WEBVTT

00:00.260 --> 00:05.562
OECD (आर्थिक सहकार्य व विकास संघटना) द्वारे केलेल्या एका लघु
अभ्यासात असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे की

00:05.562 --> 00:11.260
स्मार्टफोनचा अतिरेकी वापर विद्यार्थ्यांच्या
कामगिरीच्या पातळीतील घटतेपणासाठी जबाबदार आहे.

00:11.260 --> 00:19.333
२०२२ मधील OECD PISA शाळा अभ्यासाने या कामगिरीतील घट पुष्टी केली.

00:19.333 --> 00:29.093
OECD मधील शिक्षण विभागाचे प्रमुख अँड्रियास श्लीचर यांनी
स्वीडिश दैनिक 'डॅगेन्स न्यहेटर'ला पुढील वादग्रस्त विधान केले:

00:29.093 --> 00:36.313
शाळा बंद होणे आणि ज्ञानातील घट यांचा परस्पर संबंध
इतका मजबूत नाही, जितका विद्यार्थ्यांच्या

00:36.313 --> 00:41.573
स्मार्टफोन वापरामुळे शैक्षणिक कामगिरीमध्ये घट दिसून येतो.

00:41.573 --> 00:49.100
या कारणांमुळे स्वीडन आणि डेन्मार्कने वर्गात
डिजिटल उपकरणांचा वापर लक्षणीयरीत्या कमी केला आहे.

00:49.100 --> 00:57.860
आश्चर्यकारकपणे, तथापि, OECD असो वा माध्यमे, या
निष्कर्षांना सार्वजनिक करण्यास कोणीही उत्सुक नव्हते.

00:57.860 --> 01:05.340
उदाहरणार्थ, अभ्यासाबद्दलचा प्रेस
प्रकाशित OECD च्या संकेतस्थळावर सापडत नाही.

01:05.340 --> 01:15.213
आणि माध्यमे? अगदी वृत्तपत्रांमध्येही 'शिक्षणातील
घसरणीसाठी स्मार्टफोन जबाबदार' असे शीर्षक नव्हते.

01:15.213 --> 01:18.639
त्याऐवजी, DER SPIEGEL मासिकाने हे शीर्षक छापले:

01:18.639 --> 01:23.480
OECD ने वर्गात मोबाइल फोनच्या लक्षित
वापराची शिफारस केली आहे आणि प्रस्तावनेत लिहिले:

01:23.480 --> 01:28.286
सतत त्यांच्या मोबाइल फोनकडे पाहणारे विद्यार्थी शिकू शकत नाहीत.

01:28.286 --> 01:34.680
पण जेव्हा वर्गात मोबाइल फोन लक्षित पद्धतीने वापरले
जातात, तेव्हा ते प्रत्यक्षात शिक्षणाचे परिणाम सुधारू शकतात.

01:34.680 --> 01:37.800
हे OECD च्या अभ्यासातून दाखवले गेले आहे.

01:37.800 --> 01:45.226
अशा प्रकारे, DER SPIEGEL ने आपल्या शीर्षकात
अभ्यासाचा मूड पूर्णपणे उलट करण्यात यश मिळवले.

01:45.226 --> 01:51.333
जरी अभ्यासात सूचीबद्ध सर्व
निष्कर्षांमध्ये सावधगिरीचा सूक्ष्मसाग होता.

01:51.333 --> 01:59.360
तथापि, कुठेही असा दावा केलेला नाही की
स्मार्टफोनचा वापर शिकण्यात अधिक यशस्वीपणा आणतो.

01:59.360 --> 02:04.981
इतर प्रमुख माध्यमसंस्था, जसे की मासिक "DIE
ZEIT" आणि "ntv", यांनीही या अभ्यासाबद्दल

02:04.981 --> 02:09.020
अनोख्या आणि विकृत पद्धतीने बातमी दिली आहे.

02:09.020 --> 02:15.164
कारण ती स्पष्टपणे सांगते की स्मार्टफोन हे
अध्यापनासाठी सर्वात कमी योग्य साधन आहे, कारण ते

02:15.164 --> 02:19.680
विद्यार्थ्यांचे धड्यापासून लक्ष विचलित करतात.

