WEBVTT

00:00.548 --> 00:07.484
Li-antena tse bitsoang tse ikamahanyang tsa likhokahano tsa
mohala ke karolo ea bohlokoa katolohong ea marang-rang a 5G.

00:07.484 --> 00:12.210
Li-antenna tse tloaelehileng li
phatlalatsa mahlaseli ka ho lekana, joalo ka moholi.

00:12.210 --> 00:16.509
Ka lehlakoreng le leng, li-antenna tse
ikamahanyang li nolofalletsa hore mahlaseli a phatlalatsoe

00:16.509 --> 00:19.453
ka mekoti e 'maloa ea matshwao ka nako e le 'ngoe.

00:19.453 --> 00:25.860
Sena se etsa hore libaka tse ngata li fihlellehe ka nako e le
'ngoe ka tšebetso e phahameng, ho sebelisoa mehala ea letsoho.

00:25.860 --> 00:30.960
Ho ya ka Ofisi ya Federale ya Switzerland ya Tikoloho (FOEN),
kotsi ya mahlaseli e tswang ho di-antenna tse

00:30.960 --> 00:36.679
ikamahanyang le maemo tse haufi le wona e lokela ho ba tlase ka
kakaretso ho feta e tswang ho di-antenna tse tlwaelehileng.

00:36.679 --> 00:43.059
Sena ke hobane ba ne ba tla lebiswa ka ho
toba moo mohala o hokahantsweng o leng teng.

00:43.059 --> 00:46.290
Leha ho le jwalo, ho fapaneng le seo ka ho
feletseng ke nnete, ho ngola mokgatlo "Schutz vor

00:46.290 --> 00:48.411
Strahlung" (Tshireletso ho Tswa ho Mahlaseli):

00:48.411 --> 00:55.833
Antena e ikamahanyang le maemo e ka phatlalatsa mahlaseli a
mangata a lets'oao ka nako e le 'ngoe ka matla a feletseng.

00:55.833 --> 01:01.070
– ka mantsoe a mang, mehala e 'maloa ea thekeng ka
nako e le 'ngoe, eseng o le mong feela, joalokaha

01:01.070 --> 01:05.020
"BAKOM" e leka ho fana ka maikutlo k'haravheng ea papatso.

01:05.020 --> 01:11.361
Setsi sa bokgoni sa Switzerland "MPA
Elektrobiologie AG" se hlalosa tlhahiso ya "BAKOM" e le e

01:11.361 --> 01:15.892
kgelosang, haeba e se hore ke leshano le totobetseng.

01:15.892 --> 01:22.969
Sena se hlokomoloha lets'oao la moroalo oa motheo, le lekang
tikoloho bakeng sa lisebelisoa tse nang le 5G ka karolo ea lona

01:22.969 --> 01:31.126
ea lets'oao joaloka lebone la leoatle, ka hona le "phatsimisa"
tikoloho ka lets'oao le panyapanyang, le otlang kamehla.

01:31.126 --> 01:37.847
MPA Elektrobiologie AG e nka hore ho pepesehela ha dibopuwa tse
phelang ho "matshwao a mangata a kgatello a

01:37.847 --> 01:44.954
letswao la 5G" ho phahame bonyane ka makgetlo
a mahlano ho isa ho a leshome ho feta pele.

01:44.954 --> 01:52.875
Leha ho le joalo, phatlalatsong ea boralitaba ea la 17 Tšitoe
2021, Lekhotla la Federale le ile la pheha khang ea hore

01:52.875 --> 02:02.688
li-antenna tse ikamahanyang li ka feta meeli e behiloeng ka molao
hobane ho ne ho thoe mahlaseli ka kakaretso a tla fokotseha.

02:02.688 --> 02:09.208
Tlhokomelo ena e kgethehileng bakeng sa di-antenna
tse ikamahanyang e bolela hore meedi e hloka feela

02:09.208 --> 02:13.392
ho latelwa ka kakaretso, ho ena le ka dinako tsohle.

02:13.392 --> 02:18.216
Ka lehlakoreng le leng, ho ka
sebediswa seo ho thoeng ke sebapisi sa tokiso.

