WEBVTT

00:00.520 --> 00:02.560
Rea o amohela, Monghadi Wolski.

00:02.560 --> 00:05.560
Kea leboha ka memo ea KlaTV.

00:05.560 --> 00:12.840
E, ruri. Re etsa puisano ena ka letsatsi le
hopolehang haholo, sehopotso sa la 9 Pulungoana.

00:12.840 --> 00:19.840
Hona joale ho se ho fetile dilemo tse 35 hantle
ho tloha ho weng ha Lebota la Berlin ka 1989.

00:19.840 --> 00:27.976
U mongoli oa libuka tse 'maloa tse khahlang haholo mabapi le
taba ena hantle, tse ka fumanoang hape webosaeteng ea hau.

00:27.976 --> 00:34.016
Mme pele re qala, ha re qaleng ka
ho le tsebisa bashebelli ba rona.

00:34.016 --> 00:39.560
Michael Wolski o hlahile Saxony ka
1952 mme a hola Berlin Botjhabela.

00:39.560 --> 00:42.304
Ke ntate oa bana ba bararo.

00:42.304 --> 00:45.923
Ka 1970, kamora ho qeta thuto ya hae ya sekolo se
phahameng, o ile a fumana lengolo la thuto la

00:45.923 --> 00:48.080
moruo, a ipapisitse le kgwebisano ya dinaha tse ding.

00:48.080 --> 00:53.664
Ho tloha ka 1974 ho ea pele, Monghadi Wolski o
ile a sebetsa khoebong ea machaba naheng ea GDR.

00:53.664 --> 00:58.522
Ho tloha ka 1986 ho isa ho 1990, e ne e le mookamedi wa
kgokahanyo wa kgwebisano ya kantle ho naha ya

00:58.522 --> 01:03.620
GDR ofising ya kgwebo ya US e neng e le Setsing
sa Kgwebisano ya Matjhaba se Berlin Botjhabela.

01:03.620 --> 01:10.440
Ka Tšitoe 1989, o ile a nka mosebetsi oa ho theha
k'hamphani ea thekiso Berlin Botjhabela lebitsong la sehlopha.

01:10.440 --> 01:14.523
Taelo ena e ile ya hlakolwa hape ka Pherekgong 1990.

01:14.523 --> 01:18.620
Qalong ea 1991, Monghali Wolski o ile a fallisetsoa Moscow.

01:18.620 --> 01:24.340
Mona, e bile mothehi le hlooho ea ofisi ea
boemeli ea sehlopha naheng ea USSR, mme a bona ho

01:24.340 --> 01:28.096
putlama ha Soviet Union le phetoho ea Russia.

01:28.096 --> 01:33.632
Ka 1998, o ile a kgutlela Berlin mme a sebetsa
e le moeletsi bakeng sa dikhamphani tsa Russia.

01:33.632 --> 01:37.337
Ho tloha ka 2006 ho fihlela ka 2012, e ne e
le mothehi le motsamaisi wa Mokgatlo wa

01:37.337 --> 01:40.160
Kgwebisano wa Majeremane le Mabosnia, Sarajevo.

01:40.160 --> 01:43.736
Michael Wolski o tlohetse mosebetsi ho tloha ka 2014.

01:43.736 --> 01:48.080
Ke mongoli oa libuka tse hlano tse
mabapi le ho oa ha Lerako la Berlin.

01:48.080 --> 01:57.175
Litabeng tsa rona le litlalehong tsa mecha ea litaba, ho oa ha
Lebota la Berlin ka 1989 ho lula ho bonahala e le phetohelo

01:57.175 --> 02:02.440
ea khotso, e le phello ea ho se khotsofale har'a baahi ba GDR.

02:02.440 --> 02:07.310
Batho ba bangata ba nahana ka khotso le boipelaetso.

02:07.310 --> 02:13.770
Mme bukeng ya hao, Ho Wela ha Lebota la Berlin ka 1989, tlhahlobo
kamora dilemo tse 35, wena, jwalo ka paki ya

02:13.770 --> 02:19.843
mehleng ena, o hlalosa ho wela ha Lebota e le
ketsahalo e neng e rerilwe ka hloko mme ya phethahatswa.

02:19.843 --> 02:22.260
Ke eng se o etsang hore o nahane jwalo?

02:22.260 --> 02:32.071
E, jwalo ka ha ke boletse pejana ho CV ya ka, ke ile ka sebetsa
ofising ya boemedi ya khamphani ya US Berlin

02:32.071 --> 02:42.180
Botjhabela ho tloha ka 1986 ho isa ho 1990, moo ke ileng
ka thusa ho aha kgwebo ya khamphani eo naheng ya GDR.

02:42.180 --> 02:50.368
Mme ha Lebota la Berlin le ne le wela ka Pudungwana 1989,
mookamedi wa Mo-Switzerland wa khamphani e

02:50.368 --> 02:58.056
neng e tsamaisa ofisi o ile a fihla ka Tshitwe mme
a re, Mike, o filwe mosebetsi o kgethehileng.

02:58.056 --> 03:06.343
Re tla theha k'hamphani e ka tlase bakeng sa thekiso
GDR, jwalokaha re entse Poland, Czechia le Hungary.

03:06.343 --> 03:13.916
Mme mosebetsi wa hao ke ho qala motheo ona, ha re ka rialo, le ho
etsa ditokisetso tse hlokehang, jwalo ka ho ikopanya

03:13.916 --> 03:20.743
le moeletsi wa molao le ramolao, ho etsa qeto ka
thepa le hore na ke batho ba bakae ba tla kenya letsoho.

03:20.743 --> 03:23.943
Mme jwale ho ne ho setse matsatsi
a mmalwa feela pele ho Keresemese.

03:23.943 --> 03:33.639
Ke qalile sena eaba ke batla ho ba le dipuisano le
batho ba amehang ba ikarabellang bakeng sa kgato e

03:33.639 --> 03:38.656
nngwe le e nngwe ya mosebetsi qalong ya Pherekgong.

03:38.656 --> 03:48.063
Mme ka la 9 Pherekhong 1990, ho ile ha fihla mohala o reng
ho emise tsohle. Ha re sa tla theha k'hamphani e ka tlase.

03:48.063 --> 03:53.176
Kgwebo ya rona e tla fetisetsoa ho lekala la Jeremane.

03:53.176 --> 03:56.450
Ho ne ho ena le k'hamphani e kholo haholo
Rephabliking ea Federale ea Jeremane, Neuss.

03:56.450 --> 04:04.816
Mme seo sa nkgakgamatsa. Mme ka
botsa potso, e, hobaneng e emisiwa?

04:04.816 --> 04:15.460
Mme yaba mookamedi o mpolella, e, re fumane
ditaelo tse tswang USA, ha ho sa tla ba le GDR hape.

04:15.460 --> 04:18.303
Seo e ne e le ka la 9 Pherekhong 1990.

04:18.303 --> 04:27.301
Mme ha re ka sheba morao nalaneng, e bile feela ka la 13 Hlakola
1990 ha balekane ba bane le matona a mabedi a kantle

04:27.301 --> 04:36.100
ho naha a Jeremane ba ile ba kopana mme ba etsa
qeto ya ho qala dipuisano mabapi le kopano ya Jeremane.

04:36.100 --> 04:42.670
Kahoo hoo ho bolela hore batsamaisi ba phahameng
ba ne ba se ba ntse ba tseba sephetho esale pele.

04:42.670 --> 04:51.468
Mme se kgahlang ke hore, le pele la 13 Hlakola le fihla, ho bile
le mohala wa bobedi o neng o mpolella hore tsohle di

04:51.468 --> 05:00.460
lokela ho phethelwa ka la 30 Phuptjane 1990, ke hore, kopanyo
ya kgwebo ya GDR ka hara lekala la Jeremane Bophirimela.

05:00.460 --> 05:05.523
E, mme ka Motsheanong ra utlwa hore kopano
ya ditjhelete e tla etsahala ka la 1 Phupu.

