1
00:00:00,000 --> 00:00:00,260


2
00:00:00,260 --> 00:00:06,448
Uphando olufutshane lwe-OECD lufumanisa ukuba
ukusetyenziswa kwe-smartphone ngokugqithisileyo

3
00:00:06,448 --> 00:00:11,260
kuyimbangela yokuhla kwamanqanaba okusebenza kwabafundi.

4
00:00:11,260 --> 00:00:19,333
Uphononongo lwamva nje lwezikolo lwe-OECD PISA
luka-2022 luqinisekisile oku kuhla kokusebenza.

5
00:00:19,333 --> 00:00:25,329
U-Andreas Schleicher, intloko yezemfundo kwi-OECD,
wenze le ngxelo ilandelayo iphikisanayo kwiphephandaba

6
00:00:25,329 --> 00:00:29,093
laseSweden elipapashwa yonke imihla i-Dagens Nyheter:

7
00:00:29,093 --> 00:00:36,828
Unxulumano phakathi kokuvalwa kwezikolo nokulahleka
kolwazi alomelelanga njengolona sibona phakathi kokusetyenziswa

8
00:00:36,828 --> 00:00:41,573
kwezmartphone ngabafundi nokuhla kwemiphumo yabo yezifundo.

9
00:00:41,573 --> 00:00:49,100
ISweden neDenmark zide zaciphisa kakhulu ukusetyenziswa
kwezixhobo zedijithali eklasini ngenxa yezi zizathu.

10
00:00:49,100 --> 00:00:57,860
Okunika umdla, nangona kunjalo, akukho namnye, i-OECD okanye
amajelo eendaba, owayenomdla wokwenza ezi ziphumo zaziwe luluntu.

11
00:00:57,860 --> 00:01:05,340
Umzekelo, isibhengezo sabezindaba malunga
nophononongo asifumaneki kwiwebhusayithi ye-OECD.

12
00:01:05,340 --> 00:01:11,845
Kwaye amajelo eendaba?
Kwanakwiiphephandaba, khange kubekho zihloko ezifana nesi:

13
00:01:11,845 --> 00:01:15,213
"Ii-smartphones zityala lokuwohloka kwemfundo".

14
00:01:15,213 --> 00:01:18,639
Endaweni yoko, iphephancwadi i-DER
SPIEGEL laphuma nesihloko esithi:

15
00:01:18,639 --> 00:01:23,480
"I-OECD icebisa ukusetyenziswa okujolisweyo kweefowuni
eziphathwayo eklasini" kwaye yabhala kwintshayelelo:

16
00:01:23,480 --> 00:01:28,286
Abafundi abahlala bejame kwiifowuni zabo abakwazi ukufunda.

17
00:01:28,286 --> 00:01:34,680
Kodwa xa iifowuni eziphathwayo zisetyenziswa ngendlela
ejolisiweyo eklasini, oku kunokwandisa impumelelo yokufunda.

18
00:01:34,680 --> 00:01:37,800
Oku kuboniswa luphando lwe-OECD.

19
00:01:37,800 --> 00:01:45,226
Ngale ndlela, i-DER SPIEGEL yakwazi ukuguqula
ngokupheleleyo umxholo wophononongo kwisihloko sayo.

20
00:01:45,226 --> 00:01:51,333
Nangona zonke iziphumo ezidweliswe
kuphando bezinomxholo wolumkiso.

21
00:01:51,333 --> 00:01:59,360
Nangona kunjalo, akukho ndawo ithetha ukuba ukusetyenziswa
kwe-smartphone kukhokelela kwimpumelelo eyandileyo ekufundeni.

22
00:01:59,360 --> 00:02:04,666
Ezinye izindaba eziphambili, ezifana nephephancwadi
i-"DIE ZEIT" kunye ne-"ntv", nazo ziye zanika

23
00:02:04,666 --> 00:02:09,020
ingxelo ngolu phononongo ngendlela eyodwa nengachanekanga.

