Suriyadagi vaziyat keskinlashib bormoqda.
Lekin AQShning bunga nima aloqasi bor? Rossiyaning bunga nima aloqasi bor?
Masalan, Daniele Ganser bu haqda nima deydi va Ernst Wolff nima deydi?
Assalomu alaykum hammaga, mening ismim Krissy Rieger, Rieger Consulting Investitsiya Akademiyasidan.
Va men sizga aytayapman, bu yerda dalillarga asoslangan juda, juda ko'p bayonotlarim bor.
Shunday qilib, hamma narsa haqiqatan ham yetkazilishi kerak, shunda odamlar vaziyatni biroz yaxshiroq tushunib, bog'liqliklarni
anglab, bu haqda o'z fikrlarini shakllantira oladilar.
Noyabr oxiridan beri Suriyadagi vaziyat keskinlashib bormoqda.
Isyonchi guruhlar mas'ul va ular yaqinda bir nechta shaharni egallashdi; Damashqda hujum davom etmoqda.
Endi bu haqda turli xabarlar mavjud, shuning uchun bu haqda qanday fikrga kelish kerak?
Shunga muvofiq, men sizga bu bog'liqliklarga biroz ko'proq yorug'lik soladigan turli
o'tmishdagi va hozirgi bayonotlarni taqdim etaman.
Die Zeit yozadi: "Suriya armiyasi Assad hukmronligi tugaganini e'lon qildi – isyonchilar Damasqdagi Bashar al-Assad saroyida."
Assad, prezident, hech bo'lmaganda sobiq prezident, lekin men sizga bularning barchasini keyin aytib beraman.
"Diktator Suriyani tark etgani aytilmoqda." Shuning uchun o'tgan zamon.
"Hukumat hokimiyatni topshirishga tayyor", deb yozadi Die Zeit.
Suriya poytaxti Damasq islomiy militsiya HTS boshchiligidagi isyonchi ittifoqning qo'liga o'tdi. Assad rejimi ag'darildi.
Bu yakshanba kuni avvalo militsionerlar o'zlari, biroz o'tmay esa Suriya armiyasi tomonidan e'lon qilindi.
Endi ijtimoiy tarmoqlarda turli videolar tezda tarqalmoqda: unda Suriya armiyasi xizmatchilari tezda fuqarolik
kiyimlariga kiyinib, vaziyatdan iloji boricha yaxshiroq chiqish maqsadida shaharlardan chiqib ketishga harakat qilishmoqda.
Bir necha kun ichida Halab, Homs va Daraa kabi muhim shaharlar quladi.
U yerda nima bo'lgani eng katta savol.
Suriya fuqarolar urushida nisbatan turg'unlik hukm surgan yillar o'tib, islomchi militsiyalar yoki ularning tanilgan nomi bilan
qo'zg'olonchi guruhlar bir necha hafta oldin katta hujum boshladi va natijada Assad boshchiligidagi hozirgi hamda
yaqinda hokimiyatda bo'lgan Suriya hukumatini ag'darib tashladi.
Birinchi savol: bu aslida klassik fuqarolar urushi sifatida boshlandi-mi? Bu juda, juda muhim.
Masalan, agar biz Ukrainaga nazar solsak: u haqiqatan ham ko'rinib turganidekmi?
Va men ko'p marta aytganimdek: yo'q, bu shunday bo'lmagan.
Va Suriyadagi kabi, ko'rinishidan, narsalar bizga qanday taqdim etilayotganidek emas.
Har holda, klassik fuqarolar urushi hech bo'lmaganda fuqarolar hukumatga qarshi bo'lardi. Shunday bo'lganmi?
Menda New Jersey Peace Action tashkilotidan Madelyn Hoffmanning bayonoti bor.
Va u shunday deydi: "Men 16 yildan beri tinchlik faoli bo'lib kelaman va Suriyaga o'zim
borib ko'rdim. Bu Suriyada fuqarolar urushi emas."
Biz buni takror-takror eshitdik, lekin bu rost emas.
