WEBVTT

00:00.548 --> 00:07.484
Iiantena ezibizwa ngokuba zii-adaptive mobile
communications zingundoqo ekwandisweni kwenethiwekhi ye-5G.

00:07.484 --> 00:12.210
Ii-antena eziqhelekileyo zikhupha
imitha ngokulinganayo, okwentswela.

00:12.210 --> 00:19.453
Ii-antena eziguquguqukayo, kwelinye icala, zenza ukuba
imitha ikhutshwe ngemitha yomqondiso ezininzi ngaxeshanye.

00:19.453 --> 00:25.860
Oku kuvumela ukuba iindawo ezininzi zifikelelwe ngaxeshanye
ngokusebenza okuphezulu kusetyenziswa iifowuni eziphathwayo.

00:25.860 --> 00:31.706
Ngokutsho kwe-Ofisi yeFederal yaseSwitzerland yezeNdalo (FOEN),
ukuchanabeka kwimitha evela kwii-antena

00:31.706 --> 00:36.679
eziguquguqukayo ezikufutshane nazo kufanele
ukuba kube phantsi ngokomyinge kunokweziqhelo.

00:36.679 --> 00:43.059
Oku kungenxa yokuba beya kulathiswa
ngqo apho ifowuni eqhagamshelweyo ikhoyo.

00:43.059 --> 00:48.411
Noko ke, yinyani into echaseneyo kanye, ibhala umbutho
"Schutz vor Strahlung" (Ukhuselo kwiMitha yeNkcubeko):

00:48.411 --> 00:55.833
I-antenna eguquguqukayo inakho ukuthumela imitha
ezininzi zesignali ngaxeshanye ngamandla apheleleyo.

00:55.833 --> 01:00.817
– Ngamanye amazwi, iiselfowuni ezininzi
ngaxeshanye hayi enye kuphela, njengoko

01:00.817 --> 01:05.020
i-"BAKOM" izama ukubonisa kwividiyo yayo yentengiso.

01:05.020 --> 01:11.175
Iziko lobuchule laseSwitzerland i-"MPA
Elektrobiologie AG" lichaza intetho ye-"BAKOM"

01:11.175 --> 01:15.892
njengokulahlekisayo, ukuba ayibobuxoki obupheleleyo.

01:15.892 --> 01:23.135
Oku kuyayihoya isignali yemithwalo esisiseko, ejikeleza kwindawo
engqongileyo ifuna izixhobo ezixhasiweyo yi-5G ngelobe yesignali

01:23.135 --> 01:31.126
yayo njengesibane solwandle, ngaloo ndlela "ikhupha imitha"
kwindawo engqongileyo ngesignali eqaqambayo, ebetha rhoqo.

01:31.126 --> 01:37.407
I-MPA Elektrobiologie AG ithatha ukuba ukuchanabeka kwezinto
eziphilayo kule "mpawu yesignali ye-5G"

01:37.407 --> 01:44.954
enamanxuwa amaninzi kuphezulu ubuncinane izihlandlo
ezihlanu ukuya kwezilishumi kunangaphambili.

01:44.954 --> 01:53.293
Nangona kunjalo, kwingxelo ekhutshwe ngomhla we-17 Disemba 2021,
iBhunga leFederal lixoxe ngelithi ii-antena

01:53.293 --> 02:02.688
eziguquguqukayo zinokugqitha imida ebekwe ngokomthetho
kuba kuthiwa imitha iyonke ephumayo iya kuncipha.

02:02.688 --> 02:08.836
Le mibandela ikhethekileyo yee-antena
eziguquguqukayo imisela ukuba imida kufuneka kuthotyelwe

02:08.836 --> 02:13.392
umyinge kuphela, endaweni yokuba kube ngalo lonke ixesha.

02:13.392 --> 02:18.216
Kwelinye icala, kungasetyenziswa into ekuthiwa sisilungisi.

02:18.216 --> 02:28.860
Umgaqo othi "i-antenna ingakhupha imitha engaphezulu ukuze ikhuphe
imitha encinci iyonke" uchaphazela kakhulu abahlali balapha.