02:19.680 --> 02:27.406
म्हणून या अभ्यासात स्पष्टपणे मोबाइल फोनवर बंदी
घालण्याची शिफारस केली आहे, जरी काही निर्बंधांसह.

02:27.406 --> 02:33.092
त्याच्या उलट, माध्यमांच्या अहवालांनी
सर्वानुमतेने उलट दावा केला आहे, किंवा किमान असे काहीतरी

02:33.092 --> 02:37.020
सांगितले आहे जे उलट विचार करण्यास प्रवृत्त करते.

02:37.020 --> 02:42.326
तर अभ्यासाच्या निष्कर्षांचे हे सर्वसमान विकृतीकरण कुठून येते?

02:42.326 --> 02:49.504
काही मीडिया आउटलेट्स त्यांच्या वाचकांना हेही कळवत
नाहीत की त्यांचा मजकूर मूळतः डीपीए एजन्सीचा आहे,

02:49.504 --> 02:53.920
म्हणजेच जर्मन प्रेस एजन्सीने आगाऊ तयार केलेले लेख.

02:53.920 --> 02:59.313
आणि हे असूनही त्यांनी उतारांमध्ये
जवळजवळ शब्दशः त्यावर ताबा मिळवला आहे.

02:59.313 --> 03:09.293
यानुसार, जर्मन प्रेस एजन्सी (dpa) च्या पत्रकारांनी स्मार्टफोनवर
स्पष्टपणे टीका करणारा अहवाल डिजिटलकरणाला अनुकूल असा दाखवला.

03:09.293 --> 03:14.186
पण डीपीएकडे असे विधान वाकवण्याचे काय कारण आहे?

03:14.186 --> 03:19.620
प्रसारसंस्थांना तटस्थ, वस्तुनिष्ठ आणि
स्वतंत्रपणे बातम्या देणे बंधनकारक नाही का?

03:19.620 --> 03:24.160
म्हणून dpa च्या पडद्यामागे एक नजर टाकणे उपयुक्त ठरेल:

03:24.160 --> 03:30.785
डीपीए ही – एपीए , एएफपी आणि सरकारद्वारे
वित्तपुरवठा केलेल्या संशोधन संस्थे

03:30.785 --> 03:36.200
"CORRECTIV" प्रमाणेच – GADMO ची एक प्रमुख सदस्य आहे.

03:36.200 --> 03:42.786
GADMO ही एक जर्मन-ऑस्ट्रियन डिजिटल मीडिया
निरीक्षण संस्था आहे, जी नोव्हेंबर २०२२ मध्ये स्थापन

03:42.786 --> 03:47.573
झाली आणि ज्याला युरोपियन आयोगाकडून निधी पुरवला जातो.

03:47.573 --> 03:55.300
हे सरकारांच्या वतीने सोशल मीडियावर देखरेख
ठेवते आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर नियंत्रण ठेवते.

03:55.300 --> 04:00.100
GADMO असा दावा करतो की तो स्वतंत्रपणे आणि
व्यावसायिक हितांपासून मुक्तपणे कार्य करतो.

04:00.100 --> 04:02.280
खरंच असंच आहे का?

04:02.280 --> 04:09.968
GADMO प्रकल्पाला युरोपियन युनियनने निधी पुरवला आहे आणि त्याला
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर निर्दिष्ट 'गलत माहितीवरील आचारसंहिता'

04:09.968 --> 04:15.146
अंमलात आणली जात आहे की नाही हे पडताळण्याचे काम सोपवले आहे.

04:15.146 --> 04:23.900
आयोग अवांछित मतांना बदनाम करण्यात पूर्णपणे स्वारस्य राखतो, कारण
EU आयोगाच्या अध्यक्ष उर्सुला वॉन डेर लेयेन यांनी

04:23.900 --> 04:34.300
जानेवारी २०२४ मध्ये दावोस येथील जागतिक आर्थिक मंचात
तथाकथित "गलत माहिती"शी लढण्यावर भर देण्याचे आवाहन केले होते.

