WEBVTT 00:00.096 --> 00:07.187 Нигә Швейцариянең AHV компенсация фонды, шул исәптән пенсия саклыклары, американ сакчы банкы, 00:07.187 --> 00:12.020 ягъни активлар белән идарә итүче контроленә күчә. 00:12.020 --> 00:18.638 Германиягә охшаш рәвештә, Швейцария пенсионерларына айлык пенсия түләүләре «Олы яшьтәгеләргә һәм аларның туганнары 00:18.638 --> 00:25.091 вафатыннан соң калучыларга иминият» (AHV) тарафыннан шунда ук түләү системасы нигезендә башкарыла. 00:25.091 --> 00:32.878 Бу хәзерге пенсия түләүләре эшләүче халыкның айлык кертемнәреннән түләнүен аңлата. 00:32.878 --> 00:39.507 Германиядән аермалы буларак, Швейцариядә әле дә якынча 40 миллиард швейцария франкы күләмендә активлары 00:39.507 --> 00:43.993 булган AHV/IV/EO компенсация фонды яхшы запаслы булып кала. 00:43.993 --> 00:53.186 Бу акча халыкка карый һәм бер ел дәвамында даими пенсия түләүләре өчен запас булып тора. 00:53.186 --> 01:00.228 Бу акчалар 2017 елда оештырылган һәм Женевада урнашкан Швейцария Конфедерациясенең, диләр, бәйсез 01:00.228 --> 01:04.747 дәүләт учреждениесе Compenswiss тарафыннан идарә ителә. 01:04.747 --> 01:12.307 Compenswiss тиешле пенсия алучыларга айлык пенсия түләүләрен генә күзәтеп калмый, ә 40 01:12.307 --> 01:17.003 миллиардлы компенсация фондын да идарә итә. 01:17.003 --> 01:26.590 Әлбәттә, бу акчалар сейфта сакланмый, ә кагыйдәләргә туры китереп кыйммәтле кәгазьләргә инвестицияләнә, һәм Compenswissка 01:26.590 --> 01:32.670 бу кыйммәтле кәгазьләрне саклау өчен кастодиан банк кирәк. 01:32.670 --> 01:42.051 Хәзергә кадәр бу 40 миллиардлык кыйммәтле кәгазьләрнең сакчысы төп Швейцария банкы UBS иде. Ләкин хәзер бу инде үткән хәл. 01:42.051 --> 01:49.603 Тендер үткәрү нәтиҗәсендә Compenswiss бу 40 миллиард Швейцария франкы күләмендәге AHV фондларын Швейцария банкы 01:49.603 --> 01:58.088 түгел, ә Бостонда урнашкан Американың State Street Bank банкының Германиядәге филиалы идарә итәргә карар кылды. 01:58.088 --> 02:04.880 State Street, BlackRock һәм Vanguard белән бергә, дөньядагы иң зур активлар белән идарә итүче компанияләрнең берсе, һәм 02:04.880 --> 02:10.360 алар үзләренең зурлыгы аркасында гаять зур потенциаль көчкә ия. 02:10.360 --> 02:15.677 Ләкин бу Швейцария һәм пенсионерларның акчалары өчен зур куркынычлар тудыра. 02:15.677 --> 02:24.482 Бу 2024 елның 7 октябрендә NZZ (Neue Zürcher Zeitung) газетасының баш мәкаләсе иде: 02:24.482 --> 02:33.765 АКШ һәм Швейцария мәнфәгатьләре һәрвакыт туры килми. Мәсәлән, банк серлеге бетерелгәндә, шик тудыганда американнар үзләре 02:33.765 --> 02:39.480 теләгәнчә эш итү өчен ничек көчләп тырышканын күрдек, ди Маттер. 02:39.480 --> 02:46.414 Авыр очракларда сакчы банк кыйммәтле кәгазьләрне тапшырудан баш тарта ала. Ашыгыч хәлдә Федераль Шураның 02:46.414 --> 02:51.760 Швейцария банкы белән эш итү өчен яхшырак чаралары бар. 02:51.760 --> 03:00.520 Compenswiss хәзер бу куркынычны киметүне урынлы дип тапты һәм 11 октябрьдә матбугат өчен белдерү чыгарды. 03:00.520 --> 03:04.877 NZZ газетасында Compenswiss, башка әйберләр арасында, болай дип яза : 03:04.877 --> 03:12.743 АКШ хакимиятләренең активларны туңдыру куркынычын Compenswiss тендер кысаларында анализлады. 