WEBVTT

00:00.520 --> 00:02.560
Byenveni, Mesye Wolski.

00:02.560 --> 00:05.560
Mèsi pou envitasyon an soti nan KlaTV.

00:05.560 --> 00:12.840
Wi, ak plezi. Nou ap fè entèvyou sa a nan
yon jou ki vrèman memorab, anivèsè 9 novanm.

00:12.840 --> 00:19.840
Kounye a gen egzakteman 35 an depi tonbe Mi Bèlen an an 1989.

00:19.840 --> 00:27.976
Ou se otè plizyè liv ki vrèman enteresan sou
sijè sa a, ke ou ka jwenn tou sou sit entènèt ou a.

00:27.976 --> 00:34.016
E anvan nou kòmanse, ann premye
prezante nou bay telespektatè nou yo.

00:34.016 --> 00:39.560
Michael Wolski te fèt nan Saxony an
1952 epi li te grandi nan Lès Bèlen.

00:39.560 --> 00:42.304
Li se papa twa timoun.

00:42.304 --> 00:48.080
Nan lane 1970, apre li fin konplete edikasyon segondè li, li te
gradye ak yon diplòm nan ekonomi, espesyalize nan komès etranje.

00:48.080 --> 00:53.664
Depi 1974, Mesye Wolski te travay nan komès etranje nan RDA.

00:53.664 --> 00:59.517
Soti 1986 rive 1990, li te ofisye lyen pou
komès etranje RDA nan biwo yon kòporasyon

00:59.517 --> 01:03.620
ameriken nan Sant Komès Entènasyonal nan Lès Bèlen.

01:03.620 --> 01:10.440
Nan Desanm 1989, li te pran sou li misyon pou etabli
yon konpayi lavant nan Lès Bèlen pou kont gwoup la.

01:10.440 --> 01:14.523
Yo te anile lòd sa a ankò nan mwa janvye 1990.

01:14.523 --> 01:18.620
Nan kòmansman ane 1991, yo te transfere Mesye Wolski nan Moskou.

01:18.620 --> 01:23.983
Lakay, li te fondatè ak chèf biwo reprezantan
gwoup la nan Inyon Sovyetik epi li te temwen

01:23.983 --> 01:28.096
efondreman Inyon Sovyetik la ak transfòmasyon Larisi.

01:28.096 --> 01:33.632
Nan lane 1998, li retounen nan Bèlen epi
li te travay kòm konsiltan pou konpayi Ris.

01:33.632 --> 01:40.160
Soti 2006 rive 2012, li te fondatè ak direktè
Asosyasyon Biznis Alman-Bosnyen nan Sarajevo.

01:40.160 --> 01:43.736
Michael Wolski pran retrèt depi 2014.

01:43.736 --> 01:48.080
Li se otè senk liv sou chit Mi Bèlen an.

01:48.080 --> 01:57.267
Nan memwa nou ak nan rapò medya yo, chit Mi Bèlen an nan lane
1989 toujou parèt tankou yon revolisyon pasifik, kòm rezilta

01:57.267 --> 02:02.440
popilasyon ki pa t satisfè nan Repiblik Demokratik Alman an.

02:02.440 --> 02:07.310
Anpil moun panse ak lapè ak manifestasyon.

02:07.310 --> 02:15.315
E nan liv ou a, 1989: Tonbe Mi Bèlen an, yon revizyon apre
35 ane, ou menm kòm temwen kontanporen dekri tonbe Mi

02:15.315 --> 02:19.843
Bèlen an kòm yon evènman ki te byen planifye e ki te egzekite.

02:19.843 --> 02:22.260
Kisa ki fè w panse sa?

02:22.260 --> 02:32.965
Wi, jan mwen te mansyone pi bonè nan CV mwen, mwen te travay nan
biwo reprezantan yon korporasyon ameriken

02:32.965 --> 02:42.180
nan Lès Bèlen soti 1986 rive 1990, kote mwen
te ede devlope biznis korporasyon an nan RDA.

02:42.180 --> 02:52.275
Epi lè Mi Bèlen an te tonbe nan Novanm 1989, chèf
Swis konpayi ki te jere biwo a te vini nan

02:52.275 --> 02:58.056
Desanm epi li te di, Mike, ou gen yon misyon espesyal.

02:58.056 --> 03:06.343
N ap etabli yon filyal pou lavant nan RDA,
menm jan nou te fè sa nan Polòy, Tchèki ak Ongri.

03:06.343 --> 03:14.078
Epi travay ou se pou inisye fondasyon sa a, pou di konsa, epi fè
preparasyon ki nesesè yo, tankou kontakte

03:14.078 --> 03:20.743
yon avoka konsiltatif ak yon avoka, epi
detèmine ki pwopriyete ak konbyen moun ki enplike.

03:20.743 --> 03:23.943
Epi kounye a, te rete sèlman kèk jou anvan Nwèl.

03:23.943 --> 03:33.771
Mwen te kòmanse sa epi mwen te vle fè
diskisyon ak moun ki konsène yo ki responsab pou chak

03:33.771 --> 03:38.656
etap nan travay la nan kòmansman mwa janvye.

03:38.656 --> 03:48.063
Epi sou 9 janvye 1990, yon apèl telefòn te vini e li
te di pou sispann tout bagay. Nou pap kreye yon filyal.

03:48.063 --> 03:53.176
Nou pral transfere biznis nou an bay filyal Alman an.

03:53.176 --> 03:56.450
Te gen yon gwo konpayi nan Repiblik Federal Almay, nan Neuss.

03:56.450 --> 04:04.816
E sa te siprann mwen. E mwen poze
kesyon an, wi, poukisa y ap sispann li?

04:04.816 --> 04:15.460
Epi bòs la di m, wi, nou resevwa
enstriksyon soti Ozetazini ke pap genyen plis RDA.

04:15.460 --> 04:18.303
Sa te 9 janvye 1990.

04:18.303 --> 04:29.503
E si nou gade dèyè nan listwa, se pa t jiskaske 13 fevriye
1990 ke kat alye yo ak de minis afè etranjè Alman yo te

04:29.503 --> 04:36.100
rankontre epi deside kòmanse diskisyon sou reyinyon Almay.

04:36.100 --> 04:42.670
Sa vle di ke direksyon siperyè a te deja konnen rezilta a davans.

04:42.670 --> 04:52.212
Epi, sa ki enteresan, menm anvan 13 fevriye a rive, te gen yon
dezyèm apèl kote yo te di m ke tout bagay te

04:52.212 --> 05:00.460
dwe fini anvan 30 jen 1990, sa vle di
entegrasyon biznis RDA a nan filyal Almay de Lwès la.