04:34.300 --> 04:41.167
केंद्रीय सरकारने स्थापित माध्यमांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि
सरकारवर टीका करणाऱ्या स्वतंत्र स्पर्धकांना

04:41.167 --> 04:48.860
'गलत माहिती' म्हणून संबोधण्यासाठी करदात्यांच्या
पैशातून dpa ला एक दशलक्ष युरोचे अनुदानही दिले.

04:48.860 --> 04:59.346
यामध्ये समस्या अशी आहे की सत्तेत असलेले लोक आणि त्यांचे गुंड,
म्हणजेच स्थापित माध्यमे, 'गलत माहिती' काय समजले जाईल हे ठरवतात.

04:59.346 --> 05:04.883
त्यामुळे आश्चर्य वाटण्यासारखे नाही की तथाकथित
स्वतंत्र GADMO सल्लागार मंडळाचा एक सदस्य म्हणजे

05:04.883 --> 05:08.513
CeMAS चे व्यवस्थापकीय संचालक जोसेफ होल्नबर्गर आहे.

05:08.513 --> 05:14.751
CeMAS हा एक विचारमंच आहे जो
सत्ताधाऱ्यांच्या टीकाकारांना यहूदीविरोधी आणि षडयंत्र

05:14.751 --> 05:19.960
सिद्धांतकार म्हणून बदनाम करण्यात तज्ज्ञ आहे.

05:19.960 --> 05:27.753
शेवटचे पण तितकेच महत्त्वाचे म्हणजे, सल्लागार मंडळात प्रभावशाली
अमेरिकन विचारवंत संस्था अटलांटिक कौन्सिलचा एक सदस्य समाविष्ट आहे.

05:27.753 --> 05:34.420
या पार्श्वभूमीवर, माध्यमे तटस्थपणे आणि
वस्तुनिष्ठपणे का बातम्या देत नाहीत हे स्पष्ट होते, कारण ती

05:34.420 --> 05:39.400
सत्ताधाऱ्यांच्या अंमलबजावणी संस्थांपेक्षा काहीच नाहीत.

05:39.400 --> 05:46.093
त्यांचे काम म्हणजे निर्धारित केलेली, तथाकथित 'बरोबर' मते मांडणे.

05:46.093 --> 05:49.501
शेवटी, येथे एक मनोरंजक तपशील आहे:

05:49.501 --> 05:58.800
GADMO हे युरोपियन संघाच्या SOMA प्रकल्पाशी, म्हणजेच "गलत माहिती
आणि विश्लेषणासाठी सोशल मीडिया निरीक्षण केंद्र"शी जोडलेले आहे.

05:58.800 --> 06:04.477
लक्षात घेण्यासारखे म्हणजे, अल्डस हक्सले यांच्या अंधाऱ्या
विज्ञानकथा कादंबरी 'ब्रेव्ह न्यू

06:04.477 --> 06:11.640
वर्ल्ड'मध्ये राज्यकर्ते लोकसंख्या शांत आणि आज्ञाधारक
ठेवण्यासाठी वापरत असलेल्या औषधाचे नाव सोमा आहे.

06:11.640 --> 06:20.032
हेच खरं तर या भावनेनेच हे निरीक्षण केंद्रं नेटवर्क तयार
करतात आणि अधिकार्‍यांशी निष्ठावान तथ्य-तपासकांना योग्य,

06:20.032 --> 06:25.713
पूर्वनिर्मित कथानकांसह सर्व प्रकारच्या विषयांवर पुरवठा करतात.

06:25.713 --> 06:33.293
निष्कर्ष: dpa आणि त्यांच्या मागील लोकांसाठी
अभ्यासाच्या निष्कर्षांना वाकवणे इतके महत्त्वाचे का होते?

06:33.293 --> 06:42.580
एक कारण असू शकते की जागतिक सत्ताधारक डिजिटलकरणाची वाढ आणि
लोकांचा स्मार्टफोनवर अवलंबित्व वाढवण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत.

