Вазъият дар Сурия боз ҳам шиддат мегирад.
Аммо ИМА ба ин чӣ рабте дорад? Русия ба ин чӣ рабте дорад?
Даниеле Гансер чӣ мегӯяд ва, масалан, Эрнст Вольф дар ин бора чӣ мегӯяд?
Салом ба ҳама, ман Крисси Риегер аз Академияи сармоягузории Rieger Consulting ҳастам.
Ва ман ба шумо мегӯям, ки дар инҷо бисёр, бисёр изҳорот дорам, ки бар асоси далелҳоянд.
Пас воқеан ҳама чиз бояд расонида шавад, то мардум вазъиятро каме беҳтар дарк кунанд, робитаҳоро шинохта
ва воқеан назари худро дар ин бора ташаккул диҳанд.
Аз охири моҳи ноябр вазъият дар Сурия шиддат мегирад.
Гурӯҳҳои шӯришгарон масъуланд ва онҳо ахиран чанд шаҳрро ишғол кардаанд; дар Димишқ амалиёти низомӣ ҷараён дорад.
Ҳоло дар ин бора гузоришҳои гуногун ҳастанд, пас бояд дар ин бора чӣ назар дошт?
Аз ин рӯ, ман барои шумо изҳоротҳои гуногун дорам, аз ҷумла изҳоротҳои гузашта ва ҳозира,
ки ин робитаҳоро каме бештар равшан мекунанд.
Die Zeit менависад: «Артиши Сурия ҳукмронии Ассадро хотима дод – шӯришгарон дар қасри Башор Асад дар Димишқ қарор доранд.»
Асад, президенти ҷумҳурӣ, ҳадди ақал президенти собиқ, аммо ман ба шумо дар бораи ин ҳама баъдтар хоҳам гуфт.
Гуфта мешавад, ки диктатор Сурияро тарк кардааст. Аз ин рӯ, замони гузашта.
«Ҳукумат омода аст ҳокимиятро супорад», менависад Die Zeit.
Пойтахти Сурия, Димишқ, ба дасти иттиҳоди шӯришгарон, ки таҳти раҳбарии нирӯҳои исломии HTS қарор
дорад, афтодааст. Режими Асад сарнагун шудааст.
Ин рӯзи якшанбе аввал аз ҷониби худи нирӯҳои мусаллаҳ ва каме баъд аз он аз ҷониби артиши Сурия эълон шуд.
Ҳоло дар шабакаҳои иҷтимоӣ видеоҳои гуногун паҳн мешаванд, ки нишон медиҳанд артиши Сурия босуръат либосҳои низомиро
бо либосҳои шаҳрвандӣ иваз карда, кӯшиш мекунад шаҳрҳоро тарк кунад, то ҳарчӣ беҳтар аз ин вазъият берун шавад.
Дар тӯли чанд рӯз шаҳрҳои муҳиме монанди Алеппо, Хомс ва Дараа фатҳ шуданд.
Он ҷо чӣ рӯй дод, саволи калон аст.
Пас аз солҳое, ки дар ҷанги шаҳрвандии Сурия нисбатан беҳаракатӣ ҳукмфармо буд, гурӯҳҳои исломӣ, ё ба гуфтаи маъмул «шӯришгарон»,
чанд ҳафта пеш як ҳамлаи бузургро оғоз карданд ва баъдан ҳукумати кунунӣ ё тозаи Сурияро таҳти раҳбарии Асад сарнагун карданд.
Саволи аввал ин аст: Оё он воқеан ҳамчун як ҷанги шаҳрвандии классикӣ оғоз ёфта буд? Ин хеле, хеле муҳим аст.
Масалан, агар ба Украина назар кунем: оё он воқеан ҳамон буд, ки ба назар мерасад?
Ва чун ман борҳо қаблан гуфта будам: не, он тавр набуд.
Ва ҳамон тавр, ки дар Сурия, ба назар мерасад, ки ҳолатҳо он тавр нестанд, ки ба мо нишон медиҳанд.
Дар ҳар сурат, ҷанги шаҳрвандии классикӣ ҳадди ақал шаҳрвандонро бар зидди ҳукумат мегузорад. Оё ҳолат ҳамин буд?
Инҷо ман изҳороте аз Маделин Ҳоффман дорам, ки аз созмони «Нью Ҷерси Пис Экшн» аст.