05:00.460 --> 05:05.523
Wi, epi nan mwa Me nou te aprann ke
inyon monetè a t ap fèt 1ye Jiyè.

05:05.523 --> 05:13.728
E nenpòt moun ki toujou pale de
konyensidans se yon moun ki byen naif, mwen panse.

05:13.728 --> 05:19.296
Men sa soulve kesyon an: kiyès ki te vrèman vle miray la tonbe?

05:19.296 --> 05:28.923
Byen, lè m te nan Moskou, mwen te pale
ak anpil moun ki te gen anpil konesans.

05:28.923 --> 05:37.316
Pa egzanp, ansyen manm KGB yo ki
te revoke apre tonbe kominism lan.

05:37.316 --> 05:43.686
Kidonk Inyon Sovyetik la te disoud, monopòl
komès etranje a te efondre, e konbine endividyèl yo

05:43.686 --> 05:46.996
te kapab fè operasyon ekspòtasyon ak enpòtasyon.

05:46.996 --> 05:54.336
Epi li te rive konsa ke nan depatman komès etranje konbine
yo, kote mwen te oblije vwayaje kounye a olye de konpayi

05:54.336 --> 05:58.510
komès etranje nan Moskou, te gen moun ki te pale Alman kouraman.

05:58.510 --> 06:09.196
Epi, byen, ris mwen ak angle mwen pa t twò
pwofesyonèl, konsa yo mande m: "Kote ou soti?"

06:09.196 --> 06:17.430
Epi ak Michael Wolski sou kat biznis la, li pa t osi
fasil pou idantifye tankou Fritz Müller oswa yon bagay konsa.

06:17.430 --> 06:22.416
E lè m te di sa, soti nan RDA a, figi li te klere:

06:22.416 --> 06:30.049
Mwen te tou nan RDA pandan senk ane. Mwen te pale Alman kouraman,
e mwen te konnen li pa t nan lame, paske ofisye yo

06:30.049 --> 06:36.720
te sèlman nan RDA pou yon maksimòm twa ane. E moun
ki te nan lòt fòs yo te la yon ti kras pi lontan.

06:36.720 --> 06:45.312
Epi te gen kèk konvèsasyon enteresan, pandan yo te
rakonte m anpil bagay sou Repiblik Demokratik Alman ke mwen pa

06:45.312 --> 06:50.000
t konnen sou estrikti lidèchip yo ak relasyon pouvwa yo.

06:50.000 --> 06:59.416
Byen, mwen te li anpil bagay lè sa a, liv pa
politisyen Sovyetik, diplomat, ajan sèvis sekrè ak sou sa.

06:59.416 --> 07:08.607
E piti piti imaj la vin pi klè ke sa te
aktyèlman yon evènman ki te kache dèyè yon rido lafimen,

07:08.607 --> 07:14.576
e rido lafimen sa a te rele Revolisyon Pasifik.

07:14.576 --> 07:28.520
Enteresan, nan kòmansman ane 2015, te gen twa
piblikasyon ki te pote kèk limyè sou sijè a.

07:28.520 --> 07:39.063
Premye a se te ke 2 novanm 2014, yon atik te
parèt nan Der Spiegel ki te deklare ke Gorbachev

07:39.063 --> 07:44.416
ak Shevardnadze te vle miray la tonbe pi bonè.

07:44.416 --> 07:49.856
Yo de a te ale wè Erich, ki te nan Bèlen pou yon konferans...

07:49.856 --> 07:51.156
Ki lè sa te ye?

07:51.156 --> 08:01.858
Sa te an 1987. Sou 28 oswa 29 me 1987, yo te vizite Erich
Honecker epi yo te di li ke Mi a pa t ankò anfòm ak

08:01.858 --> 08:11.800
imaj yon Ewòp ini ke Gorbachev te kiltive, ni li
pa t anfòm ak dezameman, e ke li ta dwe kraze Mi a.

08:11.800 --> 08:17.780
Epi Erich te kanpe sou tab la, pou di konsa, epi li te di non.

08:17.780 --> 08:26.095
Sa te vrèman ensolitan, paske Erich te konnen
tou ke pa t ap gen tank k ap vini, jan sa te rive

08:26.095 --> 08:30.496
nan Prag an 1968, si ou pa t fè sa Moskou te vle.

08:30.496 --> 08:34.309
Epi de yo te ale.

08:34.309 --> 08:42.909
Enteresan, 14 jou apre sa, Reagan te nan West
Berlin epi li te pale sou bò lwès Pòtay Brandenburg lan.

08:42.909 --> 08:52.770
Epi te genyen, jan ou ka wè sa trè klè nan foto a,
deklarasyon selèb Mesye Gorbachev la: 'Demoli mi sa a!'

08:52.770 --> 08:56.026
Kidonk li pa t di Honecker, men Gorbachev.

08:56.026 --> 09:00.780
Kidonk li te konnen kiyès ki te an chaj.

09:00.780 --> 09:10.428
E paske sa pa t rive, te gen yon
operasyon sovyetik kache an 1989.

09:10.428 --> 09:23.298
E sa dekri nan yon liv ki rele Operation Lutsch, ki te pibliye
nan fen 2014 oswa kòmansman 2015, ekri pa yon ajan

09:23.298 --> 09:35.476
kache nan sèvis entèlijans militè GDR la, ki dekri
kijan Mi a te tonbe ak ki preparasyon yo te fè davans.

09:35.476 --> 09:49.411
Epi yon twazyèm pwen se te evènman ki te fèt nan Ongri, ak
demantèlman fòtifikasyon fwontyè yo an 1989, kote rankont sa a te

09:49.411 --> 10:04.864
fèt, piknik sa a, kote prèske 700 sitwayen RDA te pwofite okazyon
an epi vwayaje pou ale nan Repiblik Federal la atravè Otrich.

10:04.864 --> 10:11.863
Eksitan. Èske ou gen plis egzanp evènman kote ou santi sa k
te pase a te tankou yon bagay ki sòti nan yon senaryo fim?

10:11.863 --> 10:19.360
Natirèlman, te toujou gen kèk evènman.

10:19.360 --> 10:29.021
Lè w gade 9 Novanm kounye a, fason jou sa a te
estriktire, fason li te dewoule, tout bagay sa yo la nan imaj

10:29.021 --> 10:34.323
nou tout abitye avèk yo, men ak yon entèpretasyon diferan.

