1
00:00:00,000 --> 00:00:00,096


2
00:00:00,096 --> 00:00:07,187
Нигә Швейцариянең AHV компенсация фонды, шул
исәптән пенсия саклыклары, американ сакчы банкы,

3
00:00:07,187 --> 00:00:12,020
ягъни активлар белән идарә итүче контроленә күчә.

4
00:00:12,020 --> 00:00:18,638
Германиягә охшаш рәвештә, Швейцария пенсионерларына айлык пенсия
түләүләре «Олы яшьтәгеләргә һәм аларның туганнары

5
00:00:18,638 --> 00:00:25,091
вафатыннан соң калучыларга иминият» (AHV)
тарафыннан шунда ук түләү системасы нигезендә башкарыла.

6
00:00:25,091 --> 00:00:32,878
Бу хәзерге пенсия түләүләре эшләүче
халыкның айлык кертемнәреннән түләнүен аңлата.

7
00:00:32,878 --> 00:00:39,507
Германиядән аермалы буларак, Швейцариядә әле дә якынча
40 миллиард швейцария франкы күләмендә активлары

8
00:00:39,507 --> 00:00:43,993
булган AHV/IV/EO компенсация фонды яхшы запаслы булып кала.

9
00:00:43,993 --> 00:00:53,186
Бу акча халыкка карый һәм бер ел дәвамында
даими пенсия түләүләре өчен запас булып тора.

10
00:00:53,186 --> 00:01:00,228
Бу акчалар 2017 елда оештырылган һәм Женевада
урнашкан Швейцария Конфедерациясенең, диләр, бәйсез

11
00:01:00,228 --> 00:01:04,747
дәүләт учреждениесе Compenswiss тарафыннан идарә ителә.

12
00:01:04,747 --> 00:01:12,307
Compenswiss тиешле пенсия алучыларга айлык
пенсия түләүләрен генә күзәтеп калмый, ә 40

13
00:01:12,307 --> 00:01:17,003
миллиардлы компенсация фондын да идарә итә.

14
00:01:17,003 --> 00:01:26,590
Әлбәттә, бу акчалар сейфта сакланмый, ә кагыйдәләргә туры
китереп кыйммәтле кәгазьләргә инвестицияләнә, һәм Compenswissка

15
00:01:26,590 --> 00:01:32,670
бу кыйммәтле кәгазьләрне саклау өчен кастодиан банк кирәк.

16
00:01:32,670 --> 00:01:42,051
Хәзергә кадәр бу 40 миллиардлык кыйммәтле кәгазьләрнең сакчысы
төп Швейцария банкы UBS иде. Ләкин хәзер бу инде үткән хәл.

17
00:01:42,051 --> 00:01:49,603
Тендер үткәрү нәтиҗәсендә Compenswiss бу 40 миллиард Швейцария
франкы күләмендәге AHV фондларын Швейцария банкы

18
00:01:49,603 --> 00:01:58,088
түгел, ә Бостонда урнашкан Американың State Street Bank
банкының Германиядәге филиалы идарә итәргә карар кылды.

19
00:01:58,088 --> 00:02:04,880
State Street, BlackRock һәм Vanguard белән бергә, дөньядагы
иң зур активлар белән идарә итүче компанияләрнең берсе, һәм

20
00:02:04,880 --> 00:02:10,360
алар үзләренең зурлыгы аркасында гаять зур потенциаль көчкә ия.

21
00:02:10,360 --> 00:02:15,677
Ләкин бу Швейцария һәм пенсионерларның
акчалары өчен зур куркынычлар тудыра.

22
00:02:15,677 --> 00:02:24,482
Бу 2024 елның 7 октябрендә NZZ (Neue
Zürcher Zeitung) газетасының баш мәкаләсе иде:

23
00:02:24,482 --> 00:02:33,765
АКШ һәм Швейцария мәнфәгатьләре һәрвакыт туры килми. Мәсәлән,
банк серлеге бетерелгәндә, шик тудыганда американнар үзләре

24
00:02:33,765 --> 00:02:39,480
теләгәнчә эш итү өчен ничек көчләп тырышканын күрдек, ди Маттер.

25
00:02:39,480 --> 00:02:46,414
Авыр очракларда сакчы банк кыйммәтле кәгазьләрне
тапшырудан баш тарта ала. Ашыгыч хәлдә Федераль Шураның

26
00:02:46,414 --> 00:02:51,760
Швейцария банкы белән эш итү өчен яхшырак чаралары бар.

27
00:02:51,760 --> 00:03:00,520
Compenswiss хәзер бу куркынычны киметүне урынлы дип
тапты һәм 11 октябрьдә матбугат өчен белдерү чыгарды.

28
00:03:00,520 --> 00:03:04,877
NZZ газетасында Compenswiss, башка
әйберләр арасында, болай дип яза :

29
00:03:04,877 --> 00:03:12,743
АКШ хакимиятләренең активларны туңдыру
куркынычын Compenswiss тендер кысаларында анализлады.

