Şeýle atlandyrylýan adaptiw mobil aragatnaşyk antennalary 5G torunyň giňeldilmeginde möhüm elementdir.
Adaty antennalar şöhle ýaýramasyny duman ýaly deň derejede ýaýradýarlar.
Adaptiv antennalar bolsa, başga tarapdan, şöhle saçylmagyny birnäçe signal şöhleleri bilen
bir wagtda amala aşyrmaga mümkinçilik berýär.
Bu, mobil telefonlaryň kömegi bilen ýokary öndürijilik bilen birnäçe ýere bir wagtda ýetmäge mümkinçilik berýär.
Şweýsariýanyň Daşky gurşaw boýunça federal edarasynyň (FOEN) maglumatyna görä, adaptiw antennalaryň töweregindäki
radiýasiýa ýaýramagy adaty antennalardan ortaça pes bolmalydyr.
Bu, olaryň birikdirilen mobil telefonyň ýerleşýän ýerine takyk ugrukdyrylmagy sebäpli.
Emma, hakykatda tersine bolýar, diýip "Schutz vor Strahlung" (Radiasiýadan goramak) birleşigi ýazýar:
"Adaptiv antenna birnäçe signal şöhlelerini bir wagtda doly kuwwat bilen ugratmak mümkin."
Başgaça aýdylanda, bir däl-de, birnäçe mobil telefon bir wagtda, "BAKOM" reklama wideosynda görkezmäge synanyşýan ýaly däl.
Şweýsariýanyň ukyplylyk merkezi "MPA Elektrobiologie AG" "BAKOM" tarapyndan berlen tanyşdyryşy
aldatdyryjy, hatda düýbünden ýalan diýip häsiýetlendirýär.
Bu, şöhle loby bilen çyrasy ýaly gurşawy 5G-li enjamlar üçin skanarlap, netijede gurşawy stroboskopik, yzygiderli pulsli
signal bilen "şöhlelendirýän" esasy ýük signalini nazara almaýar.
MPA Elektrobiologie AG ýaşaýan organizmleriň bu köp impulsly "5G signal häsiýeti" bilen täsirlenmeginiň
öňküsinden azyndan bäşden on esse ýokarydygyny hasaplaýar.
Şeýle-de bolsa, 2021-nji ýylyň 17-nji dekabryndaky metbugat beýanatynda Federal Geňeşi adaptiw antennalaryň kanun
taýdan kesgitlenen çäklerden geçip biljekdigini öňe sürdi, sebäbi umumy şöhle çykarmagyň azajakdygy aýdylýar.
Uýgunlaşdyrylan antennalar üçin bu ýörite düzgün çäklendirmelere hemişe däl-de, diňe ortaça laýyk gelmegiň ýeterlidigi bellenýär.
Başga tarapdan, şeýle diýlip atlandyrylýan düzetme faktory ulanylyp bilner.
"Antena umumy radiýasiýany azaltmak üçin has köp radiýasiýa çykaryp biler" diýen ýörelge
ýerli ýaşaýjylara aýratyn agyr täsir edýär.
Bu çäklendirmeleriň rugsat berlen mukdardan on esse ýokary derejede uly möçberde aşa geçirilýändigini aňladýandygy
üçin, 2019-njy ýyldan bäri müňlerçe ýaşaýjy täze antennalaryň öwürilmegine ýa-da gurluşyna garşy etiraz bildirdi.
2021-nji ýylyň 17-nji dekabryndaky mejlisinde Federal Geňeş "bar bolan adaptiw antennalara düzediş faktoryny
ulanmak gurnama üýtgetmesi hasaplanmaýar" diýip kesgitledi.
Federal Geňeşiň aýtmagyna görä, talap edilýän ýeke-täk zat täzelenen formany tabşyrmakdyr.
Bu düzgün bilen Federal Geňeş düzediş faktoryny ulananyňda gurluşyk rugsatnamalaryna bolan talaby – we
şonuň bilen konstitusiýa taýdan kepillendirilen garşy çykmak hukuklaryny – ýatyryp goýdy.
Bu mobil telefon mastlarynyň kuwwatynyň gizlin ýokarlandyrylmagy ilat arasynda uly garşylyk döredip,
müňlerçe garşylyk bildirişleriniň berilmegine sebäp boldy.
Bu işleriň käbirine Şweýsariýanyň Federal Ýokary Kazyýetine şikaýat edildi.
2023-nji ýylyň martynda "Steffisburg mobil telefon işi" boýunça Federal sud ýaşaýjylara düzediş faktoryny
ulanmak üçin kadaly şikaýat prosedurasyna hukuk berdi.
Bu kazyýet kararyna garamazdan, köp kantonlar binalar üçin rugsat beriş prosedurasyny başlatman, düzetme faktorynyň täze
ulanylyşy baradaky bildirişleri kabul etmegi dowam etdirdiler.