10:34.323 --> 10:47.096
Mwen te mansyone sa tou nan liv la, ke, pa egzanp, sa nou ta ka
wè pita, lè Schabowski li tèks li a, se ke te

10:47.096 --> 10:58.620
gen yon bagay ki te manke nan tèks sa a, men Egon
Krenz te ajoute l, ke te gen yon peryòd blokaj.

10:58.620 --> 11:01.500
Èske nou ka koute sa pou yon ti moman?

11:04.928 --> 11:20.640
...nou deside jodi a entwodui yon règleman ki pral pèmèt chak
sitwayen nan RDA kite peyi a atravè pwen pasaj fwontyè RDA yo.

11:20.640 --> 11:29.187
Pou depatman laprès ministè a, Konsèy Minis yo deside
ke aranjman tranzisyon sa a ap antre an vigè jiskaske

11:29.187 --> 11:35.740
dispozisyon legal ki konsène a adopte pa Chanm Pèp la.

11:35.740 --> 11:41.363
E tèks sa a li te li a gen yon avi restriksyon.

11:41.363 --> 11:48.323
Epi sa te dwe anonse sèlman nan radyo a a 5 è nan demen maten.

11:48.323 --> 11:57.655
Epi restriksyon sa a leve, konsa si gen yon vèsyon long, li
chita la, li chèche, li gade epi li di ke yon jan li te gen yon

11:57.655 --> 12:02.688
santiman ke yon bagay konsa dwe egziste, men li pa t ka jwenn li.

12:02.688 --> 12:08.600
Sa te lakòz yon kouri pou ale nan pasaj fwontyè yo.

12:08.600 --> 12:17.152
Epi sa te tou yon operasyon ki te òganize
pa sèvis entèlijans militè Sovyetik la.

12:17.152 --> 12:23.940
Kounye a pou kesyon anpil sitwayen RDA te poze
tèt yo nan epòk la. Poukisa yo pa t tire kout zam?

12:23.940 --> 12:25.320
Wi, se pwochen pwen an.

12:25.320 --> 12:36.003
Kidonk, nan kòmansman ane 1989, te gen
yon echanj kout zam mòtèl sou fwontyè a.

12:36.003 --> 12:44.268
Apre sa, yo te tire jèn Chris Geffroy e li mouri
nan Bèlen, sa ki te, natirèlman, yon dezas total

12:44.268 --> 12:49.080
pou Shevardnadze ak Gorbachev ansanm ak politik yo.

12:49.080 --> 12:59.591
Sepandan, kòm fwontyè lwès Repiblik Demokratik Alman an te anba
souverènte Pak Vèsè a, fòs fwontyè RDA yo te

12:59.591 --> 13:09.020
anonse nan mwa Avril, men se Pak Vèsè a ki te deside,
ke yo pap itilize zam afe ankò sou fwontyè lwès la.

13:09.020 --> 13:11.463
Sa te 12 avril.

13:11.463 --> 13:23.956
Sa vle di ke depi pwen sa a, gad fwontyè yo te
vizibman sou sèvis ak mitrayèt, men san bal.

13:23.956 --> 13:29.056
E se sèlman ofisye yo ki te gen
minisyon pou zam sèvis pèsonèl yo.

13:29.056 --> 13:37.184
Sa vle di ke, apati de pwen sa a, li te deja
klè ke rejim fwontyè sa a t ap rive nan fen li.

13:37.184 --> 13:41.203
Natirèlman, sa pa t konnen; li te trè sekrè.

13:41.203 --> 13:45.050
Paske lè sa a, ta deja gen yon kouri sou fwontyè a.

13:45.050 --> 13:49.020
Wi, men se pa t sèlman sòlda RDA yo.

13:49.020 --> 13:53.792
Moun yo te mande tou kote tout sòlda
Ris yo te ye, ki te toupatou nan RDA.

13:53.792 --> 14:03.216
Wi, e sa te byen planifye depi lontan
pou evènman sa a ki pral fèt 9 novanm.

14:03.216 --> 14:12.010
Kidonk, 7 Novanm se te fèt politik ki pi enpòtan nan
Inyon Sovyetik la, Gwo Revolisyon Sosyalis Oktòb la.

14:12.010 --> 14:15.800
Se te Oktòb nan epòk sa a paske yo te gen yon kalandriye diferan.

14:15.800 --> 14:29.740
Epi selebrasyon sa yo te toujou dire de jou, kidonk 7 ak 8 novanm
te jou ferye piblik nan Inyon Sovyetik, yon doub jou ferye.

14:29.740 --> 14:34.883
Epi nan moman sa a, yo te loje sòlda Sovyetik yo.

14:34.883 --> 14:43.457
Nan RDA, yo te sèlman pèmèt yo sòti an gwoup;
yo pa t gen dwa sòti endividyèlman, epi yo te

14:43.457 --> 14:48.000
fèmen solda sa yo nan kazèn yo jiska 13 novanm.

14:48.000 --> 14:50.856
Epi te gen yon lòt rezon pou sa.

14:50.856 --> 14:56.983
Chak ane, ant 300 ak 400 sòlda Sovyetik dezè.

14:56.983 --> 15:03.189
Anpil moun te vle ale nan Lès, yo te vle
ale lakay yo, e kèk te vle ale nan Lwès.

15:03.189 --> 15:15.488
E depi 3 oswa 4 Out 1989, yon gad fwontyè Lès Alman te
tire e touye pa yon sòlda Sovyetik k ap kouri, sètadi k ap

15:15.488 --> 15:21.116
dezè, sou fwontyè lwès la, te gen tout rezon pou fèmen yo.

15:21.116 --> 15:36.283
Paske si fwontyè a te louvri, sòlda Sovyetik yo te ka
melanje ak foul la, ame ak zam, epi te ka lakoz yon masak.

15:36.283 --> 15:39.140
Natirèlman, te gen kèk lòt pwen tou.

15:39.140 --> 15:45.756
Reprezantan Sovyetik ki pi wo a,
reprezantan politik nan RDA, se te anbasadè a.

15:45.756 --> 15:55.523
E sa te ka tou deklanche deplwaman sòlda
Sovyetik yo pou pwoteje fwontyè leta a.

15:55.523 --> 16:03.885
Menm jan ak an 1953, Semjonow, ki te Komisyonè
Siprèm nan RDA a nan epòk la, te bay sòlda Sovyetik

16:03.885 --> 16:08.176
yo lòd tou pou yo itilize zam afe nan dat 17 jen.

16:08.176 --> 16:10.816
Sa pa t fèt nan Moskou, men nan Bèlen.