Ва ӯ мегӯяд: «Ман 16 сол боз фаъоли сулҳ ҳастам ва ба Сурия сафар кардам, то бо чашмони худ
бубинам. Ин дар Сурия ҷанги шаҳрвандӣ нест.»
Мо инро борҳо шунидаем, аммо он дуруст нест.
Мо дар байни Асад ва мардуми ӯ ягон ихтилоф надорем.
Асад бо кироягирон ва террористоне, ки аз хориҷа дастгирӣ мешаванд, меҷангад.
Аз Қатар, Арабистони Саудӣ, Туркия, Иёлоти Муттаҳида ва Исроил.
Аммо мо ҳамчун Иёлоти Муттаҳида ҳақ надорем дар Сурия режими ҳокимиятро иваз кунем.
Ин манъ аст. Мо бояд дастгирии кироягиронро дар Сурия қатъ кунем.
Ин табиатан тамоми вазъиятро дар нури комилан дигар нишон медиҳад. Аммо биёед идома диҳем.
Асад кист? Дар асл, мақолаи Википедиа аллакай тағйир дода шудааст. Дар асл, ҳамин имрӯз. Хеле хандовар.
Башор Асад сиёсатмадори суриявӣ буд, ки аз соли 2000 то соли 2024, яъне то имрӯз, Президенти Сурия буд ва кишварро
бо режими диктаторӣ идора мекард. Аллакай тағйир ёфтааст.
Асад худаш гуфт, ки мехоҳад барои масеҳиён, ки дар зери таҳдиди ҷиддӣ қарор доранд, низ кӯмак гирад.
Зеро дар Сурия низ низои динӣ вуҷуд дорад.
Ва дар ин ҷо, масалан, ин рӯзнома мегӯяд: «Масеҳиён асосан қурбониёнанд. Шумораи масеҳиён дар Сурия пайваста
коҳиш меёбад, мегӯяд коршиноси Шарқи Миёна Матиас Копп.»
Вазъияти кунунии онҳо дар Ҳалаб хеле ногувор аст.
Оё медонистед, ки Сурия як вақтҳо асосан масеҳӣ буд, аммо аксари масеҳиён ҳоло аз он ҷо ронда шудаанд?
Мегӯянд, ки то соли 2019, яъне дар муддати хеле кӯтоҳ, тақрибан 500 000 масеҳӣ боз баромада рафтаанд.
Ва ҳоло, агар ман хато накунам, мегӯянд, ки фоизи масеҳиёне, ки ҳанӯз дар Сурия зиндагӣ мекунанд, байни 8 ва 10 дарсад аст.
Ҳамчунин ҷолиб аст: як рӯзноманигори таҳқиқотӣ, ки диққаташро ба ҳодисаи қубури «Норд Стрим» равона кард ва дар натиҷа
обрӯяшро, ҳадди ақал дар ВАО-и асосӣ, аз даст дод – Сеймур Ҳерш.
Ва ӯ дар соли 2016 гуфт: «Дар соли 2006 Уилям Роебак, ки дар сафорати ИМА дар Димишқ кор мекард, тавсия
дод, ки барои ноором кардани ҳокимияти Асад дар Сурия танишҳои мазҳабиро афзун кунанд.»
Як гузориши дигар аз соли 2006 нишон медиҳад, ки Сафорати ИМА 5 миллион долларро барои маблағгузории диссидентҳо сарф карда буд.
Дар ин ҷо низ савол ба миён меояд: дар паси ин чӣ аст?
Ва дар ин ҷо низ бозигарони бештар аз он чи мо гумон мекунем, иштирок доранд.
Ҳамеша ҳамин хел аст – вақте ки низоъ шиддат мегирад, шумо ҳамеша фикр мекунед: «Хуб, ин танҳо дар бораи мардум ва ҳукумат аст.»
Аммо дар ин ҷо низ, масалан, Русия дахолат мекунад, бинобар ин ин танҳо ИМА нест. Русия низ дар ин
ҷо дахолат дорад. Ва онҳо ИМА-ро айбдор мекунанд.
Вазирони хориҷии Русия, Туркия ва Эрон дар пойтахти Қатар, Доҳа, ҷамъ омаданд, то дар бораи
рушди босуръати вазъият дар Сурия муҳокима кунанд.
Ва Лавров, вазири корҳои хориҷии Русия, ба Дамашқ итминон дод, ки Маскав пуштибонии артишро
дар муқобили ҳамлаи террористӣ идома хоҳад дод.