2024-nji ýylyň dowamynda aşakdaky iki Federal kazyýet karary uly gyzyklanma döretdi:
1. Federal kazyýetiň "Wil SG" karary
"Wil, SG" işinde Federal sud düzetme faktorynyň ulanylmagynyň gurluşyk rugsadyna baglydygyny karara baglady.
Bu amallarda de-fakto üýtgeşme hasaplanýar.
Şonuň üçin ýaşaýjylaryň bular ýaly üýtgeşmeler barada öňünden habarly bolmagy olaryň bähbidine.
Bu karar Şweýsariýada 3 000-den gowrak adaptiw antennanyň kanunsyz işleýändigini aňladýar.
Düzediş faktorunyň ulanylyşy ýa bes edilmeli ýa-da täze gurluşyk rugsady boýunça prosedura geçirilmelidir.
Bu tema boýunça Şweýsariýaly giňişlik we şäher gurluşy boýunça meýilnamalaýyş hünärmeni Daniel Laubscher-iň teswirine serediň:
"Dogry, indi Ýokary kazyýete geçeliň."
Men Steffisburg işini eýýäm agzap geçdim.
Olar "Her zat gowy, 100 watt bilen işleýär" diýdiler – soňra bolsa olar on esse köp boldy.
Bu antennany häzirki wagtda işledip bolmaýar.
Şonuň üçin kanuny taýdan tassyklanan ýeke-täk antenna hem ýok – men adaptiw antennalary nazarda tutýaryn –
sebäbi olar aldawçylyk edýärler, aldawçylyk bilen iş alyp barýarlar we söwda aldawyna ýol berýärler.
We bu barha aýdyň bolýar.
We soňky ýagdaý takyk Wil şäheriniň ýagdaýydyr.
Bina administratory, gurluşyk advokaty we meýilnamalaşdyryş tehniki hökmünde men ýerli häkimiýetlere bu
antennalara nähili çemeleşmeli barada maslahat berýärin.
We geçirijilik kuwwatynyň artdyrylmagynyň tehniki taýdan has köp şöhle saçmagyna getirjekdigi hemişe aýdyň boldy, we şol pursatda
Wil şäherindäki jogapkär şäher häkimiýeti: "Hawa, bu mümkin däl, olar gurluşyk rugsady
almaly" diýip, ony ulanmakdan gadagan etdi.
Soňra Swisscom bu işi Federal kazyýete çenli göreşmeli boldy – St. Gallen kantonal geňeşi, St. Gallen
administratiw kazyýeti we hemmeler şäher häkimligini goldap, "Hawa, munuň üçin gurluşyk rugsady gerek" diýdiler.
Federal kazyýet häzir munuň üstüni tassyklady we hatda näme üçin gurluşyk rugsady zerurdygyny aýdyň görkezdi:
Adamlar özüni gorap bilmek üçin, gurluşyk taslamasy tenderde hödürlenmek üçin we adamlar – Federal kazyýetiň
häzir tassyklamagy ýaly – antennanyň rugsat berlen mukdardan 320% köp şöhle saçýandygyny aýdyp bilmek üçin.
Bu hem ýene-de ýönekeý aldaw we korrupsiýa bolup, ol Şweýsariýanyň ähli ýerinde bolup geçýär.
Emma indi bu gutardy.
2. Federal kazyýetiň "Sarnen OW" karary
"Schutz vor Strahlung" (Radiasiýadan goramak) assosiasiýasy tarapyndan çykarylan metbugat beýanatyna görä,
Sarnen işi bir öňdebaryjy ýagdaý bolup, geljekde meňzeş işler üçin synag işi bolup durýar:
Mobil aragatnaşyk operatory Swisscom mobil aragatnaşyk bazasyndaky bar bolan antennalary
adaptiwli antennalara çalyşmak we 5G-e geçirmek isledi.
Ukyply edaralar gurluşyk rugsatnamasy boýunça proseduranyň zerur däldigine pikir etdiler.
Ýaşaýjylaryň şikaýaty üç sud tarapyndan ret edildi.
Indi Federal kazyýet höküm çykardy:
Obwalden kantonynyň administratiw kazyýetiniň 2022-nji ýylyň 8-nji iýunyndaky karary ýatyryldy we mesele
gurluşyk rugsady boýunça prosedurany geçirmek üçin Sarnen şäher geňeşine gaýtadan ugradyldy.
Bu kararyň iň geň galdyryjy tarapy şudur:
Jogapkär tarap pikirlenişe laýyklykda antennalaryň işini togtadýar.
Iki Federal kazyýet karary Şweýsariýadaky mobil telefon kompaniýalary üçin giň gerimli netijelere eýe.
Indi olar sanawsyz gurluşyk rugsatnama arizalaryny yzyna gaýtaryp tabşyrmaly we
ýaşaýjylaryň täze garşylyklaryna duş gelip bilerler.
