevik la, pa egzanp pa Anthony Sutton.

199
00:23:35,700 --> 00:23:49,512
Li te dekri tou kijan Trotsky ak Lenin, ekipe ak resous finansye,
youn soti nan fondatè Rezèv Federal la e lòt la soti nan Abwehr

200
00:23:49,512 --> 00:23:56,496
Alman an, te vwayaje nan Petrograd pou pwovoke revolisyon an la.

201
00:23:56,496 --> 00:24:09,426
Kèk moun paske yo te wè peyi a te mi pou chanjman, sètadi bankye
ameriken yo, ki te vle mete peyi a anba zèl yo, pou di konsa, epi

202
00:24:09,426 --> 00:24:17,879
Lenin paske yo te bezwen li pou asire
armistis la, ki pita vin tounen yon trete lapè,

203
00:24:17,879 --> 00:24:22,380
epi pou libere Almay anba dezyèm front lan.

204
00:24:22,380 --> 00:24:36,064
Sa vle di ke Trete Brest-Litovsk la te konkli epi Almay te
retire nan Entante Alye yo – euh, se Larisi ki te retire.

205
00:24:36,064 --> 00:24:44,740
Nan epòk sa a, se te toujou Anpi Ris la; Inyon Sovyetik la te
fonde sèlman nan Desanm 1922, men sa te yon faz tranzisyon.

206
00:24:44,740 --> 00:25:02,150
E nan moman sa a, Ameriken yo te mete sou pye yon nonm ki te
deja konnen Lenin epi ki te fè premye akò avè l: Armand Hammer.

207
00:25:02,150 --> 00:25:13,856
E jiska lanmò li an 1990, yon ti tan anvan li
mouri, li te lyen ant kapital Etazini ak Politburo a.

208
00:25:13,856 --> 00:25:27,916
Epi tout gwo pwojè enpòte Inyon Sovyetik yo, ki te gen ladan
plant, estasyon idwoelektrik, men tou akò sou tè ak lwaye pandan

209
00:25:27,916 --> 00:25:37,740
Dezyèm Gè Mondyal la, te konkli anba pwoteksyon li, pou di konsa.

210
00:25:37,740 --> 00:25:42,820
O, e an pasan, Armand Hammer te yon milyadè pandan plizyè ane.

211
00:25:42,820 --> 00:25:49,603
Papa li te fondatè Pati Kominis la,
ko-fondatè Pati Kominis Etazini an.

212
00:25:49,603 --> 00:25:55,246
Epi, natirèlman, li te resevwa tou Lòd Lenin nan.

213
00:25:55,246 --> 00:25:59,940
Yon koneksyon klè ant de blòk yo, fòk nou di.

214
00:25:59,940 --> 00:26:05,340
Men kounye a, yon lòt fwa ankò, paske mwen kwè li
esansyèl pou sa k ap pase jodi a, ann gade dèyè.

215
00:26:05,340 --> 00:26:14,089
Ou te di ke FED la, sa vle di Rezèv Federal
la, oligarş finansye ki pi enpòtan nan mond

216
00:26:14,089 --> 00:26:18,740
oksidantal la, te inisye Revolisyon Oktòb la.

217
00:26:18,740 --> 00:26:19,580
Wi.

218
00:26:19,580 --> 00:26:24,543
Kidonk yo dwe te gen enterè finansye ki te trè klè la?

219
00:26:24,543 --> 00:26:31,552
Byen, sètènman. Enterè a te pou domine Larisi.

220
00:26:31,552 --> 00:26:33,920
Men ou pa t ka fè sa dirèkteman.

221
00:26:33,920 --> 00:26:46,560
Kidonk yo te eseye sa, te gen yon lagè sivil, ki te
gen ladan l tou konbatan Ameriken, Britanik ak Japonè.

222
00:26:46,560 --> 00:26:48,816
Men peyi a te jis twò gwo.

223
00:26:48,816 --> 00:27:01,936
E se egzakteman sa yo te eseye fè la a: etabli yon
rejim ki te depann de yo, men ki pa t rekonèt pa mond lan.

224
00:27:01,936 --> 00:27:13,760
Pèsonn pa t ap panse ke kominis Ris sa yo te finalman
finanse pa Lwès la nan faz kòmansman an epi pita te kontwole.

225
00:27:13,760 --> 00:27:23,220
Se tou rezon sa a ki fè anpil moun pa ka
konprann ke Inyon Sovyetik te demonte pwòp sistèm li.

