He aha i raro ai te pūtea whakawhāngai AHV o Switzerland, tae atu ki ngā pūtea penihana kua whakaora, i te mana whakahaere
o tētahi pēke kaitiaki nō Amerika, arā, te kaiwhakahaere rawa.
Pērā ki Tiamana, ka utua ia marama ngā utu penihana ki ngā kaumātua o Switzerland e te Inihua mō te
Pakeketanga me ngā Kaitiaki (AHV) mai i te pūnaha e kīia nei ko te utu i te wā e haere ana.
Ko te tikanga o tēnei, ka utua ngā utu penihana o nāianei mā ngā koha ā-marama a te hunga e mahi ana.
Heoi, kāore i te rite ki Tiamana, kei a Huitene tonu he pūtea utu AHV/IV/EO kua tino kī, ā,
he rawa tata ki te 40 piriona frāni Huitene.
Ko tēnei moni nō te iwi, ā, he pūtea pūmau hei utu i ngā penihana mō tētahi tau katoa.
Ka whakahaerehia tēnei moni e tētahi whakahaere tūmatanui ā-motu e ai ki te mea he motuhake, i
whakatūria i te tau 2017, arā ko Compenswiss, kei Geneva.
Ehara a Compenswiss i te mea e aroturuki noa ana i ngā utu penihana ā-marama ki ngā kaiwhiwhi penihana e tika ana, engari
ka whakahaere hoki i te pūtea utu whakawātea e 40 piriona.
Āe mārika, kāore tēnei moni e puritia ana i roto i tētahi pouaka haumaru, engari ka whakangao ki ngā taonga
pūtea e ai ki ngā ture, ā, me whai pēke kaitiaki a Compenswiss hei pupuri i ēnei taonga pūtea.
Ki tēnei wā, ko UBS, te pēke matua o Switzerland, te kaitiaki o ēnei 40 piriona tāra o ngā rawa
haumitanga. Engari kua riro kē tērā hei hītori.
Whai muri i te tukanga tono, i whakatau a Compenswiss kia kaua e whakahaerehia e tētahi pēke Huitana ēnei 40 piriona franc Huitana
o ngā pūtea AHV, engari kia whakahaerehia e tētahi peka Tiamana o te Pēke State Street o Amerika, kei Boston tōna tari matua.
Ko State Street, me BlackRock me Vanguard, tētahi o ngā kaiwhakahaere rawa nui rawa atu o te ao, ā, he nui
rawa te mana ka taea e ēnei kamupene nā tō rātou rahi.
Heoi, ka puta he tūraru nui mō Switzerland me ngā moni o ngā kaumātua.
Koinei te taitara o te NZZ (Neue Zürcher Zeitung) i te 7 o Oketopa 2024:
Ehara i te mea ka hāngai tonu ngā hiahia o Amerika me o Switzerland. I te whakakore i te muna pēke, hei tauira, i
kite mātou i te kaha o ngā Amerikana ki te whakapau kaha kia tutuki ā rātou hiahia i te wā e ruarua ana, e ai ki a Matter.
I ngā take tino taumaha, ka taea e te pēke kaitiaki te whakahē i te tuku i ngā taonga pūtea. Ki te puta he
ohorere, he kōwhiringa pai ake ā te Kaunihera ā-Motu mō ngā mahi ki tētahi pēke o Switzerland.
Kua whakatauhia e Compenswiss ināianei kia whakaiti i tēnei tūraru, ā, i tukuna e ia he pānui pāpāho i te 11 o Oketopa.
I roto i te NZZ, e tuhi ana a Compenswiss, i waenga i ētahi atu mea :
I tātaritia e Compenswiss te tūraru ka whakamātauria e ngā mana whakahaere o Amerika ngā rawa hei wāhanga o te tono.
I whakaarohia he tino iti rawa te tūponotanga o tēnei mōrearea. He tika tērā?
Kei te ruarua tēnei a Dr Rolf Sethe, he kaiako ture pēke nō Te Whare Wānanga o Zurich:
Āe, i ngā āhuatanga tino taumaha, ka taea e te United States te uru atu ki ngā pūtea utu mō AHV, IV me EO mā State Street. Nō
te mea kei a State Street ngā taputapu pūtea o aua pūtea utu.
"Mēnā e hiahia ana koe ki te tango i ēnei mai i te pūkete tiaki, me whakahau koe i a State Street kia whakawhitia ēnei ki
tētahi pūkete tiaki i tētahi atu pēke kaitiaki," e ai ki a Rolf Sethe, he tumuaki mō te ture pēke i Te Whare Wānanga o Zurich.
Ko te tikanga, mehemea kāore te State Street, hei pēke kaitiaki, e mahi ngātahi, kāore e taea e te AHV te tango i ngā rawa.
Ka pā tēnei ahakoa kei hea ngā taputapu pūtea e puritia ana ā-tinana.
Hei pēke o Amerika, kei raro a State Street i ngā ture o Amerika. Mēnā ka whakatūria e te kāwanatanga o Amerika he
here ki Uropi, me ū te pēke ki ēnei here, i kī tonu a Sethe.
Nā te mea ka whakatinana tonu a Amerika i āna ture ki waho o ōna rohe, tērā pea ka whakahau ia i te pēke kia
whakatinana hoki i ngā here mā āna kamupene pēke o Europi.
Kei a Compenswiss te kawenga ki te kamupene pūtau a State Street i Munich.
Ki te titiro ki ngā whanonga a te kāwanatanga o Amerika i roto i ngā 50 tau kua pahure, ehara i te mea kāore e taea, engari
he tino pea ka aukati, ka tāhae rānei a Amerika i ngā rawa o tāwāhi i te wā o ngā whiu ā-ōhanga, o ngā tautohe rānei.