24
00:02:09,020 --> 00:02:14,600
Kuba oku kwenza kucace gca ukuba
ii-smartphone aziyonto ifanelekanga kwaphela

25
00:02:14,600 --> 00:02:19,680
ekufundiseni, kuba ziphazamisa abafundi kwisifundo.

26
00:02:19,680 --> 00:02:27,406
Ngoko ke olu phononongo lucacisa ukuba
kuthintelwe iiselfowuni, nangona kukho iimida ezithile.

27
00:02:27,406 --> 00:02:33,101
Ngokwahlukileyo koko, iingxelo zamajelo eendaba
ngamxhelo mnye zithi kokuchaseneyo, okanye ubuncinci

28
00:02:33,101 --> 00:02:37,020
zithi into ekhokelela umntu ekucingeni okuchaseneyo.

29
00:02:37,020 --> 00:02:42,326
Ngoko ke, le nkohliso ifanayo yeziphumo zophononongo ivela phi?

30
00:02:42,326 --> 00:02:49,697
Ezinye iindawo zeendaba azibazisi nokubazisa abafundi bazo ukuba
umbhalo wazo ngokwenene yinto evela kwi-dpa agency, oko kukuthi,

31
00:02:49,697 --> 00:02:53,920
amanqaku alungiselelwe kwangaphambili yi-German Press Agency.

32
00:02:53,920 --> 00:02:59,313
Kwaye oku nangona beyicaphile
phantse ilizwi ngelizwi kwiingcaphulo.

33
00:02:59,313 --> 00:03:05,529
Ngokwale nto, iintatheli ze-German Press Agency (dpa)
zatshintsha ingxelo eyayigxeka ngokucacileyo ii-smartphones,

34
00:03:05,529 --> 00:03:09,293
zayenza ibonakale ngathi iyayixhasa i-digitalisation.

35
00:03:09,293 --> 00:03:14,186
Kodwa yeyiphi isizathu i-dpa enaso
sokujika iingxelo ukuze zithethe into echaseneyo?

36
00:03:14,186 --> 00:03:19,620
A zinyanzelekanga na iiarhente zeendaba ukuba zixele
ngendlela engakhethi cala, ethe qatha kwaye ezimeleyo?

37
00:03:19,620 --> 00:03:24,160
Ngoko ke, kufanelekile ukujonga ngasemva kwezigcawu kwi-dpa:

38
00:03:24,160 --> 00:03:36,200
I-dpa – kanye njenge-APA , i-AFP kunye neqela lophando elixhaswa
ngurhulumente i-"CORRECTIV" – lilungu elingundoqo le-GADMO .

39
00:03:36,200 --> 00:03:42,958
IGADMO liziko lokubeka iliso kumajelo eendaba
edijithali laseJamani nase-Austria elasekwa ngoNovemba

40
00:03:42,958 --> 00:03:47,573
2022 kwaye lixhaswa ngemali yiKomishoni yaseYurophu.

41
00:03:47,573 --> 00:03:55,300
Ijonga imidiya yoluntu kwaye ilawula
amaqonga emidiya yoluntu egameni likarhulumente.

42
00:03:55,300 --> 00:04:00,100
IGADMO ithi isebenza ngokuzimeleyo
kwaye ikhululekile kwiimfuno zorhwebo.

43
00:04:00,100 --> 00:04:02,280
Ingaba kunjalo ngokwenene?

44
00:04:02,280 --> 00:04:08,443
Iprojekthi i-GADMO ixhaswa ngemali yi-EU kwaye inikwe umsebenzi
wokujonga ukuba iiplatfomu zemidiya yoluntu

45
00:04:08,443 --> 00:04:15,146
ziyayisebenzisa na i-"Khowudi yokuSebenza
malunga neNkcazelo ePhosakeleyo" eyinyanzeliso.

46
00:04:15,146 --> 00:04:23,184
IKhomishini inomdla ongazenzisiyo wokudiliza izimvo
ezingamkelekanga, njengoko uMongameli weKhomishini ye-EU u-Ursula

47
00:04:23,184 --> 00:04:29,298
von der Leyen ebizele ukuba kugxilwe ekulweni
le nto kuthiwa 'yi-disinformation' kwiForam

48
00:04:29,298 --> 00:04:34,300
yezoQoqosho yeHlabathi eDavos ngoJanyuwari 2024.