05:05.523 --> 05:13.728
Mme mang kapa mang ya ntseng a bua ka
ketsahalo e sa reroang, ke nahana hore o a thekesela.

05:13.728 --> 05:19.296
Empa seo se hlahisa potso: ke mang
kannete ea neng a batla hore Lebota le oele?

05:19.296 --> 05:28.923
Hantle, ha ke ne ke le Moscow, ke buile le
batho ba bangata ba neng ba na le tsebo e ngata.

05:28.923 --> 05:37.316
Ka mohlala, ditho tsa pele tsa KGB tse ileng
tsa lelekwa kamora ho putlama ha bokomonisi.

05:37.316 --> 05:42.283
Kahoo Soviet Union e ile ea qhalana, monopolising ea khoebo ea
kantle ho naha ea putlama, 'me li-combine ka

05:42.283 --> 05:46.996
bomong joale li ne li se li khona ho etsa mesebetsi
ea ho romela thepa kantle le ho e tlisa ka hare.

05:46.996 --> 05:52.813
Mme ha etsahala hore makaleng ana a kgwebo ya kantle ho naha a
metjhini e kopaneng, ao jwale ke neng ke tlameha ho ya ho

05:52.813 --> 05:58.510
ona, eseng ho khamphani ya kgwebo ya kantle ho naha e
Moscow, ho be le batho ba neng ba bua Sejeremane ka bokgabane.

05:58.510 --> 06:09.196
Mme yaba, ha e le hantle, Serussia le Senyesemane sa ka
di ne di sa phahama hakaalo, kahoo ba mpotsa, o tswa kae?

06:09.196 --> 06:17.430
Mme ka Michael Wolski kareteng ya kgwebo, e ne e sa
bonahale ka ho hlaka jwalo ka Fritz Müller kapa ntho e jwalo.

06:17.430 --> 06:22.416
Mme ha ke bua jwalo, a tloha GDR, sefahleho sa hae sa kganya:

06:22.416 --> 06:29.756
Le nna ke bile GDR ka lilemo tse hlano. Ke ne ke bua Sejeremane
ka bokgabane, mme ke ne ke tseba hore o ne a se sesoleng, hobane

06:29.756 --> 06:36.720
baofisiri ba ne ba lula GDR ka lilemo tse tharo feela. Mme
ba tsoang masoleng a mang ba ne ba lula moo nako e teletsana.

06:36.720 --> 06:45.263
Mme yaba ho ba le dipuisano tse kgahlang, tseo ka tsona ba
ileng ba mpolella ho hongata ka GDR seo ke neng ke sa se

06:45.263 --> 06:50.000
tsebe, mabapi le meaho ya boetapele le dikamano tsa matla.

06:50.000 --> 06:56.200
Hantle, ka nako eo ke ne ke bala haholo, libuka tsa
bo-ralipolotiki ba Soviet, bo-radipolomate, baemeli

06:56.200 --> 06:59.416
ba litšebeletsi tsa sephiri le tse ling joalo-joalo.

06:59.416 --> 07:08.607
Mme butle-butle taba e ile ya hlaka hore ha e le hantle ena
e ne e le ketsahalo e neng e patilwe ka mora lesira la mosi,

07:08.607 --> 07:14.576
mme lesira leo la mosi le ne le bitswa Phetohelo ya Kgotso.

07:14.576 --> 07:28.520
Ho thahasellisang ke hore, qalong ea 2015, ho bile le
lingoliloeng tse tharo tse faneng ka leseli tabeng ena.

07:28.520 --> 07:39.072
Ea pele e ne e le hore ka la 2 Pulungoana 2014, ho ile ha hlaha
sengoloa ho Der Spiegel se neng se bolela hore Gorbachev le

07:39.072 --> 07:44.416
Shevardnadze ba ne ba batla hore Lebota le wele pele ho nako.

07:44.416 --> 07:49.856
Ba babedi ba ile ho ya bona Erich, ya
neng a le Berlin bakeng sa kopano...

07:49.856 --> 07:51.156
E ne e le neng?

07:51.156 --> 07:59.770
Seo e ne e le ka 1987. Ka la 28 kapa la 29 Mots'eanong 1987, ba
ile ba etela Erich Honecker mme ba mo bolella hore Lebota le ne

07:59.770 --> 08:07.773
le se le sa lumellane le setšoantšo sa Europe e kopaneng
seo Gorbachev a neng a se thehile, hape le ne le sa lumellane

08:07.773 --> 08:11.800
le ho theola lihlomo, le hore o lokela ho heletsa Lebota.

08:11.800 --> 08:17.780
Mme yaba Erich o ema tafoleng, ha re ka rialo, mme a re tjhe.

08:17.780 --> 08:26.171
Eo e ne e le boikaketsi bo boholo, hobane Erich le eena o ne
a tseba hore ha ho litanka tse tla tla, joalokaha li ile tsa

08:26.171 --> 08:30.496
etsa Prague ka 1968, haeba o sa etse seo Moscow e se batlang.

08:30.496 --> 08:34.309
Mme ba babedi ba tsamaya.

08:34.309 --> 08:39.817
Ho thahasellisang ke hore, matsatsi a 14 hamorao
Reagan o ne a le Berlin Bophirimela mme a bua ka

08:39.817 --> 08:42.909
lehlakoreng le ka bophirimela la Heke ea Brandenburg.

08:42.909 --> 08:52.770
Mme yaba, jwalo ka ha o bona ka ho hlaka setshwantshong, ho ba le
polelo e tummeng ya Monghadi Gorbachev, "Hatholla lebota lena!"

08:52.770 --> 08:56.026
Kahoo ha a ka a re Honecker, empa a re Gorbachev.

08:56.026 --> 09:00.780
Kahoo o ne a tseba hore na ke mang ya laolang.

09:00.780 --> 09:10.428
Mme hobane seo ha se a ka sa etsahala, ho
bile le ts'ebetso ea sephiri ea Soviet ka 1989.

09:10.428 --> 09:20.874
Mme sena se hlalositswe ka bukeng e bitswang Operation Lutsch, e
hatisitsweng mafelong a 2014 kapa mathwasong a 2015, e ngotsweng

09:20.874 --> 09:30.511
ke lepodisi la sephiri la tshebeletso ya bohlale ya sesole
sa GDR, ya hlalositseng kamoo Lebota le ileng la wela kateng

09:30.511 --> 09:35.476
le hore na diitokisetso di ne di entswe nako e sa le teng.

09:35.476 --> 09:47.613
Mme ntlha ya boraro e bile diketsahalo tsa Hungary, ka ho
heletswa ha meaho ya tshireletso ya moedi ka 1989, moo kopano ena

09:47.613 --> 09:58.270
e neng e tshwaretswe teng, mokete ona wa dijo, moo
baahi ba ka bang 700 ba GDR ba ileng ba sebedisa monyetla

09:58.270 --> 10:04.864
mme ba ya Rephabliking ya Federale ba feta ka Austria.

10:04.864 --> 10:09.478
Hoa thabisa. Na u na le mehlala e meng ea
liketsahalo moo u ikutloang eka se etsahetseng

10:09.478 --> 10:11.863
se tšoana le se tsoang sengoloeng sa filimi?

10:11.863 --> 10:19.360
Ehlile, ho ne ho ntse ho na le liketsahalo tse 'maloa.

10:19.360 --> 10:27.003
Ha o sheba la 9 Pulungoana hona jwale, kamoo letsatsi leo le neng
le hlophisitswe kateng, le kamoo le ileng la

10:27.003 --> 10:34.323
tswela pele kateng, tsohle di teng ditshwantshong tseo
bohle re di tsebang, empa ka tlhaloso e fapaneng.

10:34.323 --> 10:46.452
Ke boetse ke buile ka sena bukeng, hore, mohlala, seo re ka se
bonang hamorao, ha Schabowski a bala mongolo oa hae, ke hore ho

10:46.452 --> 10:58.620
ne ho na le ntho e neng e le sieo mongolong ona, empa Egon Krenz
o ile a e kenya, e leng hore ho ne ho na le nako ea embargo.

