1
00:00:00,000 --> 00:00:00,548


2
00:00:00,548 --> 00:00:07,484
Ama-antenna okuxhumana ngamaselula abizwa ngokuthi ayaguquguquka
ayisici esibalulekile ekwandiseni inethiwekhi ye-5G.

3
00:00:07,484 --> 00:00:12,210
Ama-antenna ajwayelekile akhipha
imisebe ngokulinganayo, njengokufifi.

4
00:00:12,210 --> 00:00:19,453
Ama-antenna aguqukayo, ngakolunye uhlangothi, avumela
ukukhishwa kwemisebe ngamasignali amaningi ngasikhathi sinye.

5
00:00:19,453 --> 00:00:25,860
Lokhu kuvumela izindawo eziningi zifinyelelwe ngasikhathi sinye
ngokusebenza okuphezulu kusetshenziswa izingcingo eziphathwayo.

6
00:00:25,860 --> 00:00:31,391
NgokweHhovisi Likazwelonke Lezemvelo laseSwitzerland (FOEN),
ukuchayeka ekuradiyashini okuvela kuma-antenna

7
00:00:31,391 --> 00:00:36,679
aguqukayo eduze kwazo kufanele kube phansi
ngokwesilinganiso kunalokho okuvela kuma-antenna ajwayelekile.

8
00:00:36,679 --> 00:00:43,059
Lokhu kungenxa yokuthi bazophathwa ngqo
lapho ifoni ehlangene itholakala khona.

9
00:00:43,059 --> 00:00:48,411
Nokho, okuphambene ngqo kuyiqiniso, kubhala inhlangano "Schutz
vor Strahlung" (Ukuvikelwa Ekukhishweni Kwezima-radiation):

10
00:00:48,411 --> 00:00:55,833
"I-antenna eguqukayo ingathumela imisebe eminingi
yesignali ngasikhathi sinye ngamandla aphelele."

11
00:00:55,833 --> 00:01:01,074
– Ngamanye amazwi, izingcingo eziningana
ngasikhathi sinye, hhayi eyodwa kuphela, njengoba

12
00:01:01,074 --> 00:01:05,020
i-"BAKOM" izama ukukusikisela kuvidiyo yokukhangisa.

13
00:01:05,020 --> 00:01:11,279
Isikhungo sobuchwepheshe saseSwitzerland "MPA
Elektrobiologie AG" sichaza ukwethulwa kwe-BAKOM

14
00:01:11,279 --> 00:01:15,892
njengokudidayo, uma kungenjalo kungamanga ngokuphelele.

15
00:01:15,892 --> 00:01:22,855
Lokhu kunganaki isignali yomthwalo oyisisekelo, eskenayo indawo
ezungeze ukuthola amadivayisi asekelwe ku-5G ngesigaba sayo

16
00:01:22,855 --> 00:01:31,126
sesignali njengendawo yokukhanyisa, ngaleyo ndlela "ikhanyisa"
indawo ngesignali ephindaphindayo, eqhubeka ihlale ithinta.

17
00:01:31,126 --> 00:01:39,224
I-MPA Elektrobiologie AG ibona ukuthi ukuchayeka kwezidalwa
eziphilayo kulesi simfuno se-5G esinezimpulsi eziningi siphindeke

18
00:01:39,224 --> 00:01:44,954
okungenani izikhathi ezinhlanu kuya kweziyishumi kunangaphambili.

19
00:01:44,954 --> 00:01:52,951
Nokho, esitatimendeni sezindaba esikhishwe ngomhlaka 17 Disemba
2021, iKhonsili Yefederal yaphikisa ukuthi

20
00:01:52,951 --> 00:02:02,688
ama-antenna aguqukayo angadlula imingcele ebekwe ngumthetho
ngoba kuthiwa ukukhishwa kukagesi konke kuzokwehla.

21
00:02:02,688 --> 00:02:08,737
Lesi simiso esikhethekile sama-antenna aguqukayo simisa
ukuthi imingcele kumele ihlangatshezwane nayo

22
00:02:08,737 --> 00:02:13,392
ngokwesilinganiso kuphela, kunokuba njalo ngaso sonke isikhathi.

23
00:02:13,392 --> 00:02:18,216
Ngakolunye uhlangothi, kungase
kusetshenziswe okubizwa ngokuthi ifaktori yokulungisa.

