Як таҳқиқоти кӯтоҳ аз ҷониби OECD нишон медиҳад, ки истифодаи аз ҳад зиёди смартфонҳо
сабаби коҳиши сатҳи натиҷаҳои хонандагон мебошад.
Охирин таҳқиқоти мактабии OECD PISA дар соли 2022 ин коҳиши натиҷаҳоро тасдиқ кард.
Андреас Шлейхер, сардори шуъбаи маориф дар ОЭСР, ба рӯзномаи ҳаррӯзаи шведии Dagens
Nyheter изҳороти баҳсбарангезеро иброз дошт:
Муносибати байни баста шудани мактабҳо ва талафи дониш он қадар қавӣ нест, ки мо байни истифодаи смартфон аз
ҷониби хонандагон ва пастшавии натиҷаҳои таҳсил мебинем.
Шветсия ва Дания ба хотири ин сабабҳо ҳатто истифодаи дастгоҳҳои рақамиро дар синфхона ба таври назаррас коҳиш додаанд.
Аҷиб аст, ки на OECD ва на ВАО намехостанд ин натиҷаҳоро нашр кунанд.
Масалан, баёнияи матбуотӣ дар бораи тадқиқот дар вебсайти OECD пайдо карда намешавад.
Ва ВАО? Ҳатто дар рӯзномаҳо сарлавҳаҳое мисли «Смартфонҳоро барои пастшавии сатҳи маориф айбдор кардан мумкин аст» набуд.
Ба ҷои ин, маҷаллаи DER SPIEGEL сарлавҳаро нашр кард:
"OECD тавсия медиҳад, ки телефонҳои мобилӣ дар синфхона бо мақсади мушаххас истифода шаванд" ва дар муқаддима навиштааст:
Хонандагоне, ки ҳамеша ба телефонҳои мобилии худ менигаранд, наметавонанд омӯзанд.
Аммо вақте ки телефонҳои мобилӣ дар синфхона бо мақсади муайян истифода мешаванд, ин ҳатто
метавонад муваффақияти омӯзиширо афзоиш диҳад.
Инро як таҳқиқоти OECD нишон медиҳад.
Бо ин роҳ, ДЕР ШПИҒЕЛ тавонист дар сарлавҳаи худ мазмуни таҳқиқотро пурра баръакс кунад.
Ҳарчанд ҳамаи натиҷаҳои зикршуда дар тадқиқот дорои лаҳни ҳушдордиҳанда буданд.
Аммо дар ҷое даъво нашудааст, ки истифодаи смартфон ба афзоиши муваффақияти омӯзишӣ оварда мерасонад.
Васоити ахбори оммавӣ дигари пешсаф, ба монанди маҷаллаи «DIE ZEIT» ва «ntv», низ дар бораи ин тадқиқот ба
таври хусусиятмандона ва таҳрифшуда гузориш додаанд.
Зеро ин ба таври возеҳ нишон медиҳад, ки смартфонҳо каммавриди мувофиқтарин воситаи таълимӣ
мебошанд, зеро онҳо хонандагонро аз дарс парешон мекунанд.
Аз ин рӯ, таҳқиқот возеҳан тавсия медиҳад, ки истифодаи телефонҳои мобилӣ манъ карда шавад, ҳарчанд бо баъзе маҳдудиятҳо.
Баръакс, гузоришҳои расонаҳо якдилона баръаксро иддао мекунанд, ё ҳадди ақал чизеро, ки ба
инсон фикр кардан ба баръаксро водор месозад.
Пас ин таҳрифи яксоншудаи натиҷаҳои тадқиқот аз куҷо сарчашма мегирад?
Баъзе васоити ахбори омма ҳатто хонандагонашонро огоҳ намекунанд, ки матни онҳо аслан маводи Агентии матбуоти Олмон (dpa) аст,
яъне мақолаҳое, ки пешакӣ аз ҷониби он агентиҳо таҳия шудаанд.