02:28.860 --> 02:35.895
Ngenxa yokuba oku kuthetha ukuba imida iphuzwa ngokugqithisileyo
– ifikelela kubuphindwe kalishumi ngaphezu koko kuvumelekileyo

02:35.895 --> 02:44.036
– amawaka abahlali afake iziphakamiso zokuchasa ukuguqulwa
okanye ulwakhiwo lwee-antena ezintsha ukusukela ngo-2019.

02:44.036 --> 02:51.066
Kwintlanganiso yayo ngomhla we-17 kuDisemba 2021, iBhunga
leFederal ligqibe "ukuba ukusetyenziswa

02:51.066 --> 02:59.040
kwe-factor yokulungisa kwii-antennas eziguquguqukayo
esele zikho akuyi kuthiwa yinguqulelo yofakelo."

02:59.040 --> 03:05.160
Ngokutsho kweBhunga leFederal, okufunekayo
kuphela kukungeniswa kwefomu ehlaziyiweyo.

03:05.160 --> 03:11.600
Ngolu mthetho, iBhunga leFederal liye lasusa imfuneko yeemvume
zokwakha xa kusetyenziswa ifaktha yokulungisa

03:11.600 --> 03:18.255
– kwaye ngaloo ndlela lasusa namalungelo
okuqhankqalaza aqinisekisiweyo ngumgaqo-siseko.

03:18.255 --> 03:23.728
Olu nyuso lufihlakeleyo lwamandla eemasti
zefowuni eziphathwayo lufumene inkcaso enkulu

03:23.728 --> 03:28.020
eluntwini, nto leyo ekhokelele kwizigidi zezibheno.

03:28.020 --> 03:33.118
Amanye ala matyala akhalelwe kwiNkundla
Ephakamileyo yoMbuso yaseSwitzerland.

03:33.118 --> 03:40.075
NgoMatshi ka-2023, kwityala le "selfowuni yaseSteffisburg",
iNkundla yeFederali sele inike abahlali

03:40.075 --> 03:47.610
ilungelo lenkqubo efanelekileyo yokuphikisa
malunga nokusetyenziswa kofaktha lokulungisa.

03:47.610 --> 03:53.640
Ngaphandle kwesi sigwebo senkundla, iikantoni ezininzi zaqhubeka
nokwamkela izaziso zokusetyenziswa okutsha

03:53.640 --> 03:59.700
kwesilungisi sokulungelelanisa ngaphandle
kokuqalisa inkqubo yesigunyaziso sokwakha.

03:59.700 --> 04:07.298
Ekuhambeni konyaka ka-2024, ezi zigwebo zimbini
zilandelayo zeNkundla yeManyano ziye zabangela umxhelo:

04:07.298 --> 04:11.204
1. Isigwebo seNkundla yeManyano "Wil SG"

04:11.204 --> 04:16.705
Kwityala elingu "Wil, SG", iNkundla Ephakamileyo
yoMbuso igwebe isithi ukusetyenziswa kwefaktha

04:16.705 --> 04:19.642
yokulungisa kuxhomekeke kwimvume yokucwangcisa.

04:19.642 --> 04:23.001
Oku kumisela "utshintsho olusebenzayo kwindlela yokusebenza".

04:23.001 --> 04:29.739
Kungoko, kuluncedo kubahlali ukuba
baziswe ngezi nguqu kwangaphambili.

04:29.739 --> 04:36.868
Esi sigqibo sithetha ukuba ngaphezulu kwe-3,000 ii-antena
eziguquguqukayo zisebenza ngokungekho mthethweni eSwitzerland.

04:36.868 --> 04:44.974
Ukusetyenziswa kwefaktha yokulungisa kufuneka kupheliswe
okanye kwenziwe inkqubo entsha yephepha-mvume lokwakha.

04:44.974 --> 04:50.833
Jonga uluvo lomcwangcisi wengingqi nezixeko
waseSwitzerland uDaniel Laubscher ngalo mbandela:

04:50.833 --> 04:53.782
Kulungile, ngoku masiye kwiNkundla ePhakamileyo.