24
00:02:18,216 --> 00:02:25,064
Umgomo othi "i-antenna ingakhupha ukukhanya
okwengeziwe ukuze ikhiqize ukukhanya okuncane ngokujwayelekile"

25
00:02:25,064 --> 00:02:28,860
uthinta kakhulu abahlali abahlala eduze kakhulu.

26
00:02:28,860 --> 00:02:35,676
Njengoba lokhu kusho ukuthi imingcele idluliwe kakhulu –
ifinyelela izikhathi eziyishumi ngaphezu kwalokho okuvunyelwe

27
00:02:35,676 --> 00:02:44,036
– izinkulungwane zabahlali sezibeke izikhalazo ngokuguqulwa
noma ukwakhiwa kwezithumeli ezintsha kusukela ngo-2019.

28
00:02:44,036 --> 00:02:51,532
Emhlanganweni wayo ngomhlaka 17 Disemba 2021, iKhonsili
Yasefederal yanquma ukuthi ukusetshenziswa

29
00:02:51,532 --> 00:02:59,040
kwefaktha yokulungisa kuma-antenna
avumelanayo akhona akubhekwa njengokuguqulwa kwesethi.

30
00:02:59,040 --> 00:03:05,160
NgokweKhonsili Kazwelonke, konke
okudingekayo ukufaka ifomu elibuyekeziwe.

31
00:03:05,160 --> 00:03:12,799
Ngalesi simiso, iKhonsili Yezwe isuse isidingo semvume
yokwakha lapho kusetshenziswa isici sokulungisa – ngaleyo ndlela

32
00:03:12,799 --> 00:03:18,255
yaphula amalungelo okuvimbela aqinisekisiwe ngumthethosisekelo.

33
00:03:18,255 --> 00:03:23,632
Lolu kwanda okufihlakele kwamandla wemasti
yocingo lweselula lwabhekana nokumelana okukhulu

34
00:03:23,632 --> 00:03:28,020
emphakathini, kwaholela ezinkulungwaneni zezimpikiswano.

35
00:03:28,020 --> 00:03:33,118
Ezinye zalezi zimo sezibhenelwe
eNkantolo Ephakeme Yezwe YaseSwitzerland.

36
00:03:33,118 --> 00:03:42,135
NgoMashi 2023, kuleli cala lefoni ephathekayo laseSteffisburg,
iNkantolo Yezwe isivele yanika izakhamizi ilungelo lenqubo efanele

37
00:03:42,135 --> 00:03:47,610
yokuphikisa mayelana nokusetshenziswa kwesibalo sokulungisa.

38
00:03:47,610 --> 00:03:54,550
Naphezu kwalesi sinqumo senkantolo, amakhononi amaningi
aqhubeka nokwamukela izaziso zokusetshenziswa okusha kwesibalo

39
00:03:54,550 --> 00:03:59,700
sokulungisa ngaphandle kokuqala inqubo yokuthola imvume yokwakha.

40
00:03:59,700 --> 00:04:07,298
Phakathi nonyaka ka-2024, lezi zinqumo ezimbili
zeNkantolo Kazwelonke ezilandelayo zadala udweshu:

41
00:04:07,298 --> 00:04:11,204
1. Isinqumo seNkantolo Kazwelonke "Wil SG"

42
00:04:11,204 --> 00:04:16,173
Esimweni se-"Wil, SG", iNkantolo Ephakeme
Yezwe yanquma ukuthi ukusetshenziswa

43
00:04:16,173 --> 00:04:19,642
kwesibalo sokulungisa bekudingela imvume yokuhlela.

44
00:04:19,642 --> 00:04:23,001
Lokhu kumela 'ushintsho olusebenzayo ekusebenzeni'.

45
00:04:23,001 --> 00:04:29,739
Ngakho-ke, kusezinsizweni zabahlali
ukwaziswa ngalezi zinguquko kusengaphambili.

46
00:04:29,739 --> 00:04:36,868
Lesi sinqumo sisho ukuthi ama-antenna angaphezu kuka-3 000
aguqukayo asebenza ngokungekho emthethweni eSwitzerland.

47
00:04:36,868 --> 00:04:44,974
Ukusetshenziswa kwesibalo sokulungisa kumele kumiswe noma
kumele kwenziwe inqubo entsha yokunikeza imvume yokwakha.

48
00:04:44,974 --> 00:04:50,833
Bheka amazwana omhleli wezindawo nodolobha
waseSwitzerland uDaniel Laubscher ngalesi sihloko:

49
00:04:50,833 --> 00:04:53,782
"Kulungile, manje siya eNkantolo ePhakeme."