Ва ин бо вуҷуди он аст, ки онҳо онро қариб калима ба калима дар иқтибосҳо гирифтаанд.
Бар асоси ин, хабарнигорони Агентии матбуотии Олмон (dpa) гузоришеро, ки возеҳан нисбат ба смартфонҳо интиқодӣ буд,
ба гузорише табдил доданд, ки гӯё ҷонибдори рақамисозӣ буд.
Аммо DPA чӣ сабаб дорад, ки изҳоротро ба маънои баръакс тағйир диҳад?
Оё агентӣҳои хабарӣ вазифадор нестанд, ки хабарҳоро ба таври бетарафона, объективӣ ва мустақил гузориш диҳанд?
Аз ин рӯ, арзанда аст, ки ба пушти саҳнаҳои dpa назар андозем:
DPA – мисли APA , AFP ва гурӯҳи таҳқиқотии бо маблағгузории давлатӣ «CORRECTIV» – узви калидии GADMO мебошад.
GADMO маркази олмонӣ-австриягии мониторинги расонаҳои рақамӣ мебошад, ки дар ноябри соли 2022 таъсис
ёфтааст ва аз ҷониби Комиссияи Аврупо маблағгузорӣ мешавад.
Он шабакаҳои иҷтимоиро назорат мекунад ва ба манфиати ҳукуматҳо платформаҳои шабакаҳои иҷтимоиро идора мекунад.
GADMO иддао мекунад, ки мустақилона ва бе манфиатҳои тиҷоратӣ фаъолият мекунад.
Оё воқеан ҳамин тавр аст?
Лоиҳаи GADMO аз ҷониби Иттиҳоди Аврупо маблағгузорӣ мешавад ва вазифадор аст санҷад, ки оё платформаҳои васоити ахбори
иҷтимоӣ Кодекси амал оид ба дизинформатсияро иҷро мекунанд ё не.
Комиссия ҳама манфиат дорад, ки афкори номатлубро беобрӯ созад, зеро президенти Комиссияи Иттиҳоди Аврупо Урсула фон дер Лейен
дар Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ дар Давос дар январи соли 2024 даъват кард, ки диққат ба мубориза бо он чи
«дизинформатсия» номида мешавад, равона карда шавад.
Ҳукумати федералӣ инчунин як миллион евро аз пули андозсупорандагонро ба dpa ҳадя кард, то ВАО-и расмиро
таблиғ кунад ва бо рақибони мустақил, ки ҳукуматро интиқод мекунанд, мубориза барад – ки онро «дизинформация» меноманд.
Мушкили ин аст, ки онҳое, ки дар қудрат ҳастанд ва ёрдамчиёни онҳо, яъне ВАО-и расмӣ, муайян
мекунанд, ки чӣ чиз «диспропаганда» ҳисоб мешавад.
Пас, ҳеҷ тааҷҷубовар нест, ки яке аз аъзои гӯё мустақили Шӯрои машваратии GADMO Ҷозеф
Холнбургер, директори иҷроии CeMAS мебошад.
CeMAS як маркази таҳлилӣ аст, ки дар бадном кардани танқидгарони ҳокимият ҳамчун антисемитҳо ва
тарафдорони назарияҳои табаддулот тахассус дорад.
Ниҳоят, аммо на камтар аз ҳама, ба шӯрои машваратӣ узви фикргоҳи бонуфузи амрикоӣ Atlantic Council дохил аст.
Дар ин замина равшан мешавад, ки чаро васоити ахбори омма бетарафона ва объективӣ гузориш намедиҳанд, зеро онҳо чизе
ҷуз шохаҳои иҷроии онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, нестанд.
Вазифаи онҳо ин аст, ки назари муқарраршударо, ки гӯё «дуруст» аст, ифода кунанд.
Ниҳоят, ин ҷо як ҷузъи ҷолиб аст:
GADMO ба лоиҳаи SOMA-и Иттиҳоди Аврупо, «Назироти васоити ахбори иҷтимоӣ оид ба дизпропаганда ва таҳлил», пайваст аст.