02:18.216 --> 02:24.784
Molao-motheo oa hore "antenna e ka ntsha mahlaseli
a mangata e le ho hlahisa mahlaseli a fokolang ka

02:24.784 --> 02:28.860
kakaretso" o ama baahi ba phelang haufi-ufi haholo.

02:28.860 --> 02:35.772
Kaha sena se bolela hore meeli e tlolwa haholo – ho fihla ho
makgetlo a leshome ho feta se dumelletsweng – baahi

02:35.772 --> 02:44.036
ba dikete ba kentse dingongoreho kgahlanong le
phetoho kapa kaho ya di-antenna tse ntjha ho tloha ka 2019.

02:44.036 --> 02:51.693
Kopanong ea eona ka la 17 Tšitoe 2021, Lekhotla la Federale le
tiisitse "hore tšebeliso ea sesebelisoa sa

02:51.693 --> 02:59.040
tokiso ho li-antenna tse ikamahanyang le maemo
tse seng li le teng ha se phetolo ea kenyo."

02:59.040 --> 03:05.160
Ho ya ka Lekgotla la Federale, se hlokehang
feela ke ho fana ka foromo e ntjhafaditsweng.

03:05.160 --> 03:11.621
Ka molaoana ona, Lekgotla la Federale le fedisitse tlhokahalo ya
ditumello tsa kaho ha ho sebediswa tekanyo ya

03:11.621 --> 03:18.255
tokiso – mme ka hona, le fedisitse ditokelo
tsa boipelaetso tse tiisitsweng ke molaotheo.

03:18.255 --> 03:23.862
Keketseho ena e patiloeng ea matla a li-mast tsa mehala
ea thekeng e ile ea kopana le khanyetso e kholo har'a

03:23.862 --> 03:28.020
sechaba, e leng se ileng sa fella ka likhanyetso tse likete.

03:28.020 --> 03:33.118
Tse ling tsa linyeoe tsena li hlahletsoe
Lekhotleng le Phahameng la Federale la Switzerland.

03:33.118 --> 03:39.538
Ka Hlakubele 2023, nyeoeng ea "founo ea selefouno ea
Steffisburg", Lekhotla la Federale le ne le se le

03:39.538 --> 03:47.610
file baahi tokelo ea ts'ebetso e nepahetseng ea
boipiletso bakeng sa kopo ea ts'ebeliso ea sebaka sa tokiso.

03:47.610 --> 03:53.101
Ho sa natswe kahlolo ena ya lekgotla la ditsheko, boholo ba
di-canton bo ile ba tswela pele ho amohela

03:53.101 --> 03:59.700
ditsebiso tsa tshebediso e ntjha ya sebaka sa
tokiso ntle le ho qala tshebetso ya tumello ya kaho.

03:59.700 --> 04:07.298
Nakong ea 2024, liqeto tse peli tse latelang tsa
Lekhotla la Federale li ile tsa baka moferefere:

04:07.298 --> 04:11.204
1. Kahlolo ea Lekhotla la Federale "Wil SG"

04:11.204 --> 04:16.434
Nyeoeng ea "Wil, SG", Lekhotla le Phahameng
la Federale le ahlotse hore tšebeliso ea

04:16.434 --> 04:19.642
sebaka sa tokiso e ne e hloka tumello ea moralo.

04:19.642 --> 04:23.001
Sena se bopa "phetolo ea sebele tšebetsong".

04:23.001 --> 04:29.739
Ka hona, ke molemong oa baahi hore ba
tsebisoa ka liphetoho tse joalo esale pele.

04:29.739 --> 04:36.868
Qeto ena e bolela hore li-antenna tse fetang 3,000 tse
ikamahanyang li sebetsa ka khahlanong le molao Switzerland.

04:36.868 --> 04:44.974
Tšebeliso ea tekanyetso ea tokiso e tlameha ho emisoa
kapa ho lateloe ts'ebetso e ncha ea laesense ea ho haha.

04:44.974 --> 04:50.833
Sheba maikutlo a morulaganyi oa sebaka le litoropo
oa Switzerland, Daniel Laubscher, mabapi le taba ena:

04:50.833 --> 04:53.782
"Hantle, jwale ho ya Lekgotleng le Phahameng la Dinyewe."

