Pse fondi kompensues i AHV-së zvicerane, duke përfshirë kursimet pensionale, po vihet nën kontrollin e
një banke ruajtëse amerikane, dmth menaxheri i aseteve.
Ngjashëm me Gjermaninë, pagesat mujore të pensioneve për pensionistët zviceranë paguhen nga Sigurimi i Pleqërisë dhe i
Mbijetuesve (AHV) nga i ashtuquajturi sistemi pay-as-you-go.
Kjo do të thotë që pagesat aktuale të pensioneve bëhen nga kontributet mujore të popullsisë punëtore.
Ndryshe nga Gjermania, megjithatë, Zvicra ende ka një fond kompensimi AHV/IV/EO të mirë-pajisur me
asete prej rreth 40 miliardë frangash zvicerane.
Këto para i përkasin popullatës dhe shërbejnë si një kursim për pagesat e pensionit që vazhdojnë për një vit.
Këto para menaxhohen nga Compenswiss, një institucion publik supozuar i pavarur i Konfederatës
Zvicerane, themeluar në vitin 2017 dhe me seli në Gjenevë.
Compenswiss jo vetëm që monitoron pagesat mujore të pensioneve për pensionistët e kualifikuar, por
gjithashtu menaxhon fondin e kompensimit me 40 miliardë.
Sigurisht, këto para nuk mbahen në ndonjë depo, por investohen në tituj në përputhje me rregulloret, dhe Compenswiss ka
nevojë për një bankë depozituese për t'i mbajtur këta tituj.
Deri tani, kujdestari i këtyre 40 miliardë titujve ishte banka kryesore zvicerane UBS. Por tani kjo është histori.
Pas një procesi tenderimi, Compenswiss vendosi që këto 40 miliardë franga zvicerane në fondet AHV të mos
menaxhoheshin më nga një bankë zvicerane, por nga një degë gjermane e bankës amerikane State Street, me seli në Boston.
State Street, së bashku me BlackRock dhe Vanguard, është një nga menaxherët më të mëdhenj të aseteve në botë, dhe
këto kompani kanë një fuqi potenciale të jashtëzakonshme thjesht për shkak të madhësisë së tyre.
Megjithatë, kjo nënkupton rreziqe të mëdha për Zvicrën dhe paratë e pensionistëve.
Kjo ishte kryetitulli i NZZ (Neue Zürcher Zeitung) më 7 tetor 2024:
Interesat e SHBA-së dhe Zvicrës nuk përputhen gjithmonë. Kur u hoq sekreti bankar, për shembull, pamë sa
shumë amerikanët ushtruan presion për të marrë atë që donin kur ishin në dyshim, thotë Matter.
Në raste ekstreme, banka depozituese mund të refuzojë të dorëzojë titujt. Në rast emergjence, Këshilli
Federal ka më shumë mundësi veprimi me një bankë zvicerane.
Compenswiss tani ka konsideruar të arsyeshme ta minimizojë këtë rrezik dhe ka lëshuar një njoftim për shtyp më 11 tetor.
Në NZZ, Compenswiss shkruan, ndër të tjera :
Rreziku që autoritetet amerikane të ngrijnë asetet u analizua nga Compenswiss si pjesë e tenderit.
Shfaqja e këtij rreziku u konsiderua shumë e pamundur. A është kështu?
Professori i së drejtës bankare Dr Rolf Sethe nga Universiteti i Cyrihut dyshon për këtë:
Po, në raste ekstreme, SHBA mund të ketë akses në fondet e kompensimit për AHV, IV dhe EO përmes State
Street. Kjo sepse State Street mban instrumentet financiare të fondeve të kompensimit.
"Nëse dëshironi t'i tërhiqni këto nga llogaria e kujdestarisë, duhet t'i urdhëroni State Street t'i transferojë në një llogari
kujdestarie në një bankë tjetër depozituese," thotë profesori i së drejtës bankare Rolf Sethe nga Universiteti i Cyrihut.
Kjo do të thotë se pa bashkëpunimin e State Street si bankë kujdestare, AHV nuk mund të tërheqë asetet.
Kjo vlen pavarësisht se ku ruhen fizikisht instrumentet financiare.
Si një bankë amerikane, State Street i nënshtrohet ligjit amerikan. Nëse qeveria amerikane do të
vendoste sanksione ndaj Zvicrës, banka do të ishte e detyruar t'i përmbushte ato, vazhdoi Sethe.
Duke qenë se SHBA-ja zbaton rregullisht ligjet e saj në mënyrë ekstraterritoriale, ajo me shumë gjasa do t'i urdhëronte bankës
që t'i zbatojë sanksionet edhe përmes filialeve të saj evropiane.
Compenswiss ka mandatin në filialen e State Street në Mynih.
Duke parë sjelljen e administratës amerikane gjatë 50 viteve të fundit, nuk është e pamundur, por shumë e mundshme
që SHBA-ja do të bllokojë ose madje do të vjedhë pronën e huaj në rast sanksionesh ose mosmarrëveshjesh.