49
00:04:34,300 --> 00:04:41,107
Urhulumente womdibaniso ukwabanikele nge-euro ezisukela kwisigidi
kwi-dpa, imali yabahlawuli berhafu, ukukhuthaza amajelo eendaba

50
00:04:41,107 --> 00:04:48,860
asele emisiwe nokulwa abo khuphisana nabo abazimeleyo nabagxeka
urhulumente – nto leyo ebizwa ngokuba "yinkcazelo-mbi".

51
00:04:48,860 --> 00:04:54,402
Ingxaki ngale nto yeyokuba abo baselulawulweni kunye
nabasekeli babo, amajelo eendaba amakhulu, ngabo

52
00:04:54,402 --> 00:04:59,346
abachaza ukuba yintoni na eya kuthiwa 'yi-disinformation'.

53
00:04:59,346 --> 00:05:04,728
Ngoko ke akumangalisi ukuba ilungu elinye
lebhodi yengcebiso ye-GADMO ekuthiwa izimele

54
00:05:04,728 --> 00:05:08,513
nguJosef Holnburger, umlawuli olawulayo we-CeMAS .

55
00:05:08,513 --> 00:05:14,970
I-CeMAS yingqungquthela yezazi ezigxile ekuthyezeleni
abagxeki babo abasemagunyeni, ibabiza ngabathiyileyo

56
00:05:14,970 --> 00:05:19,960
abayuda kunye nabantu abakholelwa kwiingcinga zoyelo.

57
00:05:19,960 --> 00:05:23,480
Okokugqibela kodwa kungekuko kancinci, ibhodi
yamacebiso iquka ilungu leqela

58
00:05:23,480 --> 00:05:27,753
elinempembelelo laseMelika labacebisi i-Atlantic Council.

59
00:05:27,753 --> 00:05:34,499
Ngenxa yale meko, kuyacaca ukuba kutheni amajelo eendaba
engaxeli ngokungathathi cala nangokwenyani, kuba eneneni

60
00:05:34,499 --> 00:05:39,400
ayingomnye wamaziko okunyanzelisa amandla abantu abanamandla.

61
00:05:39,400 --> 00:05:46,093
Umsebenzi wabo kukumela uluvo
olumiselweyo, ekucingelwa ukuba "luchanekile".

62
00:05:46,093 --> 00:05:49,501
Ekugqibeleni, nantsi inkcukacha enomdla:

63
00:05:49,501 --> 00:05:58,800
I- GADMO idityaniswe neprojekthi ye-EU i-SOMA, "iZiko
loQwalaselo lweMidiya yeNtlalo lokuNtshisa iNtsomi noHlalutyo".

64
00:05:58,800 --> 00:06:06,710
Okubalulekileyo kukuba, i-SOMA ligama leyeza elisetyenziswa
ngababusi kwincwadi yobuxoki-nzululwazi emnyama ka-Aldous Huxley

65
00:06:06,710 --> 00:06:11,640
ethi "Brave New World" ukugcina abemi bezolile kwaye bethobekile.

66
00:06:11,640 --> 00:06:18,459
Kukanye kulo moya apho ezi ziko zokujonga zidibana zenze
uthungelwano kwaye zixhasa abaqinisekisi beenyani abathembekileyo

67
00:06:18,459 --> 00:06:25,713
kubaphathi, zibabonelela ngamabali afanelekileyo,
asele elungisiwe kwangaphambili, kuwo onke uhlobo lwezihloko.

68
00:06:25,713 --> 00:06:33,293
Isiphelo: Kutheni kwakubaluleke kangaka kwi-dpa
nakwabo basemva kwayo ukujika iziphumo zophononongo?