Bizda Assad va uning xalqi o'rtasida ziddiyat yo'q.
Assad chet eldan qo'llab-quvvatlanayotgan yollanma askarlar va terrorchilarga qarshi kurashyapti.
Qatar, Saudiya Arabistoni, Turkiya, Qo'shma Shtatlar va Isroildan.
Biroq, biz AQSh sifatida Suriyada hokimiyatni o'zgartirish huquqiga egamiz.
Bu taqiqlanadi. Suriyadagi yollanma askarlarni qo'llab-quvvatlashni to'xtatishimiz kerak.
Bu, albatta, butun vaziyatni mutlaqo boshqacha tusga soladi. Ammo davom etamiz.
Assad kim? Aslida, Vikipediya maqolasi allaqachon o'zgartirilgan. Aynan bugun. Qiziq tomoni shundaki.
Bashar Assad Suriyalik siyosatchi bo'lib, 2000 yildan 2024 yilgacha, ya'ni bugungacha Suriya prezidenti bo'lgan va
mamlakatni diktator sifatida boshqargan. Allaqachon o'zgardi.
Assad o'zi shuningdek jiddiy xavf ostida bo'lgan nasroniylarga ham yordam berilishini xohlashini aytdi.
Chunki Suriyada ham diniy mojarolar mavjud.
Va bu yerda, masalan, bu gazeta shunday bayon etadi: "Nasroniylar asosiy qurbonlardir. Suriyadagi nasroniylar soni
barqaror ravishda kamayib bormoqda. O'rta Sharq bo'yicha mutaxassis Matthias Kopp afsuslanadi."
Ularning hozirgi Holat-i Halabdagi vaziyati vayronkor.
Bilarmidingiz, Suriya bir paytlar asosan xristian bo'lgan, lekin hozirda aksariyat xristianlar u yerdan haydab chiqarilgan?
Aytishlaricha, 2019-yilga kelib, ya'ni juda qisqa muddat ichida, taxminan 500 000 nafar nasroniy yana chiqib ketgan.
Va hozir, agar xato qilmasam, Suriyada hanuzgacha yashayotgan nasroniylarning ulushi 8 foizdan 10 foizgacha ekani aytiladi.
Shuningdek qiziqarli: tergovchi jurnalist Seymour Hersh, u ham e'tiborini Nord Stream quvurlari voqeasiga qaratdi, ammo buning
evaziga, kamida ommaviy axborot vositalarida, obro'sini yo'qotdi.
Va u 2016 yilda shunday dedi: "2006 yilda Damashqdagi AQSh elchixonasida ishlagan Uilyam Roebak Assadni
beqarorlashtirish maqsadida Suriyada diniy taranglikni kuchaytirishni tavsiya qilgan."
2006-yildagi yana bir xabar AQSh elchixonasi dissidentlarni moliyalashtirishga 5 million dollar sarflagani ko'rsatadi.
Bu yerda ham savol tug'iladi: buning ortida nima bor?
Va bu yerda ham biz o'ylagandek ko'proq o'yinchilar ishtirok etmoqda.
Har doim bir xil – mojaro keskinlashganda, siz har doim o'ylaysiz: "Xo'p, bu faqat odamlar va hukumat haqida."
Ammo bu yerda ham, masalan, Rossiya aralashmoqda, shuning uchun bu faqat AQSh emas. Rossiya ham
bu yerda aralashgan. Va ular AQShni ayblashmoqda.
Rossiya, Turkiya va Eron tashqi ishlar vazirlari Suriyadagi tez rivojlanayotgan voqealarni muhokama
qilish uchun Qatarning poytaxti Dohada uchrashdilar.
Va Rossiya tashqi ishlar vaziri Lavrov Damashqqa Moskvaning terror hujumiga qarshi armiyani
qo'llab-quvvatlashni davom ettirishini ta'minladi.
Iqtibos: "Rossiyaning roli Suriyadagi terror guruhlariga qarshi kurashishdir. Hatto ular endi terrorchi emas, deb aytsalar ham."