03:12.743 --> 03:19.960 Бу куркынычның барлыкка килүе бик ихтималсыз дип саналды. Дөресме? 03:19.960 --> 03:26.107 Цюрих университетының банк хокукы профессоры доктор Рольф Сетэ моңа шикләнә: 03:26.107 --> 03:33.544 Әйе, иң кискен очракларда АКШ State Street аша AHV, IV һәм EO компенсация фондларына керә ала. Чөнки State 03:33.544 --> 03:38.347 Street компенсация фондларының финанс инструментларын тота. 03:38.347 --> 03:44.798 «Әгәр сез аларны сакчылык счётыннан чыгарырга теләсәгез, сез State Streetка аларны башка сакчы банкының 03:44.798 --> 03:51.665 сакчылык счётына күчерүне боерырга тиешсез», ди Цюрих университетының банк хокукы профессоры Рольф Зете. 03:51.665 --> 03:59.913 Бу шулны аңлата ки, State Street сакчы банк буларак хезмәттәшлек итмәсә, AHV активларны чыгара алмый. 03:59.913 --> 04:06.270 Бу финанс инструментлары физик яктан кайда саклануына карамастан гамәлдә. 04:06.270 --> 04:14.529 АКШ банкы буларак, State Street АКШ законына буйсына. Әгәр АКШ хөкүмәте Швейцариягә санкцияләр кертсә, банк 04:14.529 --> 04:19.894 аларны үтәргә мәҗбүр булачак, – дип дәвам итте Сетэ. 04:19.894 --> 04:26.897 АКШ үз законнарын даими рәвештә территориядән тыш гамәлгә ашыра, шуңа күрә ул банкка санкцияләрне Европа 04:26.897 --> 04:31.601 филиаллары аша да гамәлгә ашырырга күрсәтмә бирергә мөмкин. 04:31.601 --> 04:36.880 Compenswissның Мюнхендагы State Street филиалында мандаты бар. 04:36.880 --> 04:46.273 Соңгы 50 елда АКШ идарәсенең тотышын күзәтсәң, санкцияләр яки низаглар очрагында АКШ чит милкен 04:46.273 --> 04:52.698 блоклау яки хәтта урлау ихтималы аз түгел, ә бик югары. 04:52.698 --> 04:58.780 Швейцария моның белән инде бик күңелсез һәм кыйммәтле тәҗрибәләр кичерде. 04:58.780 --> 05:04.985 Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, сугышта катнашмаганы өчен Вашингтон килешүе нигезендә Швейцариягә 250 05:04.985 --> 05:11.513 миллион швейцария франкы (ул вакытта галәмәт зур сумма) өлешләп түләргә мәҗбүр иттеләр. 05:11.513 --> 05:17.284 Ахыр чиктә таләп ителгән түләү илле процентка киметелде. 05:17.284 --> 05:24.952 Икенче бөтендөнья сугышыннан соң Швейцария «хуҗасыз активлар» дип аталган милеккә беркайчан да кагылмады – башка илләр 05:24.952 --> 05:33.380 кебек дәүләт конфискациясе аша аларны юкка чыгармады – әмма миллиардлаган компенсация түләргә мәҗбүр булды. 05:33.380 --> 05:40.168 Чит ил гражданнарына да кагылган банк серлеге Швейцариядән халыкара түләү операцияләреннән чыгарып 05:40.168 --> 05:45.080 ташлау белән янап, финанс шантаж аша тартып алынды. 05:45.080 --> 05:51.547 Ахырда, ләкин иң мөһиме, американ идарәсе басымы астында UBS зыян күргән Credit Suisse банкын үз өстенә алырга 05:51.547 --> 05:56.994 мәҗбүр булды, шуның белән швейцария салым түләүчеләре өчен порох бочкасы барлыкка килде. 05:56.994 --> 06:06.234 Kla.TV бу хакта 2023 елның 28 апрелендә һәм 2023 елның 24 ноябрендә хәбәр итте. 06:06.234 --> 06:15.504 Соңгы вакытта АКШ башка илләргә санкцияләр керткәндә, аларның активлары белән ничек эш итүен зур күләмдә күрсәтте. 06:15.504 --> 06:22.750 Америка администрациясе Русиягә санкцияләр кертте һәм шул рәвешле Русия Милли банкының 06:22.750 --> 06:27.368 бөтендөнья буенча 260 миллиард долларын блоклады. 