04:53.782 --> 04:57.747
Sendisele ndikhankanye ityala laseSteffisburg.

04:57.747 --> 05:07.024
Apho bathi, "Yonke into ilungile, isebenza
nge-100 watts" – kwaye ke bafumana ishumi ngaphezulu.

05:07.024 --> 05:11.145
Le antenna ayinakusebenza okwangoku.

05:11.145 --> 05:21.693
Ngoko ke, akukho nanye i-antenna evunyiweyo ngokusemthethweni
– ndithetha ii-antenna eziguquguqukayo – kuba zixhaphaza,

05:21.693 --> 05:27.239
kuba zikhohlisa, kuba zenza ubuqhophololo bezorhwebo.

05:27.239 --> 05:32.981
Kwaye loo nto iya isiba sobala ngakumbi.

05:32.981 --> 05:37.317
Kwaye ityala lokugqibela lile kanye lelodolophu yaseWil.

05:37.317 --> 05:48.699
Njengomlawuli wezakhiwo, igqwetha lezokwakha
kunye nonjineli wocwangciso, ndicebisa

05:48.699 --> 05:57.649
abasemagunyeni basekuhlaleni ngendlela yokujongana nezi zanti.

05:57.649 --> 06:05.206
Kwaye bekusoloko kucacile ukuba ukonyuswa kwamandla osasazo
ngokobuchwepheshe kuya kukhokelela kwimitha engaphezulu, kwaye

06:05.206 --> 06:12.205
kulapho igunya lasemasipala elinoxanduva eWil laqonda
khona: "Ewe, ayinakwenzeka loo nto, bafuna imvume yokwakha"

06:12.205 --> 06:15.911
laza lakhupha umthetho wokuyinqanda ukusetyenziswa kwayo.

06:15.911 --> 06:23.493
Kwaye ke i-Swisscom kwanyanzeleka ukuba ilwe umbango wayo kude
kufike kwiNkundla yeManyano – nangona iBhunga leNqila laseSt.

06:23.493 --> 06:31.263
Gallen, iNkundla yoLawulo yaseSt. Gallen, wonke umntu wayexhasa
umasipala waza wathi, "Ewe, oku kufuna imvume yokwakha."

06:31.263 --> 06:36.600
Kwaye iNkundla yeManyano ngoku
isiqinisekisile oku kwaye ide yacacisa ngokucacileyo

06:36.600 --> 06:39.895
ukuba kutheni kufuneka iphepha-mvume lokwakha:

06:39.895 --> 06:46.802
Ukuze abantu bazikhusele, ukuze isicelo sokwakha siphume
kwitender, ukuze abantu bakwazi ukuthi – njengoko

06:46.802 --> 06:55.180
iNkundla yeFederal ngoku isiqinisekisile – ukuba i-antenna
ikhupha umsathana ongama-320% ngaphezulu kunoko ivunyelweyo.

06:55.180 --> 07:05.247
Kwaye oko, kwakhona, bubuqhophololo nje,
bunobuqhophololo, kwaye kwenzeka kuyo yonke iSwitzerland.

07:05.247 --> 07:08.020
Kodwa ngoku kuphelile.

07:08.020 --> 07:12.591
2. Isigwebo seNkundla yeManyano "Sarnen OW"

07:12.591 --> 07:17.519
Ngokwengxelo ekhutshwe ngumbutho i-"Schutz vor Strahlung"
(Ukhuselo kwiMitha yeNkcuka), ityala

07:17.519 --> 07:22.220
laseSarnen libeka umzekelo, oko kukuthi, lityala
lovavanyo kumatyala afanayo kwixesha elizayo:

07:22.220 --> 07:27.314
Inkampani yezobuchwepheshe befowuni ephathwayo i-Swisscom ibifuna
ukutshintsha ii-anthena ezikhoyo kwisikhululo

07:27.314 --> 07:31.575
esisisiseko sefowuni ephathwayo
ngee-anthena eziguquguqukayo, kwaye iyiphuculele kwi-5G.

07:31.575 --> 07:38.040
Abaphathi abafanelekileyo babecinga ukuba
inkqubo yephepha-mvume lokwakha ingangafuneki.