Нақши Русия мубориза бо гурӯҳҳои террористӣ дар Сурия аст. Ҳатто агар онҳо гӯянд, ки дигар террорист нестанд.
Ӯ сиёсати ҳукумати ИМА-ро барои шиддат гирифтани вазъият айбдор кард ва гуфт, ки мардуми Сурия
қурбониёни як таҷрибаи нави геополитикӣ шудаанд.
Ба номи се кишвар, ӯ инчунин даъват кард, ки байни ҳукумати Сурия ва мухолифон гуфтугӯ баргузор шавад.
Аммо ҳоло ба назар мерасад, ки Асадро партофта, дер дастгирӣ нахоҳанд кард.
Ҳатто Эрон, ки низ пуштибонии худро аз Асад эълом карда буд, фармондеҳони низомӣ ва ҳайати низомияшро аз Сурия бозпас
гирифтааст, ё ҳадди ақал бозпасгирии онҳоро оғоз кардааст.
Пас ба назар мерасад, ки дастгирӣ ҳадди ақал барои ҳозир комилан нопадид шудааст.
Пас шумо мебинед, ки Русия низ дар ин ҷо иштирок дорад ва бозигарони бештару бештар ҷалб мешаванд.
Ва шумо инчунин метавонед тасаввур кунед, ки назари Олмон чандон дур нахоҳад буд.
Шумо метавонед бубинед, ки ҳоло дар Украина чӣ рӯй медиҳад.
Пас, Даниеле Гансер дар бораи Сурия чӣ мегӯяд? Биёед назар кунем:
2011, чунон ки ман гуфтам, низ дар давраи президентии Обама ва ҳамла ба Сурия. Ин аст Сурия бо пойтахташ Димишқ.
Дар он замон вазъият чунин буд, ки ИМА мехост президенти Сурия Ассадро сарнагун кунад. Аммо ин амал муваффақ нашуд.
Пас фавран пас аз ҷанг дар Либия ҷанг дар Сурия оғоз шуд.
Ва Асад барканор карда намешуд, гарчанде ИМА кӯшиш кард.
ИМА сипас дар соли 2014 Сурияро бомбаборон кард.
Аммо онҳо аллакай дар соли 2011 пинҳонӣ дар Сурия дахолат карда буданд.
Ба гуфтаи Гансер (2011), ҳамла ба Сурия ҳадди ақал пинҳонӣ аз ҷониби ИМА дастгирӣ шуда буд.
Шояд баъзе аз шумо низ оғози ҷанги шаҳрвандӣ дар Сурияро дар соли 2011 дар пайи Баҳори араб ба ёд доред.
Пас, Баҳори арабӣ як қатор мавҷҳои эътирозӣ буд, ки дар кишварҳои арабии Африқо ва инчунин дар Шарқи Наздик паҳн шуданд.
Сипас дар соли 2014 ҳамлаи расмӣ оғоз шуд. Ва дар ин ҷо ман воқеан як суханронии Обама аз соли 2014 дорам.
Ва сипас ӯ гуфт: «Онҳо ду рӯзноманигори амрикоиро ваҳшиёна сар буриданд.»
Давлати Исломӣ барои мардуми Ироқ ва Сурия таҳдид эҷод мекунад.
Агар бо онҳо рӯбарӯ нашаванд, ин террористон тамоми минтақа ва инчунин Иёлоти Муттаҳидаро таҳдид хоҳанд кард.
Дар мубориза бо ДИ мо наметавонем ба режими Асад такя кунем, ки мардуми худро тарсонида истодааст.
Ин режим легитимнокии худро аз даст додааст.
Ва инҷо ман низ як мақолаи қадимаи зебо дорам, ки мегӯяд:
Ниҳоят! Обама чораҳои шадидро меандешад. Шаби гузашта ИМА бори аввал ба таври расмӣ дар ҷанги
Сурия дахолат кард. Такия ба калимаи «расмӣ».
Пештар назари дигар ва дахолатҳои дигар буданд.
Русия низ дар ин ҷо дахолат кард ва аз соли 2015 Сурияро бомбаборон кард.
Пас, ҳа, мо Иёлоти Муттаҳидаро дорем, ки бомбаборонро оғоз кард.
Ва сипас Русия низ ба он ҳамроҳ шуд ва барои кӯмак ба Асад бомбаборонро низ оғоз кард.