30
00:03:12,743 --> 00:03:19,960
Бу куркынычның барлыкка килүе бик
ихтималсыз дип саналды. Дөресме?

31
00:03:19,960 --> 00:03:26,107
Цюрих университетының банк хокукы
профессоры доктор Рольф Сетэ моңа шикләнә:

32
00:03:26,107 --> 00:03:33,544
Әйе, иң кискен очракларда АКШ State Street аша AHV, IV
һәм EO компенсация фондларына керә ала. Чөнки State

33
00:03:33,544 --> 00:03:38,347
Street компенсация фондларының финанс инструментларын тота.

34
00:03:38,347 --> 00:03:44,798
«Әгәр сез аларны сакчылык счётыннан чыгарырга теләсәгез, сез
State Streetка аларны башка сакчы банкының

35
00:03:44,798 --> 00:03:51,665
сакчылык счётына күчерүне боерырга тиешсез», ди Цюрих
университетының банк хокукы профессоры Рольф Зете.

36
00:03:51,665 --> 00:03:59,913
Бу шулны аңлата ки, State Street сакчы банк буларак
хезмәттәшлек итмәсә, AHV активларны чыгара алмый.

37
00:03:59,913 --> 00:04:06,270
Бу финанс инструментлары физик яктан
кайда саклануына карамастан гамәлдә.

38
00:04:06,270 --> 00:04:14,529
АКШ банкы буларак, State Street АКШ законына буйсына.
Әгәр АКШ хөкүмәте Швейцариягә санкцияләр кертсә, банк

39
00:04:14,529 --> 00:04:19,894
аларны үтәргә мәҗбүр булачак, – дип дәвам итте Сетэ.

40
00:04:19,894 --> 00:04:26,897
АКШ үз законнарын даими рәвештә территориядән тыш
гамәлгә ашыра, шуңа күрә ул банкка санкцияләрне Европа

41
00:04:26,897 --> 00:04:31,601
филиаллары аша да гамәлгә ашырырга күрсәтмә бирергә мөмкин.

42
00:04:31,601 --> 00:04:36,880
Compenswissның Мюнхендагы State Street филиалында мандаты бар.

43
00:04:36,880 --> 00:04:46,273
Соңгы 50 елда АКШ идарәсенең тотышын күзәтсәң,
санкцияләр яки низаглар очрагында АКШ чит милкен

44
00:04:46,273 --> 00:04:52,698
блоклау яки хәтта урлау ихтималы аз түгел, ә бик югары.

45
00:04:52,698 --> 00:04:58,780
Швейцария моның белән инде бик
күңелсез һәм кыйммәтле тәҗрибәләр кичерде.

46
00:04:58,780 --> 00:05:04,985
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, сугышта катнашмаганы өчен
Вашингтон килешүе нигезендә Швейцариягә 250

47
00:05:04,985 --> 00:05:11,513
миллион швейцария франкы (ул вакытта
галәмәт зур сумма) өлешләп түләргә мәҗбүр иттеләр.

48
00:05:11,513 --> 00:05:17,284
Ахыр чиктә таләп ителгән түләү илле процентка киметелде.

49
00:05:17,284 --> 00:05:24,952
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң Швейцария «хуҗасыз активлар» дип
аталган милеккә беркайчан да кагылмады – башка илләр

50
00:05:24,952 --> 00:05:33,380
кебек дәүләт конфискациясе аша аларны юкка чыгармады –
әмма миллиардлаган компенсация түләргә мәҗбүр булды.

51
00:05:33,380 --> 00:05:40,168
Чит ил гражданнарына да кагылган банк серлеге
Швейцариядән халыкара түләү операцияләреннән чыгарып

52
00:05:40,168 --> 00:05:45,080
ташлау белән янап, финанс шантаж аша тартып алынды.

53
00:05:45,080 --> 00:05:51,547
Ахырда, ләкин иң мөһиме, американ идарәсе басымы астында UBS зыян
күргән Credit Suisse банкын үз өстенә алырга

54
00:05:51,547 --> 00:05:56,994
мәҗбүр булды, шуның белән швейцария салым
түләүчеләре өчен порох бочкасы барлыкка килде.

55
00:05:56,994 --> 00:06:06,234
Kla.TV бу хакта 2023 елның 28 апрелендә
һәм 2023 елның 24 ноябрендә хәбәр итте.

56
00:06:06,234 --> 00:06:15,504
Соңгы вакытта АКШ башка илләргә санкцияләр керткәндә,
аларның активлары белән ничек эш итүен зур күләмдә күрсәтте.

57
00:06:15,504 --> 00:06:22,750
Америка администрациясе Русиягә санкцияләр
кертте һәм шул рәвешле Русия Милли банкының

58
00:06:22,750 --> 00:06:27,368
бөтендөнья буенча 260 миллиард долларын блоклады.

59
00:06:27,368 --> 00:06:33,243
АКШ башка кешеләрнең милекләренә
карата беркайчан да нечкә күңелле булмаган.