226
00:27:23,220 --> 00:27:25,200


227
00:27:25,200 --> 00:27:32,950
Kidonk, chit Mi Bèlen an te prèske yon
relachman nan priz sou peyi sosyalist yo nan Ewòp.

228
00:27:32,950 --> 00:27:44,496
Apre sa, retrè lame Sovyetik la, ki te dire jiska
1994, epi apre sa destriksyon Inyon Sovyetik la menm.

229
00:27:44,496 --> 00:27:50,410
E lè Gorbachev te pran pouvwa a, li te
dekri sa bèlman ak perestroika ak glasnost.

230
00:27:50,410 --> 00:28:01,200
Perestroika vle di restriktirasyon, e glasnost vle di
transparans. E se egzakteman sa li te vle restriktire.

231
00:28:01,200 --> 00:28:09,301
Epi sa nou te fè eksperyans apre sa se ke sa te
bay nesans a kasta oligak la, epi Politburo a ak

232
00:28:09,301 --> 00:28:13,952
pati a ak tout estrikti li yo toudenkou disparèt.

233
00:28:13,952 --> 00:28:21,024
Epi lit klas nou te genyen an lè sa a te moute
evolye pou l tounen lit kont chanjman klimatik.

234
00:28:21,024 --> 00:28:24,320
Oke, sa mennen nou nan jounen jodi a, mwen kwè.

235
00:28:24,320 --> 00:28:25,440
Wi, wi.

236
00:28:25,440 --> 00:28:29,040
Sa t ap pwochen kesyon mwen.

237
00:28:29,040 --> 00:28:41,180
Ou dekri kijan, pandan tout istwa Larisi oswa Inyon
Sovyetik la, te toujou gen enfliyans gwo oligak finansye yo.

238
00:28:41,180 --> 00:28:44,320
Ebyen, e jodi a?

239
00:28:46,816 --> 00:28:53,260
Michael Wolski:] Byen, mwen panse yo toujou
sou boul la, men yo pa vizib nan fason sa a.

240
00:28:53,260 --> 00:29:05,821
E sa y ap bombardman nou avèk – jiska 1990, se te pati
klas travayè a, lit klas, pwòletè tout peyi ini, tout

241
00:29:05,821 --> 00:29:12,126
fraz vid konsa, ki kounye a ranplase pa lòt fraz vid.

242
00:29:12,126 --> 00:29:16,743
E sa soulve kesyon sou kijan sa te rive.

243
00:29:16,743 --> 00:29:20,083
Poukisa chanjman sa a te fèt?

244
00:29:20,083 --> 00:29:27,424
E sa mennen nou tounen nan
konstriksyon miray yo, enkli Miray Bèlen an.

245
00:29:27,424 --> 00:29:39,155
Paske nan ane 1960 yo te gen yon chanjman, men dèyè
sèn sistèm sosyalist ki te anvan an, yo t ap

246
00:29:39,155 --> 00:29:47,600
devlope yon nouvo estrateji, yon nouvo teyori, elatriye.

247
00:29:47,600 --> 00:29:49,380
Kite m esplike l konsa:

248
00:29:49,380 --> 00:29:58,032
Konstriksyon Mi a te lòd pa Sovyetik yo an 1960, kidonk yo te
oblije fè preparasyon pou asire ke RDA, ak

249
00:29:58,032 --> 00:30:06,860
ekonomi planifye li a, te kapab jwenn tout sa li te
bezwen, enkli materyèl konstriksyon ak fòs travay.

250
00:30:06,860 --> 00:30:10,460
Epi yo te bati miray la.

251
00:30:10,460 --> 00:30:19,273
Rezon an se te ke Alye oksidantal yo pa t vle
aksepte pwopozisyon Sovyetik la pou chanje

252
00:30:19,273 --> 00:30:25,180
peyizaj politik nan Lwès Bèlen, Ultimatòm Bèlen an.

253
00:30:25,180 --> 00:30:33,933
Epi yo te bati Mi a, epi li te vin parèt ke
sa t ap prèske mennen RDA sou bò enkapasite

254
00:30:33,933 --> 00:30:38,800
pou gouvène, sètadi yon efondreman ekonomik.

255
00:30:38,800 --> 00:30:48,559
Sa pa t entansyon an, pèsonn pa t ka prevwa sa, men
sa te pwouve ke nan RDA, sèl peyi endistriyalize nan

256
00:30:48,559 --> 00:30:55,104
Blòk Lès la, ekonomi sosyaliste planifye a pa t mache.