SRF-e görä, diňe Swisscom 1 000 sany haýyş aldy.
"WIR" birleşiginden Christian Oesch we "Plannetzwerk GmbH" kompaniýasyndan Daniel Laubscher bu babatda
täsirlenen ýaşaýjylara çagyryş ýüzlenmesini taýýarladylar.
Federal kazyýetiň 1C_506/2023 belgili kararyna laýyklykda düzediş faktory (= geçirijilik güýjüniň artdyrylmagy)
kanunsyz ulanylan adaptiw antennalaryň gurluşyk rugsatlary diňe az sanly ýagdaýlarda yza garay berilip bilner.
Bu, Federal kazyýetiň bu baglanyşyklaryň radiýasiýa derejesiniň 316% ýokarlanmagyna getirip biljekdigini we Ekologik
gorag hakyndaky kanunda göz öňünde tutulan öňüni alyş ýörelgesiniň zaýalanýandygyny tassyklamagy bilen baglydyr.
Adatça düzetme faktory bolmazdan iň ýokary şöhlelenişiň 80%-den gowragy eýýäm ulanylýar, şonuň üçin geçirijilik kuwwatynyň iň
kiçijik artdyrylyşy hem çäk gymmatlarynyň aşyrylmagyna getirýär.
Şeýle-de bolsa, kantonal ýerine ýetiriji edaralar ýa-da "BPUK" häzir ulanmak gadaganlyklarynyň
ýerine yzyna garşy gurluşyk arzalaryny hödürleýärler.
Kanuna garşylykda aşa derejede şöhle saçýan mobil telefon mastlaryna işlemegini dowam etdirmäge rugsat berler.
Diňe eger geçmişe degişli gurluşyk rugsady berilip bilinmese, olar ýapylmaly bolar.
Bu ýerine ýetiriji häkimiýetleriň we "BPUK"-iň teklipleri federal kanuna ters gelýär, we Federal kazyýet şeýle ulanyş
boýunça öňüni alyş gadaganlyklaryny birnäçe gezek tassyklady.
Işjeň çagyryşyň doly teksti WIR birleşiginiň websaýtnda tapyp bilersiňiz.
Mobil telefon kompaniýalary düzetme faktory üçin gurluşyk rugsatnamalaryny almak maksady bilen
öňki meýilnama rugsadyny almaga synanyşýarlar.
Gurluşyk rugsatsyz, düzetme faktory bilen işe girizilen ähli antennalar çäk gymmatlyklaryny aşýar.
"Schutz vor Strahlung" (Radiasiýadan goramak) assosiasiýasy öňki döwürde neşir edilen gurluşyk arza namalaryna
garşy etiraz bildirmek üçin nusga resminama hödürleýär.
Nümune resminamasy bu ugratmadan aşakda elýeterlidir.
Şweýs tomaşaçylary üçin möhüm bildiriş:
Häzirki wagtda mobil telefon kompaniýalarynyň bu yza gönükdirilen bina arza dokumentleri köp sanly resmi gazetalarda çap edilýär.
Çäk gymmatlyklarynyň bozulmalaryna garşy etiraz bildirmek mümkinçiliginden peýdalanyň!
Uýgunlaşdyrylan nusga resminamany ulanyp, degişli edarä ähli geljekki gurluşyk arzalaryna garşylyk bildiriň.
Şeýle hem tabşyrmak möhletleriniň kantona baglylykda 14-den 30 güne çenli üýtgäp biljekdigini bellemegiňizi haýyş edýäris.
Mobil telefon kompaniýalarynyň binalar üçin beren arzalary tassyklanan soň, başga hiç hili garşylyk bildirilip bilinmez.
Iň soňky Federal kazyýet kararlaryna görä, düzetme faktorly antennalardan başga-da, gurluşyk rugsady
bolmazdan kanunsyz işe girizilen köp sanly başga üýtgedilen antennalaryň bardygyny görkezýär.
Eger mümkin bolsa, ýerli geňeşiňize baryp, mobil telefon mastlarynyň häzirki ýagdaýy barada maglumat soraň.
Antennalar üçin gurnama arzalary garaşyp durýarmy, ýa-da düzetme faktory ulanylanda çäk
gymmatlyklaryny aşýan antennalar işe girizildimi?
Ýerli häkimlik ygtyýarly gözegçilik edarasy bolup durýar.
Bu iki Federal kazyýet işi Şweýsariýada hem raýatlaryň häkimiýetleriň hukuk
kesgitliligine ynanyp bilmeýändigini görkezýär.
Ilatyň hukuklarynyň hormatlanmagyny we degişli kanunlaryň berjaý edilmegini üpjün etmek üçin
her bir adamyň ünsüni we başlangyjyny talap edýär.