Şu gün men Kla.TV-de Reyno De Beeri garşylamagyň şatlygyna eýe. Men aýdýan bolsam, ol örän aýratyn adam, sebäbi ol
mümkin däldir diýip pikir ediljek bir maksady özüne goýdy.
Ol Günorta Afrikanyň Gauteng welaýatynyň Pretoriýa şäherinde ýaşaýar.
Ol 48 ýaşynda, Azatlyk Uruşçylary Torunyň (LFN) esaslandyryjysy we prezidenti bolup, diňe sekiz işgär we goldawçy bilen işleýär.
Emma täsirler örän uly, görersiňiz.
LFN 2017-nji ýyldan bäri işjeňdir. Web sahypasynda aýdylmagyna görä: "...adalat ugrunda dynçsyz güýç, girdejisiz erkin birleşik,
hukuk gurşawyny üýtgetmek, jenaýat bank toruna garşy göreşmek we Günorta Afrika hem-de tutuş Afrika kontinentiň adalat ulgamynda
giň gerimli reformalary durmuşa geçirmek üçin döredilen."
Reyno, seniň şu ýerde bolmagyň ajaýyp. LFN ideýasyny nädip oýlap tapandygyňy bize aýdyp ber!
Köp sag bol, Stephan.
Häzirki wagtda men 30 ýyldan bäri adam hukuklaryny goramak ugrunda işjeň hereket edýärin, hakykatdanam mekdebi terk edeli bäri.
Şeýlelik bilen bu meniň höweslerimden biridir. Meniň hakykatdanam halamaýan zadym, adamlaryň uly korporasiýalar
we biziň hökümetlerimiz tarapyndan ezilip galýandygy.
Şonuň üçin Günorta Afrikada esasan hemmeler biziň diskriminasiýa we ezijilik taryhymyz bardygyny bilýärler.
Bu biziň, esasan-da ak derili Günorta Afrikalylaryň, etniki we dini aýratynlyklaryna garamazdan, ähli halkymyzyň azatlygy
ugrunda öňdebaryjy rol oýnamak üçin iň amatly ýagdaýdyr.
Güneý Afrikada hem köp dinlerimiz bar.
Şonuň üçin hökümet we uly korporasiýalar bilen göreşlerimizi üns bilen saýlamaly we olary ahyryna çenli dowam etdirmelidiris.
Şonuň üçin siz kazyýetde göreşýärsiňiz. Menimçe, siz adamlara kömek edýärsiňiz.
Şeýle barada bize hiç zat aýdyp bilersiňizmi?
Elbetde! Biz ýüzbe-ýüz bolýan iň uly kynçylyklar sud ulgamynda.
Biz hem bir suddan başga suda geçýäris. Sud ulgamyny, hatda Günorta Afrikanyň iň ýokary sudy bolan Konstitusiýa suduna
çenli ulanandan soň, meseläni Afrika Bileleşiginiň guramasy bolan Adam Hukuklary boýunça Afrika Komissiýasyna alyp barýarys.
Şeýle hem biz munuň bilen bir wagtda adamlar bankyň eýeçilik hukugyny yzyna almagy bilen baglanyşykly kynçylyklar ýa-da
uly kompaniýalaryň olaryň hukuklaryny basyp geçmegi bilen baglanyşykly aýratyn ýagdaýlar bilen hem meşgullanýarys.
eger olar, hemmämiziň bilşimiz ýaly, dünýäniň islendik ýerinde örän gymmat bolan advokata gitmäge pul tapyp bilmeseler
Esasan Günorta Afrika ýaly ýurtda, köp adam hakykatdan hem az girdejili şertde ýaşaýan ýagdaýynda, olar advokat
tutmak üçin pul tapyp bilmeýänlerinde olara mugt kömek berýän biziň ýaly guramanyň bolmagy örän möhümdir.
Hawa, bu ajaýyp pikir we biz bu düşünjä gaýdyp geleris.
Ýeňiş gazanan bir ýa-da iki sud işiniň adyny aýdyp bilersiňizmi?
Häzirki wagta çenli gazanan iň uly üstünlikimiz 2020-nji ýylyň 2-nji iýunynda Ýokary kazyýetden Covid-19 bilen
baglanyşykly ýapyklyk düzgünlerimizi konstitusiýa garşy we geçersiz diýip yglan eden karary almagymyz boldy.
Şol uly ýeňiş boldy.
Biz, ähtimal, bu konstitusiýa garşy we geçersiz çäreleriň, şol sanda Günorta Afrikada hem girizilenleriniň, hakykatdan
hem garşy çykýan dünýäde ilkinji guramalaryň biri boldyk.
We muny Konstitusiýa kazyýetimize berdik.