10:58.620 --> 11:01.500
Na re ka mamela seo ka motsotsoana?

11:04.928 --> 11:15.092
...kajeno re entse qeto ya ho tsebisa molaoana
o tla dumella moahi e mong le e mong wa GDR

11:15.092 --> 11:20.640
ho tswa naheng ka diphatlha tsa moedi tsa GDR.

11:20.640 --> 11:27.433
Bakeng sa lefapha la boralitaba la bosebeletsi, Lekhotla la
Matona le entse qeto ea hore tokisetso ena ea

11:27.433 --> 11:35.740
nakoana e tla qala ho sebetsa ho fihlela molao
o amehang o phasalalitsoe ke Lekhotla la Batho.

11:35.740 --> 11:41.363
Mme mongolo ona oo a o balileng o na le tsebiso ya dithibelo.

11:41.363 --> 11:48.323
Mme seo se ne se lokela ho phatlalatswa feela
seea-le-moeeng ka hora ya bohlano hoseng ho latelang.

11:48.323 --> 11:55.824
Mme thibelo ena e tlositswe, hore haeba ho na le mofuta o
molelele, a dule moo a batlisise mme a re ka

11:55.824 --> 12:02.688
tsela e itseng o ne a utlwa hore ntho e jwalo
e tlameha ho ba teng, empa ha a ka a e fumana.

12:02.688 --> 12:08.600
Sena se ile sa baka phallo e potlakileng ho ya mekgweng ya moedi.

12:08.600 --> 12:17.152
Mme eo e ne e boetse e le ts'ebetso e neng e
hlophisitsoe ke tshebeletso ya bohlale ba sesole sa Soviet.

12:17.152 --> 12:23.940
Joale, potso eo baahi ba bangata ba GDR ba ileng ba
ipotsa eona ka nako eo. Ke hobane'ng ha ho sa ka ha thunngoa?

12:23.940 --> 12:25.320
E, ke ntlha e latelang.

12:25.320 --> 12:36.003
Kahoo, qalong ya 1989, ho bile le thunano e bolaeang moeding.

12:36.003 --> 12:44.460
Eaba Chris Geffroy e monyane o thunngoa ho isa
lefung Berlin, e leng ntho e neng e le tlokotsi e kholo

12:44.460 --> 12:49.080
ruri ho Shevardnadze le Gorbachev le maano a bona.

12:49.080 --> 12:59.500
Leha ho le jwalo, kaha moedi o ka bophirimela wa GDR o ne o le
tlasa bolaodi ba Warsaw Pact, ka Mmesa ho ile ha phatlalatswa ke

12:59.500 --> 13:09.020
masole a moedi a GDR, empa e le ka qeto ya Warsaw Pact, hore ha
ho sa tla boela ho sebediswa dibetsa moeding o ka bophirimela.

13:09.020 --> 13:11.463
Seo e ne e le ka la 12 Mmesa.

13:11.463 --> 13:19.544
Sena se bolela hore ho tloha ntlheng ena, balebeli ba
moeli ba ne ba bonahala ba le mosebetsing ba tšoere

13:19.544 --> 13:23.956
lithunya tse nyenyane tsa mochini, empa li se na likulo.

13:23.956 --> 13:29.056
Mme e ne e le liofisiri feela tse neng li na le
likulo tsa lithunya tsa tsona tsa tšireletso ea botho.

13:29.056 --> 13:37.184
Sena se bolela hore, ho tloha ntlheng ena, ho ne ho
se ho hlakile hore puso ena ea moeli e ne e tla fela.

13:37.184 --> 13:41.203
Ehlile, seo se ne se sa tsejwe; e ne e le sephiri se seholo.

13:41.203 --> 13:45.050
Hobane ka nako eo ho ne ho se ho se
ho bile le phallo e kholo moeding.

13:45.050 --> 13:49.020
E, empa e ne e se masole a GDR feela.

13:49.020 --> 13:53.792
Batho ba ne ba boetse ba ipotsa hore na masole ohle a
Marussia, a neng a tletse hohle naheng ea GDR, a ne a le kae.

13:53.792 --> 14:03.216
E, mme seo le sona se ne se rerilwe hantle esale
pele bakeng sa ketsahalo ena ya la 9 Pulungoana.

14:03.216 --> 14:09.062
Kahoo, la 7 Pulungoana e ne e le letsatsi la
bohlokoahali la lipolotiki la Soviet Union,

14:09.062 --> 14:12.010
Phetohelo e Kholo ea Bosesetso ea Mphalane.

14:12.010 --> 14:15.800
Ka nako eo e ne e le Mphalane hobane
ba ne ba na le khalendara e fapaneng.

14:15.800 --> 14:24.942
Mme mekete ena e ne e dula e nka matsatsi a mabedi, ka
hoo la 7 le la 8 Pulungoana e ne e le matsatsi a phomolo a

14:24.942 --> 14:29.740
setjhaba Soviet Union, e leng matsatsi a phomolo a habedi.

14:29.740 --> 14:34.883
Mme ka nako eo, masole a Soviet a ile a abelwa marobalo.

14:34.883 --> 14:43.660
Ho GDR, ba ne ba lumelletsoe feela ho tsoa ka lihlopha; ba ne ba
sa lumelloa ho tsoa ba le bang, 'me masole ana a ne a koaletsoe

14:43.660 --> 14:48.000
ka ntlwaneng ea bona ea masole ho fihlela ka la 13 Pulungoana.

14:48.000 --> 14:50.856
Mme ho ne ho ena le lebaka le leng bakeng sa seo.

14:50.856 --> 14:56.983
Selemo se seng le se seng, masole a
Soviet a pakeng tsa 300 le 400 a ne a baleha.

14:56.983 --> 15:03.189
Ba bangata ba ne ba batla ho ea Bochabela, ba batla ho
ea hae, 'me ba bang ba ne ba batla ho ea Bophirimela.

15:03.189 --> 15:12.012
Mme kaha ka la 3 kapa la 4 Phato 1989, molebedi wa moeding wa
Jeremane Botjhabela o ile a thunngwa a ba a shwa ke lesole la

15:12.012 --> 15:18.467
Soviet le neng le baleha, ke hore le ne le
tlohela sesole, moeding o ka bophirimela, ho ne

15:18.467 --> 15:21.116
ho ena le mabaka ohle a ho ba kenya teronkong.

15:21.116 --> 15:29.564
Hobane haeba moeli o ne o butsoe, masole a
Soviet a ka be a ile a tsoakana le letšoele, a

15:29.564 --> 15:36.283
hlometse, 'me a ka be a bakile tšollo e khōlō ea mali.

15:36.283 --> 15:39.140
Ehlile, ho ne ho ena le dintlha tse ding tse mmalwa hape.

15:39.140 --> 15:45.756
Moemeli ea phahameng ka ho fetisisa oa Soviet, moemeli
oa lipolotiki GDR, e ne e le moemeli ea khethehileng.

15:45.756 --> 15:55.523
Mme seo le sona se ka be se bakile ho romelwa
ha masole a Soviet ho sireletsa moedi wa naha.

15:55.523 --> 16:03.835
Jwaloka ka 1953, Mokomishinara e Moholo wa nako eo
naheng ya GDR, Semjonow, le yena o ile a laela masole

16:03.835 --> 16:08.176
a Soviet hore a sebedise ditjhese ka la 17 Phuptjane.

16:08.176 --> 16:10.816
Seo ha se a etswa Moscow, empa se etswa Berlin.

16:10.816 --> 16:21.775
Mme ho qoba kotsi efe kapa efe, hobane ho ne ho tsejwa hore
molaodi-moholo wa masole a Soviet mona GDR o ne a, re

16:21.775 --> 16:32.566
ka re, a le thata ho lekanyetswa, moemedi wa Soviet o
ile a fuwa pilisi ya boroko kapa a iketsetsa e le nngwe.

16:32.566 --> 16:37.343
Leha ho le joalo, o ne a sa arabe mantsiboeeng ao.