Муҳим он аст, ки SOMA номи доруест, ки ҳукмронҳо дар романи торики илмӣ-фантастикии Олдос Ҳаксли «Ҷаҳони нави шуҷоъ»
барои ором ва тобеъ нигоҳ доштани аҳолӣ истифода мебаранд.
Маҳз дар ҳамин рӯҳ ин мушоҳидагоҳҳо шабака ташкил карда, факт-чекерҳои содиқ ба мақомотро дастгирӣ
мекунанд ва онҳоро бо нақшаҳои пешакӣ таҳияшуда ва мувофиқ оид ба ҳама гуна мавзӯъҳо таъмин менамоянд.
Хулоса: Чаро барои DPA ва онҳое, ки дар паси он буданд, ин қадар муҳим буд, ки натиҷаҳои таҳқиқотро таҳриф кунанд?
Яке аз сабабҳо метавонад ин бошад, ки қудратмандони ҷаҳонӣ мехоҳанд рақамисозиро афзоиш диҳанд
ва вобастагии мардумро ба смартфонҳо зиёд кунанд.
Ҳадди ақал, ҳаминро Пекка Лундмарк, директори иҷроияи Nokia, дар Форуми иқтисодии ҷаҳонии соли 2022 гуфт ва изҳор дошт, ки
ӯ интизор аст, то тақрибан соли 2030 дастгоҳҳои телекоммуникатсионӣ мустақиман дар баданҳои мо насб карда шаванд.
Бо ин роҳ назорат кардани мардум ва ба ин васила барангехтани ҳар гуна шубҳа ё савол нисбат ба
назари сиёсии муқарраршуда кори хеле осон мешуд.
Ба ибораи дигар: нигоҳ доштани аҳолиро ором ва итоаткор – дар «ҷаҳони нави шуҷоъ»!
Ҳамин аст, ки овозҳои интиқодӣ нисбат ба смартфонҳо дар миёни бозигарони асосии ҷаҳонӣ хуш пазируфта намешаванд.
Муҳтарам тамошобинон, ин мисол равшан нишон медиҳад, ки агентӣҳои хабарӣ ва санҷишгарони далелҳои онҳо ҳеҷ
гоҳ мустақил ва озод аз манфиатҳои тиҷоратӣ нестанд.
Ҳарчанд мо аз берун демократия менамоем, дар ниҳоят ҳама чизро чанд нафар дар паси парда муайян мекунанд.
Пас, вақте ки сухан дар бораи истифодаи телефонҳои мобилӣ аз ҷониби кӯдакон меравад, ҳадафҳои комилан дигар пайгирӣ
мешаванд – аммо ҳеҷ гоҳ на ба хотири некӯаҳволии фарзандони мо!
Ҳатто созмонҳои ҷаҳонӣ, монанди OECD, равшан манфиат надоранд, ки оқибатҳои пешгӯинашаванда ва васеъеро, ки истифодаи рӯз ба рӯз
афзояндаи смартфонҳо бар фарзандони мо хоҳад дошт, шарҳ диҳанд.
Ва пастшавии натиҷаҳои мактабӣ танҳо як ҷузъи хурди таъсироти манфӣ аст – чун аллакай дар бисёр барномаҳои Kla.TV сабт шудааст.
Аз ин рӯ, шумо бояд эҳтиёткор бошед, вақте ки васоити ахбори омма, санҷишгарони далелҳо ё ҳар гуна муассисаҳои ба ном
илмӣ мекӯшанд ба шумо бигӯянд, ки чӣ дуруст аст ва чӣ нодуруст.
Нагузоред, ки ҳукм ва дарки шумо аз шумо гирифта шавад, балки изҳороти онҳоро баррасӣ кунед
ва бар зидди дурӯғҳо ва таҳрифҳо чора андешед.
Зеро шумо қарор медиҳед, ки оё шумо ва атрофиёни шумо мегузоред, ки «маводи мухаддир»-и онҳо шуморо ба хоб баранд ё не.