50
00:04:53,782 --> 00:04:57,747
Sengivele ngikhulume ngodaba lwaseSteffisburg.

51
00:04:57,747 --> 00:05:07,024
Lapho bathi, "Konke kulungile, kusebenza ngama-100
watts" – bese babe namashumi ayishumi ngaphezulu.

52
00:05:07,024 --> 00:05:11,145
Le antenna ayikwazi ukusetshenziswa okwamanje.

53
00:05:11,145 --> 00:05:20,625
Ngakho-ke akukho antena eyodwa evunyiwe
ngokusemthethweni – ngikhuluma ngama-antenna aguqukayo – ngoba

54
00:05:20,625 --> 00:05:27,239
zikhohlisa, ngoba ziyadukisa, ngoba zenza inkohliso yezohwebo.

55
00:05:27,239 --> 00:05:32,981
Futhi lokho kuya kuvela ngokusobala kakhulu.

56
00:05:32,981 --> 00:05:37,317
Futhi icala lokugcina ngqo liyidolobha laseWil.

57
00:05:37,317 --> 00:05:50,665
Njengomphathi wokwakha, ummeli wezokwakha nomakhi
wokuhlela, nginikeza iziphathimandla zasendaweni izeluleko

58
00:05:50,665 --> 00:05:57,649
ngokuthi zingaphatha kanjani lezi zindishi zomsakazo.

59
00:05:57,649 --> 00:06:05,616
Kwakuhlale kucacile ukuthi ukunyuswa kwamandla okudlulisa
kuzoholela ngokobuchwepheshe ekwandeni kokukhishwa kwemisebe,

60
00:06:05,616 --> 00:06:11,910
kwathi-ke lapho igunya lomkhandlu wedolobha
elibhekele eWil laqaphela: "Yebo, akwenzeki lokho,

61
00:06:11,910 --> 00:06:15,911
badinga imvume yokwakha" futhi lalinqaba ukusetshenziswa.

62
00:06:15,911 --> 00:06:23,104
Kwabe sekuphoqeleka i-Swisscom ukuthi ilethe icala layo kuze
kufike eNkantolo Yezwe – nakuba iKhansili Yesifunda sase-St.

63
00:06:23,104 --> 00:06:31,263
Gallen, iNkantolo Yezokuphatha yase-St. Gallen, bonke babesekela
umkhandlu wedolobha bathi, "Yebo, lokhu kudinga imvume yokwakha."

64
00:06:31,263 --> 00:06:39,895
Futhi iNkantolo Kazwelonke manje isiqinisekisile lokhu futhi yaze
yacacisa ngokusobala ukuthi kungani kudingeka imvume yokwakha:

65
00:06:39,895 --> 00:06:47,168
Ukuze abantu bakwazi ukuzivikela, ukuze isicelo sokwakha sifakwe
emkhakheni wokuncintisana, ukuze abantu bakwazi ukusho –

66
00:06:47,168 --> 00:06:55,180
njengoba iNkantolo Kazwelonke manje isiqinisekisile – ukuthi
i-antenna ikhipha amaza angu-320% ngaphezu kwalokho evunyelwe.

67
00:06:55,180 --> 00:07:05,247
Futhi lokho, futhi, kuwubugebengu nje,
kuyinkohlakalo, futhi kwenzeka kuyo yonke iSwitzerland.

68
00:07:05,247 --> 00:07:08,020
Kodwa manje sekuphelile.

69
00:07:08,020 --> 00:07:12,591
2. Isinqumo seNkantolo Kazwelonke "Sarnen OW"

70
00:07:12,591 --> 00:07:17,638
Ngokusho kombiko wezindaba okhishwe yinhlangano "Schutz vor
Strahlung" (Ukuvikelwa Ekukhanyeni Kwezima-rayi),

71
00:07:17,638 --> 00:07:22,220
icala laseSarnen libeka isibonelo, okusho ukuthi
liyicala lokuhlola amacala afanayo esikhathini esizayo:

72
00:07:22,220 --> 00:07:28,077
Umhlinzeki wenethiwekhi yeselula i-Swisscom wayefuna
ukushintsha ama-antenna akhona endaweni yokuxhumana

73
00:07:28,077 --> 00:07:31,575
yeselula ngama-antenna aguquguqukayo nokuyivuselela ku-5G.