16:37.343 --> 16:45.824
Mme seo se ne se bolela hore motho a le mong
feela ya neng a ka fana ka taelo o ne a le siyo.

16:45.824 --> 16:50.420
E, le boetapele, ke hore Honecker le ba bang?

16:50.420 --> 16:56.022
Hantle, he, bosiu, ha ho se ho tsebahala...
Ho ne ho ntse ho na le ntho e 'ngoe, ho ne ho

16:56.022 --> 16:58.943
ntse ho na le kopano eo ea Komiti e Bohareng.

16:58.943 --> 17:08.122
Kopano ea Komiti e Bohareng, e neng e tsoela
pele ka nako e tšoanang le puo ea Schabowski, e ne

17:08.122 --> 17:13.643
e lokela ho fela hoo e ka bang ka 6 mantsiboea.

17:13.643 --> 17:22.603
Empa moo, batho bao ho neng ho hlakile hore ba laetsoe ke
tshebeletso ya bohlale ba sesole sa Soviet kapa tshebeletso

17:22.603 --> 17:26.916
ya bohlale ba sesole sa GDR ba ile ba lelefatsa kopano.

17:26.916 --> 17:32.030
Kahoo o itse le wena ha o kgone ho
arohana, o na le mathata a mangata haholo.

17:32.030 --> 17:36.716
Ka hona ba tlohetse kopano e
tswela pele ho fihlela ka 8:40 bosiu.

17:36.716 --> 17:43.681
E ne e le hantle motsotso oo Schabowski a ileng a re e tla
qala ho sebetsa hang-hang, mme batho ba qala ho phallela ho

17:43.681 --> 17:48.236
ya sebakeng sa ho tshela moedi, haholoholo Bornholmer Straße.

17:48.236 --> 17:53.483
Mme seo sa phatlalatswa thelevisheneng, pele ho thelevishene
ya Jeremane Botjhabela, ebe ho ya ho ya Jeremane Bophirimela.

17:53.483 --> 18:01.472
Mme ba ne ba le teng Komiting e Bohareng, ba dutse jwaloka ha
eka ba le karolong ya bakudi ba kgetholotsweng, ha re ka rialo.

18:01.472 --> 18:05.274
Ka nako eo ho ne ho se na mehala ea letsoho,
kahoo ho ne ho se na motho ea ka bapalang a bile a

18:05.274 --> 18:07.260
hoeletsa a re, "Ao, ho etsahetse'ng hona joale?"

18:07.260 --> 18:13.906
Che, che. Mme ba ile ba hlokomela seo
feela hoo e ka bang ka hora ya leshome bosiu.

18:13.906 --> 18:18.510
Lekala la Tshireletso la GDR le
ne le le Strausberg, eseng Berlin.

18:18.510 --> 18:25.924
Ka hona ba tsamaea ka koloi, mme kamora 8:40
bosiu ba ne ba le Strausberg hoo e ka bang ka 10

18:25.924 --> 18:30.096
bosiu, mme ke moo taba e qalileng ho namela teng.

18:30.096 --> 18:39.345
Empa Ma-Soviet a ne a kentse letsoho tabeng ena, ka hona
mehopolo ea ho kanna ea ho kenya tšebetsong li-division tsa pele

18:39.345 --> 18:44.243
tsa masole a lithunya tse tsamaeang ka likoloi e ile ea hanoa.

18:44.243 --> 18:45.563
Ho a thabisa. Michael

18:45.563 --> 18:52.612
Mme haeba ho na le dipotso tse hlahang hona jwale,
empa ho ne ho ena le bafetohedi ba nang le kgotso,

18:52.612 --> 18:56.070
ehlile ba ne ba le teng, hobane ba ne ba itokiseditse.

18:56.070 --> 19:04.594
Kahoo seo se ne se tsoa tšebeletsong ea bohlale ea sesole sa
Soviet, eseng ho Stasi kapa KGB, empa hape le ho tsoa

19:04.594 --> 19:11.381
lits'ebeletsong tsa Bophirimela, e le hore batho ba tsoe
literateng, ba etse boipelaetso, ba kenye

19:11.381 --> 19:18.400
likerese lifensetereng tsa bona joalo-joalo, e le
hore tsena tsohle li ne li se li ntse li le teng.

19:18.400 --> 19:25.149
Etsoe, e ne e tla hlokahala hamorao
ho pheta pale ea bafetoheli ba lerato.

19:25.149 --> 19:30.120
Mme ho ne ho ke ke ha lekana hore e be batho ba bararo feela
ba eme moo ba re, "Bona, bana e ne e le bafetoheli ba bararo ba

19:30.120 --> 19:32.630
nang le kgotso," hobane seo se ne se ke ke sa sebetsa hantle.

19:32.630 --> 19:38.401
Kahoo e ne e tlameha ho ba mokhatlo o akaretsang, hape le
ka sebaka, eseng feela Leipzig le Berlin, empa le litoropong

19:38.401 --> 19:41.760
tse ling moo boipelaetso bona bo neng bo etsahala teng.

19:41.760 --> 19:47.672
Hoa thabisa. Kahoo, ho akaretsa seo re se buileng ho fihlela
joale, hobane re bona ntho e tšoanang e etsahala kajeno,

19:47.672 --> 19:55.328
ha batho ba likete tse mashome ba tsoela literateng ka
Mantaha ho etsa boipelaetso, hantle joaloka mehleng eo.

19:55.328 --> 20:04.320
Joale o re boetapele ba Soviet bo ne bo rerile ho
putlama ha Lebota la Berlin mme ba sebedisa boipelaetso bona.

20:04.320 --> 20:10.363
Qetellong, o fane ka maikutlo a hore mekhatlo ea
bohlale ea Bophirimela le eona e bile le karolo e mafolofolo.

20:10.363 --> 20:16.057
Kahoo, na ke utloisisitse hantle hore
Botjhabela le Bophirimela, tseo ka molao e neng e le

20:16.057 --> 20:19.616
lira, joale li sebetsa 'moho ka morero o le mong?

20:19.616 --> 20:28.669
Ke nahana jwalo. O ka bona hore mohopolo ona o
tshwanang o bile teng nalaneng ho tloha ka 1917, 18.

20:28.669 --> 20:36.870
Hona joale ho na le libuka tse se nang palo
tse paka hore tšebelisano ena e ne e le teng.

20:36.870 --> 20:43.628
Boholo ba yona e ne e le lefapheng la moruo, empa karolo e nngwe
e ne e le hape lefapheng la dipolotiki, mme ka

20:43.628 --> 20:51.380
hona, ruri ho ne ho e-na le dipuisano tsa kamehla
pakeng tsa ditshebeletso tsa dinaha tsa feterale.

20:51.380 --> 20:58.100
Hoa khahla. Kahoo ho ne ho e-na le marokho
lipakeng tsa mekhahlelo ea Bochabela le Bophirimela?

20:58.100 --> 21:03.840
Nka re e. Hantle, ke sebelitse
borokhong bo joalo. Seo e ne e le khoebong.

21:03.840 --> 21:08.803
GDR e ne e thahasella haholo ho hohela likhoebo tsena tsa US.

21:08.803 --> 21:16.025
Ha likoporasi tsena tsa Amerika li fihla ka 1985, e tlameha ebe
li ne li se li ntse li tseba ho hong, hobane li

21:16.025 --> 21:22.816
ile tsa fihla ka nako e le 'ngoe 'me li ne li batla
ho hira baahi ba Jeremane Bochabela e le basebetsi.

21:22.816 --> 21:29.097
Ba ka be ba tlile le batho ba bona ka nako eo, ba ka be ba
batlile batho Berlin Bophirimela, mme ba ka be

21:29.097 --> 21:34.115
ba sebelisitse barekisi ba kantle ho naha ba
neng ba hlophisitsoe ke Setsi sa Machaba sa Khoebo.

21:34.115 --> 21:35.903
Mme ba ne ba batla ya morao.