06:42.580 --> 06:50.502
किमान, २०२२ च्या वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरममध्ये नोकियाचे सीईओ पेक्का
लुंडमार्क यांनी असेच सांगितले, आणि असेही म्हणाले की

06:50.502 --> 06:58.166
त्यांना अपेक्षा आहे की सुमारे २०३० पर्यंत
दूरसंचार उपकरणे थेट आपल्या शरीरात प्रत्यारोपित केली जातील.

06:58.166 --> 07:04.287
या प्रकारे लोकांना नियंत्रित करणे अगदी सोपे होईल आणि
त्यामुळे निर्दिष्ट राजकीय मतांवरील कोणतीही अविश्वास

07:04.287 --> 07:08.260
किंवा प्रश्नचिन्ह निर्माण होण्यापासून प्रतिबंध करता येईल.

07:08.260 --> 07:16.113
दुसऱ्या शब्दांत: लोकसंख्येला शांत आणि
आज्ञाधारक ठेवणे – एका 'ब्रेव्ह न्यू वर्ल्ड'मध्ये!

07:16.113 --> 07:23.733
म्हणूनच स्मार्टफोनविषयीची टीकात्मक मते जागतिक
सत्ताधाऱ्यांना अवांछित वाटतात, यात आश्चर्य नाही.

07:23.733 --> 07:30.940
प्रिय प्रेक्षकांनो, हे उदाहरण स्पष्टपणे दाखवते
की बातमी संस्था आणि त्यांचे तथ्य तपासणारे

07:30.940 --> 07:36.760
व्यावसायिक हितसंबंधांपासून स्वतंत्र आणि मुक्त नसतात.

07:36.760 --> 07:44.800
जरी आपण बाह्यदृष्ट्या लोकशाही आहोत असे दिसत असले, तरी
शेवटी सर्व काही पडद्याआड काहीच लोकांच्या निर्णयावर ठरते.

07:44.800 --> 07:50.440
म्हणून जेव्हा मुलांच्या मोबाइल फोन वापरण्याचा प्रश्न
येतो, तेव्हा पूर्णपणे वेगळ्या उद्दिष्टांचा पाठलाग केला जातो

07:50.440 --> 07:54.313
– पण आपल्या मुलांच्या कल्याणाचा तर प्रश्नच उद्भवत नाही!

07:54.313 --> 08:04.328
OECD सारख्या जागतिक संस्थांनाही स्मार्टफोनच्या वाढत्या
वापरामुळे आपल्या मुलांवर होणाऱ्या अनपेक्षित आणि दूरगामी

08:04.328 --> 08:11.373
परिणामांबाबत स्पष्टीकरण देण्यात त्यांना कोणतीही रुची नाही.

08:11.373 --> 08:17.065
आणि शैक्षणिक कामगिरीतील घट हा नकारात्मक
परिणामांपैकी फक्त एक छोटासा पैलू आहे – जसे की अनेक Kla.TV

08:17.065 --> 08:21.986
कार्यक्रमांमध्ये आधीच दस्तऐवजीकरण केले गेले आहे.

08:21.986 --> 08:28.498
म्हणूनच जेव्हा माध्यमे, तथ्य तपासणारे किंवा तथाकथित
वैज्ञानिक संस्था तुम्हाला काय बरोबर आहे आणि काय चुकीचे आहे हे

08:28.498 --> 08:33.266
सांगण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा तुम्ही सावधगिरी बाळगावी.

08:33.266 --> 08:39.469
तुमचे निर्णयक्षमता आणि विवेक बाधित होऊ देऊ
नका; त्याऐवजी त्यांच्या विधानांची तपासणी करा

08:39.469 --> 08:43.819
आणि खोट्या माहिती व विकृतींविरुद्ध कारवाई करा.

08:43.819 --> 08:51.500
कारण तुम्ही ठरवता की तुम्ही आणि तुमच्या आजूबाजूचे लोक
त्यांच्या "औषधांना" तुम्हाला झोपेत बुडवू देणार का नाही.