Emma gynansak-da, häzirki döwürde köplenç bolşy ýaly, Konstitusion sudymyz biziň delillerimizi kabul etmän galdyrdy.
Ahyrynda bu buýruk ýatyryldy.
Emma munuň bilen garamazdan, ol Günorta Afrikada we dünýäniň dürli künjeklerinde örän oňyn täsir galdyrdy.
We soňra, öňem belläp geçişim ýaly, Afrikan Adam Hukuklary Komissiýasynyň öňünde birnäçe meseleler bar.
Meselem, men öňki prezidentimiz Jacob Zumanyň kanuny wekili.
2021-nji ýylda ol biziň Konstitusiýa kazyýetimiz, iň ýokary kazyýetimiz tarapyndan
kazyýete hormatsyzlyk üçin türmä höküm edildi.
Ol göni buýruk esasynda türmä basyldy. Şonuň üçin ol şikaýat etmäge mümkinçilik tapmady.
Şonuň üçin biz onuň işini Afrika Komissiýasynyň öňüne getirmegine goldaw berdik.
Mesele häzirki wagtda hem bu komissiýanyň öňünde garaşyp dur, onuň hiç hili şikaýat mümkinçiligi
bolmazdan tussag edilendigini sorag astyna almak üçin.
Şu wagt biz iş salyşýan iň möhüm bir ýa-da iki ýagdaý şulardyr.
Gaty gyzykly. Emma men dogry düşünýän bolsam, siz professional hukukçy dälsiňiz, dogrymy?
Bu men däl. Men 30 ýyllyk döwürde kanunçylyk ugrundan öz-özümi öwretdim.
Şonuň üçin men Günorta Afrikada hukuk hünäriniň agzasy däl.
Bu bolsa Günorta Afrikadaky hukukçylara köp kynçylyk döredýär.
Men işe girýän pursadymda olar meni öz kärdeşleriniň biri ýaly kabul edip bilmeýärler.
We adamlary suduň öňünde özlerini özleriň wekil etmeklige höweslendirýäris.
şonuň üçin olar köp pul talap edýän advokat hyzmatlaryna ýüz tutmaly bolmazlar.
Olaryň arasynda bu toparçylykly hereket sebäpli olar biri-biri bilen gizlin ylalaşýarlar.
Bu Ýewropada hem şeýle bolmaly. Günorta Afrikada bolsa bu köplenç bolýar.
Özlerini özleri wekilçilik edeniňde, olar derrew uly bäsdeşlik artykmaçlygyna eýe bolýarlar.
Olar sud otagyna girýän pursatdan başlap. Sebäbi olar ýakyn dost-dogançylyk ýörelgelerine
eýermeýärler we şonuň üçin olary manipýasiýa edip bolmaýar.
Şeýlelik bilen bu iň möhüm nokatlaryň biridir.
Biz adamlara kazyýet ulgamyny we hukuk ulgamyny garaşsyzlykda ulanmak üçin mümkinçilik berýäris.
Menem muny 30 ýyllyk tejribe dowamynda özüm öwrendim.
Adamlar maňa "Siz advokatmy?" diýip soranda men hemişe bu barada öwgüläp gürrüň berýärin.
Soňra men diýýärin: Ýok, men advokatdan has gowum. Sebäbi bu hakykat.
Çünki men köplenç olar edip bilmeýän işleri edip bilýärin. We biz wekilleşdirýän adamlarymyza şony öwredýäris.
Hawa. Gaty gyzykly. Sag boluň.
Telegram kanalňyzda siz LFN-iň jemgyýet üçin hukukçylaryň berjek bolsa şol möçberi tölegli boljak hyzmatlary hödürläp, takmynan
bir milliard rand gymmatlyk döretdigi barada aýdýarsyňyz.
Şol netijeňe nähili gelip gowuşdyň?
Bu bolsa biziň içerki hasaplamamyzdyr.
Bu diňe öňe süren san däl.
Eger Günorta Afrikada professional hukuk wekilliýetiniň ortaça çykdajysyny alyp, ony ýyllar boýy ele alnan
we häzir hem dowam edýän her bir hukuk işine ulansaňyz.
Mysal üçin, hökümetimize garşy goýlan ähli şikaýatlar ýa-da sud işleri, azyndan şu wagta
çenli, takmynan 50 million rand töweregi bolar.
Şonuň üçin, eger her bir ýagdaýy aýry-aýry hasaplasaň, biziň işimiz diňe bu işi mugt ýerine ýetirmek arkaly
Günorta Afrikanyň ilatynyň hukuk çykdajylaryna takmynan bir milliard rand tygşytlamagyna kömek etdi.
Elbetde, biz munuň nähili amala aşyryljakdygyny anyklarys.
Emma adamlaryň kazyýetlere elýeterliligi bolmagy örän möhümdir.