21:35.903 --> 21:45.949
Empa ba ne ba le sieo, kahoo ho ile ha hlokahala hore ho qaloe
patlo, hobane batho bana ba ne ba hloka pasepoto ea Bophirimela.

21:45.949 --> 21:53.040
Kahoo ba ile ba tlameha ho feta tsohle tsa GDR, ha
re ka rialo, e le hore e be basebeletsi ba tsa maeto.

21:53.040 --> 21:58.856
Eaba ke atamelwa mme ka kgahlehela mosebetsi oo, ka hoo ka re e.

21:58.856 --> 22:06.304
Mme ka qala mosebetsi ona qalong ya 1986, ka Mmesa.

22:06.304 --> 22:10.903
Empa ho ne ho ena le marokho a mang a 'maloa, haeba re hopola.

22:10.903 --> 22:15.516
Kahoo Angela Merkel o tswa lelapeng la matona.

22:15.516 --> 22:22.880
Mme moruti, Monghadi Kassner, o ne a na le setsi sa
kwetliso bakeng sa boruti ba thuto ya bodumedi Templin.

22:22.880 --> 22:30.036
Litsebi tsa thuto ea bolumeli tse tsoang Europe
Bophirimela le tsona e ne e le baeti ba kamehla moo.

22:30.036 --> 22:36.203
Mme mohlomong ba se ba ntse ba shebile Angela.

22:36.203 --> 22:41.296
Ke mang ya tsebang. Empa ho utlwahala eka
ho na le morero o itseng o sebetsang mona.

22:41.296 --> 22:49.850
Kahoo ha se morero o qapiloeng maobane feela,
akere? Joale e se e na le nako e kae e ntse e lokisoa?

22:49.850 --> 22:56.456
Ke nahana jwalo. Ha re hloke ho
kgutlela ho Karl Marx ka botlalo mona.

22:56.456 --> 23:03.375
Empa lona basebetsi ba linaha tsohle, kopanang! E
sebetsa feela haeba borakapitalisi ba linaha tsohle ba

23:03.375 --> 23:07.920
kopane, hobane basebetsi ba itšetlehile ka borakapitalisi.

23:07.920 --> 23:20.832
Empa ka mora moo ho bile le Phetohelo ea Mphalane ka 1917, mme ho
tloha ka nako eo ho bile le libuka tse ngata, haholo-holo tse

23:20.832 --> 23:30.185
tsoang United States, tse hlalosang ka botlalo
kamano pakeng tsa Wall Street le Phetohelo ea

23:30.185 --> 23:35.700
Bolshevik, mohlala, tse ngotsoeng ke Anthony Sutton.

23:35.700 --> 23:46.467
E boetse e hlalositse kamoo Trotsky le Lenin, ba tšehelitsoe ka
lichelete, e mong ke e mong oa bathehi ba Federal

23:46.467 --> 23:56.496
Reserve mme e mong ke ho tsoa ho Abwehr ea Jeremane,
ba ileng ba ea Petrograd ho qholotsa phetohelo moo.

23:56.496 --> 24:07.120
Ba bang hobane ba ne ba bone hore naha e loketse phetoho, e leng
borakhabankara ba US, ba neng ba batla ho beha naha tlas'a taolo

24:07.120 --> 24:17.331
ea bona, ha re ka rialo, le Lenin hobane o ne a hlokahala ho
tiisa tumellano ea khutliso ea ntoa, e ileng ea fetoha selemena

24:17.331 --> 24:22.380
sa khotso hamorao, le ho lokolla Jeremane ntoeng ea bobeli.

24:22.380 --> 24:31.257
Kahoo seo se bolela hore Tumellano ea Brest-Litovsk e
ile ea phetheloa 'me Jeremane ea ikhula ho kopanong

24:31.257 --> 24:36.064
ena ea Mabotho a Tšehali – ee, Russia e ile ea ikhula.

24:36.064 --> 24:44.740
Ka nako eo, e ne e ntse e le Mmuso oa Borussia; Soviet Union e
thehiloe feela ka Tšitoe 1922, empa e ne e le nako ea phetoho.

24:44.740 --> 24:56.255
Mme ka nako eo, Maamerika a ile a theha monna ya
neng a se a ntse a tseba Lenin mme a etsa ditumellano

24:56.255 --> 25:02.150
tsa pele le yena. Monna eo e ne e le Armand Hammer.

25:02.150 --> 25:09.343
Mme ho fihlela lefung la hae ka 1990, nakoana
pele a hlokahala, e ne e le sehokelo pakeng

25:09.343 --> 25:13.856
tsa motheo wa dipolotiki wa US le Politburo.

25:13.856 --> 25:24.162
Mme merero ena yohle e meholo ya ho kenya thepa ya Soviet Union,
e neng e akaretsa difeme, diteishene tsa motlakase wa metsi, empa

25:24.162 --> 25:31.138
hape le tumellano ya naha le ya khiriso nakong
ya Ntwa ya Bobedi ya Lefatshe, di ile tsa

25:31.138 --> 25:37.740
phethelwa tlasa tshireletso ya hae, ha re ka rialo.

25:37.740 --> 25:42.820
Eya, hape, Armand Hammer e ne e le bilioneha ka lilemo tse ngata.

25:42.820 --> 25:49.603
Ntate wa hae e ne e le mothehi wa Mokgatlo wa Bokomonisi, hape
e le mothehi-mmoho wa Mokgatlo wa Bokomonisi wa United States.

25:49.603 --> 25:55.246
Mme, ehlile, o ne a boetse e le moamohedi wa Order of Lenin.

25:55.246 --> 25:59.940
Ho na le kgokahano e hlakileng pakeng tsa
diboloko tsena tse pedi, motho o tlameha ho bolela.

25:59.940 --> 26:05.340
Empa jwale, hapehape, hobane ke dumela hore ho bohlokwa
haholo bakeng sa se etsahalang kajeno, ha re shebeng morao.

26:05.340 --> 26:14.029
U boletse hore FED, ke hore, Federal Reserve,
e leng matla a maholo a lichelete lefatšeng

26:14.029 --> 26:18.740
la Bophirimela, e qalile Phetohelo ea Mphalane.

26:18.740 --> 26:19.580
E.

26:19.580 --> 26:24.543
Kahoo e tlameha ebe ba ne ba na le
dithahasello tsa ditjhelete tse hlakileng haholo moo?

26:24.543 --> 26:31.552
Ehlile. Thahasello e ne e le ho laola Russia.

26:31.552 --> 26:33.920
Empa o ne o ke ke wa etsa seo ka kotloloho.

26:33.920 --> 26:41.960
Kahoo ba ile ba leka seo, ho bile le ntoa
ena ea lehae, eo hape e neng e kenyelelitse

26:41.960 --> 26:46.560
bahlabani ba Maamerika, Mabrithani le Majapane.

26:46.560 --> 26:48.816
Empa naha e ne e le kholo haholo.

26:48.816 --> 27:01.936
Mme ke sona hantle seo ba leketseng ho se etsa moo: ho theha mmuso
o neng o itshetlehile ka bona, empa o sa tsejwe ke lefatshe.

27:01.936 --> 27:09.265
Ho ne ho se na motho ea ka neng a nahana hore makomonisi
ana a Marussia qetellong a ile a tšehetsoa ka lichelete ke

27:09.265 --> 27:13.760
Bophirimela mehatong ea qaleho, eaba hamorao a laoloa ke bona.

27:13.760 --> 27:23.220
Hape ke lona lebaka le etsang hore batho ba bangata ba sitoe ho
utlwisisa hore Soviet Union e ile ya qhaqholla tsamaiso ya yona.

27:25.200 --> 27:32.950
Kahoo ho putlama ha Lebota la Berlin ho bile hoo e ka bang ho
lokolla tshwaro hodima dinaha tsa bososhialiste tsa Yuropa.

27:32.950 --> 27:40.282
Eaba ho latela ho huloa ha sesole sa Soviet,
ho ileng ha nka ho fihlela ka 1994, mme ka

27:40.282 --> 27:44.496
mora moo ho putlama ha Soviet Union ka boeona.