04:53.782 --> 04:57.747
Ke se ke buile ka nyeoe ea Steffisburg.

04:57.747 --> 05:07.024
Moo ba itseng, "Tsohle di lokile, e sebetsa ka di-watt
tse 100" – mme yaba ba e eketsa ka tse leshome ho feta.

05:07.024 --> 05:11.145
Antena ena ha e ka sebediswa ha jwale.

05:11.145 --> 05:21.068
Ka hona, ha ho na antenna le e 'ngoe e amohetsoeng ka molao –
ke bua ka li-antenna tse ikamahanyang le maemo – hobane lia

05:21.068 --> 05:27.239
qhekella, hobane lia thetsa, hobane li etsa bomenemene ba khoebo.

05:27.239 --> 05:32.981
Mme seo se ntse se bonahala haholoanyane.

05:32.981 --> 05:37.317
Mme ketsahalo ya ho qetela ke hantle-ntle ya toropo ya Wil.

05:37.317 --> 05:50.126
Joaloka molaoli oa meaho, 'muelli oa molao oa kaho le
moenjiniere oa moralo, ke eletsa balaoli ba lehae

05:50.126 --> 05:57.649
mabapi le hore na ba sebetsane joang le li-antenna tsena.

05:57.649 --> 06:05.815
Mme ho ne ho dula ho hlakile hore keketseho ya matla a phetiso ho
ya ka botekgeniki e tla baka mahlaseli a mangata, mme ke moo

06:05.815 --> 06:12.101
bolaodi bo ikarabellang ba masepala wa Wil bo ileng
ba hlokomela: "E, seo ha se kgonehe, ba hloka

06:12.101 --> 06:15.911
tumello ya ho aha" mme ba fana ka thibelo ya tshebediso.

06:15.911 --> 06:23.460
Mme yaba Swisscom e ile ya tlameha ho isa nyeoe ena ho fihlela
Lekgotleng le Phahameng la Naha – leha Lekgotla la Kantone la St.

06:23.460 --> 06:28.356
Gallen, Lekgotla la Tsamaiso la St.
Gallen, bohle ba ne ba tsheheda masepala mme ba

06:28.356 --> 06:31.263
re, "E, sena se hloka tumello ya ho aha."

06:31.263 --> 06:36.690
Mme Jwale Lekgotla la Federale le tiisitse
sena mme le bile la bontsha ka ho hlaka hore

06:36.690 --> 06:39.895
na ke hobaneng ha tumello ya ho aha e hlokeha:

06:39.895 --> 06:47.100
E le hore batho ba itšireletse, e le hore kopo ea kaho e
phatlalatsoe ka tendereng, e le hore batho ba ka bolela –

06:47.100 --> 06:55.180
joalokaha Lekhotla la Federale joale le tiisitse – hore
antenna e ntša maqhubu a 320% ho feta tekanyo e lumelletsoeng.

06:55.180 --> 07:05.247
Mme seo, hapehape, ke bomenemene feela, ke
bobodu, mme se etsahala hohle Switzerland.

07:05.247 --> 07:08.020
Empa jwale hoo ho fedile.

07:08.020 --> 07:12.591
2. Kahlolo ea Lekhotla la Federale "Sarnen OW"

07:12.591 --> 07:17.477
Ho ya ka phatlalatso ya boralitaba e ntshitsweng ke mokgatlo
"Schutz vor Strahlung" (Tshireletso ho Tswa ho

07:17.477 --> 07:22.220
Mahlaseli), nyeoe ya Sarnen e theha mohlala, ke hore, ke
teko bakeng sa dinyeoe tse tshwanang nakong e tlang:

07:22.220 --> 07:28.322
Mofani oa marang-rang a mohala Swisscom o ne a batla ho
nkela li-antenna tse teng sebakeng sa likhokahano tsa mohala ka

07:28.322 --> 07:31.575
li-antenna tse ikamahanyang le maemo le ho ntlafatsa ho 5G.

