Kial la svisa AHV-kompensa fonduso, inkluzive de la pensiaj ŝparoj, estas submetata al la kontrolo
de usona kuratora banko, t.e. aktivaĵadministranto.
Simile al Germanio, monataj pensiaj pagoj al svisaj pensiuloj estas pagataj de la Asekuro pri Maljuneco kaj Postvivantoj
(AHV) laŭ la tiel nomata sistemo de pago laŭkonsume.
Tio signifas, ke la nunaj pensiaj pagoj estas farataj el la monataj kontribuoj de la laboranta loĝantaro.
Male ol Germanio, Svislando tamen ankoraŭ havas bone provizitan kompensan fondon AHV/IV/EO kun
aktivoj de proksimume 40 miliardoj da svisaj frankoj.
Ĉi tiu mono apartenas al la loĝantaro kaj servas kiel rezervo por la daŭraj pensiaj pagoj dum unu jaro.
Ĉi tiun monon administras Compenswiss, supozeble sendependa publika institucio de la Svisa
Konfederacio, fondita en 2017 kaj bazita en Ĝenevo.
Compenswiss ne nur kontrolas la monatajn pensiajn pagojn al rajtigitaj pensiuloj, sed ankaŭ
administras la kompensan fondon kun 40 miliardoj.
Kompreneble, ĉi tiu mono ne estas konservata en iu trezorejo, sed estas investita en valorpaperoj laŭ la reguligoj, kaj Compenswiss
bezonas deponejan bankon por teni ĉi tiujn valorpaperojn.
Ĝis nun la kuratoro de ĉi tiuj 40 miliardoj da valorpaperoj estis la ĉefa svisa banko UBS. Sed tio jam estas historio.
Post tendera proceduro, Compenswiss decidis, ke ĉi tiuj 40 miliardoj da svisaj frankoj en AHV-fondusoj ne plu
estu administrataj de svisa banko, sed de germana filio de la usona State Street Bank, kun sidejo en Bostono.
State Street, kune kun BlackRock kaj Vanguard, estas unu el la plej grandaj administrantoj de aktivoj en la mondo, kaj ĉi
tiuj kompanioj havas enorman potencon simple pro sia grandeco.
Tamen tio implicas masivajn riskojn por Svislando kaj la monon de pensiuloj.
Jen estis la ĉeftitolo de la NZZ (Neue Zürcher Zeitung) la 7-an de oktobro 2024:
La interesoj de Usono kaj Svislando ne ĉiam kongruas. Kiam ekzemple oni aboliciis la bankan sekreton, ni
vidis, kiom forte la usonanoj premis por trudi sian volon kiam estis dubo, diras Matter.
En ekstremaj kazoj la deponeja banko povus rifuzi liveri valorpaperojn. En kazo de urĝa situacio la Federacia
Konsilio havas pli bonajn agadajn eblojn kun svisa banko.
Compenswiss nun trovis konvene malgrandigi ĉi tiun riskon kaj publikigis gazetaran komunikon la 11-an de oktobro.
En la NZZ, Compenswiss skribas, interalie :
La risko, ke la usonaj aŭtoritatoj frostigos la aktivojn, estis analizita de Compenswiss kiel parto de la licito.
La okazo de ĉi tiu risko estis konsiderata tre neverŝajna. Ĉu tio ĝustas?
Profesoro pri bankleĝo, d-ro Rolf Sethe el la Universitato de Zuriko, dubas pri tio:
Jes, en ekstremaj kazoj Usono povus havi aliron al la kompensaj fondusoj de AHV, IV kaj EO per State Street. Ĉar State Street
tenas la financajn instrumentojn de la kompensaj fondusoj.
"Se vi volas retiri ĉi tiujn el la deponokonto, vi devas instrukcii al State Street, ke ĝi transdonu ilin al
deponokonto ĉe alia deponbanko," diras Rolf Sethe, profesoro pri bankleĝo ĉe la Universitato de Zuriko.
Tio signifas, ke sen la kunlaboro de State Street kiel deponeja banko, la AHV ne povas retiri la aktivojn.
Tio validas sendepende de kie la financaj instrumentoj estas fizike stokitaj.
Kiel usona banko, State Street estas submetita al usona juro. Se la usona registaro enkondukus sankciojn kontraŭ
Svislando, la banko estus devigita observi ilin, daŭrigis Sethe.
Ĉar Usono regule devigas siajn leĝojn eksterteritoriaĵe, ĝi verŝajne ordonus al la banko
ankaŭ devigi la sankciojn per siaj eŭropaj filioj.
Compenswiss havas mandaton ĉe la filio de State Street en Munkeno.
Rigardante la konduton de la usona administracio dum la lastaj 50 jaroj, ne estas neverŝajne, sed tre
verŝajne, ke Usono blokos aŭ eĉ ŝtelos eksterlandan posedaĵon en kazo de sankcioj aŭ disputoj.
