WEBVTT

00:01.315 --> 00:07.721
UNjingalwazi Christopher Exley yingcali yezinto eziphilayo edume
kakhulu, yeyona ngcali iphambili ehlabathini

00:07.721 --> 00:15.872
nge-aluminiyam kwaye uliLungu leRoyal Society of Biology –
isithsaba esifunyenwe ziinzululwazi ezimbalwa nje kuphela.

00:15.872 --> 00:24.162
Kunyaka ophelileyo, inkxaso-mali yophando lwakhe lweminyaka
emininzi malunga nobungozi be-aluminiyam yancitshiswa.

00:24.162 --> 00:33.708
Uphande ngempembelelo yale metali kwizifo ezifana ne-Alzheimer's
kunye ne-autism, kunye nendima yayo njengomncedisi kwiigonyo.

00:33.708 --> 00:36.812
Oku kungenzeka njani?

00:36.812 --> 00:44.267
Kudliwano-ndlebe nophapho i-Epoch Times ne-Looking
Glass ngumbhali uJackie Black, uNjing. Exley uthe

00:44.267 --> 00:49.752
uchithe ubomi bakhe bonke ezama ukuphendula umbuzo ovuthayo:

00:49.752 --> 00:53.995
I-aluminiyam idlala yintoni na indima ebomini bethu?

00:53.995 --> 00:59.561
Yaqala ngeminyaka yoo-1980 xa u-Exley waphanda isizathu sokuba
iintlanzi zifele emachibini nemilambo

00:59.561 --> 01:05.658
eneesityuwa ezigqithisileyo waza waqonda ukuba
zifela ngenxa yokutyiwa butyhefu be-aluminiyam.

01:05.658 --> 01:13.956
I-Aluminiyam, eyayifunxwe ngaphambili ematyeni nakwiiclay okanye
iphinde isetyenziswe kwindalo nge-asidi yesilisi, yafumaneka lula

01:13.956 --> 01:19.446
kwizinto eziphilayo ngenkqubo yokwenziwa
kweasidi ngenxa yemvula yeasidi, kwaye ngaloo

01:19.446 --> 01:24.471
ndlela yangena kumjikelo wobomi bezinto eziphilayo.

01:24.471 --> 01:30.610
Namhlanje, sisebenzisa i-aluminiyam ngokutya okucutshunguliweyo,
siyisele emanzini ethu, kwaye sipheka

01:30.610 --> 01:37.594
ngeepani neembiza ze-aluminiyam, kuba iipani
ezininzi namhlanje zenziwe nge-anodised aluminium.

01:37.594 --> 01:44.972
Ifumaneka ekutyeni kweentsana, kwizithambiso,
kwaye iyisithako esiphambili kwiigonyo ezininzi.

01:44.972 --> 01:49.189
U-Exley neqela lakhe bebesenza uphando
ngaphezu kweminyaka engama-30 kwaye bapapashe

01:49.189 --> 01:52.748
amaphepha angaphezu kwama-200 malunga ne-aluminiyam.

01:52.748 --> 02:00.188
Ngo-2017, u-Exley upapashe inqaku lesayensi
elalibonisa unxulumano olucacileyo phakathi

02:00.188 --> 02:05.889
kobutyhefu be-aluminiyam nesifo se-Alzheimer.

02:05.889 --> 02:14.710
Kwiminyaka embalwa kamva, ngo-2020, iqela lika-Exley lwapapasha
umsebenzi walo ovul' indlela uthelekisa amanqanaba e-aluminium

02:14.710 --> 02:23.519
kwiingqondo zabantu abane-Alzheimer's disease, i-multiple
sclerosis kunye ne-autism kwi-Scientific Reports ye-Nature.

02:23.519 --> 02:28.897
Kufunyaniswe ukuba iingqondo zabantu
abane-Alzheimer's disease, i-autism kunye ne-multiple

02:28.897 --> 02:34.294
sclerosis zazinezinga eliphezulu le-aluminiyam.

02:34.294 --> 02:43.787
Ngexesha lokupapashwa kweli nqaku, uphando luka-Exley lwalusele
lutshintshele kwii-aluminium adjuvants neentsholongwane,

02:43.787 --> 02:48.170
icandelo lophando abebelulandela iminyaka emininzi.

02:48.170 --> 02:55.523
Kuphando olupapashiweyo malunga ne-aluminium
ezitofotweni, u-Exley wabhala, phakathi kwezinye izinto:

02:55.523 --> 03:00.641
Iisalt ze-aluminiyam zizinto eziqhelekileyo
ezincedisayo kwiigonyo ezinikwa abantwana.

03:00.641 --> 03:09.532
Umzekelo, oogqirha bezingane abanoxanduva lokulawula ishedyuli
yokugonya abantwana babonakala bengazazi iimpawu ze-aluminium

03:09.532 --> 03:15.516
adjuvants nendlela ezisebenza ngayo kwizitofu zokugonya.