Muny etmek üçin ýa köp pul töläp advokat işe almaly, ýa-da ony özüňiz etmeli.
Emma biz hemmämize peýda getirip biljek üçünji sütuny döretdik.
Biz adamlaryň hukuklarynyň goragyny güýçlendirmek we öz işlerini kazyýete alyp baranda degişli goldaw almagyny üpjün etmek
maksady bilen biziňki ýaly guramalar döretmäge höweslendirýäris.
Şu usul bilen biz adamlar üçin köp pul tygşytlaýarys.
Gowy, bu örän gyzykly, sebäbi Ýewropada we Germaniýada adamlar ýokary hukuk çykdajylary astynda hakykatdan hem boğulýarlar.
Şeýlelikde olar adamlary sindirýärler. Ahyrynda bolsa, jabrlanan adam adatça maliýe sebäplerine görä
çekilmäge mejbur bolýandygy üçin, tutuş iş ýatyrylýar.
Men geň galýaryn, eger siz hyzmatlaryňyz üçin hakykatdan hem hiç zat almankaňyz, ony näme üçin edýärsiňiz?
Men ygrarly protestant hristian.
Men Bibliýamy şeýle düşünýärin: bizde köp bolan zatlary başgalar bilen paýlaşmaly.
Men ynanýaryn, meniň Hudaýym adamlary baýlaşmaga höweslendirmeýän, eýsem olaryň eýe bolan zatlaryny paýlaşmaga çagyrýan biridir.
Muny nazara alyp, biz hukuk tejribämizi özümizden az bahtly adamlar bilen paýlaşýarys.
Biz muny mugt, hiç zat garaşman edýäris, şonuň üçin bize kömek alan adamlar soňundan bize bir zat sadaka berýärler.
We beýlekiler hem biziň mähribanlygymyzdan ruhlanyp gelýärler we erkinçe berýärler.
Biz kömek edýän adamlara hemişe aýdýarys: belki-de olary ideg etmek üçin zerur infrastruktura ýok, ýöne biz hiç
hili töleg almadan azyndan olary dogry ugra ugrukdyrarys.
Eger olar häzir ýa-da geljekde maliýe mümkinçiliklerine eýe bolsa, biz erkin sadaka bermegiňizi
minnetdarlyk bilen kabul ederis, ýöne bu hökmany däl.
Biz adamlaryň bize mugt hödürleýän hyzmatlarymyzdan şonça-da hoşal bolýandygyny gördük; olar pul tapyp, mümkinçiligi
bolan ýaly, bize öz islegleri bilen sadaka iberýärler.
Şeýlelik bilen guramamyzyň işiniň ýumşak geçmegini üpjün edýäris.
Men öňem aýdşym ýaly, men baý däl, ýöne bu sosial kömek ulgamy arkaly Hudaýyň maňa we maşgalama zerurlyklarymyzy kanagatlandyrmak
üçin ýeterlik serişdeleri berýändigine ynanýaryn.
Men bir günem atyny aýdyp bilmerin, bizde iýmek ýa-da baş üstünde jaý ýokdy.
Hudaý iň soňky pursatda kömek etmäge meylli we adaty, ýöne ol hemişe maňa kömek edýär.
Men munuň üçin örän minnetdar we bagtly.
Muny biziň bilen paýlaşanyňyz üçin sag boluň! Meniň pikirimçe, bu dünýäniň dört künjegindäki adamlar üçin örän ruhlandyryjy.
Bu ýerde biz puluň bu dünýäde köp zatlary ýok edýändigini görýäris. Adamlaryň pula däl-de, dogry işi
etmäge ünsi jemlemegine höweslendirmek örän möhümdir, beýlekileri öz-özünden bolup geçer.
Biz häzir interwýumyzyň ahyryna golaýlaşdyk:
Ýewropa bilen Günorta Afrika arasyndaky baglanyşyklar barada bize biraz gürrüň berip bilersiňizmi? Sebäbi biziň üçin ol örän
uzak, ýöne öňem aýdanymyz ýaly, käbir gyzykly baglanyşyklar bar.
Belki-de, siz adamlara bu barada biraz has köp gürrüň berip bilersiňiz.
Hawa, Meniň pikirimçe, şu wagt Günorta Afrika bilen Germaniýa arasyndaky iň möhüm baglanyşyk şundan ybarat: köp adam
Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliniň 2020-nji ýylyň fewral aýynyň 5-den 7-ine çenli, COVID-19 pandemiýasy başlanda
(mundan öň SARS-CoV-2 wirusy diýlip atlandyrylýardy), biziň Prezidentimiz Siril Ramafosa bilen duşuşandygyny bilmeýär.