257
00:30:55,104 --> 00:31:07,680
Ou siman tande pale de Depatman Kowòdinasyon
Komèsyal la ak chèf li, Alexander Schalck-Golodkowski.

258
00:31:07,680 --> 00:31:18,633
Istwa sa a kòmanse an 1962, lè Schalck-Golodkowski te vin premye
sekretè lidèchip distri SED pou komès etranje e li te anba

259
00:31:18,633 --> 00:31:29,879
presyon apeprè 30 konpayi komès etranje ki te egziste – lòt yo
pa t gen dwa fè sa nan RDA – pou bese objektif ekspòtasyon yo.

260
00:31:29,879 --> 00:31:37,631
Apre tout, RDA te yon peyi endistriyalize e li te achte
matyè premyè ak pwodwi semi-fini pou trete yo epi vann yo

261
00:31:37,631 --> 00:31:42,880
atravè lemond, sitou nan Repiblik Federal Almay, natirèlman.

262
00:31:42,880 --> 00:31:53,125
Men, paske ekonomi planifye sa a te tèlman rijid,
yo pa t ka achte ti atik tankou reparasyon, pyès

263
00:31:53,125 --> 00:31:59,104
rezèv ak akseswa, epi machin yo te rete kanpe san sèvi.

264
00:31:59,104 --> 00:32:08,070
Epi konpayi yo, konpayi komès etranje yo, te
vini epi yo te di, wi, nou pa ka ekspòte paske

265
00:32:08,070 --> 00:32:12,256
konpayi XY pa ka livre paske pa gen pyès rezèv.

266
00:32:12,256 --> 00:32:21,463
Epi an 1962 ak 1963, Schalck te deja diskite
ak ofisye kòmandan MFS li a sou kijan pou

267
00:32:21,463 --> 00:32:26,413
chanje sa, men yo te rejte lide a nan Moskou.

268
00:32:26,413 --> 00:32:40,795
Nan 1964, sitiyasyon an vin pi mal, yo te ranvèse Khrushchev, epi
an 1965 Moskou te bay limyè vèt pou estrikti sa a fonksyone an

269
00:32:40,795 --> 00:32:48,261
paralèl ak ekonomi planifye a kòm komès prive etranje nan RDA.

270
00:32:48,261 --> 00:32:56,820
Apre sa, te gen dokiman fondasyon an nan lane 1966, epi apre
sa yo te etabli zòn kowòdinasyon komèsyal sa a pa règleman.

271
00:32:56,820 --> 00:33:02,953
Kidonk, sa pa t pibliye nan gazèt
ofisyèl la; sa t ap kontrepwodiktif.

272
00:33:02,953 --> 00:33:15,456
Lwès la t ap bat janm li pandan plizyè jou, li
t ap di ke RDA te pwouve ke kominism pa mache.

273
00:33:15,456 --> 00:33:30,755
Men sa te mennen Lwès la resevwa enfòmasyon depi 1968, atravè yon
jeneral tchèk nan Stasi ki te defekte, ke nan reyinyon otòn

274
00:33:30,755 --> 00:33:46,210
Pak Vèsò a an 1966 yo te anonse ke tout doktrin sosyalist la
t ap chanje epi ke Lwès la ta dwe pèmèt grandi nan sosyalism.

275
00:33:46,210 --> 00:33:55,850
Epi, sa ki enteresan, ane pase ansyen chèf Biwo Federal
pou Pwoteksyon Konstitisyon an te konfime egzakteman sa.

276
00:33:55,850 --> 00:33:59,170
Èske nou ka koute l?

277
00:33:59,170 --> 00:34:08,781
…Mwen se yon avoka, bòs mwen ta yon diktatè oswa yon moun ki vle
vin diktatè e li ta di, Mesye Maaßen, panse kijan ou ka vire yon

278
00:34:08,781 --> 00:34:13,029
demokrasi liberal an yon leta totalitè ki mache jan mwen vle.

279
00:34:13,029 --> 00:34:19,403
Lè sa a, mwen ta konsidere tou ki mekanis
yo ta ka itilize pou mine tout sistèm nan.

280
00:34:19,403 --> 00:34:27,936
Epi youn nan fason pou transfòme yon sistèm an kolektivism,
kote tout moun vin nan menm kouran e tout moun panse nan

281
00:34:27,936 --> 00:34:32,669
menm direksyon, se fè yo pè epi fikse yo yon objektif ki pi wo.