16:10.816 --> 16:22.096
Epi pou elimine tout risk, paske yo te konnen kòmandan an chèf
sòlda Sovyetik yo isit la nan RDA te, ann di,

16:22.096 --> 16:32.566
difisil pou evalye, yo te swa bay anbasadè Sovyetik
la yon grenn dòmi oswa li menm li te pran youn.

16:32.566 --> 16:37.343
Nan nenpòt ka, li pa t reponn nan aswè sa a.

16:37.343 --> 16:45.824
Epi konsa, sèl moun ki te ka bay lòd la pa t la.

16:45.824 --> 16:50.420
Wi, e lidèchip la, sètadi Honecker ak konpayi?

16:50.420 --> 16:58.943
Ebyen, lè l te vin konnen nan mitan lannwit... Te gen
toujou yon lòt bagay, te gen toujou reyinyon Komite Santral la.

16:58.943 --> 17:13.643
Reyinyon Komite Santral la, ki t ap fèt an menm tan ak
diskou Schabowski a, te sipoze fini alantou 6è nan aswè.

17:13.643 --> 17:22.001
Men la, moun ki te klèman resevwa enstriksyon nan
men sèvis entèlijans militè Sovyetik la oswa

17:22.001 --> 17:26.916
sèvis entèlijans militè RDA a te pwolonje reyinyon an.

17:26.916 --> 17:32.030
Kidonk ou te di ou pa ka separe non plis, ou gen anpil pwoblèm.

17:32.030 --> 17:36.716
Kidonk yo kite reyinyon an dire jiska 8:40 nan aswè.

17:36.716 --> 17:43.590
Se te egzakteman moman an lè Schabowski te di li t ap
antre an vigè imedyatman, e moun yo te kòmanse kouri pou

17:43.590 --> 17:48.236
ale nan pasaj fwontyè a, espesyalman nan Bornholmer Straße.

17:48.236 --> 17:53.483
Epi sa te anonse sou televizyon, premye sou
televizyon Lès Alman, apre sa sou televizyon Lwès Alman.

17:53.483 --> 18:01.472
Epi men yo te la nan Komite Santral la, chita
tankou si yo te nan yon sal izolasyon, pou nou di konsa.

18:01.472 --> 18:07.260
Pa t gen telefòn mobil nan epòk sa a, konsa pèsonn pa
t ka jwe ak rele epi di, "O, kisa k pase kounye a?"

18:07.260 --> 18:13.906
Non, non. Epi yo sèlman vin konnen sa alantou 10è nan aswè.

18:13.906 --> 18:18.510
Ministè Defans RDA a te chita nan Strausberg, pa nan Bèlen.

18:18.510 --> 18:30.096
Kidonk yo kondwi la, e apre 8:40 nan aswè yo rive Strausberg
alantou 10 nan aswè, e se lè sa a nouvèl la te kòmanse gaye.

18:30.096 --> 18:44.243
Men Sovyetik yo te gen yon men ladan l, konsa yo te
rejte lide pou petèt deplwaye premye divizyon fize motè yo.

18:44.243 --> 18:45.563
Eksitan. Michael

18:45.563 --> 18:56.070
E si kounye a gen kesyon ki leve, men te gen
revolisyonè pasifik, natirèlman te genyen, paske yo te prepare.

18:56.070 --> 19:07.995
Se te soti nan sèvis entèlijans militè Sovyetik la, pa nan Stasi
ni KGB, men tou nan sèvis oksidantal yo, konsa

19:07.995 --> 19:18.400
moun te pran lari yo, moun te pwoteste, mete chandèl
nan fenèt yo elatriye, konsa sa te deja egziste.

19:18.400 --> 19:25.149
Apre tout, li te nesesè pita pou
rakonte istwa revolisyonè pasifik yo.

19:25.149 --> 19:32.630
Epi li pa t ka jis twa moun kanpe la ap di, "Men, sa yo te
twa revolisyonè pasifik yo," paske sa pa t ap mache byen.

19:32.630 --> 19:38.284
Kidonk, li te dwe yon mouvman masiv, tou sou plan
teritoryal, pa sèlman nan Leipzig ak Bèlen, men

19:38.284 --> 19:41.760
tou nan lòt vil kote manifestasyon sa yo te fèt.

19:41.760 --> 19:47.954
Sa eksitan. Kidonk, pou rezime sa nou te di jiskaprezan, paske
nou wè menm bagay la k ap rive jodi a, ak dè

19:47.954 --> 19:55.328
dizèn de milye moun k ap pran lari yo chak
lendi pou fè manifestasyon, menm jan ak lè sa a.

19:55.328 --> 20:04.320
Kounye a ou ap di ke lidèchip Sovyetik la te fondamantalman
planifye tonbe Mi a epi eksplwate manifestasyon sa yo.

20:04.320 --> 20:10.363
Finalman, ou te sijere ke ajans
entèlijans oksidantal yo te jwe tou yon wòl aktif.

20:10.363 --> 20:19.616
Kidonk, èske m byen konprann ke Lès ak Lwès, ki te
ofisyèlman lènmi, ap travay ansanm kounye a sou yon ajanda?

20:19.616 --> 20:28.669
Mwen panse konsa. Ou ka wè ke fil komen
sa a ap kouri atravè istwa depi 1917, 18.

20:28.669 --> 20:36.870
Kounye a genyen anpil liv ki
pwouve ke koperasyon sa a te egziste.

20:36.870 --> 20:45.406
Anpil nan sa te nan domèn ekonomik la, men kèk
ladan l te tou nan domèn politik la, e te gen sètènman

20:45.406 --> 20:51.380
yon kowòdinasyon regilye ant sèvis eta federal yo.

20:51.380 --> 20:58.100
Fascinant. Kidonk te gen pon ant blòk Lès ak blòk Lwès yo?

20:58.100 --> 21:03.840
Mwen ta di wi. Byen, mwen te travay
sou yon pon konsa. Sa te nan komès.

21:03.840 --> 21:08.803
RDA te enterese anpil pou atire
kòporasyon sa yo ki soti Ozetazini.

21:08.803 --> 21:18.042
Lè kòporasyon ameriken sa yo te rive an 1985, yo dwe
te deja konnen yon bagay, paske yo te vini an menm tan

21:18.042 --> 21:22.816
epi yo te vle anboche sitwayen Lès Alman kòm anplwaye.

21:22.816 --> 21:30.538
Yo te ka pote pwòp moun yo avèk yo nan moman sa a, yo te
ka chèche moun nan Lwès Bèlen, epi yo te ka itilize

21:30.538 --> 21:34.115
machann etranje ki te òganize pa Sant Komès Entènasyonal la.