Zvicra tashmë ka pasur disa përvoja shumë të pakëndshme dhe të kushtueshme me këtë.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Zvicrës iu kërkua të paguante një çerek miliard frangë zvicerane (një shumë
astronomike në atë kohë) me këste sipas Marrëveshjes së Uashingtonit për mosmarrjen pjesë në luftë.
Në fund, pagesa e kërkuar u reduktua me pesëdhjetë për qind.
Megjithëse Zvicra kurrë nuk i preku të ashtuquajturat "asete pa pronar" pas Luftës së Dytë Botërore – kurrë nuk i bëri
të zhduken përmes konfiskimit shtetëror siç bënë vendet e tjera – ajo u detyrua të paguante miliarda si kompensim.
Sekreti bankar, i cili aplikohej edhe për të huajt, iu hoq Zvicrës përmes shantazhit financiar, duke kërcënuar se do
ta përjashtonin nga transaksionet ndërkombëtare të pagesave.
Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, UBS u detyrua të marrë nën kontroll Credit Suisse-in e sëmurë nën
presionin e administratës amerikane, duke krijuar kështu një fuçi baruti për tatimpaguesit zviceranë.
Kla.TV raportoi për këtë më 28 prill 2023 dhe më 24 nëntor 2023.
Kohët e fundit, SHBA-ja ka demonstruar në shkallë të gjerë se si trajton pasuritë e
vendeve të tjera kur u vendos sanksione atyre.
Administrata amerikane vendosi sanksione ndaj Rusisë dhe, duke vepruar kështu, bllokoi 260 miliardë dollarë në
mbarë botën që i përkisnin Bankës Kombëtare të Rusisë.
SHBA-ja kurrë nuk ka qenë e ndjeshme ndaj pasurive të të tjerëve.
Çfarë e shtyu gjigantin bankar State Street të bënte ofertë në tenderin e Compenswiss dhe
të zëvendësonte UBS-në si menaxher i aseteve?
Pse mandati për menaxhimin e aseteve të AHV-së iu dha një administruesi tjetër, dhe tani të huaj?
Çfarë bëri gabim besniku i vjetër, UBS? Çfarë e bën State Street më të mirë?
Zakonisht, tarifa vjetore e kujdestarisë që ngarkohet nga një bankë kujdestare varion midis 0.01% dhe 0.05% të
aseteve nën menaxhim, në varësi të kompleksitetit të menaxhimit të aseteve dhe detajeve kontraktuale.
Me aktive prej 40 miliardë CHF, kjo do të përbënte rreth: 1,234,321 Me 0.01%: 4 milionë CHF
në vit 1,234,321 Me 0.05%: 20 milionë CHF në vit
Megjithatë, të ardhurat globale të State Street Corporation arritën në rreth 18,36 miliardë dollarë amerikanë
në vitin 2023, me shumicën që vinte nga ruajtja, menaxhimi i aseteve dhe shërbime të tjera financiare.
Tregjet zvicerane dhe gjermane ndoshta përbëjnë një pjesë të vogël të biznesit të përgjithshëm, veçanërisht
në rolin e bankës kujdestare për asetet institucionale.
Duke marrë parasysh se edhe një gjyshe do të duhej të thurte për një kohë të gjatë për të fituar 4 milionë
CHF, menaxhmenti zviceran/gjerman i State Street padyshim që ka festuar fitimin nga ky mandat.
Si rregull, fitimi i një tenderi festohet gjithmonë siç duhet, sepse nëse nuk do të ishte fitimprurës, me
shumë gjasa nuk do të ishte munduar të merrte pjesë.
Megjithatë, të qenit fitimprurës nuk do të thotë domosdoshmërisht që keni arritur vetëm një rrjedhë të
vazhdueshme të të ardhurave që duhet të mbulojë shpenzimet tuaja; mund të ketë edhe arsye të tjera.
Dhe si kontribuues në AHV, natyrisht do të ishim të interesuar për ato.
A mund të jenë motivet e vërteta se, sipas ligjit amerikan, pasuritë e AHV mund të ngrijnë mbi baza të dobëta?
Gjatë këtyre diskutimeve, disa politikanë tashmë po kërkojnë që pasuritë publike në të ardhmen të
menaxhohen në mënyrë të pavarur nga bankat e mëdha amerikane.
Ata po kërkojnë më shumë kontroll dhe transparencë në lidhje me mënyrën dhe vendin ku investohen paratë e fondit AHV.
Ky rast prek të gjithë banorët e Zvicrës. Ai lidhet me paratë dhe pensionet e të gjithë banorëve.
Pasuritë e AHV-së duhet të mbeten në Zvicër dhe nën kontrollin zviceran!
Ju mund t'i jepni zë kësaj kërkese duke mbështetur fushatën dhe peticionin e gazetës zvicerane Schweizerzeit
me titullin "Das AHV-Vermögen bleibt in der Schweiz" (Pasuritë e AHV mbeten në Zvicër).
Periudha e mbledhjes zgjat deri në fund të janarit 2025. Mund ta gjeni fletën e nënshkrimit në
kutinë e informacionit blu më poshtë këtij programi.