27:44.496 --> 27:50.410
Mme ha Gorbachev a kena pusong, o ile a hlalosa sena
ka bokgabane ka mantswe a reng perestroika le glasnost.

27:50.410 --> 27:57.562
Perestroika e bolela ho hlophisa bocha, mme
glasnost e bolela ho buleha, ponaletso. Mme ke sona

27:57.562 --> 28:01.200
hantle seo a neng a batla ho se hlophisa bocha.

28:01.200 --> 28:09.323
Mme seo re ileng ra se itemohela ke hore sena se ile sa
hlahisa sehlopha sa babusisi ba seng bakae, mme Politburo ena le

28:09.323 --> 28:13.952
mokgatlo, ka meaho ya ona yohle, tsa nyamela ka tshohanyetso.

28:13.952 --> 28:21.024
Mme ntwa ya maemo eo re neng re ena le yona
ka nako eo e fetohile ntwa ya tlelaemete.

28:21.024 --> 28:24.320
Ho lokile, seo se re tlisa matsatsing ana, ke nahana.

28:24.320 --> 28:25.440
E, e.

28:25.440 --> 28:29.040
Eo e ne e tla ba potso ya ka e latelang.

28:29.040 --> 28:36.124
U hlalositse kamoo, ho theosa le nalane ea
Russia, kapa Soviet Union, ho lulang ho e-na le

28:36.124 --> 28:41.180
tšusumetso ea bo-oligarka ba baholo ba lichelete.

28:41.180 --> 28:44.320
Hela, kajeno?

28:46.816 --> 28:53.260
Michael Wolski:] Hantle, ke nahana hore ba ntse
ba falimehile, empa ha ba bonahale ka tsela eo.

28:53.260 --> 29:03.000
Mme seo re se jesiswang, ho fihlela ka 1990 e ne e le mokgatlo wa
basebetsi, ntwa ya maemo, proletariat ya dinaha tsohle e

29:03.000 --> 29:12.126
kopaneng, mantswe ohle a jwalo a se nang moelelo, ao
jwale a nkelweng sebaka ke mantswe a mang a se nang moelelo.

29:12.126 --> 29:16.743
Mme seo se hlahisa potso ya hore na sena se bile teng jwang.

29:16.743 --> 29:20.083
Phetolo ena e bile teng ka lebaka la eng?

29:20.083 --> 29:27.424
Mme seo se re kgutlisetsa ho kaho ya
mabota, ho kenyeleditswe le Lebota la Berlin.

29:27.424 --> 29:39.707
Hobane lilemong tsa bo-1960, ho bile le phetoho ena, empa
ka morao ho tsamaiso ea pele ea bososhialiste, ho ne ho

29:39.707 --> 29:47.600
ntse ho hlahisoa leano le lecha, khopolo-taba le tse ling.

29:47.600 --> 29:49.380
E re ke e hlalosetse tjena:

29:49.380 --> 29:58.065
Kaho ea Lebota e laetsoe ke Ma-Soviet ka 1960, kahoo ho ile ha
hlokahala hore ho etsoe litokisetso ho netefatsa hore

29:58.065 --> 30:06.860
GDR, ka moruo oa eona o reriloeng, e ka fumana sohle seo
e se hlokang: lisebelisoa tsa kaho le matla a basebetsi.

30:06.860 --> 30:10.460
Mme yaba ba haha lerako.

30:10.460 --> 30:19.755
Lebaka e ne e le hore Mafatshe a Selekane a Bophirimela a ne
a sa batle ho amohela tlhahiso ya Soviet ya ho fetola maemo

30:19.755 --> 30:25.180
a dipolotiki Berlin Bophirimela, e leng Ultimatum ya Berlin.

30:25.180 --> 30:33.871
Mme yaba lebota le ahwa, mme yaba ho bonahala
hore sena se ne se batla se isa GDR boemong

30:33.871 --> 30:38.800
ba ho se busuwe, ke hore, ho putlama ha moruo.

30:38.800 --> 30:46.695
E ne e se morero, ho ne ho se na motho ea ka be a e boletse esale
pele, empa ho ile ha paka hore GDR, e leng naha e le

30:46.695 --> 30:55.104
'ngoe feela e indasterileng ka har'a Eastern Bloc,
moruo o reriloeng oa bososhialiste o ne o sa sebetse.

30:55.104 --> 31:07.680
Ruri le utlwile ka Lefapha la Tshebedisano ya
Kgwebo le hlooho ya lona, Alexander Schalck-Golodkowski.

31:07.680 --> 31:15.330
Pale ena e qala ka 1962, ha Schalck-Golodkowski a fetoha mongoli
wa pele wa boetapele ba setereke sa SED bakeng sa kgwebisano ya

31:15.330 --> 31:22.503
kantle ho naha mme jwale o ne a le tlasa kgatello ho tswa ho
dikhamphani tse ka bang 30 tsa kgwebisano ya kantle ho naha

31:22.503 --> 31:29.879
tse neng di le teng – ba bang ba ne ba sa dumellwa ho etsa
sena GDR – hore a theole dipheo tsa thekiso ya kantle ho naha.

31:29.879 --> 31:35.897
Etsoe, GDR e ne e le naha e tsoetseng pele ka liindasteri, 'me e
ne e reka thepa e tala le lihlahisoa tse sa qetelloang e

31:35.897 --> 31:42.880
le hore e li sebetse ebe e li rekisa lefatšeng ka bophara,
haholo-holo ho Rephaboliki ea Federale ea Jeremane, ehlile.

31:42.880 --> 31:53.261
Empa hobane moruo ona o reriloeng o ne o tiee haholo, lintho
tse nyenyane tse kang litokiso, likarolo tsa tlatsetso le

31:53.261 --> 31:59.104
lisebelisoa li ne li sa rekoe, 'me mechini ea sala e sa sebetse.

31:59.104 --> 32:06.441
Eaba lik'hamphani, lik'hamphani tsa khoebo ea kantle ho naha, li
tla 'me tsa re, e, ha re khone ho romela

32:06.441 --> 32:12.256
thepa kantle hobane k'hamphani XY e sitoa ho e
isa hobane ha ho na likarolo tsa tlatsetso.

32:12.256 --> 32:21.437
Mme ka 1962 le 1963, Schalck o ne a se a buisane le
molaodi wa hae wa MFS mabapi le hore na sena se ka

32:21.437 --> 32:26.413
fetolwa jwang, empa mohopolo oo o ile wa hanwa Moscow.

32:26.413 --> 32:36.968
Ka 1964, maemo a ile a mpefala le ho feta, Khrushchev o ile a
lelekwa pusong, mme ka 1965 Moscow ya fana ka tumello hore

32:36.968 --> 32:48.261
sebopeho sena se tsamaiswe ka ho bapana le moruo o rerilweng e
le kgwebisano ya poraefete ya kantle ho naha ka hare ho GDR.

32:48.261 --> 32:56.820
Eaba ka 1966 ho ba le tokomane ea motheo, mme sebaka
sena sa khokahanyo ea khoebo sa thehoa ka molaoana.

32:56.820 --> 33:02.953
Kahoo seo ha se a ka sa phatlalatswa gazetheng
ya semmuso; seo se ka be se sitisitse tshebetso.

33:02.953 --> 33:15.456
Bophirimela bo ka be bo ntse bo itheka marama matsatsi a
mangata, bo re GDR e pakile hore bokomonisi ha bo sebetse.

33:15.456 --> 33:24.726
Empa sena se ile sa lebisa hore Bophirimela bo fumane
tlhahisoleseding ho tloha ka 1968 ho ya pele, ka letsoho la

33:24.726 --> 33:35.227
molaoli-kakaretso wa Stasi ya Czech ya neng a balehile, hore ho
ne ho phatlaladitswe kopanong ya lehwetla ya Warsaw Pact ka 1966

33:35.227 --> 33:42.200
hore thuto yohle ya bososhialiste e ne e
tla fetolwa le hore Bophirimela bo ne bo tla

33:42.200 --> 33:46.210
dumellwa ho hola ho kena bososhialisteng.