Emma şol bir wagtyň özünde Günorta Afrikada başga bir örän möhüm adam hem bardy we ol biziň hökümetimiz
bilen köp duşuşyk geçirdi: başga hiç kim däl, Bill Gates.
Oh, hakykatdanam?
We subut edilip bilner, 7-nji fewralda belli bir gaznanyň peýdasyna pul ýygnamak üçin hakykatdan hem tennis oýny geçirildi.
Ol 7-nji fewralda Keýptaun şäherinde Bill Gates tarapyndan guralan Roger Federer bilen
Rafael Nadal arasyndaky tennis duşuşygy boldy.
Her kim aňsatlyk bilen tassyklap biler, Angela Merkel, Bill Gates we şol wagt Afrikan Bileleşiginiň başlygy bolan Cyril
Ramaphosa takyk şol bir wagtyň özünde şol ýerde bolandyklaryny.
Soňra men bir wideo gördüm, onda Bill Gates aç-açan Cyril Ramaphosa bilen duşuşandygyny aýtdy. Emma ol aýtmandyg zat
şundan ybaratdy: Angela Merkel we Germaniýadan gelen işewürler wekiliýeti şol üç gün üçin aýratyn Günorta Afrikaya gelipdi.
We gysga wagt soň, ýatlaýan ýaly, 11-nji fewralda SARS-CoV-2 wirusy anyklanyp, soňra resmi
taýdan COVID-19 pandemiýasy diýip yglan edildi.
Munuň bolandygyna ynanmagymyzyň sebäbi, Bill Gates soňra aýdany ýaly, Günorta Afrika, aýratyn hem Siril Ramafosa, Günbatar
dünýäsi bilen Afrika kontinenti arasyndaky baglanyşykdyr.
Men bu duşuşyk bolmasa, Covid-19 pandemiýasynyň şu görnüş we şekili almajakdygyna ynanýaryn.
Afrikan ýurtlary gaty konservatiw bolandygy üçin, olar şol wagtky döwlet baştutany Siril Ramafosa garaşdylar; ol
öňe çykyp, olary COVID-19 çärelerine eýermäge höweslendirdi.
Bu örän gyzykly. Biz hakykatdanam halkara dünýäsinde ýaşaýarys, şonuň üçin dünýäniň beýleki tarapyndan siziň
zatlary nähili başdan geçirýändigiňizi we ol ýerde näme edýändigiňizi eşitmek örän gowy.
Çok sag boluň. Soňky sorag:
Daşary ýurtlardaky adamlar siziň bilen nähili habarlaşyp bilerler?
Web sahypamyza girip bilersiňiz: www.libertyfighters.org. Şol ýerde biziň ähli aragatnaşyk
maglumatlarymyzy we iş alyp barýan işlerimizi taparsyňyz.
Biziň üçin has köp zat etmek we işimizi goldamak isleýänler üçin erkin sadaka bermek barada hem maglumat bar.
Biz maliýe taýdan bolsun ýa-da diňe maglumat alyşmak üçin biziň bilen habarlaşmak ýaly islendik goldawy ýokary baha berýäris.
Mysal üçin, biz hasaba alnan COVID-19 sanjymlarynyň ähli ýazgylaryny almak üçin Günorta Afrika Saglyk Önümlerini
Dolandyryş Edarasyna garşy örän möhüm bir işde gatnaşýarys.
Men Germaniýa ýaly beýleki ýurtlaryň hem bu sanjym ýazgylaryny almak üçin göreşýändigine ynanýaryn, we elimizde bolan islendik
maglumatlary, maslahatlary we resminamalary ýa-da olaryň böleklerini olar ýok
ýurtlar bilen aňsatlyk bilen paýlaşyp bileris.
Şeýlelikde, belki-de Germaniýanyň we belki-de ABŞ-nyň biraz kömegi bilen biz bilelikde bu COVID-19 sanjymlarynyň hakykatdan
nämedigini anyk görkezýän berk maglumatlar bazasyny döredip bileris. Bu diňe bir mysal, ýöne
sinergiýa elbetde uly minnetdarlyk bilen garşylanar.
Meniň pikirimçe, bu örän gowy başlangyç nokat.
we dünýäniň dört bir künjeginden gelen aktiwistleriň aragatnaşyk gurmagy örän möhümdir, biz
munuň ýaly şu gün bu interwýu bilen edýäris.
Parçalary şeýdip jemläp, belki-de bir kontinentiň, belki-de başga bir kontinentiň böleginden tutuşlygyny emele getirýäris.
Hakykatdanam uly üýtgeşiklik döretmek üçin, esasanam Covid-19 meselesinde.
Reyno, bu interwýu üçin köp sag boluň. Hudaý sizi gorap dursun! Indiki gezek çenli hoş gal! Hoş gal!
Çuňňur sag boluň we Hudaý sizi goratsyn!