Зеро ӯ мехост ба онҳо ба роҳҳои дигар кӯмак кунад.
Пас, мебинед, ҳамеша ҳама чиз дар бораи манфиатҳо аст.
Одамон ҳамеша мегӯянд, ки ин дар бораи демократия аст, ин дар бораи мардум аст.
Албатта, ин дар бораи мардум аст ва ҳамин аст, ки мо онҳоро бомбаборон мекунем.
Зеро мо мехоҳем онҳоро ҳифз кунем ва озод созем.
Ва то онҳо баъд метавонанд ба таври демократӣ раъй диҳанд ва ғайра.
Пас ИМА низ дар ин ҷо муддати тӯлонӣ иштирок кардааст.
Дар ин ҷо мо инчунин изҳороти Роберт Кеннеди Ҷуниорро дорем.
Ва дар соли 2016 ӯ гуфт: «Ҷанг дар Сурия ҷанги қубурҳост.»
Он дар соли 2000 оғоз ёфт, вақте ки Қатар эълон кард, ки барои 10 миллиард доллар қубури гази табиии дарозии 1500 километрро
тавассути Арабистони Саудӣ, Урдун ва Сурия то Туркия месозад.
Туркия, ба ёд меорем, гуфтугӯҳо, Русия, Туркия, Сурия, чунон ки гуфтанд.
Ва ниҳоят, ман чанд изҳорот аз Эрнст Вольф дар бораи рӯйдодҳои кунунии Сурия дорам.
Ва ӯ мегӯяд, аз як тараф: «Аз соли 2011 ИМА миллиардҳо долларро барои мусаллаҳ кардани террористон дар Сурия сарф кардааст.»
Ин тасодуф нест, ки онҳо ҳоло эътироз мекунанд.
Ин метавонад ба саволи «дақиқан чаро ҳоло?» посух гӯяд.
Бо наздик шудани эҳтимоли поёни ҷанг дар Украина, саноати силоҳии ИМА ба як майдони ҷангии дигари судманд ниёз дорад.
Ӯ инчунин менависад: «Дар Сурия мардум нестанд, ки бар зидди ҳукумат бармехезанд.»
Ин ба оғоз рабт дорад. Он ҷо ман ба ту гуфта будам: «Оё ин ҷанги шаҳрвандӣ аст?»
Оё ин воқеан дуруст аст, ё ҳамин тавр оғоз ёфт?
Ва дар ин ҷо ӯ менависад: «Шӯришгарони гумоншуда маҳсулоти сиёсати Амрико ҳастанд.»
Маблағгузорӣ, мусаллаҳ ва дастгирӣшуда аз ҷониби Иёлоти Муттаҳидаи Амрико.
Мақсад ин аст, ки ба Нетаньяҳу, вассали ИМА, дар Ховари Миёна боз ҳам нуфузи бештар дода шавад.
Ва дар ин ҷо воқеан бояд гуфт, ки ҳатто Трамп изҳор доштааст, ки ҳоло ба Асад кӯмак намекунад,
балки баръакс, ин корро, ба ибораи дигар, пеш мебарад.
Дар асл, тамоми низои атрофи Исроил – ӯ дар ин ҷо сулҳ намеорад, балки баръакс, хеле равшан шуд, ки ҳадди ақал ӯ
тамоми ин амалиётро алайҳи Эрон низ дастгирӣ хоҳад кард.
Ва ҳоло, ҷолиб аст, ки собиқ Президенти Асад дар асл дар ин бора чӣ мегӯяд?
Дар соли 2016 ӯ чунин гуфт, ки ба ин мавзӯи умумӣ мувофиқ меояд.
SRF хабар медиҳад: «Оё шумо инро дурӯғ мешуморед, ки ҷаҳон шуморо ҷинояткори ҷангӣ медонад?»
Ва ӯ мегӯяд: «Ҳамчун президент, ман кишвари худро аз террористоне, ки ба манфиати кишварҳои
дигар ба Сурия ҳамла кардаанд, ҳимоят мекунам.»
Барои ин шахсон бояд айбдорӣ дар ҷинояти ҷангӣ эълом карда шавад:
1. Ҷорҷ Буш бидуни мандати Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид ба Ироқ ҳамла кард.
2. Кэмерон ва Саркозӣ, ки бидуни мандати Шӯрои Амният ба Либия ҳамла карда, он кишварро хароб карданд.