33:46.210 --> 33:52.111
Mme se kgahlang ke hore, selemong se
fetileng hlooho ya pele ya Ofisi ya Federale ya

33:52.111 --> 33:55.850
Tshireletso ya Molaotheo e tiisitse hantle seo.

33:55.850 --> 33:59.170
Na re e mamele?

33:59.170 --> 34:06.226
…Ke 'muelli oa molao, mookameli oa ka e ka ba molaoli kapa ea
lakatsang ho ba molaoli, 'me a re, Monghali Maaßen, nahana

34:06.226 --> 34:13.029
ka hore na o ka fetola demokerasi e lokolohileng joang hore e
be 'muso oa bohatelli o sebetsang ka mokhoa oo ke o ratang.

34:13.029 --> 34:19.403
Ebe nka boela ka nahana ka mekgwa e ka
sebediswang ho qheletsa tsamaiso yohle.

34:19.403 --> 34:28.010
Mme tsela e 'ngoe ea ho fetola tsamaiso hore e be ea
bokopano, moo batho bohle ba lumellanang le ho nahana ka tsela e

34:28.010 --> 34:32.669
tšoanang, ke ho ba tšosa le ho ba ipehela sepheo se phahameng.

34:32.669 --> 34:39.578
Mme ke tlameha ho bolela, mohopolo oa ho sebelisa
maemo a leholimo ho nyenyefatsa molaotheo e ne e le o

34:39.578 --> 34:43.648
bohlale, ho sa tsotellehe hore na ke mang ea o nahanetseng.

34:43.648 --> 34:50.483
Kea tseba hore mehleng ya bo-1960, ho ne ho se ho na le
batho ho KGB ba neng ba nahana ka mokgwa wa ho etsa hore

34:50.483 --> 34:54.170
dinaha tsa Bophirimela di kene tsamaisong ya bososhialiste.

34:54.170 --> 35:01.845
Mehleng eo, tšireletso ea tikoloho e ne e se e ntse e tšohloa ho
KGB. Ka litaba tse kang tikoloho le khanyetso ea khethollo ea

35:01.845 --> 35:08.059
morabe, joalo-joalo, o ka kholisa batho hore ba re, ha re
beheleng demokrasi le puso ea molao ka thoko

35:08.059 --> 35:13.810
hajoale, taba ea bohlokoa ke khanyetso ea
khethollo ea morabe, taba ea bohlokoa ke tikoloho.

35:13.810 --> 35:16.836
Tsena e ne e le mehopolo eo KGB e neng e e-na le eona ka bo-1960.

35:16.836 --> 35:22.663
Empa ke tlameha ho re, ka ho phahamisa
taba ea phetoho ea tlelaemete, kea u hlompha.

35:22.663 --> 35:29.850
Ke ntho e hlollang kannete ho sebedisa taba ya tlelaemete e
le mokgwa wa ho fokolisa mmuso wa molaotheo wa demokerasi.

35:29.850 --> 35:40.963
E, mme seo se re tlisa ho lipakane tse
neng li behiloe Soviet Union ka 1966.

35:40.963 --> 35:44.510
Sepheo sa pele e ne e le ho dumella Bophirimela hore bo hole.

35:44.510 --> 35:49.570
Mme sepheo sa bobedi e ne e le ho etsa tjhelete ka tlelaemete.

35:49.570 --> 35:51.536
Ke seo se etsahetseng.

35:51.536 --> 36:00.721
Kahoo mohato oa pele e bile ho eletsa Motheo oa Roma ka 1967,
mothehi oa Motheo oa Roma, ha re ka rialo, mabapi le

36:00.721 --> 36:09.010
hore na o ka o theha joang le hore na lintlha tsa
oona tsa sehlooho tse lokelang ho shebisisoa ke life.

36:09.010 --> 36:15.910
O ile a fofela Soviet Union ka nako
eo mme a ba le dipuisano tse telele.

36:15.910 --> 36:25.449
Mme kamora moo, ha Club of Rome e thehwa,
baokamedi ba babedi ba KGB e ne e dula e le ditho, ditho

36:25.449 --> 36:30.536
tse feletseng, tsa Club of Rome ho fihlela ka 1992.

36:30.536 --> 36:34.590
Nke ke ka bolela se etsahetseng kamora moo, empa ho ngotsoe.

36:34.590 --> 36:44.125
Ntlha e 'ngoe ke hore ho ile ha thehoa setsi se kopanetsoeng
haufi le Vienna le Maamerika ho sebetsana le ho putlama ha Soviet

36:44.125 --> 36:50.482
Union, moo basebeletsi ba lipolotiki ba
ileng ba koetlisetsoa ho tloha ka 1982 ho ea

36:50.482 --> 36:54.272
pele bakeng sa mehla ea kamorao ho perestroika.

36:54.272 --> 37:06.406
Seo se bolela hore ho na le mabitso a kang Chubais, Wechselberg,
Arwen le a mang, ba ileng ba koetlisetsoa moo eaba,

37:06.406 --> 37:17.206
qetellong ea perestroika, ba kenella ho etsa hore
thepa ea sechaba, thepa ea 'muso, e be ea poraefete.

37:17.206 --> 37:23.040
Mme ke kamoo ba ileng ba fetoha
bo-bilione kapa bo-oligarke bao re buang ka bona.

37:23.040 --> 37:29.920
Naheng ea United States, ho nkile
lilemo tse 200 hore matlotlo ana a hlahelle.

37:29.920 --> 37:37.380
Mme hoo e ne e le dilemo tse tharo ho isa ho tse hlano
tse fetileng, ha boradipolotiki bana ba matla ba hlahile.

37:37.380 --> 37:45.504
Mme bohle ba ile ba makala ka hore
na batho bana ba ruile kapele hakae.

37:45.504 --> 37:47.328
Ruile ka tsela efe?

37:47.328 --> 37:53.582
Ka ho rekisetsa lik'hamphani tsa poraefete, hobane ba
ne ba le mohloling 'me ba ka rekisetsa lik'hamphani

37:53.582 --> 37:56.823
tsa poraefete likhoebo tse amehang, e leng tsa mmuso.

37:56.823 --> 37:59.963
Eo e ne e le ts'ebetso e rarahaneng haholo.

37:59.963 --> 38:05.240
Buka e boetse e hlalosa tshebetso ena ka botlalo.

38:05.240 --> 38:11.883
Mme bo-oligarka ba tsoang Bophirimela,
bo-oligarka ba lichelete, le bona ba ne ba kenetse.

38:11.883 --> 38:16.960
Mme ba ne ba kgethile dikarolo tsa
boleng bo hodimo indastering ya thepa e tala.

38:16.960 --> 38:25.828
Mme Khodorkovsky ke mohlala o jwalo, Abramovich ke e mong, ba
ileng ba fumana dikadimo ho tswa Bophirimela, ba ne ba se ba

38:25.828 --> 38:34.406
filwe ditshepiso tsa dikadimo ho tloha ka 1988, mme yaba,
ha thekiso ya dikhamphani tsa mmuso e ntse e tswela pele, ba

38:34.406 --> 38:39.140
fumana dikhamphani tsena e le batlhokomedi, ha re ka rialo.

38:39.140 --> 38:43.100
Ehlile, seo se ne se sa bonahale.
Motšepuoa, e, o se file motho e mong.

38:43.100 --> 38:47.083
Empa o ne a eme ka pele mme bohle
ba ne ba nahana hore ke mong'a teng.

38:47.083 --> 38:56.385
Mme Roman Abramovich o na le dimilione tse 100 – seo le sona se
ngotswe bukeng. Naheng ya US, ho na le mokgatlo o bitswang Finken,

38:56.385 --> 39:04.546
e leng mofuta wa lefapha la taolo le fuputsang ditlolo tsa
molao tsa ditjhelete, mme ho na le sengolwa se selelele ka ona.