282
00:34:32,669 --> 00:34:43,648
E mwen dwe di, lide pou itilize klima a pou mine konstitisyon
an te yon lide entelijan, kèlkeswa moun ki te vin avè l.

283
00:34:43,648 --> 00:34:54,170
Mwen konnen ke nan ane 1960 yo, te deja gen moun nan KGB ki
t ap panse sou kijan pou kite Lwès la grandi nan sosyalism.

284
00:34:54,170 --> 00:35:03,358
Nan epòk sa a, pwoteksyon anviwònman an te deja ap diskite nan
KGB. Avèk sijè tankou anviwònman an ak anti-rasis, elatriye, ou

285
00:35:03,358 --> 00:35:10,285
ka konvenk moun pou yo di: ann mete demokrasi
ak règ lalwa sou kote pou kounye a, sa ki enpòtan

286
00:35:10,285 --> 00:35:13,810
se anti-rasis, sa ki enpòtan se anviwònman an.

287
00:35:13,810 --> 00:35:16,836
Sa yo te panse ke KGB te genyen nan ane 1960 yo.

288
00:35:16,836 --> 00:35:22,663
Men, mwen dwe di, lè w te soulve sijè
chanjman klimatik la, mwen dwe di, chapo ba pou ou.

289
00:35:22,663 --> 00:35:29,850
Li vrèman remakab pou itilize pwoblèm klima a kòm
yon mwayen pou mine leta demokratik konstitisyonèl la.

290
00:35:29,850 --> 00:35:40,963
Wi, e sa mennen nou nan objektif yo
te fikse nan Inyon Sovyetik an 1966.

291
00:35:40,963 --> 00:35:44,510
Premye objektif la te pou kite Lwès la grandi.

292
00:35:44,510 --> 00:35:49,570
E dezyèm objektif la te fè lajan ak klima a.

293
00:35:49,570 --> 00:35:51,536
Se sa k te pase.

294
00:35:51,536 --> 00:36:03,126
Kidonk, premye etap la se te konseye fondatè Club
of Rome la an 1967 sou kijan pou etabli klib la

295
00:36:03,126 --> 00:36:09,010
ak ki prensipal domèn li ta dwe konsantre sou yo.

296
00:36:09,010 --> 00:36:15,910
Li te vole nan Inyon Sovyetik nan
epòk la epi li te fè long diskisyon.

297
00:36:15,910 --> 00:36:30,536
Epi apre sa, lè Klèb Wòm nan te fonde, de jeneral KGB
te toujou manm, manm plen, nan Klèb Wòm nan jiska 1992.

298
00:36:30,536 --> 00:36:34,590
Mwen pa ka di sa k te pase apre sa, men li dokimante.

299
00:36:34,590 --> 00:36:47,622
Yon lòt pwen se ke yo te etabli yon enstiti konjwen toupre Vyèn
ak Ameriken yo pou jere likidasyon Inyon Sovyetik la, kote yo

300
00:36:47,622 --> 00:36:54,272
te fòme pèsonèl politik depi 1982 pou epòk apre perestroika a.

301
00:36:54,272 --> 00:37:09,207
Sa vle di gen non tankou Chubais, Wechselberg, Arwen ak sou
sa, ki te resevwa fòmasyon la epi, nan fen perestroika, te

302
00:37:09,207 --> 00:37:17,206
patisipe nan privatizasyon pwopriyete piblik, pwopriyete leta.

303
00:37:17,206 --> 00:37:23,040
E se konsa yo te vin tounen
milyadè oswa oligak nou ap pale de yo.

304
00:37:23,040 --> 00:37:29,920
Ozetazini, sa te pran 200 ane pou oligak sa yo parèt.

305
00:37:29,920 --> 00:37:37,380
E sa te twa a senk ane de sa, lè oligak sa yo te devlope.

306
00:37:37,380 --> 00:37:45,504
E tout moun te sezi wè kijan moun sa yo te vin rich tèlman vit.

307
00:37:45,504 --> 00:37:47,328
Rich nan ki fason?

308
00:37:47,328 --> 00:37:56,823
Atravè privatizasyon, paske yo te nan sous
la e yo te kapab privatize antrepriz leta yo.

309
00:37:56,823 --> 00:37:59,963
Sa te yon pwosesis ki te byen konplike.

310
00:37:59,963 --> 00:38:05,240
Liv la dekri tou pwosesis sa a an detay.

311
00:38:05,240 --> 00:38:11,883
Epi oligak yo nan Lwès la, oligak finansye yo, te enplike tou.