07:31.575 --> 07:38.040
Ba boholong ba nang le matla ba ne ba nahana hore
ts'ebetso ea laesense ea ho haha e ka tloheloa.

07:38.040 --> 07:41.790
Tletlebo ea baahi e ile ea hanoa ke makhotla a mararo.

07:41.790 --> 07:44.114
Jwale Lekgotla la Federale le ahlotse:

07:44.114 --> 07:53.593
Qeto ya Lekgotla la Tsamaiso la Canton ya Obwalden ya la 8
Phuptjane 2022 e hlakotsoe mme taba e kgutlisetswa Lekgotleng

07:53.593 --> 07:58.600
la Masepala la Sarnen bakeng sa tsamaiso ya tumello ya kaho.

07:58.600 --> 08:01.184
Se makatsang ka ho khetheha ka qeto ena ke hore:

08:01.184 --> 08:06.966
Moarabi o tlameha ho emisa
tshebetso ya di-antenna ho ya ka tefello.

08:06.966 --> 08:10.861
Dikatlholo tse pedi tsa Lekgotla la Federale di
na le ditlamorao tse pharaletseng bakeng sa

08:10.861 --> 08:14.056
dikhamphani tsa mehala ya letsoho naheng ya Switzerland.

08:14.056 --> 08:19.903
Jwale ba tlameha ho kenya dikopo tse ngata haholo
tsa ditholofetso tsa ho aha tse salang morao, mme ba

08:19.903 --> 08:23.680
ka tobana le dihanano tse ntjha tse tswang ho baahi.

08:23.680 --> 08:29.993
Ho latela SRF, Swisscom e le 'ngoe e amohetse likopo tse 1,000.

08:29.993 --> 08:37.361
Christian Oesch oa mokhatlo oa "WIR" le Daniel
Laubscher oa "Plannetzwerk GmbH" ba thehile boipiletso ba

08:37.361 --> 08:42.786
hore baahi ba amehileng ba nke khato mabapi le taba ena.

08:42.786 --> 08:50.682
"Ditemetso tsa kaho tsa di-antenna tse fetotsweng, tseo ho tsona
sebaka sa tokiso (= keketseho ya matla a phetiso) se

08:50.682 --> 08:57.295
sebedisitsweng ka tsela e seng molaong ho ya ka
kahlolo ya Lekgotla la Federale 1C_506/2023, di ka

08:57.295 --> 09:01.087
fuwa feela morao ho nako maemong a fokolang haholo.

09:01.087 --> 09:08.004
Sena ke hobane Lekgotla la Federale le tiisitse hore dikgokahano
tsena di ka baka maemo a phahameng haholo a

09:08.004 --> 09:14.661
mahlaseli (316%) le hore molaotheo wa hlokomelo tlasa
Molao wa Tshireletso ya Tikoloho o ntse o nyenyefatswa.

09:14.661 --> 09:20.930
Kaha ho feta 80% ea kotsi e kholo ka ho fetisisa ea mahlaseli
hangata e se e sebelisitsoe ntle le tokiso,

09:20.930 --> 09:26.477
meeli e behiloeng e ne e tla tlōloa leha
matla a phetiso a ka eketseha hanyenyane feela.

09:26.477 --> 09:31.870
Leha ho le jwalo, balaodi ba phethahatso ba kantone
kapa "BPUK" jwale ba kgothalletsa dikopo tsa ho aha tse

09:31.870 --> 09:34.820
shebileng morao ho fapana le dithibelo tsa tshebediso.

09:34.820 --> 09:38.273
Ditshiya tsa mehala ya thekeng tse ntshang
mahlaseli a fetelletseng, ka ho tlola molao,

09:38.273 --> 09:40.208
di tla dumellwa ho tswela pele ho sebetsa.

09:40.208 --> 09:46.106
Li tla koaloa feela haeba ho sa khonehe ho
fanoa ka laesense ea kaho e tla reteleha morao.

09:46.106 --> 09:51.269
Ditshisinyo tsena tse tswang ho ba boholong ba phethahatso le
"BPUK" di kgahlanong le molao wa mmuso wa kopanelo, mme

09:51.269 --> 09:57.005
Lekgotla la Molao la Kopanelo le se le dumelletse dithibelo
tse jwalo tsa tshebediso ya ho itebela makgetlo a mmalwa.