39:04.546 --> 39:12.858
Kahoo o ile a fumana kalimo ya didolara tse dimilione tse 100 mme
a tsetela tjhelete eo khamphaning ya oli, eo a ileng

39:12.858 --> 39:20.490
a e rekisa dilemo tse leshome kapa tse leshome le
metso e mmedi hamorao ka didolara tse dibilione tse 13.5.

39:20.490 --> 39:25.400
Hantle, 'me joale o phela ka lona lonto tse tharo tseo, e.

39:25.400 --> 39:36.296
Hoo ho feteletse hanyane. Kahoo, haeba ke
utlwisisa hantle, ke kabo e hlanyang ya leruo la setjhaba?

39:36.296 --> 39:44.912
E, kamora phetohelo ya pele, ha dikereke tsohle, batlotlehi
le beng ba naha ba baholo, barekisi le bo-rakgwebo, ka

39:44.912 --> 39:49.320
mantsoe a mang, bo-kapitaliste, ba amohuwa thepa ya bona.

39:49.320 --> 39:53.493
Ba bangata ba ile ba bolaoa tshebetsong
eo, ba bangata ba ile ba balehela Europe.

39:53.493 --> 40:04.224
Mme eo e bile letsholo la bobedi la kabo botjha, moo
batho ba ileng ba ruwa ka nako e kgutshwane haholo.

40:04.224 --> 40:10.369
Mehleng eo, mathwasong a lilemo tsa bo-1920 nakong eo ea
moferefere, hoo e ka bang ntho e 'ngoe le e

40:10.369 --> 40:16.693
'ngoe e ile ea fetisetsoa mmusong 'me ea se ke ea
abeloa batho ka bomong, ke hore, ea abuoa bocha.

40:16.693 --> 40:23.900
Kahoo, joale seo Monghadi Maaßen a se
buileng ka tlelaemete ke kabo bocha ea boraro.

40:23.900 --> 40:30.233
Hajoale, ntwa ya maemo a batho e fetohile ntwa ya tlelaemete.

40:30.233 --> 40:40.300
Mme haeba eo e ne e le motho eo, ha re ka rialo, e leng
mokapitale, kajeno ke sera sa bahlabani ba tlelaemete, baetsadibe

40:40.300 --> 40:45.566
ba tlelaemete, le ba senyang tlelaemete ka tsela efe kapa efe.

40:45.566 --> 40:55.375
Ka hona, mohopolo ona kaofela joale o fihlile boemong boo re nang
le makhetho a CO2 – taba eohle ea lihlahisoa tsa tlhaho le eona

40:55.375 --> 41:01.914
ke karolo ea sena, ho bolelang hore ntho e
'ngoe le e 'ngoe e leng ea tlhaho e turu ho

41:01.914 --> 41:05.513
feta – empa hape le lithibelo tsa ho tsamaea.

41:05.513 --> 41:13.212
Jwale re ka bona hore Sehlopha sa VW se
ntse se fokotswa, ke hore, se ntse se honyela.

41:13.212 --> 41:19.125
Qetellong, seo se bolela hore ka lebaka la matšoenyeho a
tlelaemete, lipalangoang tsa poraefete ha li sa

41:19.125 --> 41:25.006
lakatseha; nahana ka litoropo tsa metsotso e 15, moo
o ka etsang ntho e 'ngoe le e 'ngoe ka baesekele.

41:25.006 --> 41:30.433
Mme haeba o batla ho tloha toropong ya
metsotso e 15, jwale o hloka tumello naheng ya China.

41:30.433 --> 41:32.780
Ho seng jwalo, o ke ke wa feta tshitiso.

41:32.780 --> 41:39.353
Ka hona mekhatlo e hlophisitseng
sena e se e boetse e fumana chelete.

41:39.353 --> 41:41.251
Chelete e etsoa ka moea o chesang.

41:41.251 --> 41:45.984
Mme jwale ke bua ka Monghadi Maaßen.

41:45.984 --> 41:57.840
Hoa thabisa. Kahoo, ha re akaretsa, na re
ka qotsa mothehi oa rona ea molemo oa WEF?

41:57.840 --> 41:58.933
E.

41:58.933 --> 42:00.773
Klaus Schwab.

42:00.773 --> 42:05.280
Michael Wolski E, le hona ho a khahla.

42:05.280 --> 42:13.826
WEF, e leng Foramo ea Moruo ea Lefatše, e thehiloe ka 1972
ke eena, 'me o ntse a le teng le kajeno, ke lefika la 'nete.

42:13.826 --> 42:19.180
Le ke ke la ba le letho, 'me le tla thaba; ke sona sepheo.

42:19.180 --> 42:22.320
Mme seo se re kgutlisetsa ho setjhaba sa bososhialiste.

42:22.320 --> 42:30.497
Joale ba bua ka makhetho ana a CO2, litsamaiso tse ncha tsa ho
futhumatsa – 40% ea batho naheng ea Jeremane ba na le

42:30.497 --> 42:38.750
matlo a bona, 'me ha ke tsebe hore na ke ba bakae ba bona
ba tla khona ho lefella sistimi e ncha ea ho futhumatsa.

42:38.750 --> 42:45.253
Mme yaba dikhamphani tse tummeng tsa Black Rocks le tse tshwanang
le tsona di ka nna tsa ema teng mme tsa re, ho lokile,

42:45.253 --> 42:52.100
re tla e reka ho tswa letlotlong la ho putlama ha
kgwebo, ho tswa fantising ya thekiso ya thepa e hapilweng.

42:52.100 --> 43:00.830
E, ke ka re, ho hotetsa kelello haholo-holo, hore na
re se re fihlile hole hakae tseleng ena ea bobeli.

43:00.830 --> 43:01.490
E.

43:01.490 --> 43:09.189
Motshwantshisi wa KlaTV Motho o tlameha ho botsa hona
jwale hore na bososhialise bo hlile bo shwele hakae ka 1989.

43:09.189 --> 43:18.952
Empa ho akaretsa, ho ka ba thata haholo ho nahana
hore ho na le matla a patiloeng a sebetsang mona, a

43:18.952 --> 43:24.003
bonahalang ka ho hlaka a loantša boiketlo ba batho.

43:24.003 --> 43:33.129
Mme ho fihlela jwale, ho bohlale ka tsela e makatsang,
motho a ka batla a re, ha e le hantle, ho akaretsa tsohle.

43:33.129 --> 43:38.336
E, hore mohlomong tsohle di laolwa ke bohlale ba maiketsetso.

43:38.336 --> 43:48.063
E, qetellong ya puisano ena e kgahlang haholo, nka
kopa ho botsa hore na ho ka etswa eng hape hona jwale?

43:48.063 --> 44:00.670
Hantle, o ka itlhomamisa ka ho fumana tlhahisoleseding e batsi,
ke hore, eseng feela ho fumana tsebo ya hao ho tswa ditabeng tsa

44:00.670 --> 44:09.230
letsatsi le letsatsi, MoMa le Netflix, empa hape
ka ho sebedisa mecha ya phatlalatso e meng

44:09.230 --> 44:14.240
kapa ho nka kgothatso ho tswa mehloding e kang ena.

44:14.240 --> 44:23.751
Ke na le lihokelo tse ka bang 100 bukeng ena tse lebisang
liwebsaeteng moo o ka fumanang lihokelo tsa

44:23.751 --> 44:32.533
lihlooho tse fapaneng, oa bokella mehopolo e
mecha ebe o tsoela pele ka lipatlisiso tsa hau.

44:32.533 --> 44:40.309
Empa seo se bolela ho ikoetlisa, eseng ho dula ka pela
thelevishene o jara mokotlana wa di-crisps mantsiboya.

44:40.309 --> 44:45.060
E, ke nahana re tla nka seo pelong: ho ba
mafolofolo. Ke a leboha haholo ka puisano ena.

44:45.060 --> 44:46.700
Le wena ke a leboha.

44:46.700 --> 44:48.930
Mme re tla boela re bonana hape.

44:48.930 --> 44:50.983
E, kea leboha.