07:38.040 --> 07:41.790
Isikhalazo sabahlali salahlwa ziinkundla ezintathu.

07:41.790 --> 07:44.114
Ngoku iNkundla yeFederali igwebe yathi:

07:44.114 --> 07:51.670
Isigqibo seNkundla yoLawulo yeCanton yase-Obwalden somhla we-8
Juni 2022 siyatshitshwa kwaye lo mcimbi

07:51.670 --> 07:58.600
ubuyiselwa kwiBhunga leMasipala laseSarnen
ukuze kuqaliswe inkqubo yesigunyaziso sokwakha.

07:58.600 --> 08:01.184
Into emangalisa ngokukodwa ngesi sigqibo yeyokuba:

08:01.184 --> 08:06.966
Umphenduli uza kuyeka ukusebenzisa
ii-antena ngokungqinelana nengqwalasela.

08:06.966 --> 08:14.056
Izigwebo ezibini zeNkundla kaRhulumente zineziphumo
ezinobubanzi kwiinkampani zefowuni eziphathwayo eSwitzerland.

08:14.056 --> 08:19.500
Ngoku kufuneka bangenise izicelo zeemvume
zokwakha ezingenakubalwa emva kwexesha, kwaye

08:19.500 --> 08:23.680
banokujongana neempikiswano ezintsha ezivela kubahlali.

08:23.680 --> 08:29.993
Ngokutsho kwe-SRF, i-Swisscom yodwa ifumene izicelo ezili-1,000.

08:29.993 --> 08:37.034
UChristian Oesch wequmrhu i-"WIR" kunye noDaniel
Laubscher we-"Plannetzwerk GmbH" benza ubizo lokuba

08:37.034 --> 08:42.786
abahlali abachaphazelekileyo bathathe amanyathelo ngale meko.

08:42.786 --> 08:50.982
Iimvume zokwakha ze-antenna ezilungelelaniswayo apho isilungisi
somlinganiselo (= ukonyuka kwamandla okuthumela umyalezo)

08:50.982 --> 08:57.485
sasetyenziswe ngokungekho mthethweni ngokweGwebo
leNkundla yeFederal 1C_506/2023 zinokunikezelwa

08:57.485 --> 09:01.087
kuphela emva kwexesha kwimeko ezimbalwa kakhulu.

09:01.087 --> 09:07.674
Oku kungenxa yokuba iNkundla yeFederal iqinisekisile ukuba la
maqhagamshelwano anokukhokelela kumanqanaba

09:07.674 --> 09:14.661
e-radiation aphezulu kakhulu (316%) kwaye umgaqo wonyathelo
lokulumka phantsi koMthetho woKhuselo lweNdalo uyaqhathwa.

09:14.661 --> 09:20.591
Ngenxa yokuba ngaphezu kwe-80% yokuchanabeka okukhulu kwimitha
kudla ngokuba sele kusetyenzisiwe ngaphandle

09:20.591 --> 09:26.477
kwesilungisi, amaxabiso omda angagqithwa nokuba
kukho ukwanda okuncinci kakhulu kwamandla okuthumela.

09:26.477 --> 09:31.888
Nangona kunjalo, abasemagunyeni bokunyanzelisa
bomgaqo-ndaweni okanye i-"BPUK" ngoku bacebisa izicelo zokwakha

09:31.888 --> 09:34.820
ezibuyela umva kunokuba kube kukwalelwa ukusetyenziswa.

09:34.820 --> 09:40.208
Iimasti zefowuni ezikhupha imitha engaphezulu komlinganiselo,
zityhola umthetho, ziya kuvunyelwa ukuqhubeka nokusebenza.

09:40.208 --> 09:46.106
Kungenziwa kuphela ukuba kuthintelwe ukunikezelwa
kwemvume yokwakha yangaphambili, lawo mabakhubaziswe.

09:46.106 --> 09:51.003
Ezi zindululo ezivela kwabasemagunyeni bokunyanzelisa umthetho
kunye ne-"BPUK" ziyaphikisana nomthetho

09:51.003 --> 09:57.005
womdibaniso, kwaye iNkundla yoMdibaniso sele izivumile
iintlobo ezinjalo zeentwelo zokuthintela amaxesha aliqela.