3. Роҳбарони Ғарб, ки дар панҷ соли гузашта террористонро дар Сурия дастгирӣ кардаанд ва эмбаргое ҷорӣ
намудаанд, ки ҳазорон шаҳрванди осоиштаи Сурияро куштааст.
Ғарб мехоҳад маро сарнагун кунад. Ин аст ин ақида.
Ҳоло дигар лозим нест бигӯед: «оҳ, ин хуб аст» ё «инҳо хубанд», онҳо тартиб мехоҳанд ё ӯ танҳо он чизеро мехост, ки беҳтарин буд.
Дар асл бояд гуфт, ки адолати иҷтимоӣ дар саросари ҷаҳон он қадар нобаробар тақсим шудааст, ки равшан аст, аксари мардум
дар саросари ҷаҳон дар асл дар чӣ қадар вазъи бад қарор доранд.
Дар айни замон дар Олмон воқеан намешавад касеро айбдор кард, зеро, албатта, бисёранд онҳое, ки вазъияташон ҳатто бадтар аст.
Ин маънои онро надорад, ки ин азоб бояд ба таври дигар нисбӣ карда шавад.
Аммо он чизе, ки шумо мебинед, адолати иҷтимоӣ аст, ки ҳеҷ касро ҳеҷ гоҳ ҷалб накардааст.
Ки адолат ё ҳақиқат ё демократияи ҳақиқӣ бояд вуҷуд дошта бошад.
Ман ҳамеша мегӯям, ки мо дар як демократияи сохтакорӣ зиндагӣ мекунем. Чаро?
Ҳар чанд сол як бор аз шумо хоҳиш мекунанд, ки як қуттиро қайд кунед, ва ин қайд ба оянда комилан таъсир намерасонад.
Зеро ин хати хурд танҳо маънои онро дорад, ки он гоҳ маънои он чизеро дорад, ки ҳама медонанд: аҳдҳо шикаста шуданд.
Сиёсатмадорон ба ваъдаашон вафо накарданд. Сиёсатмадорон бе ягон таъхир комилан баргашт карданд.
Чунон ки мо ҳоло, масалан, бо Ҳизби Сабз хеле равшан дидем.
Интихобкунандагон онҳоро интихоб карданд, зеро онҳо ин ва он ваъда дода буданд, ва дар ниҳоят ҷанг сар зад
ва таҳвили силоҳ, махсусан ба кишварҳои дигар, ки қаблан барои онҳо мисли парчаи сурх буданд.
Ва ҳамин аст сабаби дақиқе, ки ман ҳамеша дар бораи демократияи сохтакорӣ ҳарф мезанам,
зеро он ба демократия мувофиқат намекунад.
Демократия маънои онро дорад, ки ҳокимият аз мардум сарчашма мегирад.
Ин маънои онро дорад, ки мардум бояд ҳамеша қудрат дошта бошанд ва қарорҳоро қабул кунанд.
Ҳоло, аз назари боло, ман мегӯям, ки аксари одамон воқеан ҳеҷ тасаввур надоранд.
Ва ман намехоҳам пурра розӣ нашавам, зеро аксарият одамон комилан манипулятсия мешаванд. Аммо ҳамин чизест, ки система мехоҳад.
Таҳсил аллакай комилан даҳшатнок аст ва сипас ҳамеша бо шумо бози мекунанд.
Ва сипас ту ин ақидаи печидаро дорӣ, ки гӯё ба як тарз ту дурустӣ ё ҳама чизро беҳтар медонӣ, дар ҳоле ки
ту ҳеҷ иттилоъ нагирифтаӣ ва ҳеҷ тадқиқоте накардаӣ.
Ва бинобар ин, мундариҷае, ки ман дар ин ҷо ба шумо пешниҳод кардам, танҳо барои он аст, ки шуморо ташвиқ
кунад, то ба ақидаҳои дигарон боз бошед, онро дарк кунед ва баррасӣ кунед, ки воқеан ба чӣ бовар доред.
Ба ман дар ин ҷо як чиз мегӯянд ва дар он ҷо чизи дигар.
Ман набояд дар афкори худ саркаш бошам. Ман бояд ҳамеша омода бошам, ки чизҳо метавонанд комилан
дигар бошанд аз он чи ба ман нишон дода мешаванд.
Ва бинобар ин, лутфан озодона ба ман дар бораи вазъи кунунии Сурия маълумот нависед.
Ва, албатта, дар видеои оянда шуморо мебинем. Хай!