60
00:06:34,800 --> 00:06:40,942
Нинди сәбәп банк гиганты State Streetны
Compenswiss тендерында катнашырга һәм активларны

61
00:06:40,942 --> 00:06:45,910
идарә итүче буларак UBSны алыштырырга этәрде?

62
00:06:45,910 --> 00:06:53,112
Ни өчен AHV активларын идарә итү мандаты башта башка бер
ышанычлы затга, ә хәзер чит ил ышанычлы затга тапшырылды?

63
00:06:53,112 --> 00:06:59,680
Иске ышанычлы идарәче UBS нәрсәдә хата
ясады? State Street-ны нәрсә яхшырак итә?

64
00:06:59,680 --> 00:07:07,894
Гадәттә, сакчы банк тарафыннан саклау өчен ел саен алынган
комиссия активларны идарә итү кыенлыгына һәм

65
00:07:07,894 --> 00:07:15,982
килешү шартларына карап идарәдәге активлар
суммасының 0,01%-ыннан 0,05%-ына кадәр була.

66
00:07:15,982 --> 00:07:22,151
40 миллиард Швейцария франкы активлары белән бу якынча
түбәндәгечә булачак: 1 234 321, 0,01%

67
00:07:22,151 --> 00:07:30,560
ставкада: елга 4 миллион Швейцария франкы 1 234 321,
0,05% ставкада: елга 20 миллион Швейцария франкы

68
00:07:30,560 --> 00:07:39,376
Ләкин State Street Corporationның глобаль керемнәре 2023 елда
якынча 18,36 миллиард АКШ доллары тәшкил

69
00:07:39,376 --> 00:07:48,430
итте, аларның күбесе саклау, активлар белән
идарә итү һәм башка финанс хезмәтләреннән килде.

70
00:07:48,430 --> 00:07:54,264
Швейцария һәм Германия базарлары, мөгаен,
гомуми эшчәнлектә, бигрәк тә институциональ

71
00:07:54,264 --> 00:07:59,640
активларны саклаучы банк ролендә, аз өлешне тәшкил итә.

72
00:07:59,640 --> 00:08:05,577
Хәтта әбигә 4 миллион Швейцария франкы эшләп табу өчен озак вакыт
бәйләргә туры киләчәген исәпкә алганда,

73
00:08:05,577 --> 00:08:11,033
State Streetның швейцария-герман идарәсе бу
мандаттан килгән табышны бәйрәм иткәндер.

74
00:08:11,033 --> 00:08:21,780
Гадәттә, тендерда җиңүне тиешле рәвештә билгеләп үтәләр,
чөнки ул табышлы булмаса, анда катнашырга тырышмаслар иде.

75
00:08:21,780 --> 00:08:28,618
Ләкин табышлы булу һәрвакыт сезнең чыгымнарыгызны
капларга тиешле даими керем агымына гына

76
00:08:28,618 --> 00:08:33,990
ирешүегезне аңлатмый; башка сәбәпләр дә булырга мөмкин.

77
00:08:33,990 --> 00:08:39,700
Һәм AHVка өлеш кертүчеләр буларак,
без әлбәттә алар белән кызыксыныр идек.

78
00:08:39,700 --> 00:08:50,200
Чын мотивлар шунда булмасмы, Америка кануннары буенча AHV
активларын нигезсез сәбәпләр белән туңдырырга мөмкинме?

79
00:08:52,088 --> 00:08:58,656
Бу сөйләшүләр кысаларында кайбер сәясәтчеләр
инде киләчәктә дәүләт активларын эре американ

80
00:08:58,656 --> 00:09:02,289
банкларыннан бәйсез рәвештә идарә итүне таләп итә.

81
00:09:02,289 --> 00:09:10,380
Алар AHV фонды акчаларының кайда һәм ничек инвестицияләнүен
ныграк контрольдә тотуны һәм ачыклыкны таләп итәләр.

82
00:09:10,380 --> 00:09:18,723
Бу очрак Швейцариядә яшәүче һәркемгә кагыла. Ул
барлык яшәүчеләрнең акчаларына һәм пенсияләренә кагыла.

83
00:09:18,723 --> 00:09:23,940
AHV активлары Швейцариядә калырга һәм
Швейцария контролендә булырга тиеш!

84
00:09:23,940 --> 00:09:29,556
Сез Швейцария газеты Schweizerzeit-ның «Das AHV-Vermögen bleibt
in der Schweiz» («AHV активлары Швейцариядә кала») кампаниясен

85
00:09:29,556 --> 00:09:32,835
һәм петициясен хуплап, бу таләпкә үз тавышыгызны бирә аласыз.

86
00:09:32,835 --> 00:09:39,062
Җыю чоры 2025 елның гыйнвар ахырына кадәр
дәвам итә. Түбәндәге программадагы зәңгәр

87
00:09:39,062 --> 00:09:42,513
мәгълүмат кырында имза кую битен таба аласыз.