09:57.005 --> 10:02.660
Isibheno esipheleleyo sokusebenza
sinokufunyanwa kwiwebhusayithi yombutho we-WIR.

10:02.660 --> 10:10.200
Iinkampani zefowuni eziphathwayo zifuna imvume yokucwangcisa
emva kwexesha ukuze zifumane iimvume zokwakha zesiqinisekiso.

10:10.200 --> 10:19.280
Zonke ii-antena ezazisebenza ngesilungisi somlinganiselo
ngaphandle kwemvume yokwakha zigqitha imilinganiselo ebekiweyo.

10:19.280 --> 10:24.134
Umbutho i-"Schutz vor Strahlung" (Ukhuselo kwiMitha
yeNkcubeko) unikezela ngoxwebhu oluyingqekembe

10:24.134 --> 10:27.840
lokuchasa izicelo zokwakha ezipapashwe emva kwexesha.

10:27.840 --> 10:33.489
Uxwebhu oluyingqokelela luyafumaneka
ukuba lwakhiwe apha ngezantsi kolu thunyelwa.

10:33.489 --> 10:36.731
Isaziso esibalulekileyo kubabukeli baseSwitzerland:

10:36.731 --> 10:41.056
Okwangoku, ezi zicelo zokwakha zokubuyela
emva ezivela kwiinkampani zefowuni eziphathwayo

10:41.056 --> 10:44.134
zipapashwa kwiimagazini ezininzi ezisesikweni.

10:44.134 --> 10:49.602
Sebenzisa eli thuba lokufaka
inkcaso ngokwaphulwa kwamanani angumda!

10:49.602 --> 10:54.849
Ngenisa inkcaso kuzo zonke izicelo zokwakha
ezilandelayo kwigunya elifanelekileyo,

10:54.849 --> 10:58.763
usebenzisa uxwebhu lwesikhokelo olulungisiweyo.

10:58.763 --> 11:03.790
Nceda uphinde uqaphele imihla yokugqibela
yokungenisa, enokwahluka phakathi kweentsuku

11:03.790 --> 11:07.356
ezili-14 nezingama-30 kuxhomekeke kwicanton.

11:07.356 --> 11:10.782
Nje ukuba izicelo zokwakha ezivela
kwiinkampani zefowuni eziphathwayo zivunyiwe,

11:10.782 --> 11:14.592
akusayi kuvunyelwa naziphi na ezinye iziphikiso.

11:14.592 --> 11:21.091
Ngokwezigwebo zamva nje zeNkundla yeFederal, ukongeza kwii-antena
ezineefaktori zokulungisa, zininzi ezinye

11:21.091 --> 11:27.880
ii-antena ezilungisiweyo ezisetyenzisiwe
ngokungekho mthethweni ngaphandle kwemvume yokwakha.

11:27.880 --> 11:36.320
Ukuba kunokwenzeka, yiya kwibhunga lakho lendawo uze
ucele isimo sangoku malunga neentsika zefowuni eziphathwayo.

11:36.320 --> 11:41.296
Ingaba izicelo zokwakha ii-antena zisasalele,
okanye ii-antena sele ziqalisile ukusebenza

11:41.296 --> 11:44.983
ngokugqitha imilinganiselo emisiweyo xa kufakwa isilungisi?

11:44.983 --> 11:48.909
Ulawulo lwasekuhlaleni lolona lawulo lunobuchule nolujongileyo.

11:48.909 --> 11:54.391
La matyala mabini eNkundla kaRhulumente abonisa
ukuba kwanaseSwitzerland, abemi abasenakuthembela

11:54.391 --> 11:58.225
kuqiniseko lwezomthetho olunikezelwa ngabasemagunyeni.

11:58.225 --> 12:05.041
Kufuna ingqwalasela kunye nokuzimandla komntu
ngamnye ukuqinisekisa ukuba amalungelo oluntu

12:05.041 --> 12:09.160
ayahlonitshwa kwaye imithetho esebenzayo iyathotyelwa.