U keskinlashuv uchun AQSh hukumati siyosatini aybladi va shuningdek, suriyaliklar yangi
geosiyosiy tajribaning qurbonlariga aylanganini aytdi.
U uchta davlat nomidan Suriya hukumati va muxolifat jangchilari o'rtasida muloqot o'rnatishni ham chaqirdi.
Ammo hozir ko'rinishidan, Assadni uzoq vaqt qo'llab-quvvatlamay, tashlab qo'yishadi.
Hatto Assadni qo'llab-quvvatlashga va'da bergan Eron ham Suriyadan o'z harbiy qo'mondonlari va xizmatchilarini olib
chiqdi yoki hech bo'lmaganda ularni olib chiqishni boshladi.
Shunday qilib, hozircha qo'llab-quvvatlash butunlay yo'qolib qolgandek ko'rinadi.
Shunday qilib, ko'rishingiz mumkinki, bu yerda Rossiya ham ishtirok etmoqda va tobora ko'proq o'yinchilar jalb qilinmoqda.
Va siz shuningdek Germaniyaning fikri ham unchalik farq qilmasligini tasavvur qilishingiz mumkin.
Hozir Ukrainada nima bo'layotganini ko'rishingiz mumkin.
Xo'sh, Daniele Ganser Suriya haqida nima deydi? Keling, ko'rib chiqaylik:
2011-yil, aytganimdek, Obama davrida ham bo'lib, Suriyaga hujum qilindi. Mana poytaxti Damasq bo'lgan Suriya.
O'sha paytdagi vaziyat shundan iborat ediki, AQSh Suriyaning prezidenti Assadni ag'darishni xohlardi. Biroq bu amalga oshmadi.
Shunday qilib, Libiyadagi urush tugagach, darhol Suriyada urush boshlandi.
Va AQSh urinishiga qaramay, Assadni ag'darib bo'lmadi.
Keyin AQSh 2014 yilda Suriyani bombardimon qilishni boshladi.
Ammo ular allaqachon 2011 yilda Suriyada yashirincha aralashgan edilar.
Ganser (2011)ga ko'ra, Suriyaga qilingan hujum kamida yashirincha AQSh tomonidan qo'llab-quvvatlangan.
Ehtimol, sizlardan ba'zilaringiz ham Arab bahori ortidan 2011 yilda Suriyada fuqarolar urushi boshlanganini eslaysiz.
Shunday qilib, Arab bahori Afrika va Yaqin Sharqdagi arab davlatlarida tarqalgan
norozilik to'lqinlari seriyasidan iborat edi.
Keyin 2014 yilda rasmiy hujum boshlandi. Va bu yerda menda aslida Obamaning 2014 yildagi nutqi bor.
Va keyin u shunday dedi: "Ular ikki amerikalik jurnalistni vahshiyona boshini kesib tashlashdi."
IS Iroq va Suriya xalqi uchun tahdid soladi.
Agar ularga qarshi chiqilmasa, bu terrorchilar butun mintaqa va AQShga ham tahdid soladi.
ISga qarshi kurashda o'z xalqini qo'rqitayotgan Assad rejimiga tayanib bo'lmaydi.
Bu rejim o'z qonuniyligini yo'qotdi.
Va bu yerda menda shuningdek yoqimli eski maqola ham bor, unda shunday deyilgan:
Nihoyat! Obama keskin choralar ko'rmoqda. Kecha kechqurun AQSh birinchi marta Suriya urushiga
rasmiy ravishda aralashdi. Ta'kid "rasmiy" so'zida.
Oldin boshqa qarashlar va boshqa aralashuvlar bo'lgan.
Rossiya ham bu yerda ishtirok etgan, 2015 yilda Suriyani bombardimon qilishni boshlagan.
Shunday qilib, ha, bizda Qo'shma Shtatlar bor, u bombardimonni boshladi.
Keyin Rossiya ham qo'shildi va Assadga yordam berish maqsadida bombardimon qilishni boshladi.