21:34.115 --> 21:35.903
Epi yo te vle dènye a.

21:35.903 --> 21:45.949
Men yo pa t la, kidonk yo te oblije lanse yon
rechèch, paske moun sa yo te bezwen yon paspò oksidantal.

21:45.949 --> 21:53.040
Kidonk yo te oblije pase nan tout moulen RDA
a, pou nou di konsa, pou yo te vin kad vwayaj.

21:53.040 --> 21:58.856
Epi yo te pwoche bò kote m, e mwen te
enterese nan travay la, kidonk mwen te di wi.

21:58.856 --> 22:06.304
Epi mwen te kòmanse travay sa a nan
kòmansman ane 1986, nan mwa avril.

22:06.304 --> 22:10.903
Men te gen plizyè lòt pon tou, si nou sonje.

22:10.903 --> 22:15.516
Kidonk, Angela Merkel soti nan yon fanmi minis.

22:15.516 --> 22:22.880
E pastè a, Mesye Kassner, te gen yon
sant fòmasyon pou teolojyen nan Templin.

22:22.880 --> 22:30.036
Teolojyen ki soti nan Ewòp oksidantal te tou envite regilye la.

22:30.036 --> 22:36.203
E yo pwobableman deja gen je yo sou Angela.

22:36.203 --> 22:41.296
Kiyès ki konnen. Men li sonnen tankou
gen yon kalite ajanda k ap travay isit la.

22:41.296 --> 22:49.850
Kidonk, se pa yon plan ki te jis fèt yè,
vre? Kidonk, depi konbyen tan sa ap kontinye?

22:49.850 --> 22:56.456
Mwen panse sa. Nou pa bezwen
retounen sou Karl Marx an detay kounye a.

22:56.456 --> 23:07.920
Men, pwletè tout peyi, ini! sa sèlman mache si kapitalis
tout peyi yo ini, paske pwletè yo depann de kapitalis yo.

23:07.920 --> 23:22.653
Men apre sa te gen Revolisyon Oktòb an 1917, e depi lè sa a gen
plizyè liv, sitou ki soti Ozetazini, ki dekri an

23:22.653 --> 23:35.700
detay koneksyon ki genyen ant Wall Street ak
Revolisyon Bolchevik la, pa egzanp pa Anthony Sutton.

23:35.700 --> 23:49.512
Li te dekri tou kijan Trotsky ak Lenin, ekipe ak resous finansye,
youn soti nan fondatè Rezèv Federal la e lòt la soti nan Abwehr

23:49.512 --> 23:56.496
Alman an, te vwayaje nan Petrograd pou pwovoke revolisyon an la.

23:56.496 --> 24:09.426
Kèk moun paske yo te wè peyi a te mi pou chanjman, sètadi bankye
ameriken yo, ki te vle mete peyi a anba zèl yo, pou di konsa, epi

24:09.426 --> 24:17.879
Lenin paske yo te bezwen li pou asire
armistis la, ki pita vin tounen yon trete lapè,

24:17.879 --> 24:22.380
epi pou libere Almay anba dezyèm front lan.

24:22.380 --> 24:36.064
Sa vle di ke Trete Brest-Litovsk la te konkli epi Almay te
retire nan Entante Alye yo – euh, se Larisi ki te retire.

24:36.064 --> 24:44.740
Nan epòk sa a, se te toujou Anpi Ris la; Inyon Sovyetik la te
fonde sèlman nan Desanm 1922, men sa te yon faz tranzisyon.

24:44.740 --> 25:02.150
E nan moman sa a, Ameriken yo te mete sou pye yon nonm ki te
deja konnen Lenin epi ki te fè premye akò avè l: Armand Hammer.

25:02.150 --> 25:13.856
E jiska lanmò li an 1990, yon ti tan anvan li
mouri, li te lyen ant kapital Etazini ak Politburo a.

25:13.856 --> 25:27.916
Epi tout gwo pwojè enpòte Inyon Sovyetik yo, ki te gen ladan
plant, estasyon idwoelektrik, men tou akò sou tè ak lwaye pandan

25:27.916 --> 25:37.740
Dezyèm Gè Mondyal la, te konkli anba pwoteksyon li, pou di konsa.

25:37.740 --> 25:42.820
O, e an pasan, Armand Hammer te yon milyadè pandan plizyè ane.

25:42.820 --> 25:49.603
Papa li te fondatè Pati Kominis la,
ko-fondatè Pati Kominis Etazini an.

25:49.603 --> 25:55.246
Epi, natirèlman, li te resevwa tou Lòd Lenin nan.

25:55.246 --> 25:59.940
Yon koneksyon klè ant de blòk yo, fòk nou di.

25:59.940 --> 26:05.340
Men kounye a, yon lòt fwa ankò, paske mwen kwè li
esansyèl pou sa k ap pase jodi a, ann gade dèyè.

26:05.340 --> 26:14.089
Ou te di ke FED la, sa vle di Rezèv Federal
la, oligarş finansye ki pi enpòtan nan mond

26:14.089 --> 26:18.740
oksidantal la, te inisye Revolisyon Oktòb la.

26:18.740 --> 26:19.580
Wi.

26:19.580 --> 26:24.543
Kidonk yo dwe te gen enterè finansye ki te trè klè la?

26:24.543 --> 26:31.552
Byen, sètènman. Enterè a te pou domine Larisi.

26:31.552 --> 26:33.920
Men ou pa t ka fè sa dirèkteman.

26:33.920 --> 26:46.560
Kidonk yo te eseye sa, te gen yon lagè sivil, ki te
gen ladan l tou konbatan Ameriken, Britanik ak Japonè.

26:46.560 --> 26:48.816
Men peyi a te jis twò gwo.

26:48.816 --> 27:01.936
E se egzakteman sa yo te eseye fè la a: etabli yon
rejim ki te depann de yo, men ki pa t rekonèt pa mond lan.

27:01.936 --> 27:13.760
Pèsonn pa t ap panse ke kominis Ris sa yo te finalman
finanse pa Lwès la nan faz kòmansman an epi pita te kontwole.

27:13.760 --> 27:23.220
Se tou rezon sa a ki fè anpil moun pa ka
konprann ke Inyon Sovyetik te demonte pwòp sistèm li.

27:25.200 --> 27:32.950
Kidonk, chit Mi Bèlen an te prèske yon
relachman nan priz sou peyi sosyalist yo nan Ewòp.

27:32.950 --> 27:44.496
Apre sa, retrè lame Sovyetik la, ki te dire jiska
1994, epi apre sa destriksyon Inyon Sovyetik la menm.