312
00:38:11,883 --> 00:38:16,960
Epi yo te chwazi pi bon moso yo nan endistri matyè premyè a.

313
00:38:16,960 --> 00:38:27,997
Epi Khodorkovsky se youn nan egzanp sa yo, Abramovich se yon lòt,
ki te resevwa prè nan men Lwès la, ki te resevwa

314
00:38:27,997 --> 00:38:39,140
angajman prè depi 1988, epi lè privatizasyon an t ap fèt,
yo te achte konpayi sa yo kòm fidyasyè, pou di konsa.

315
00:38:39,140 --> 00:38:43,100
Natirèlman, sa pa t vizib.
Konfyans, wi, ou te bay li bay yon moun.

316
00:38:43,100 --> 00:38:47,083
Men li te kanpe devan an e tout moun
te panse se li ki te pwopriyetè a.

317
00:38:47,083 --> 00:38:56,528
Epi Roman Abramovich gen 100 milyon – sa tou dokimante nan liv
la. Ozetazini, gen yon òganizasyon yo rele

318
00:38:56,528 --> 00:39:04,546
Finken, yon kalite inite kontwòl ki mennen ankèt
sou krim finansye, e gen yon atik long sou li.

319
00:39:04,546 --> 00:39:15,055
Kidonk li te resevwa yon prè 100 milyon dola epi li
te envesti lajan an nan yon konpayi petwòl, ke li

320
00:39:15,055 --> 00:39:20,490
te vann dis oswa douz ane pita pou 13.5 milya dola.

321
00:39:20,490 --> 00:39:25,400
Ebyen, kounye a li viv ak twa pousan sa a, wi.

322
00:39:25,400 --> 00:39:36,296
Sa a yon ti jan ekstrèm. Kidonk, si m konprann
byen, se yon redistribisyon fou nan richès nasyonal la?

323
00:39:36,296 --> 00:39:44,907
Wi, apre premye revolisyon an, lè yo te egzproprye
tout legliz yo, tout noblès yo, gwo pwopriyetè tè yo,

324
00:39:44,907 --> 00:39:49,320
machann yo ak antreprenè yo, an lòt mo kapitalis yo.

325
00:39:49,320 --> 00:39:53,493
Anpil moun te asasinen pandan
pwosesis la, anpil moun te kouri al Ewòp.

326
00:39:53,493 --> 00:40:04,224
Epi se te dezyèm kanpay redistribisyon an,
kote moun te vin rich nan yon tan ki trè kout.

327
00:40:04,224 --> 00:40:12,405
Nan kòmansman ane 1920 yo, pandan tan ajite sa
yo, prèske tout bagay te transfere bay leta e yo

328
00:40:12,405 --> 00:40:16,693
pa t bay moun yo, sa vle di yo te redistribye.

329
00:40:16,693 --> 00:40:23,900
Kidonk, kounye a sa Mesye Maaßen te di
sou klima a se twazyèm redistribisyon an.

330
00:40:23,900 --> 00:40:30,233
Pou kounye a, lit klas la vin tounen lit kont klima a.

331
00:40:30,233 --> 00:40:40,188
E si sa te konn yon moun ki, pou nou di, te yon
kapitalis, jodi a li se lènmi moun ki nye klima a, moun ki

332
00:40:40,188 --> 00:40:45,566
peche kont klima a, moun ki fè nenpòt domaj nan klima a.

333
00:40:45,566 --> 00:40:56,217
E konsa tout ideyoloji sa a rive nan yon nivo kote nou genyen
taks sou CO2 – tout kesyon pwodwi òganik yo fè

334
00:40:56,217 --> 00:41:05,513
pati de sa tou, sa vle di ke tout sa ki òganik
pi chè – men tou gen restriksyon sou mobilite.

335
00:41:05,513 --> 00:41:13,212
Kounye a nou ka wè ke Gwoup VW ap
diminye, sa vle di l ap retresi.

336
00:41:13,212 --> 00:41:20,880
E finalman, sa vle di ke paske nou pa vle
transpò prive ankò pou rezon klima, gade vil

337
00:41:20,880 --> 00:41:25,006
15 minit, ou ka fè tout bagay la ak bisiklèt.

338
00:41:25,006 --> 00:41:30,433
E si ou vle kite vil 15 minit la,
kounye a ou bezwen yon pèmi nan Lachin.

339
00:41:30,433 --> 00:41:32,780
Sinon, ou pap kapab pase baryè a.