03:15.516 --> 03:20.194
Kuba amazinga e-autism
ne-Alzheimer's ebesenyuka amashumi eminyaka.

03:20.194 --> 03:29.008
Ngo-2021, iiZiko loLawulo noThintelo lweZifo zaxela ukuba,
ngokweenkcukacha zika-2018, malunga nomntwana

03:29.008 --> 03:38.404
omnye kwabangama-44 abaneminyaka esibhozo eUnited
States bafunyaniswa benesifo se-autism spectrum.

03:38.404 --> 03:46.344
Oku kukunyuka okukhulu xa kuthelekiswa nophando
lokuqala lwase-US olwaziwayo malunga ne-autism ngo-1970,

03:46.344 --> 03:52.022
olwafumanisa izinga elingaphantsi kwe-1 kwabali-10,000.

03:52.022 --> 04:00.547
Izinga lesifo se-Alzheimer's lonyuke ngaphezu
kwe-145 pesenti phakathi konyaka ka-2000 no-2019.

04:02.148 --> 04:10.400
Nangona kukho ukwanda kwezi zifo, uphando luka-Exley
malunga ne-Alzheimer's kunye ne-autism lufumene

04:10.400 --> 04:16.326
ukuthula kweemibutho ezinkulu zosizo ezinikezele kwezi zifo.

04:16.326 --> 04:22.719
Kwaye iYunivesithi yaseKeele, awayesebenzela yona,
yayibonakala ngathi imnyamezele nje, ingakhuthazi

04:22.719 --> 04:28.077
iziphumo zakhe okanye ikhuphe iingxelo eziya kumaphephandaba.

04:28.077 --> 04:35.176
Ngokuka-Exley, ngokungafaniyo ne-Big Pharma kunye ne-Big Tech,
iqela lwamafutho e-aluminiyam lihlala lingaqatshelwanga kakhulu,

04:35.176 --> 04:39.146
kodwa kusenokwenzeka ukuba lelona linamandla kunawo onke.

04:39.146 --> 04:48.507
U-Exley uthe, "Ngumntakwabo omkhulu othule ongavami
ukuthetha ngobungozi be-aluminiyam ebantwini, kodwa usoloko ekho

04:48.507 --> 04:55.116
ukuxhasa amashishini angenakubalwa axhomekeke kwimveliso yayo."

04:55.116 --> 05:04.179
Ngaloo ndlela, uphando olubalulekileyo lukaNjingalwazi Exley
"aluzange lwamkelwe"; endaweni yoko, iyunivesithi yarhoxisa

05:04.179 --> 05:10.388
inkxaso-mali yophando lwakhe ngoJulayi 2021. U-Exley uthe:

05:10.388 --> 05:14.481
"Ndikholelwa ukuba uxinzelelo
belwakhiwe ngaphandle kweyunivesithi.

05:14.481 --> 05:25.032
Sidibanise ialuminiyam nesifo i-Alzheimer ngokuxelela nabani
na obefuna ukuphulaphula: ukuba awunayo ialuminiyam engqondweni

05:25.032 --> 05:31.885
yakho, awuzukufumana isifo i-Alzheimer kubomi obuqhelekileyo.

05:31.885 --> 05:41.626
Kodwa u-Exley ukholelwa ukuba yaba yinkcubeko yesayensi epapashwe
nguye neqela lakhe malunga ne-aluminium njengesincedisi kwiigonyo

05:41.626 --> 05:47.243
eyabangela abalawuli beYunivesithi yaseKeele ukuba bamthulise.

05:47.243 --> 05:53.022
Kuba i-AstraZeneca ivelisa isitofu
sokugonya i-COVID-19 kwikhampasi yaseKeele.

05:53.022 --> 05:59.189
IBill & Melinda Gates Foundation, etyale imali
eninzi kuphando nentlanganisweni yegonyo,

05:59.189 --> 06:04.071
ikwayenye yamxhasi beyunivesithi, ngokuka-Exley.

06:04.071 --> 06:13.495
Oko kwenzekayo kuNjingalwazi Exley ngumzekelo ogqamileyo
wembali ende yokucinezelwa kwenzululwazi engathandekiyo kunye

06:13.495 --> 06:19.787
nokunyeliswa kwabo baphezulwana bokuqhubeka nophando olunjalo.

06:19.787 --> 06:26.236
Akubuzwa ukuba le nkqubo yaphukileyo ingalungiswa njani, wathi:

06:26.236 --> 06:35.191
"INzululwazi ayinakuchuma xa inkxaso-mali ivela
kumashishini, kurhulumente nakwimibutho emikhulu yesisa, zonke

06:35.191 --> 06:41.450
ezi zinozakuzaku ezibalulekileyo kwaye azinakuthenjwa. "

06:41.450 --> 06:46.782
U-Exley ngoku uthathe umhlalaphantsi, nangona
esithi angaphinda aqalise uphando lwakhe

06:46.782 --> 06:49.820
nangaliphi na ixesha xa kufunyanwe inkxaso-mali.