69
00:06:33,293 --> 00:06:37,609
Esinye isizathu sisenokuba kukuba abalawuli abaphembelelayo
behlabathi bafuna ukunyanzelisa ukwanda

70
00:06:37,609 --> 00:06:42,580
kokusetyenziswa kwezobuchwepheshe bedijithali
kunye nokuxhomekeka kwabantu kwii-smartphone.

71
00:06:42,580 --> 00:06:50,260
Okungenani, yiloo nto ethethwe yi-CEO yakwaNokia uPekka Lundmark
kwiForam yoQoqosho yeHlabathi ka-2022, esongeza

72
00:06:50,260 --> 00:06:58,166
ngelithi ulindele ukuba izixhobo zonxibelelwano
zifakelwe ngqo emizimbeni yethu malunga nonyaka ka-2030.

73
00:06:58,166 --> 00:07:04,423
Ngale ndlela, kungaba lula kakhulu ukulawula abantu
kwaye ngaloo ndlela kuguqulwe nayiphi na ingakholwano

74
00:07:04,423 --> 00:07:08,260
okanye ukuthandabuza uluvo lwezopolitiko olumiselweyo.

75
00:07:08,260 --> 00:07:16,113
Ngamanye amazwi: ukugcina abantu bezolile kwaye
bethobela – kwihlabathi elitsha nelinesibindi!

76
00:07:16,113 --> 00:07:23,733
Akumangalisi ke ngoko, ukuba amazwi agxekayo ngesmartphone
angamkelekanga phakathi kwabaphethe amandla ehlabathini.

77
00:07:23,733 --> 00:07:31,388
Baphulaphuli abathandekayo, lo mzekelo ubonisa ngokucacileyo
ukuba ii-arhente zeendaba kunye nabavavanyi babo beqiniso

78
00:07:31,388 --> 00:07:36,760
azizimele kwaphela kwaye azikhululekanga kwimidla yorhwebo.

79
00:07:36,760 --> 00:07:44,800
Nangona ngaphandle sibonakala sisidemokhrasi, ekugqibeleni
yonke into igqitywa ngabantu abambalwa abasebenza ngasemva.

80
00:07:44,800 --> 00:07:50,320
Ngoko ke, xa kuziwa ekusetyenzisweni kweefowuni
eziphathwayo ngabantwana, kuye kugxilwe kwiinjongo ezahluke

81
00:07:50,320 --> 00:07:54,313
ngokupheleleyo – kodwa hayi impilontle yabantwana bethu!

82
00:07:54,313 --> 00:08:02,040
Kwanemibutho yehlabathi enjenge-OECD ngokucacileyo ayinamdla
wokucacisa iziphumo ezingalindelekanga nezifikelela kude

83
00:08:02,040 --> 00:08:11,373
eziya kubakho ngenxa yokusetyenziswa okukhulayo kwezixhobo
eziphathwayo zobuchwepheshe eziphezulu kubantwana bethu.

84
00:08:11,373 --> 00:08:17,105
Kwaye ukwehla kwemiphumela yezifundo licala
elinye nje elincinci leziphumo ezibi – njengoko

85
00:08:17,105 --> 00:08:21,986
sele kuchaziwe kwiinkqubo ezininzi zeKla.TV.

86
00:08:21,986 --> 00:08:28,731
Yiyo loo nto kufuneka ulumke xa amajelo eendaba, abaqinisekisi
beenyani okanye naziphi na iziko elizibiza ngokuba lelenzululwazi

87
00:08:28,731 --> 00:08:33,266
bezama ukukuxelela ukuba yintoni eyiyo nento engalunganga.

88
00:08:33,266 --> 00:08:39,403
Musa ukuvumela ukugweba nokwahlula kwakho
kuphazanyiswe; endaweni yoko, hlola iingxelo zabo kwaye

89
00:08:39,403 --> 00:08:43,819
uthathe amanyathelo ngokuchasene nobuxoki nokugwenxa.

90
00:08:43,819 --> 00:08:51,500
Kuba nguwe owenza isigqibo sokuba wena nabantu abakungqongileyo
niza kuvumela "iziyobisi" zabo zininyibele na okanye hayi.