Chunki u ularga boshqa yo'llar bilan yordam bermoqchi edi.
Demak, ko'rib turganingizdek, hammasi manfaatlar haqida.
Odamlar har doim aytishadiki, bu demokratiya haqida, bu xalq haqida.
Albatta, bu odamlar haqida, va shuning uchun biz ularni bombardimon qilmoqdamiz.
Chunki biz ularni himoya qilishni va ozod qilishni xohlaymiz.
Va shunday qilib, ular keyin demokratik tarzda ovoz bera oladilar va hokazo.
Demak, AQSh ham bu yerda uzoq vaqtdan beri ishtirok etib kelmoqda.
Bu yerda bizda Robert Kennedi Juniorning bayonoti ham bor.
Va 2016 yilda u shunday dedi: "Suriyadagi urush quvur urushi."
Bu 2000 yilda boshlandi, Qatar Saudiya Arabistoni, Iordaniya va Suriyadan o'tib Turkiyagacha 1 500 kilometr uzunlikdagi tabiiy
gaz quvurini 10 milliard dollarga qurishini e'lon qilganda.
Turkiya, eslaymiz, muzokaralar, Rossiya, Turkiya, Suriya, deyishganidek.
Va nihoyat, menda Suriyadagi hozirgi voqealar bo'yicha Ernst Wolffning ba'zi bayonotlari bor.
Va u shunday deydi: "Bir tomondan, AQSh 2011 yildan beri Suriyadagi terrorchilarni
qurollantirishga milliardlab dollar sarflagan."
Ularning hozir ish tashlashi bexosiyat emas.
Bu aynan nega hozir, degan savolga javob bo'lishi mumkin.
Ukrainadagi urushning ehtimoliy yakuni yaqinlashib kelayotgan bir paytda, AQSh qurol
sanoati yana bir foydali jang maydoniga muhtoj.
U shuningdek yozadi: "Suriyada hukumatga qarshi ko'tarilayotganlar xalq emas."
Bu boshidagi voqeaga bog'lanadi. Men sizga aytgan edim: bu fuqarolar urushi emasmi?
Bu haqiqatan ham rostmi, yoki shunday boshlandi?
Va bu yerda u yozadi: "Taxmin qilinayotgan isyonchilar Amerika siyosatining mahsulidir."
AQSh tomonidan moliyalashtirilgan, qurollantirilgan va qo'llab-quvvatlangan.
Maqsad AQShning vassali bo'lgan Netanyahuga Yaqin Sharqda yanada ko'proq ta'sir berishdir.
Va bu yerda haqiqatan ham aytish kerakki, hatto Tramp ham hozir Assadga yordam bermasligini, balki,
deyish mumkinki, bu ishni oldinga surishini aytgan.
Aslida, Isroil atrofidagi butun mojaro – u bu yerda tinchlikni olib kelmaydi, balki kamida Eronga qarshi bo'lgan
barcha chora-tadbirlarni ham qo'llab-quvvatlashi aniq bo'ldi.
Va endi, qiziqarli jihati shundaki, sobiq prezident Assad bu haqda aslida nima deydi?
2016 yilda u quyidagilarni aytdi, bu esa butun mavzuga mos keladi.
SRF xabar beradi: "Dunyo sizni urush jinoyatchisi deb ko'rishini yolg'on deb bilasizmi?"
Va u shunday deydi: "Prezident sifatida men boshqa davlatlar nomidan Suriyaga bostirib kirgan
terrorchilardan mamlakatimni himoya qilaman."
Quyidagi shaxslar urush jinoyatchilari sifatida ayblanishi kerak:
1. Jorj Bush BMT Xavfsizlik Kengashi ruxsatisiz Iroqqa bostirib kirdi.
2. Xavfsizlik Kengashi mandatisiz Liviyaga bostirib kirgan va mamlakatni vayron qilgan Kameron va Sarkozi.
3. So'nggi besh yil davomida Suriyadagi terrorchilarni qo'llab-quvvatlagan va Suriyada minglab tinch aholining
o'limiga olib kelgan embargo joriy qilgan G'arb yetakchilari.