09:57.005 --> 10:02.660
Phatlalatso e feletseng ea ho nka khato e
ka fumanoa webosaeteng ea mokhatlo oa WIR.

10:02.660 --> 10:06.746
Lik'hamphani tsa mehala ea mohala li batla tumello
ea moralo ea morao-rao e le hore li fumane

10:06.746 --> 10:10.200
mangolo a tumello ea ho haha bakeng sa lebaka la tokiso.

10:10.200 --> 10:19.280
Li-antenna tsohle tse qalileng ho sebetsa ka sesosa sa
tokiso ntle le laesense ea kaho li feta meeli e behiloeng.

10:19.280 --> 10:24.154
Mokgatlo "Schutz vor Strahlung" (Tshireletso ho
Tsholetsano) o fana ka tokomane ya mohlala bakeng sa diipelaetso

10:24.154 --> 10:27.840
kgahlanong le dikopo tsa kaho tse phatlaladitsweng ka morao.

10:27.840 --> 10:33.489
Tokomane ea mohlala e fumaneha hore e
ka jarolloa ka tlase ho thomello ena.

10:33.489 --> 10:36.731
Tsebiso ya bohlokwa bakeng sa bashebelli ba Switzerland:

10:36.731 --> 10:41.041
Hajoale, dikopo tsena tsa ho hahuwa tse
boletsweng ke dikhamphani tsa mehala ya thekeng di

10:41.041 --> 10:44.134
phatlalatswa dikoranteng tse ngata tsa semmuso.

10:44.134 --> 10:49.602
Nka monyetla oa ho kenya khanyetso
khahlanong le litlolo tsa boleng bo lekanyelitsoeng!

10:49.602 --> 10:55.066
Kenya tletlebo khahlanong le likopo tsohle tse
tlang tsa kaho ho bolaodi bo tshwanelehang,

10:55.066 --> 10:58.763
o sebedisa tokomane ya mohlala e lokisitsweng.

10:58.763 --> 11:03.734
Ka kopo, hlokomela hape le matsatsi a ho
qetela a ho fana ka kopo, a ka bang pakeng tsa

11:03.734 --> 11:07.356
matsatsi a 14 ho isa ho a 30 ho latela canton.

11:07.356 --> 11:14.592
Hang ha dikopo tsa kaho tsa dikhamphani tsa mehala ya thekeng
di se di amohetswe, ha ho sa na boipelaetso bo ka hlahiswang.

11:14.592 --> 11:21.029
Ho latela liqeto tsa morao-rao tsa Lekhotla la Federale, ntle le
li-antenna tse nang le lintlha tsa tokiso, ho na le

11:21.029 --> 11:27.880
li-antenna tse ling tse ngata tse fetotsoeng tse
sebelisoang ka tlōlo ea molao ntle le tumello ea kaho.

11:27.880 --> 11:36.320
Haeba ho kgonahala, eya lekgotleng la heno la mmasepala mme o
kope boemo ba ha jwale mabapi le ditshiya tsa mehala ya letsoho.

11:36.320 --> 11:41.873
Na likopo tsa kaho ea li-antenna li ntse li emetse,
kapa na li-antenna li se li qalile ho sebetsa tse fetang

11:41.873 --> 11:44.983
meeli e behiloeng ha ho sebelisoa sekhahla sa tokiso?

11:44.983 --> 11:48.909
Bolaodi ba lehae ke bolaodi bo tshwanelehang ba tlhokomelo.

11:48.909 --> 11:54.519
Linyeoe tsena tse peli tsa Lekhotla la Federale
li bontša hore le Switzerland, baahi ha ba sa ka

11:54.519 --> 11:58.225
ke ba tšepa bonnete ba molao bo tsoang ho balaoli.

11:58.225 --> 12:05.541
Ho hloka tlhokomelo le boikitlaetso ba motho ka
mong ho netefatsa hore ditokelo tsa setjhaba di

12:05.541 --> 12:09.160
hlomphuwa le hore melao e sebetsang e latelwa.