06:27.368 --> 06:33.243 АКШ башка кешеләрнең милекләренә карата беркайчан да нечкә күңелле булмаган. 06:34.800 --> 06:40.942 Нинди сәбәп банк гиганты State Streetны Compenswiss тендерында катнашырга һәм активларны 06:40.942 --> 06:45.910 идарә итүче буларак UBSны алыштырырга этәрде? 06:45.910 --> 06:53.112 Ни өчен AHV активларын идарә итү мандаты башта башка бер ышанычлы затга, ә хәзер чит ил ышанычлы затга тапшырылды? 06:53.112 --> 06:59.680 Иске ышанычлы идарәче UBS нәрсәдә хата ясады? State Street-ны нәрсә яхшырак итә? 06:59.680 --> 07:07.894 Гадәттә, сакчы банк тарафыннан саклау өчен ел саен алынган комиссия активларны идарә итү кыенлыгына һәм 07:07.894 --> 07:15.982 килешү шартларына карап идарәдәге активлар суммасының 0,01%-ыннан 0,05%-ына кадәр була. 07:15.982 --> 07:22.151 40 миллиард Швейцария франкы активлары белән бу якынча түбәндәгечә булачак: 1 234 321, 0,01% 07:22.151 --> 07:30.560 ставкада: елга 4 миллион Швейцария франкы 1 234 321, 0,05% ставкада: елга 20 миллион Швейцария франкы 07:30.560 --> 07:39.376 Ләкин State Street Corporationның глобаль керемнәре 2023 елда якынча 18,36 миллиард АКШ доллары тәшкил 07:39.376 --> 07:48.430 итте, аларның күбесе саклау, активлар белән идарә итү һәм башка финанс хезмәтләреннән килде. 07:48.430 --> 07:54.264 Швейцария һәм Германия базарлары, мөгаен, гомуми эшчәнлектә, бигрәк тә институциональ 07:54.264 --> 07:59.640 активларны саклаучы банк ролендә, аз өлешне тәшкил итә. 07:59.640 --> 08:05.577 Хәтта әбигә 4 миллион Швейцария франкы эшләп табу өчен озак вакыт бәйләргә туры киләчәген исәпкә алганда, 08:05.577 --> 08:11.033 State Streetның швейцария-герман идарәсе бу мандаттан килгән табышны бәйрәм иткәндер. 08:11.033 --> 08:21.780 Гадәттә, тендерда җиңүне тиешле рәвештә билгеләп үтәләр, чөнки ул табышлы булмаса, анда катнашырга тырышмаслар иде. 08:21.780 --> 08:28.618 Ләкин табышлы булу һәрвакыт сезнең чыгымнарыгызны капларга тиешле даими керем агымына гына 08:28.618 --> 08:33.990 ирешүегезне аңлатмый; башка сәбәпләр дә булырга мөмкин. 08:33.990 --> 08:39.700 Һәм AHVка өлеш кертүчеләр буларак, без әлбәттә алар белән кызыксыныр идек. 08:39.700 --> 08:50.200 Чын мотивлар шунда булмасмы, Америка кануннары буенча AHV активларын нигезсез сәбәпләр белән туңдырырга мөмкинме? 08:52.088 --> 08:58.656 Бу сөйләшүләр кысаларында кайбер сәясәтчеләр инде киләчәктә дәүләт активларын эре американ 08:58.656 --> 09:02.289 банкларыннан бәйсез рәвештә идарә итүне таләп итә. 09:02.289 --> 09:10.380 Алар AHV фонды акчаларының кайда һәм ничек инвестицияләнүен ныграк контрольдә тотуны һәм ачыклыкны таләп итәләр. 09:10.380 --> 09:18.723 Бу очрак Швейцариядә яшәүче һәркемгә кагыла. Ул барлык яшәүчеләрнең акчаларына һәм пенсияләренә кагыла. 09:18.723 --> 09:23.940 AHV активлары Швейцариядә калырга һәм Швейцария контролендә булырга тиеш! 09:23.940 --> 09:29.556 Сез Швейцария газеты Schweizerzeit-ның «Das AHV-Vermögen bleibt in der Schweiz» («AHV активлары Швейцариядә кала») кампаниясен 09:29.556 --> 09:32.835 һәм петициясен хуплап, бу таләпкә үз тавышыгызны бирә аласыз. 09:32.835 --> 09:39.062 Җыю чоры 2025 елның гыйнвар ахырына кадәр дәвам итә. Түбәндәге программадагы зәңгәр 09:39.062 --> 09:42.513 мәгълүмат кырында имза кую битен таба аласыз.