Gʻarb meni agʻdarishni xohlaydi. Bu fikr.
Endi siz "oh, bu yaxshi kishi" yoki "ular yaxshi odamlar", "ular tartibni xohlashadi" yoki "u shunchaki
eng yaxshisini xohladi" deb aytishingiz shart emas.
Aslida, butun dunyo bo'ylab ijtimoiy adolat shunchalik nomutanosib taqsimlanganki, dunyo aholisining aksariyati
aslida qanchalik yomon ahvolda ekanligi aniq ko'rinadi.
Hozir Germaniyada barmoqni hech kimga qaratib bo'lmaydi, chunki, albatta, undan ham yomon ahvoldagi ko'p odamlar bor.
Bu esa bu azobni qandaydir tarzda nisbiylashtirish kerak, degani emas.
Lekin siz ko'rayotgan narsa ijtimoiy adolat bo'lib, hech kimni qiziqtirmagan.
Adolat, haqqoqlik yoki haqiqiy demokratiya hech qachon mavjud bo'lishi kerak.
Men har doim aytaman: biz soxta demokratiyada yashayapmiz. Nega?
Har bir necha yilda sizdan bir katakchani belgilash so'raladi, va bu belgi kelajakka mutlaqo ta'sir qilmaydi.
Chunki bu kichik xoch faqat shuni anglatadiki, u hamma biladigan narsani anglatadi: ah, va'dalar buzildi.
Siyosatchilar so'zlarida turishmadi. Siyosatchilar esa hech qanday izohsiz to'liq orqaga burildilar.
Masalan, Yashillar partiyasi bilan hozir biz buning qanchalik ravshan ekanligini ko'rdik.
Saylovchilar ularni shu va boshqa va'dalarni bergani uchun saylashdi, va oxir-oqibat urush bo'ldi hamda
qurollar yetkazib berildi, xususan ilgari ularga qizil matodek ta'sir qilgan boshqa mamlakatlarga.
Va aynan shuning uchun men har doim soxta demokratiya haqida gapiraman, chunki u demokratiyaga mos kelmaydi.
Demokratiya degani hokimiyat xalqdan keladi.
Bu shuni anglatadiki, xalq har doim hokimiyatga ega bo'lishi va qarorlar qabul qilishi kerak.
Endi, menimcha, yuqoridan qaraganda odamlarning aksariyati shunchaki hech qanday tasavvurga ega emas.
Va men to'liq qarshi chiqishni istamayman, chunki odamlarning aksariyati mutlaqo manipulyatsiya
qilinadi. Ammo aynan shu narsa tizim xohlaganidir.
Ta'lim allaqachon butunlay dahshatli, va keyin doimiy ravishda manipulyatsiya qilinadi.
Va keyin sizda shunday buzilgan fikr paydo bo'ladi: o'zingizni qandaydir to'g'ri deb bilasiz yoki hamma narsani
yaxshiroq bilasiz, garchi hech qanday ma'lumot olmagan va hech qanday tadqiqot o'tkazmagan bo'lsangiz ham.
Shunga muvofiq, bu yerda men sizga taqdim etgan mazmun faqat boshqalarning fikrlariga ochiq bo'lishingizni, uni
chuqur o'ylab ko'rishingizni va aslida nimaga ishonishingizni aniqlashingizni rag'batlantirishga xizmat qiladi.
Menga bu yerda bir narsa, u yerda esa boshqa narsa aytilmoqda.
Men fikrlarimda qattiqqo'l bo'lmasligim kerak. Men har doim hamma narsa menga ishonishga undalgan narsalardan
butunlay boshqacha bo'lishi mumkinligiga ochiq bo'lishim kerak.
Shunga muvofiq, Suriyadagi hozirgi vaziyat bo'yicha o'z ma'lumotlaringizni menga bemalol yozishingiz mumkin.
Va albatta, keyingi videoda ko'rishamiz. Xayr!