Kua pā kē ki Switzerland ētahi wheako tino kino, tino utu hoki mō tēnei.
I muri i te Pakanga Tuarua o te Ao, i hiahiatia a Switzerland kia utua he hauwha piriona franc Swiss (he moni nunui
rawa i taua wā) i ngā wāhanga utu i raro i te Whakaaetanga o Washington mō tōna kore whai wāhi ki te pakanga.
I te mutunga, i whakaitia te utu i tonoa kia rima tekau ōrau.
Ahakoa kāore a Switzerland i pa ki ngā rawa e kīia nei he "rawa kāore he rangatira" i muri i te Pakanga Tuarua o te Ao – kāore
hoki i whakakore i aua rawa mā te tango a te kāwanatanga, pērā i ētahi atu whenua – i
herea ia ki te utu piriona hei utu whakawātea.
I tangohia te muna pēke i a Switzerland, tae atu ki ngā tāngata nō tāwāhi, mā te whakatumatuma pūtea, mā te
whakatūpato kia whakakorehia ia i ngā whakawhitinga utu ā-ao.
Hei whakamutunga, ahakoa ehara i te mea iti rawa, i whakamanatia a UBS kia tango i a Credit Suisse e pangia ana i raro i
te pēhanga a te kāwanatanga o Amerika, ā, nā konei i waihangatia he ipu puehu mō ngā kaiutu tāke o Switzerland.
I pūrongo a Kla.TV mō tēnei i te 28 o Āperira 2023 me te 24 o Noema 2023.
I ngā rā tata nei, kua whakaatu te United States o Amerika i te whānuitanga nui me pēhea tōna whakahaere i ngā rawa o
ētahi atu whenua ina whakatūria e ia ngā here ki a rātou.
I whakatūria e te kāwanatanga o Amerika ngā herenga ki Rūsia, ā, nā konei i aukati i te 260 piriona
tāra o te ao e pā ana ki te Peeke ā-Motu o Rūsia.
Kāore a Amerika i te māharahara mō ngā rawa o ētahi atu.
He aha i akiaki ai i te rangatira pēke a State Street kia tuku tono ki te tuku tono a Compenswiss,
ā, kia whakakapi i a UBS hei kaiwhakahaere rawa?
He aha i whakawhiwhia ai te kawenga whakahaere i ngā rawa AHV ki tētahi atu kaitiaki, ā, ināianei he kaitiaki nō tāwāhi?
He aha te hē i mahia e te kaitiaki tawhito, a UBS? He aha te mea e pai ake ai a State Street?
I te nuinga o te wā, kei waenga i te 0.01% me te 0.05% o ngā rawa e whakahaerehia ana te utu tiaki ā-tau e utua ana
e te pēke kaitiaki, i runga i te matatini o te whakahaere rawa me ngā taipitopito o te kirimana.
Me ngā rawa e 40 piriona CHF, ko tēnei pea: 1,234,321 I te 0.01%: 4 miriona CHF ia tau
1,234,321 I te 0.05%: 20 miriona CHF ia tau
Heoi, i te tau 2023, i tata ki te 18.36 piriona tāra US ngā whiwhinga ā-ao a State Street Corporation, ā,
ko te nuinga i ahu mai i ngā ratonga tiaki rawa, te whakahaere rawa me ētahi atu ratonga pūtea.
Ko ngā mākete o Switzerland me Tiamana pea e whai wāhanga iti ana ki te pakihi whānui, otirā i
roto i te tūranga pēke kaitiaki mō ngā rawa ā-tari.
Ki te whakaaro me roa rawa te wā e raranga ai tētahi kuia kia whiwhi i te 4 miriona CHF, me whakanui rawa atu e te whakahaere
Huitana/Tiamana o State Street te hua o tēnei kawenga.
Hei tikanga, ka whakanui tika i te wini i te tēdera, nā te mea mēnā kāore i te whai hua, kāore
pea koe i whakapau kaha ki te whai wāhi ki reira.
Heoi, ehara i te mea mā te whai hua nui anake koe i whiwhi ai i tētahi rerenga moni
tonu hei kapi i ō utu; tērā pea he take kē anō.
Ā, hei kaiwhakauru ki te AHV, ka tino hiahia mātou ki ēnei.
Ka taea pea ko ngā take tūturu, i raro i te ture o Amerika, ka taea te whakamāro i ngā rawa o AHV i runga i ngā take ngoikore?
I waenga i ēnei whakawhitiwhiti kōrero, kei te karanga kē ētahi kaitōrangapū kia whakahaere motuhake ngā
rawa tūmatanui i ngā pēke matua o Amerika ā muri ake nei.
Kei te tono rātou kia nui ake te mana whakahaere me te mārama mō te āhua me te wāhi e whakangao ai ngā moni o te pūtea AHV.
Ka pā tēnei take ki ngā tāngata katoa e noho ana i Switzerland. E pā ana ki ngā moni me ngā penihana o ngā kainoho katoa.
Me noho tonu ngā rawa AHV ki Switzerland, ā, me noho i raro i te mana whakahaere a Switzerland!
Ka taea e koe te tuku i tō reo ki tēnei tono mā te tautoko i te kaupapa me te petihana a te niupepa Huitana,
Schweizerzeit, e kīia nei ko "Das AHV-Vermögen bleibt in der Schweiz" (Ka noho tonu ngā rawa AHV ki Huitana).
Ka tae te wā kohi ki te mutunga o Hānuere 2025. Ka kitea e koe te pepa hainatanga i roto i te
pouaka pārongo kikorangi kei raro i tēnei hōtaka.