27:44.496 --> 27:50.410
E lè Gorbachev te pran pouvwa a, li te
dekri sa bèlman ak perestroika ak glasnost.

27:50.410 --> 28:01.200
Perestroika vle di restriktirasyon, e glasnost vle di
transparans. E se egzakteman sa li te vle restriktire.

28:01.200 --> 28:09.301
Epi sa nou te fè eksperyans apre sa se ke sa te
bay nesans a kasta oligak la, epi Politburo a ak

28:09.301 --> 28:13.952
pati a ak tout estrikti li yo toudenkou disparèt.

28:13.952 --> 28:21.024
Epi lit klas nou te genyen an lè sa a te moute
evolye pou l tounen lit kont chanjman klimatik.

28:21.024 --> 28:24.320
Oke, sa mennen nou nan jounen jodi a, mwen kwè.

28:24.320 --> 28:25.440
Wi, wi.

28:25.440 --> 28:29.040
Sa t ap pwochen kesyon mwen.

28:29.040 --> 28:41.180
Ou dekri kijan, pandan tout istwa Larisi oswa Inyon
Sovyetik la, te toujou gen enfliyans gwo oligak finansye yo.

28:41.180 --> 28:44.320
Ebyen, e jodi a?

28:46.816 --> 28:53.260
Michael Wolski:] Byen, mwen panse yo toujou
sou boul la, men yo pa vizib nan fason sa a.

28:53.260 --> 29:05.821
E sa y ap bombardman nou avèk – jiska 1990, se te pati
klas travayè a, lit klas, pwòletè tout peyi ini, tout

29:05.821 --> 29:12.126
fraz vid konsa, ki kounye a ranplase pa lòt fraz vid.

29:12.126 --> 29:16.743
E sa soulve kesyon sou kijan sa te rive.

29:16.743 --> 29:20.083
Poukisa chanjman sa a te fèt?

29:20.083 --> 29:27.424
E sa mennen nou tounen nan
konstriksyon miray yo, enkli Miray Bèlen an.

29:27.424 --> 29:39.155
Paske nan ane 1960 yo te gen yon chanjman, men dèyè
sèn sistèm sosyalist ki te anvan an, yo t ap

29:39.155 --> 29:47.600
devlope yon nouvo estrateji, yon nouvo teyori, elatriye.

29:47.600 --> 29:49.380
Kite m esplike l konsa:

29:49.380 --> 29:58.032
Konstriksyon Mi a te lòd pa Sovyetik yo an 1960, kidonk yo te
oblije fè preparasyon pou asire ke RDA, ak

29:58.032 --> 30:06.860
ekonomi planifye li a, te kapab jwenn tout sa li te
bezwen, enkli materyèl konstriksyon ak fòs travay.

30:06.860 --> 30:10.460
Epi yo te bati miray la.

30:10.460 --> 30:19.273
Rezon an se te ke Alye oksidantal yo pa t vle
aksepte pwopozisyon Sovyetik la pou chanje

30:19.273 --> 30:25.180
peyizaj politik nan Lwès Bèlen, Ultimatòm Bèlen an.

30:25.180 --> 30:33.933
Epi yo te bati Mi a, epi li te vin parèt ke
sa t ap prèske mennen RDA sou bò enkapasite

30:33.933 --> 30:38.800
pou gouvène, sètadi yon efondreman ekonomik.

30:38.800 --> 30:48.559
Sa pa t entansyon an, pèsonn pa t ka prevwa sa, men
sa te pwouve ke nan RDA, sèl peyi endistriyalize nan

30:48.559 --> 30:55.104
Blòk Lès la, ekonomi sosyaliste planifye a pa t mache.

30:55.104 --> 31:07.680
Ou siman tande pale de Depatman Kowòdinasyon
Komèsyal la ak chèf li, Alexander Schalck-Golodkowski.

31:07.680 --> 31:18.633
Istwa sa a kòmanse an 1962, lè Schalck-Golodkowski te vin premye
sekretè lidèchip distri SED pou komès etranje e li te anba

31:18.633 --> 31:29.879
presyon apeprè 30 konpayi komès etranje ki te egziste – lòt yo
pa t gen dwa fè sa nan RDA – pou bese objektif ekspòtasyon yo.

31:29.879 --> 31:37.631
Apre tout, RDA te yon peyi endistriyalize e li te achte
matyè premyè ak pwodwi semi-fini pou trete yo epi vann yo

31:37.631 --> 31:42.880
atravè lemond, sitou nan Repiblik Federal Almay, natirèlman.

31:42.880 --> 31:53.125
Men, paske ekonomi planifye sa a te tèlman rijid,
yo pa t ka achte ti atik tankou reparasyon, pyès

31:53.125 --> 31:59.104
rezèv ak akseswa, epi machin yo te rete kanpe san sèvi.

31:59.104 --> 32:08.070
Epi konpayi yo, konpayi komès etranje yo, te
vini epi yo te di, wi, nou pa ka ekspòte paske

32:08.070 --> 32:12.256
konpayi XY pa ka livre paske pa gen pyès rezèv.

32:12.256 --> 32:21.463
Epi an 1962 ak 1963, Schalck te deja diskite
ak ofisye kòmandan MFS li a sou kijan pou

32:21.463 --> 32:26.413
chanje sa, men yo te rejte lide a nan Moskou.

32:26.413 --> 32:40.795
Nan 1964, sitiyasyon an vin pi mal, yo te ranvèse Khrushchev, epi
an 1965 Moskou te bay limyè vèt pou estrikti sa a fonksyone an

32:40.795 --> 32:48.261
paralèl ak ekonomi planifye a kòm komès prive etranje nan RDA.

32:48.261 --> 32:56.820
Apre sa, te gen dokiman fondasyon an nan lane 1966, epi apre
sa yo te etabli zòn kowòdinasyon komèsyal sa a pa règleman.

32:56.820 --> 33:02.953
Kidonk, sa pa t pibliye nan gazèt
ofisyèl la; sa t ap kontrepwodiktif.

33:02.953 --> 33:15.456
Lwès la t ap bat janm li pandan plizyè jou, li
t ap di ke RDA te pwouve ke kominism pa mache.

33:15.456 --> 33:30.755
Men sa te mennen Lwès la resevwa enfòmasyon depi 1968, atravè yon
jeneral tchèk nan Stasi ki te defekte, ke nan reyinyon otòn

33:30.755 --> 33:46.210
Pak Vèsò a an 1966 yo te anonse ke tout doktrin sosyalist la
t ap chanje epi ke Lwès la ta dwe pèmèt grandi nan sosyalism.

