WEBVTT

00:00.000 --> 00:05.675
I-FDP eBundestag yaseJalimane muva nje
ithumele isiphakamiso sokwandisa incazelo yokufa

00:05.675 --> 00:09.490
njengokuyisisekelo sokunikela ngamalungu omzimba.

00:09.490 --> 00:15.630
Esikhathini esizayo, ukumiswa komsindo
wenhliziyo nakho kuzoba yizizathu zokususwa kwezitho.

00:15.630 --> 00:22.710
Ngaphambilini, kwakuyimpoqo ukuhlinzeka ubufakazi bokwehluleka
kobuchopho okungaphindeki, okungukuthi ukufa kobuchopho.

00:22.710 --> 00:26.857
Kwezinye izizwe, ezifana neSwitzerland, i-United
Kingdom kanye ne-United States, ukunikela

00:26.857 --> 00:30.630
ngamalungu omzimba ngemva kokuma kwenhliziyo sekuvunyelwe.

00:30.630 --> 00:36.116
Abantu abake bahlangabezana nokumiswa komsindo
wenhliziyo bangavuselelwa ezimweni ezithile.

00:36.116 --> 00:41.459
Kodwa uma inhliziyo imisa ukushaya, ubuchopho
buyaphuthelwa i-oksijini, futhi ngemva kwemizuzu

00:41.459 --> 00:45.356
emithathu kuya kwemihlanu, amaseli obuchopho aqala ukufa.

00:45.356 --> 00:49.950
Ngesinye isikhathi, lokhu kulindeleke
ukuthi kuholele ekufeni kobuchopho.

00:49.950 --> 00:53.697
Nokho, njengoba i-Kla.TV isivele ikhombisile
ezincwadini ezahlukahlukene

00:53.697 --> 00:57.536
zama-documentary, ukufa kobuchopho akuyona iqiniso lesayensi.

00:57.536 --> 01:03.219
UDkt. Paul Byrne, udokotela wezingane ezisanda
kuzalwa kanye noprofesa wezokwelapha izingane ,

01:03.219 --> 01:07.916
uthi futhi engxoxweni emfushane eboniswe ngezansi:

01:07.916 --> 01:12.070
Ikomidi yaseHarvard yasungula ukufa kobuchopho.

01:12.070 --> 01:22.283
Ukhuluma ngomqondo wokufa kobuchopho owadalwa ngomhlaka 5
Agasti 1968 yiKomidi elakhethekile eNyuvesi yaseHarvard.

01:22.283 --> 01:30.243
UDokotela Paul Byrne wayengudokotela
eyunivesithi yezokwelapha e-Ohio, e-USA, ngo-1975.

01:30.243 --> 01:34.223
Waphatha ingane eyayingaphefumuli ngokwayo.

01:34.223 --> 01:40.028
I-EEG eyayisetshenziselwa ukukala umsebenzi
kagesi ebuchosheni ayizange iveze umsebenzi

01:40.028 --> 01:44.056
wobuchopho, ngisho nasemva kwezinsuku ezimbili.

01:44.056 --> 01:50.649
UDkt Byrne wacindezelwa ukuthi akhulule
umfana ukuze kususwe izitho zakhe zomzimba. Nokho

01:50.649 --> 01:54.880
waqhubeka nokwelashwa futhi umfana wasinda.

01:54.880 --> 02:00.756
Lesi sigameko esibalulekile saholela uDkt
Byrne ekuzinikeleni ngokugxilile kulesi sihloko.

02:00.756 --> 02:07.052
Ngakho-ke uma ngisho nabantu abangasasebenzi ubuchopho
bengabuyela ekuphileni, kungavunyelwa kanjani

02:07.052 --> 02:13.776
ukwenza ukudluliselwa kwezingxenye zomzimba
ngemva kokuma kwenhliziyo nokulinda imizuzu emihlanu?

02:13.776 --> 02:20.356
Akukhulisi yini ingozi yokuphelisa impilo ngaphambi
kwesikhathi ngokususwa kwezitho ngaphambi kwesikhathi?

02:20.356 --> 02:27.783
Lalela ingxoxo noDkt Byrne ekhonjiswa manje ukuze uzwe
okunye ayesho mayelana nokutshintshwa kwamalungu omzimba:

02:27.783 --> 02:32.130
"Ikomidi yaseHarvard. Leli komidi lasungula ukufa kobuchopho."

02:32.130 --> 02:36.450
Ikomidi ayizange yenze noma yiziphi
izifundo ngezimbwa, amakati noma amagundane.

02:36.450 --> 02:43.696
Abazange baqoqa noma yiluphi ulwazi ngabantu.
Bavelisa nje ukufa kobuchopho. Babengenalo ulwazi lweziguli.