340
00:41:32,780 --> 00:41:39,353
Epi konsa fòs ki te òganize sa a retounen ap fè lajan.

341
00:41:39,353 --> 00:41:41,251
Lajan fèt ak lè cho.

342
00:41:41,251 --> 00:41:45,984
Epi kounye a, m ap refere a Mesye Maaßen.

343
00:41:45,984 --> 00:41:57,840
Eksitan. Kidonk, pou rezime, nou ta ka
vrèman site bèl inisyatè WEF nou an?

344
00:41:57,840 --> 00:41:58,933
Wi.

345
00:41:58,933 --> 00:42:00,773
Klaus Schwab.

346
00:42:00,773 --> 00:42:05,280
Michael Wolski Wi, sa enteresan tou.

347
00:42:05,280 --> 00:42:13,826
WEF la, Fowòm Ekonomik Mondyal la, te fonde an
1972 pa li, e li toujou la jodi a, yon fosil.

348
00:42:13,826 --> 00:42:19,180
Ou pap posede anyen epi w ap kontan; se sa ki objektif la.

349
00:42:19,180 --> 00:42:22,320
E sa mennen nou tounen nan sosyete sosyalist la.

350
00:42:22,320 --> 00:42:33,175
Kounye a gen pale de taks sou CO2 sa yo, nouvo sistèm chofaj
– 40% nan moun nan Almay posede pwòp kay yo, e mwen pa konnen

351
00:42:33,175 --> 00:42:38,750
konbyen ladan yo ki pral kapab peye yon nouvo sistèm chofaj.

352
00:42:38,750 --> 00:42:47,023
Epi konpayi renome tankou Black Rocks ak lòt konpayi ki
sanble avèk yo ap pwobableman kanpe la epi di, oke, lè sa a n ap

353
00:42:47,023 --> 00:42:52,100
achte li nan mas fayit la, nan yon vant piblik pou forklòz.

354
00:42:52,100 --> 00:43:00,830
Wi, sa vrèman, vrèman eklere, mwen ta di, ki jan
nou deja fè anpil pwogrè nan twazyèm pwosesis sa a.

355
00:43:00,830 --> 00:43:01,490
Wi.

356
00:43:01,490 --> 00:43:09,189
Entèvyouè KlaTV Kounye a, yon moun vrèman dwe
mande konbyen sosyalism ki te mouri an 1989.

357
00:43:09,189 --> 00:43:24,003
Men pou rezime, li ka trè difisil pou imajine ke gen fòs
kache k ap travay isit la ki klèman ap aji kont byennèt pèp la.

358
00:43:24,003 --> 00:43:33,129
E jiskaprezan, li tèlman entelijan tankou yon dyab, ou
ta prèske ka di li tèlman tout-anbrasan, an reyalite.

359
00:43:33,129 --> 00:43:38,336
Wi, li pwobableman tout kontwole pa entèlijans atifisyèl.

360
00:43:38,336 --> 00:43:48,063
Wi, nan fen entèvyou sa a ki vrèman enteresan,
mwen ta renmen mande kisa ankò ki ka fèt kounye a?

361
00:43:48,063 --> 00:44:01,367
Byen, ou ka estabilize tèt ou lè w jwenn enfòmasyon konplè, sa
vle di pa sèlman pran enfòmasyon entelektyèl ou nan

362
00:44:01,367 --> 00:44:14,240
nouvèl chak jou, MoMa ak Netflix, men tou lè w itilize
medya altènatif oswa pran enspirasyon nan sous tankou sa a.

363
00:44:14,240 --> 00:44:26,336
Mwen gen prèske 100 lyen nan liv sa a ki mennen
nan sit entènèt kote ou ka jwenn lyen sou yon gran

364
00:44:26,336 --> 00:44:32,533
varyete sijè, ranmase nouvo ide epi gade pi lwen.

365
00:44:32,533 --> 00:44:40,309
Men sa vle di pou w vin aktif epi pa chita
devan televizyon an ak yon sak chips nan aswè.

366
00:44:40,309 --> 00:44:45,060
Wi, mwen panse n ap pran sa a nan kè
nou: vin aktif. Mèsi anpil pou entèvyou a.

367
00:44:45,060 --> 00:44:46,700
Mèsi tou.

368
00:44:46,700 --> 00:44:48,930
Epi n ap wè youn lòt ankò.

369
00:44:48,930 --> 00:44:50,983
Wi, mèsi.