Alman Bundestagyndaky FDP soňky wagtlarda organ sowgat bermek üçin zerur bolan ölümiň
kesgitlemesini giňeltmek baradaky teklip girizdi.
Geljekde kardiowaskulyar togtama hem agzany aýyrmak üçin esas bolar.
Öňler gaýtarylyp bolmajak beýin ýetmezçiliginiň, ýagny beýin ölüminiň subutnamasyny hödürlemek hökmanydy.
Başga ýurtlarda, mysal üçin Şweýsariýa, Birleşen Patyşalyk we Birleşen Ştatlarda ýürek
durmagyndan soň agza bermek eýýäm rugsat berilýär.
Ýürek durmasy başdan geçiren adamlar käbir ýagdaýlarda gaýtadan dirilip bilner.
Emma ýürek urmagy bes edende, miýe kislorodsyz galýar we takmynan üçden bäş minut geçensoň, miýe öýjükleri ölmäge başlaýar.
Bir pursat gelende, munuň netijesinde beýniň ölümi bolmaly.
Emma, Kla.TV dürli dokumental filmlerde öňünden görkezşi ýaly, beýin ölümi ylmy hakykat däl.
Dr Paul Byrne, neonatolog we pediatria boýunça kliniki professor, aşakda görkezilen gysga interwýusynda şeýle diýýär:
Harward komiteti beýin ölümini oýlap tapdy.
Ol 1968-nji ýylyň 5-nji awgustynda Garward uniwersitetiniň ýörite komiteti tarapyndan
döredilen beýni ölümi düşünjesine salgylanylýar.
Dr Paul Byrne 1975-nji ýylda ABŞ-nyň Ohaý ştatyndaky lukmançylyk uniwersitetinde doktor boldy.
Ol özbaşdak dem alman çagany bejerdi.
Miýadaky elektrik işjeňligini ölçemek üçin ulanylýan EEG hatda iki gün soň hem hiç hili işjeňlik görkezmedi.
Dr Byrne soňra oglanjagyň organlaryny almak üçin goýbermäge basyş astyna alyndy. Emma ol
bejergini dowam etdirdi we oglanjagtyk janly galdy.
Bu şekillendiriji waka Dr Byrne-i bu mowzuga çuňňur bagyşlanmaga iterdi.
Şonuň üçin hatda beýin ölümi bolan adamlar hem ýene-de ýaşaýşa dolanyp bilýän bolsa, ýürek togtamagyndan soň we
soňky bäş minutlyk garaşma döwründen soň agza transplantasiýasyny geçirmek nähili rugsat berilip biler?
Bu çalt organ çykarmak arkaly adamyň ömrüni wagtyndan öň tamamlamak töwekgelçiligini artdyrmaýarmy?
Organ transplantasiýasy barada Dr. Byrne-iň aýtjak başga zatlaryny eşitmek üçin häzir görkezilýän interwýusyny diňläň:
"Harward komiteti. Bu komitet beýni ölümini oýlap tapdy."
Komitet itler, pişikler ýa-da syçanlar barada hiç hili barlag geçirmändi.
Olar adamlar barada hiç hili maglumat ýygnamadylar. Olar diňe beýni ölümini oýlap
tapdylar. Olaryň hassalaryň maglumatlary ýokdy.
Olaryň hiç hili başlangyç ylmy barlaglary bolmady. Muny duýanyňda, hakykatdanam gaty erbetdigini bilýärin.
Bu zatlary hiç hili gowulaşdyrmaýar. Ondan soň ýagdaý adatça has-da erbetleşýär.
Köp adamlar beýni ölüminiň beýni tolkunlarynyň düýbünden ýatylyp galmagy bilen deňdigine ynanýarlar.
Olar hatda beýn tolkunlaryny synagdan geçirmek borçly däl. Olar muny hiç haçan etmändirler.
Olar dokuz hassany barladylar we olaryň ikisinde henizem işjeň beýin tolkunlary bardy.
Olar beýni tolkunlaryny barlamagyň indi zerur däldigine karar berdiler.
Şonuň üçin indi beýni tolkunlaryny gözlemek hem zerur däl.
"Şonuň üçin adamlara transplantasiýa edende, olar beýin ölü diýýärler ..."
"Olaryň hemmesi diri."
"Olar hemmesi diri we doly dikeldilip bilner."
"Olar hemmesi henizem diri."
"Şonuň üçin organlar belli bir derejede aňly bolup, ýöne diňe aragatnaşyk gurup bilmeýän adamlardan alynýarmy?"
"Aň-duýgyny görkezmezlik bir zat, soňra biz aňsyzlyk barada gürleşýäris."
Emma aňsyz bolmak aňyň ýokdugyny aňlatmaýar.
Bu diňe şunu aňladýar: biz şüuri duýup bilmeýäris. Şol bolsa tapawutdyr.