Svislando jam spertis kelkajn tre malagrablajn kaj multekostajn spertojn pri tio.
Post la Dua Mondmilito, Svislando devis pagi kvaronon de miliardo da svisaj frankoj (astronomia sumo tiutempe) en laŭpagoj
laŭ la Vaŝingtona Interkonsento pro nepartopreno en la milito.
Finfine, la postulita pago estis reduktita je kvindek procentoj.
Kvankam Svislando post la Dua Mondmilito neniam tuŝis la tiel nomatajn "senposedajn aktivojn" – neniam forigis
ilin per ŝtata konfisko, kiel faris aliaj landoj – ĝi estis devigita pagi miliardojn kiel kompenson.
Banka sekreto, kiu ankaŭ validiĝis por eksterlandanoj, estis forprenita de Svislando per financa ĉantaĝo,
minacante ekskludi ĝin el internaciaj pagotransakcioj.
Laste sed ne malplej grave, UBS estis devigita sub premo de la usona administracio transpreni la malsanan Credit
Suisse, tiel kreante pulvorbarelon por la svisaj impostpagantoj.
Kla.TV raportis pri tio la 28-an de aprilo 2023 kaj la 24-an de novembro 2023.
En la lasta pasinteco, Usono montris sur granda skalo kiel ĝi traktas la aktivojn de
aliaj landoj kiam ĝi trudas al ili sankciojn.
La usona administracio trudis sankciojn al Rusio kaj, farante tion, blokis 260 miliardojn da
dolaroj tutmonde apartenantajn al la Rusa Nacia Banko.
Usono neniam estis sentema pri la posedaĵoj de aliaj homoj.
Kio instigis la bankan giganton State Street oferti en la Compenswiss-tenderon kaj
anstataŭigi UBS kiel administranton de aktivoj?
Kial la mandato por administri la aktivojn de AHV estis atribuita al alia, kaj nun eksterlanda, kuratoro?
Kion malbone faris la malnova kuratoro, UBS? Kio igas State Street pli bona?
Kutime la jara gardkotizo, kiun postulas banko-gardisto, varias inter 0,01% kaj 0,05% de la aktivoj sub
administrado, depende de la komplekseco de la aktiva administrado kaj de la kontraktaj detaloj.
Kun aktivoj de 40 miliardoj da CHF, tio egalus al proksimume: 1 234 321 ĉe 0,01 %: 4 milionoj da CHF
jare 1 234 321 ĉe 0,05 %: 20 milionoj da CHF jare
Tamen, la tutmondaj enspezoj de State Street Corporation atingis proksimume 18,36 miliardojn da usonaj dolaroj
en 2023, kun la plimulto devenanta de kuratoreco, aktiva administrado kaj aliaj financaj servoj.
La svisa kaj germana merkatoj verŝajne konsistigas nur malgrandan parton de la tuta komerco,
precipe en la rolo de gardbanko por instituciaj aktivoj.
Konsiderante, ke eĉ avino devus trikadi dum longa tempo por gajni 4 milionojn da svisaj frankoj, la svisa/germana administrado
de State Street certe festis la profiton el ĉi tiu mandato.
Kutime oni ĉiam konvene festas gajnon de oferto, ĉar se ĝi ne estus profita, oni plej
verŝajne ne estus peninta partopreni en ĝi.
Tamen, esti profitodona ne nepre signifas, ke vi atingis nur kontinuan enspezfluon, kiu devus kovri
viajn kostojn; eble ekzistas ankaŭ aliaj kialoj.
Kaj kiel kontribuantoj al la AHV, ni kompreneble interesiĝus pri tiuj.
Ĉu la veraj motivoj povus esti, ke laŭ usona juro la aktivoj de AHV povus esti frostigitaj sur malfortaj bazoj?
Meze de ĉi tiuj diskutoj, iuj politikistoj jam postulas, ke estontece publikaj aktivoj estu
administrataj sendepende de la ĉefaj usonaj bankoj.
Ili postulas pli grandan kontrolon kaj travideblecon pri tio, kiel kaj kie la mono de la AHV-fondo estas investita.
Ĉi tiu kazo tuŝas ĉiujn loĝantojn de Svislando. Ĝi koncernas la monon kaj pensiojn de ĉiuj loĝantoj.
AHV-aktivoj devas resti en Svislando kaj sub svisa kontrolo!
Vi povas prunti vian voĉon al ĉi tiu postulo subtenante la kampanjon kaj peticion de la svisa gazeto
Schweizerzeit titolitan "Das AHV-Vermögen bleibt in der Schweiz" (AHV-aktivoj restas en Svislando).
La kolektoperiodo daŭras ĝis la fino de januaro 2025. Vi povas trovi la subskribfolion en la blua informujo sub ĉi tiu programo.