33:46.210 --> 33:55.850
Epi, sa ki enteresan, ane pase ansyen chèf Biwo Federal
pou Pwoteksyon Konstitisyon an te konfime egzakteman sa.

33:55.850 --> 33:59.170
Èske nou ka koute l?

33:59.170 --> 34:08.781
…Mwen se yon avoka, bòs mwen ta yon diktatè oswa yon moun ki vle
vin diktatè e li ta di, Mesye Maaßen, panse kijan ou ka vire yon

34:08.781 --> 34:13.029
demokrasi liberal an yon leta totalitè ki mache jan mwen vle.

34:13.029 --> 34:19.403
Lè sa a, mwen ta konsidere tou ki mekanis
yo ta ka itilize pou mine tout sistèm nan.

34:19.403 --> 34:27.936
Epi youn nan fason pou transfòme yon sistèm an kolektivism,
kote tout moun vin nan menm kouran e tout moun panse nan

34:27.936 --> 34:32.669
menm direksyon, se fè yo pè epi fikse yo yon objektif ki pi wo.

34:32.669 --> 34:43.648
E mwen dwe di, lide pou itilize klima a pou mine konstitisyon
an te yon lide entelijan, kèlkeswa moun ki te vin avè l.

34:43.648 --> 34:54.170
Mwen konnen ke nan ane 1960 yo, te deja gen moun nan KGB ki
t ap panse sou kijan pou kite Lwès la grandi nan sosyalism.

34:54.170 --> 35:03.358
Nan epòk sa a, pwoteksyon anviwònman an te deja ap diskite nan
KGB. Avèk sijè tankou anviwònman an ak anti-rasis, elatriye, ou

35:03.358 --> 35:10.285
ka konvenk moun pou yo di: ann mete demokrasi
ak règ lalwa sou kote pou kounye a, sa ki enpòtan

35:10.285 --> 35:13.810
se anti-rasis, sa ki enpòtan se anviwònman an.

35:13.810 --> 35:16.836
Sa yo te panse ke KGB te genyen nan ane 1960 yo.

35:16.836 --> 35:22.663
Men, mwen dwe di, lè w te soulve sijè
chanjman klimatik la, mwen dwe di, chapo ba pou ou.

35:22.663 --> 35:29.850
Li vrèman remakab pou itilize pwoblèm klima a kòm
yon mwayen pou mine leta demokratik konstitisyonèl la.

35:29.850 --> 35:40.963
Wi, e sa mennen nou nan objektif yo
te fikse nan Inyon Sovyetik an 1966.

35:40.963 --> 35:44.510
Premye objektif la te pou kite Lwès la grandi.

35:44.510 --> 35:49.570
E dezyèm objektif la te fè lajan ak klima a.

35:49.570 --> 35:51.536
Se sa k te pase.

35:51.536 --> 36:03.126
Kidonk, premye etap la se te konseye fondatè Club
of Rome la an 1967 sou kijan pou etabli klib la

36:03.126 --> 36:09.010
ak ki prensipal domèn li ta dwe konsantre sou yo.

36:09.010 --> 36:15.910
Li te vole nan Inyon Sovyetik nan
epòk la epi li te fè long diskisyon.

36:15.910 --> 36:30.536
Epi apre sa, lè Klèb Wòm nan te fonde, de jeneral KGB
te toujou manm, manm plen, nan Klèb Wòm nan jiska 1992.

36:30.536 --> 36:34.590
Mwen pa ka di sa k te pase apre sa, men li dokimante.

36:34.590 --> 36:47.622
Yon lòt pwen se ke yo te etabli yon enstiti konjwen toupre Vyèn
ak Ameriken yo pou jere likidasyon Inyon Sovyetik la, kote yo

36:47.622 --> 36:54.272
te fòme pèsonèl politik depi 1982 pou epòk apre perestroika a.

36:54.272 --> 37:09.207
Sa vle di gen non tankou Chubais, Wechselberg, Arwen ak sou
sa, ki te resevwa fòmasyon la epi, nan fen perestroika, te

37:09.207 --> 37:17.206
patisipe nan privatizasyon pwopriyete piblik, pwopriyete leta.

37:17.206 --> 37:23.040
E se konsa yo te vin tounen
milyadè oswa oligak nou ap pale de yo.

37:23.040 --> 37:29.920
Ozetazini, sa te pran 200 ane pou oligak sa yo parèt.

37:29.920 --> 37:37.380
E sa te twa a senk ane de sa, lè oligak sa yo te devlope.

37:37.380 --> 37:45.504
E tout moun te sezi wè kijan moun sa yo te vin rich tèlman vit.

37:45.504 --> 37:47.328
Rich nan ki fason?

37:47.328 --> 37:56.823
Atravè privatizasyon, paske yo te nan sous
la e yo te kapab privatize antrepriz leta yo.

37:56.823 --> 37:59.963
Sa te yon pwosesis ki te byen konplike.

37:59.963 --> 38:05.240
Liv la dekri tou pwosesis sa a an detay.

38:05.240 --> 38:11.883
Epi oligak yo nan Lwès la, oligak finansye yo, te enplike tou.

38:11.883 --> 38:16.960
Epi yo te chwazi pi bon moso yo nan endistri matyè premyè a.

38:16.960 --> 38:27.997
Epi Khodorkovsky se youn nan egzanp sa yo, Abramovich se yon lòt,
ki te resevwa prè nan men Lwès la, ki te resevwa

38:27.997 --> 38:39.140
angajman prè depi 1988, epi lè privatizasyon an t ap fèt,
yo te achte konpayi sa yo kòm fidyasyè, pou di konsa.

38:39.140 --> 38:43.100
Natirèlman, sa pa t vizib.
Konfyans, wi, ou te bay li bay yon moun.

38:43.100 --> 38:47.083
Men li te kanpe devan an e tout moun
te panse se li ki te pwopriyetè a.

38:47.083 --> 38:56.528
Epi Roman Abramovich gen 100 milyon – sa tou dokimante nan liv
la. Ozetazini, gen yon òganizasyon yo rele

38:56.528 --> 39:04.546
Finken, yon kalite inite kontwòl ki mennen ankèt
sou krim finansye, e gen yon atik long sou li.

39:04.546 --> 39:15.055
Kidonk li te resevwa yon prè 100 milyon dola epi li
te envesti lajan an nan yon konpayi petwòl, ke li

39:15.055 --> 39:20.490
te vann dis oswa douz ane pita pou 13.5 milya dola.