02:43.696 --> 02:50.763
Babenazo izifundo zesayensi eziyisisekelo.
Futhi ngiyazi ukuthi kubi kakhulu uma wazi lokho.

02:50.763 --> 02:54.752
Akwenzi izinto zibe ngcono. Ngemva
kwalokho, kuvame ukuba kubi kakhulu.

02:54.752 --> 02:59.823
Abantu abaningi bacabanga ukuthi ukufa
kobuchopho kuyafana namagagasi obuchopho angasebenzi.

02:59.823 --> 03:05.203
Abaphoqelekile ngisho nokwenza ukuhlolwa
kwamagagasi ebuchosheni. Abakaze benze kanjalo.

03:05.203 --> 03:09.916
Bahlola iziguli eziyisishiyagalolunye, kanti
ezimbili zazo zisenezisiginali zobuchopho ezisebenzayo.

03:09.916 --> 03:14.916
Bese-ke bafika esiphethweni sokuthi
sekungasadingeki ukuhlola amagagasi obuchopho.

03:14.916 --> 03:19.163
Ngakho-ke sekungasadingeki ukufuna amagagasi obuchopho futhi.

03:19.163 --> 03:26.036
"Ngakho-ke lapho benza ukutshalwa kwezingxenye
emzimbeni wabantu, bathi ubuchopho babo sebufile ..."

03:26.036 --> 03:27.000
"Bonke basaphila."

03:27.000 --> 03:30.329
"Bonke basaphila futhi bangabuyiselwa ngokuphelele."

03:30.329 --> 03:32.329
"Bonke basaphila."

03:32.329 --> 03:40.063
"Ngakho-ke izitho zomzimba zisuswa kubantu abaqaphela
ngandlela thile, kodwa abangakwazi nje ukuxhumana?"

03:40.063 --> 03:44.630
"Kuyinto eyodwa ukuthi ungabonisi
ukuqaphela, lapho-ke sikhuluma ngokungazi."

03:44.630 --> 03:48.143
Kodwa ukungazi akusho ukuthi akukho ukuqaphela.

03:48.143 --> 03:53.810
Kusho nje ukuthi asikwazi ukuthola ukuqaphela. Yilokho umehluko.

03:55.609 --> 03:58.876
"Ngakho-ke kuncike kakhulu kumqondo womuntu, akunjalo?"

03:58.876 --> 04:06.528
"Kulungile. Ukungakhombisi umqondo akusho
lutho ngokuthi umuntu uphilayo noma ushonile."

04:06.528 --> 04:08.709
"Kulungile."

04:08.709 --> 04:13.696
"Ubuhlungu ngenye yezinto eziyiqiniso okufanele sinake."

04:13.696 --> 04:19.269
Ubuhlungu buyatshela umzimba ukuthi kukhona
okungahambi kahle futhi buyanika ithuba lokwelapha.

04:19.269 --> 04:24.536
Noma umuntu engakwazi ukukhombisa
ubuhlungu, akusho ukuthi akanabo.

04:24.536 --> 04:29.747
Isibonelo esihle kakhulu salokhu ukuthi bafaka
izidakamizwa ezibhidliza imisipha lapho besusa izitho

04:29.747 --> 04:33.956
zomzimba ukuze zingasashukumi noma zingasazamazami.

04:36.996 --> 04:38.636
"Hawu, kuyesabeka kangakanani."

04:38.636 --> 04:44.171
"Futhi noma benganyakazi noma bengakhathazeki, izinga lokushaya
kwenhliziyo kanye nengcindezi yegazi kwabo kuyakhuphuka

04:44.171 --> 04:47.070
uma ubavula, ngoba yilokho ukuphendula ebuhlungwini."

04:47.070 --> 04:50.870
Kodwa abasakwazi ukubonisa ukuthi bayahlupheka.

04:50.870 --> 04:55.904
"Ngoba baphazamisekile
ngokwezokwelapha, yingakho bengasabheki, akunjalo?"

04:55.904 --> 04:57.343
"Yebo."

04:57.343 --> 05:00.043
"Hawu, lokho kubi kakhulu."

05:00.043 --> 05:03.590
"Kuba kubi kakhulu uma unaka kakhulu."

05:07.310 --> 05:13.263
Noma kunjalo, ukufa kobuchopho kwakhiqizwe
ikakhulu ukuze kutholakale izitho zomzimba.

05:14.963 --> 05:25.510
Kodwa futhi ukuze singachithi imali ekwelapheni abantu
abangasoze bathole umsebenzi, abazophila nje bengasoze bafe.