74
00:07:31,575 --> 00:07:38,040
Iziphathimandla ezifanele zazibona ukuthi
inqubo yokuthola imvume yokwakha ingashiywa.

75
00:07:38,040 --> 00:07:41,790
Isikhalazo sabahlali saphoswa yizinkantolo ezintathu.

76
00:07:41,790 --> 00:07:44,114
Manje iNkantolo Kazwelonke isinqume:

77
00:07:44,114 --> 00:07:51,121
Isinqumo seNkantolo Yezokuphatha yeCanton yase-Obwalden sango-8
Juni 2022 siyaphikiswa, futhi udaba

78
00:07:51,121 --> 00:07:58,600
buyabuyiselwa eKhanselini Lomasipala laseSarnen ukuze
kuqhutshwe inqubo yokunikezwa kwemvume yokwakha.

79
00:07:58,600 --> 00:08:01,184
Okumangazayo kakhulu ngalesi sinqumo ukuthi:

80
00:08:01,184 --> 00:08:06,966
Umphenduli kumele ayeke ukusebenza
kwama-antenna ngokuhambisana nencazelo.

81
00:08:06,966 --> 00:08:14,056
Izinqumo ezimbili zeNkantolo Kazwelonke zineziphumo
ezinamandla ezinkampanini zocingo lweselula eSwitzerland.

82
00:08:14,056 --> 00:08:19,841
Manje kumele bafake izicelo ezingapheli
zamalayisensi okwakha emuva kwesikhathi futhi bangase

83
00:08:19,841 --> 00:08:23,680
babhekane neziphikiso ezintsha ezivela kubahlali.

84
00:08:23,680 --> 00:08:29,993
Ngokusho kwe-SRF, i-Swisscom yodwa ithole izicelo eziyi-1 000.

85
00:08:29,993 --> 00:08:37,075
uChristian Oesch ovela enhlanganweni "WIR" noDaniel
Laubscher ovela e-"Plannetzwerk GmbH" benza

86
00:08:37,075 --> 00:08:42,786
isimemo sokusebenza kubahlali abathintekile ngalolu daba.

87
00:08:42,786 --> 00:08:51,829
Izinhlaka zokwakha zama-antenna aguqukayo lapho isici sokulungisa
(= ukunyuswa kwamandla okudlulisa) sifakwe ngokungekho

88
00:08:51,829 --> 00:09:01,087
emthethweni ngokwe-Federal Court ruling 1C_506/2023 zingavunyelwa
kuphela emuva kwesikhathi ezimweni ezimbalwa kakhulu.

89
00:09:01,087 --> 00:09:08,033
Lokhu kungenxa yokuthi iNkantolo Kazwelonke iqinisekisile ukuthi
lezi zixhumanisi zingaholela ezingeni eliphakeme

90
00:09:08,033 --> 00:09:14,661
kakhulu lokukhishwa kwemisebe (316%) nokuthi umgomo
wokuzivikela ngaphansi koMthetho Wokuvikela Imvelo uyaphulwa.

91
00:09:14,661 --> 00:09:20,730
Njengoba ngaphezu kuka-80% wokuchayeka okuphezulu kwemisebe
kuvamise ukuba sekugcwaliswe ngaphandle kwefaktha

92
00:09:20,730 --> 00:09:26,477
yokulungisa, amanani omsindo angadluli azodluli
ngisho nangokunyuka okuncane kwamandla okudlulisa.

93
00:09:26,477 --> 00:09:31,920
Nokho, iziphathimandla zokuphoqelela
zikamasipala noma i-"BPUK" manje zancoma izicelo zokwakha

94
00:09:31,920 --> 00:09:34,820
ezibuyela emuva kunokuvimbela ukusetshenziswa.

95
00:09:34,820 --> 00:09:38,272
Izimasti zocingo lweselula ezikhupha amazinga
aphezulu kakhulu okukhishwa kukagesi ngokuphula

96
00:09:38,272 --> 00:09:40,208
umthetho zizovunyelwa ukuqhubeka nokusebenza.

97
00:09:40,208 --> 00:09:46,106
Kuphela uma kungekho imvume yokwakha
yangaphambilini enganikezwa, lezi kuzodingeka zivaliwe.