39:20.490 --> 39:25.400
Ebyen, kounye a li viv ak twa pousan sa a, wi.

39:25.400 --> 39:36.296
Sa a yon ti jan ekstrèm. Kidonk, si m konprann
byen, se yon redistribisyon fou nan richès nasyonal la?

39:36.296 --> 39:44.907
Wi, apre premye revolisyon an, lè yo te egzproprye
tout legliz yo, tout noblès yo, gwo pwopriyetè tè yo,

39:44.907 --> 39:49.320
machann yo ak antreprenè yo, an lòt mo kapitalis yo.

39:49.320 --> 39:53.493
Anpil moun te asasinen pandan
pwosesis la, anpil moun te kouri al Ewòp.

39:53.493 --> 40:04.224
Epi se te dezyèm kanpay redistribisyon an,
kote moun te vin rich nan yon tan ki trè kout.

40:04.224 --> 40:12.405
Nan kòmansman ane 1920 yo, pandan tan ajite sa
yo, prèske tout bagay te transfere bay leta e yo

40:12.405 --> 40:16.693
pa t bay moun yo, sa vle di yo te redistribye.

40:16.693 --> 40:23.900
Kidonk, kounye a sa Mesye Maaßen te di
sou klima a se twazyèm redistribisyon an.

40:23.900 --> 40:30.233
Pou kounye a, lit klas la vin tounen lit kont klima a.

40:30.233 --> 40:40.188
E si sa te konn yon moun ki, pou nou di, te yon
kapitalis, jodi a li se lènmi moun ki nye klima a, moun ki

40:40.188 --> 40:45.566
peche kont klima a, moun ki fè nenpòt domaj nan klima a.

40:45.566 --> 40:56.217
E konsa tout ideyoloji sa a rive nan yon nivo kote nou genyen
taks sou CO2 – tout kesyon pwodwi òganik yo fè

40:56.217 --> 41:05.513
pati de sa tou, sa vle di ke tout sa ki òganik
pi chè – men tou gen restriksyon sou mobilite.

41:05.513 --> 41:13.212
Kounye a nou ka wè ke Gwoup VW ap
diminye, sa vle di l ap retresi.

41:13.212 --> 41:20.880
E finalman, sa vle di ke paske nou pa vle
transpò prive ankò pou rezon klima, gade vil

41:20.880 --> 41:25.006
15 minit, ou ka fè tout bagay la ak bisiklèt.

41:25.006 --> 41:30.433
E si ou vle kite vil 15 minit la,
kounye a ou bezwen yon pèmi nan Lachin.

41:30.433 --> 41:32.780
Sinon, ou pap kapab pase baryè a.

41:32.780 --> 41:39.353
Epi konsa fòs ki te òganize sa a retounen ap fè lajan.

41:39.353 --> 41:41.251
Lajan fèt ak lè cho.

41:41.251 --> 41:45.984
Epi kounye a, m ap refere a Mesye Maaßen.

41:45.984 --> 41:57.840
Eksitan. Kidonk, pou rezime, nou ta ka
vrèman site bèl inisyatè WEF nou an?

41:57.840 --> 41:58.933
Wi.

41:58.933 --> 42:00.773
Klaus Schwab.

42:00.773 --> 42:05.280
Michael Wolski Wi, sa enteresan tou.

42:05.280 --> 42:13.826
WEF la, Fowòm Ekonomik Mondyal la, te fonde an
1972 pa li, e li toujou la jodi a, yon fosil.

42:13.826 --> 42:19.180
Ou pap posede anyen epi w ap kontan; se sa ki objektif la.

42:19.180 --> 42:22.320
E sa mennen nou tounen nan sosyete sosyalist la.

42:22.320 --> 42:33.175
Kounye a gen pale de taks sou CO2 sa yo, nouvo sistèm chofaj
– 40% nan moun nan Almay posede pwòp kay yo, e mwen pa konnen

42:33.175 --> 42:38.750
konbyen ladan yo ki pral kapab peye yon nouvo sistèm chofaj.

42:38.750 --> 42:47.023
Epi konpayi renome tankou Black Rocks ak lòt konpayi ki
sanble avèk yo ap pwobableman kanpe la epi di, oke, lè sa a n ap

42:47.023 --> 42:52.100
achte li nan mas fayit la, nan yon vant piblik pou forklòz.

42:52.100 --> 43:00.830
Wi, sa vrèman, vrèman eklere, mwen ta di, ki jan
nou deja fè anpil pwogrè nan twazyèm pwosesis sa a.

43:00.830 --> 43:01.490
Wi.

43:01.490 --> 43:09.189
Entèvyouè KlaTV Kounye a, yon moun vrèman dwe
mande konbyen sosyalism ki te mouri an 1989.

43:09.189 --> 43:24.003
Men pou rezime, li ka trè difisil pou imajine ke gen fòs
kache k ap travay isit la ki klèman ap aji kont byennèt pèp la.

43:24.003 --> 43:33.129
E jiskaprezan, li tèlman entelijan tankou yon dyab, ou
ta prèske ka di li tèlman tout-anbrasan, an reyalite.

43:33.129 --> 43:38.336
Wi, li pwobableman tout kontwole pa entèlijans atifisyèl.

43:38.336 --> 43:48.063
Wi, nan fen entèvyou sa a ki vrèman enteresan,
mwen ta renmen mande kisa ankò ki ka fèt kounye a?

43:48.063 --> 44:01.367
Byen, ou ka estabilize tèt ou lè w jwenn enfòmasyon konplè, sa
vle di pa sèlman pran enfòmasyon entelektyèl ou nan

44:01.367 --> 44:14.240
nouvèl chak jou, MoMa ak Netflix, men tou lè w itilize
medya altènatif oswa pran enspirasyon nan sous tankou sa a.

44:14.240 --> 44:26.336
Mwen gen prèske 100 lyen nan liv sa a ki mennen
nan sit entènèt kote ou ka jwenn lyen sou yon gran

44:26.336 --> 44:32.533
varyete sijè, ranmase nouvo ide epi gade pi lwen.

44:32.533 --> 44:40.309
Men sa vle di pou w vin aktif epi pa chita
devan televizyon an ak yon sak chips nan aswè.

44:40.309 --> 44:45.060
Wi, mwen panse n ap pran sa a nan kè
nou: vin aktif. Mèsi anpil pou entèvyou a.

44:45.060 --> 44:46.700
Mèsi tou.

44:46.700 --> 44:48.930
Epi n ap wè youn lòt ankò.

44:48.930 --> 44:50.983
Wi, mèsi.