05:25.510 --> 05:33.036
Ngakho-ke uyabona ukuthi ukufa kobuchopho
kuyini: ikakhulu kuyindlela yokuthola izitho zomzimba.

05:33.036 --> 05:41.920
Futhi indlela ukufa kobuchopho esebenza ngayo wukuthi
kubandakanya abefundisi nabaphathi bokunakekela ngokomoya.

05:46.436 --> 05:50.876
Ekudlulisweni kwezitho zomzimba, kunomfakisicelo ogunyaziwe.

05:50.876 --> 06:00.363
Futhi lo mfakisicelo ogunyaziwe ngokuvamile ungumuntu
omuhle kakhulu ogqoka kahle futhi ongabangane bomndeni.

06:00.363 --> 06:05.956
Ungathanda inkomishi yekhofi? Hawu, ngiyazi
ukuthi lokhu kumele kube kubi kakhulu kuwe.

06:05.956 --> 06:10.136
Sizokwenza konke okusemandleni ethu ukukusiza.

06:10.136 --> 06:17.430
Futhi konke lokhu kuyingxenye yokufundiswa imfundiso
ethile, futhi kusiza ukuthola ukufinyelela ezithweni zomzimba.

06:17.430 --> 06:25.460
Uyabona, awukwazi ukuthola izitho zomzimba emzimbeni
ofile. Yonke isitho esitshaliwe siyisitho esinempilo.

06:25.460 --> 06:28.956
Futhi izitho eziphilile
zingatholakala kuphela kubantu abaphilayo.

06:28.956 --> 06:33.189
Awukwazi ukuthola izitho zokutshalwa emzimbeni ofile.

06:33.189 --> 06:36.043
"Ngakho-ke, kungcono ukuthi ungabi nakho lokhu emaphepheni akho?"

06:36.043 --> 06:39.023
"Awufanele wazi izinto engikutshela zona."

06:39.023 --> 06:41.856
Ngoba uma wazi, uzokhungatheka.

06:41.856 --> 06:47.503
Indlela nonke abathathu enizikhathazayo
ngalokhu manje, futhi yilona ilungelo lenu.

06:50.849 --> 07:01.596
Bafuna imithambo yabani? Bafuna imithambo yabantwana, kodwa
ikakhulukazi yabantu abaneminyaka engu-16 kuya kwengu-30.

07:05.043 --> 07:13.676
Ukuphila kwabo kusengozini. Uma bengazi futhi
besebenzisa umshini wokuphefumula, bafuna izitho zabo zomzimba.

07:13.676 --> 07:21.043
Futhi benza konke okusemandleni abo ukuze bathole izitho zomzimba.
Futhi uma izitho zomzimba sezisusiwe, ngeke zisavuselelwa.

07:21.043 --> 07:27.553
Ngakho abakwenzayo yilokhu ... bathi kubazali bomndeni:
"Indodakazi yenu uSally ifuna ukwenza okuthile

07:27.553 --> 07:34.696
okuhle ... lena indlela yokuguqula lesi
sihlakalo sibe into enhle." Noma: "Indodana yenu ..."

07:38.010 --> 07:43.437
Futhi nakuba ngaphambilini bebethola izitho zomzimba kubantu
ababehlangabezane nezingozi noma ababebethwe yizibhamu, manje

07:43.437 --> 07:47.418
sebethole izitho eziningi kakhulu kubantu
abazidle ngokweqile izidakamizwa kunalezo ezivela

07:47.418 --> 07:52.110
ezingozini nasekulimaleni kwesibhamu ngokuhlangene.

07:52.110 --> 07:56.820
E-Ohio, abantu abayisishiyagalombili
bashona nsuku zonke ngenxa yokudlula umthamo.

07:56.820 --> 08:01.363
Ngalendlela bathola izitho zabo, futhi
yilokho abakufunayo. Futhi benza ini?

08:01.363 --> 08:06.956
Banika amaphoyisa umuthi wokuphuthuma
i-Narcan ukuze bawelwe imiphumela yomuthi.

08:06.956 --> 08:10.596
Lokhu kuletha abantu abangenwe ngokweqile
kwezidakamizwa egumbini likasizo oluphuthumayo.

08:10.596 --> 08:14.925
Kodwa akusindisi ukuphila kwakhe, kuyamthumela
kuphela egumbini likasizo oluphuthumayo. Futhi

08:14.925 --> 08:17.450
yilokho abakuthola ngakho izitho zabo zomzimba.

08:17.450 --> 08:19.523
"Lokho kuyacasula kakhulu."

08:19.523 --> 08:23.043
"Yebo, empeleni kunjalo. Kubi kakhulu."