"Şonuň üçin bu has köp şahsy garaýyş, dälmi?"
"Dogry. Bir adamyň aň-duýgusyny görkezmegi ýa-da görkezmezligi onuň diri ýa-da ölü bolandygy barada hiç zat aýtmady."
"Dogry."
"Agyr hakykatdanam bar bolan we üns bermelidiris zatlaryň biridir."
Agyry bedeniň bir zatlaryň nädogrydygyny habar berýär we sagalmak üçin mümkinçilik döredýär.
Bir adamyň agyryny görkezip bilmeýändigi onuň agyry çekmeýändigini aňlatmaýar.
Munyň örän gowy mysaly şundan ybaratdyr: organlary aýyrýan mahaly olar paraliz ediji serişdeleri
ulanýarlar, şonda olar hereket etmeýär ýa-da bükülmeýär.
"Ah, nähili betbagt."
"Olar hereket etmeseler ýa-da gyjynmasalar hem, olary keseniňizde ýürek urşy we gan basyşy
ýokarlanýar, sebäbi bu agyry reaksiýasydyr."
Emma olar indi agyry çekýändiklerini görkezip bilmeýärler.
"Olar medisina taýdan felç edilenligi sebäpli indi jogap berip bilmeýärler, dogrymy?"
"Hawa."
"Ah, bu gaty erbet."
"Oňa üns bereniňde ýagdaý örän erbetleşýär."
Her halda, beýin ölümi esasan organlary almak üçin oýlap tapyldy.
Emma şeýle hem hiç haçan iş tapmajak, diňe ýaşap ölejek adamlary bejermäge pul boşa gitmez ýaly.
Şonuň üçin beýniň ölüminiň nämedigini görýärsiňiz: bu esasan agzalary almak üçin bir ýoldur.
Beýni ölüminiň işleýän tertibi şeýledir: ol ruhanylary we pastoral idegçileri gatnaşdyrýar.
Organ transplantasiýalarynda ygtyýar berlen arzaçy bar.
Bu ygtyýarly arza beriji adatça gaty hoşniýetli adam bolup, owadan geýinýär we garyndaşlary bilen dostdur.
Bir fincan kofe isleýärsiňizmi? Ah, men bilýärin, bu siziň üçin gaty erbet bolmaly.
Size kömek etmek üçin elimizden gelenini ederis.
Bularyň ählisi ideologik siňdirişiň bir bölegidir we organlara elýeterlilik gazanmak üçin hyzmat edýär.
Görýäňizmi, ölü bedeniňden agzalar alyp bolmaýar. Transplantirlenen her agza sagdyn agzadyr.
We sagdyn agzalar diňe diri adamlardan alynýar.
Ölen bedeninden transplantasiýa üçin agzalar alyp bolmaýar.
"Şonuň üçin ony kagyzlaryňyzda goýmazlyk has gowudyrmy?"
"Men size aýdýan zatlary bilmelisiňiz däl."
Çünki bilseň, gynanar.
Häzir üçüňiziň munuň üstünde gahar-gazaplanmagyňyz, we bu siziň hukugyňyz.
Olar kimiň agzalaryny isleýärler? Olar agzalaryny... elbetde çagalaryň, ýöne esasan 16-dan 30-a
çenli ýaşdaky adamlaryň agzalaryny isleýärler.
Olaryň jany howp astynda. Eger olar aňsyz bolup, sun'iy dem beriş enjamyna birikdirilen
bolsa, olar organlaryny bermek isleýärler.
We olar agzalary almak üçin elinden gelen ähli zady edýärler. Agzalar aýrylandan soň, olary gaýtadan janlandyrmak mümkin däl.
Şonuň üçin olar garyndaşlara şeýle diýýärler: "Gyzyňyz Sally bir gowy iş etmek isleýär ... bu betbagtçylygy
oňyn zata öwürmegiň bir ýoly." Ýa-da: "Ogluňyz ..."
Öňler olar heläkçilik ýa-da ok ýarasy çeken adamlardan agza alýardylar, emma häzirki wagtda heläkçilik we ok
ýarasynyň birleşdirilen sanyndan hem köp agzalary derman artykmaç doza alan adamlardan alýarlar.
Ohaýoda her gün sekiz adam dozanyň aşa ulanylmagy sebäpli ölýär.
Şeýlelik bilen olar agzalaryny alýarlar we şony isleýärler. Olar näme edýärler?
Olar polisiýa ofiserlerine narkotik täsirini ýok etmek üçin tiz kömek derman bolan Narcany berýärler.
Bu, dozasyny aşaýan adamlary tiz kömek bölüme getirýär.
Emma bu onuň janını halas etmeýär, diňe ony tiz kömek bölüme alyp barýar. Şeýlelik bilen olar olaryň agzalaryny alýarlar.
"Bu gaty betbagtça iýrenç."
"Oh, hakykatdanam şeýle. Bu örän erbet."