98
00:09:46,106 --> 00:09:51,136
Lezi ziphakamiso ezivela eziphathimandla zokuqinisekisa
ukulandelwa komthetho kanye ne-BPUK ziphikisana nomthetho

99
00:09:51,136 --> 00:09:57,005
kazwelonke, kanti iNkantolo Kazwelonke isivele ivumile lezi
zivimbelo zokuqapha ekusetshenzisweni izikhathi eziningana.

100
00:09:57,005 --> 00:10:02,660
Isicelo esigcwele sokusebenza
singatholakala kuwebhusayithi yenhlangano ye-WIR.

101
00:10:02,660 --> 00:10:10,200
Izinkampani zocingo lweselula zifuna imvume yokuhlela ebuyela
emuva ukuze zithole izimvume zokwakha zesiqondiso sokulungisa.

102
00:10:10,200 --> 00:10:19,280
Zonke iziteshi zomsakazo ezisetshenziswe ngenani lokulungisa
ngaphandle kwemvume yokwakha zidlula amanani omsingini.

103
00:10:19,280 --> 00:10:23,963
Inhlangano "Schutz vor Strahlung" (Ukuvikelwa
Ekukhanyeni Kwezima-radiation) inikeza umbhalo wesampula

104
00:10:23,963 --> 00:10:27,840
wokuphikisa izicelo zokwakha ezishicilelwe emuva kwesikhathi.

105
00:10:27,840 --> 00:10:33,489
Umbhalo wesampula utholakala
ukulandwa ngezansi kwalokhu kuthunyelwa.

106
00:10:33,489 --> 00:10:36,731
Isaziso esibalulekile kubabukeli baseSwitzerland:

107
00:10:36,731 --> 00:10:40,611
Okwamanje, lezi zicelo zokwakha ezibuyekezwayo
zenziwa yizinkampani zocingo lweselula futhi

108
00:10:40,611 --> 00:10:44,134
zishicilelwa ezincwadini eziningi zikahulumeni ezisemthethweni.

109
00:10:44,134 --> 00:10:49,602
Thatha ithuba lokufaka ukuphikisa
ngokwephulwa kwamanani omsingathi!

110
00:10:49,602 --> 00:10:54,645
Thumela ukuphikisa kuzo zonke izicelo
zokwakha ezilandelayo kugunya olufanele

111
00:10:54,645 --> 00:10:58,763
usebenzisa idokhumenti yesifanekiso esivuselelwe.

112
00:10:58,763 --> 00:11:07,356
Sicela futhi uqaphele izinsuku zokugcina zokulethwa, ezingaba
phakathi kwezinsuku eziyi-14 kuya kweziyi-30 kuye ngokwekhantoni.

113
00:11:07,356 --> 00:11:14,592
Uma izicelo zokwakha ezivela ezinkampanini zocingo lweselula
sezivunyiwe, akusabekho ukuphikiswa okwengeziwe okungakhuphuka.

114
00:11:14,592 --> 00:11:22,688
Ngokwezinqumo zakamuva zeNkantolo Yezwe, ngaphezu kwezithumeli
ezinezakhi zokulungisa, kunezinye izithumeli eziningi eziguquliwe

115
00:11:22,688 --> 00:11:27,880
ezisebenza ngokungekho emthethweni ngaphandle kwemvume yokwakha.

116
00:11:27,880 --> 00:11:36,320
Uma kungenzeka, iya ekomidi lendawo yakho bese ucela
isimo samanje mayelana nezigxobo zocingo lweselula.

117
00:11:36,320 --> 00:11:41,627
Ingabe izicelo zokwakha ama-antenna
zisalindile, noma ama-antenna asetshenziswe adlula

118
00:11:41,627 --> 00:11:44,983
amanani omsindo lapho kufakwa isici sokulungisa?

119
00:11:44,983 --> 00:11:48,909
Igunya lendawo liyigunya eliphethe neliqondisayo elifanele.

120
00:11:48,909 --> 00:11:54,278
Lezi zindaba ezimbili zeNkantolo Kazwelonke zibonisa
ukuthi ngisho naseSwitzerland, izakhamuzi azisakwazi

121
00:11:54,278 --> 00:11:58,225
ukuthembela eqinisekweni lomthetho elinikezwa iziphathimandla.

122
00:11:58,225 --> 00:12:04,960
Kudinga ukunakwa nokuzimisela komuntu ngamunye
ukuqinisekisa ukuthi amalungelo abantu

123
00:12:04,960 --> 00:12:09,160
ahlonishwa futhi ukuthi imithetho efanele iyagcinwa.

