Resonansya, mga binuhat sa frekuwensya
Nagkadaghan ang mga tawo nga nag-antos sa mga problema sa panglawas sama sa pagkahilo, kasakit sa
ulo, arrhythmia sa kasingkasing, o kakulang sa tulog.
Ang stress kasagaran gisulti nga hinungdan.
Ang mosunod nga dokumentaryong pelikula gikan sa 2012 nagpakita nga ang ingon nga mga sintomas kasagaran nalangkit
sa hingpit nga lain, dili kaayo mailhi nga mga hinungdan.
Ang pelikula nagdala kanato sa usa ka panaw gikan sa atong gigikanan hangtod sa dekada 1990, sa dihang nagsugod
ang pagpalapad sa teknolohiya sa wireless nga komunikasyon.
Sukad niadto, ang katawhan nalunod sa dagat sa mga artipisyal nga frekuwensya.
Sa mata nga walay salamin, mura'g pareho ra ang planeta, apan sa lebel sa selula, kini ang
pinakadako nga kausaban nga nasinati sa kinabuhi sa Yuta.
Dili angay balewalaon ang mga epekto!
Gisalin ug gi-dub sa Kla.TV kining pelikula ngadto sa Aleman para kanimo.
Ang mga siyentista, representante sa industriya, mga doktor ug mga naapektuhan nga indibidwal nagpahayag sa ilang opinyon.
Nagalaum kami nga malingaw ka sa pagtan-aw sa mosunod nga dokumentaryong pelikula ni James
Russell: "RESONANCE – Creatures of Frequency"!
Sa tunga-tunga sa dekada 1980, mga tulo ka porsyento sa mga tawo sa kadaghanan sa mga nasud ang naggamit og mobile phone; karon,
hapit usa ka gatos ka porsyento ang naggamit og mobile phone.
Sa dihang sila 19 o 20 anyos na, napulo na ka tuig nga naggamit sila og mga selpon, ug
wala kita'y ideya unsa ang mga risgo niini.
Nalubong kita sa usa ka dagat sa elektromagnetikong radyasyon. Naglibot kini kanato sa tanang dapit.
Walay makita, dili nato kini makita. Apan nahibalo kita nga naa kini didto.
Sa matag higayon nga gamiton nimo ang imong selpon, kabalo ka nga naa kini didto.
Lisud kaayo ibalik ang orasan. Dili posible.
Apan kinahanglan natong mahibalo sa kini nga mga epekto sa panglawas aron makahimo kita og mga lakang sa kaluwasan.
Sa pagkakaron, ang pahayag sa WHO bahin niini mao nga kini usa ka kamatuoran.
Dili lang kami ang kluster sa kanser nga naa sa palibot sa mast; daghan pa kaayong mga kluster sa kanser sa palibot sa mga mast.
Kadaghanan sa mga kanser nga moabot wala pa dinhi.
Unsaon man nato paghunahuna nga luwas ta samtang ginatubag nato ang atong utok sa mga mikrowawo?
Wala pa gyud nato hingpit nga masabti kung unsa ang atong gibuhat.
Sa katapusan, naa na kami'y pahibalo kon hinungdan ba sa kanser ang mga selpon.
Resonansya – Mga Binuhat sa Frekuwensya
Nakahuna-huna na ba ka ngano nga maayo kaayo imong gibati kung mogawas ka?
Usa ka dili mailhi nga siyentista hapit na makadiskubre og usa ka butang nga unta nakapausab sa
tanan. Ang iyang ngalan mao si Winfried Otto Schumann.
Sukad niadtong adlawa, gitun-an niya sa iyang mga estudyante ang nga pisika sa kuryente.
Unsaon sa usa ka globo sulod sa usa ka globo sa pagmugna og boltahe sa kuryente. Ug ingon nga resulta: usa ka frequency.
Naglisod ang klase ni Schumann sa pagsabot sa hilisgutan.
Aron mas sayon, gisugo sila sa propesor nga hunahunaon nga ang Yuta usa ka globo ug ang ionosfera usa pa.
Unya gisugo niya sila nga kuwentahon ang tensiyon tali nila.
Tungod kay siya mismo wala'y ideya, nagsugod usab si Schumann sa pagkwenta.
Sa katapusan, nakaabot siya sa frequency nga mga 10 hertz.
Bisan pa sa pagka-dili katuohan ni Schumann, ang atong planeta adunay pulso, usa ka masukod nga
nga frequency nga naglibot sa kinabuhi sa Yuta.
Bisan pa nga mapasigarbo ang propesor sa iyang nadiskubre, miingon siya nga dili kini kaayo importante.
Labina kay gipatik ra kini sa usa ka gamay nga siyentipikong journal, nga gipahimutang sa mga ulahing
pahina ilawom sa ulohan nga "Schumann resonance".
Magkinahanglan pa og pipila ka tuig, lakip na ang usa ka katingalahang liko sa kapalaran, sa dili pa masabtan sa
propesor ang tinuod nga kahulugan sa Schumann resonance.
Kining liko sa kapalaran nagsugod 30 ka tuig na ang milabay uban sa laing Aleman nga siyentista nga ginganlan og Hans Berger.
Pinaagi sa usa ka EEG nga aparato nga iyang kaugalingong gitukod, si Berger ang unang nakarekord sa
elektrikal nga frequency nga gipasa sa utok sa tawo.
Sa sinugdanan, gisugyot nga tawgon ang balud sa ngalan sa lalaki nga nakadiskubre niini, apan si Berger, nga usa ka
mapainubsanon nga tawo, mipili og usa ka ngalan nga alpabetiko. Gitawag niya kini nga "alpha wave".
Dili madugay pagkahuman sa nadiskubre ni Propesor Schumann, usa sa mga kauban ni Hans Berger, usa ka lalaki nga ginganlan og
Ankermüller, nakit-an ang usa ka gisi-gisi nga kopya sa gamay nga siyentipikong journal; mao gihapon kana nga gamay
nga siyentipikong journal diin gipatik ang nadiskubre ni Propesor Schumann pipila ka tuig na ang milabay.
Gibasa niya ang artikulo sa daghang higayon ug gikururut niya ang ulo sa dili pagtuo.
Gidali-dali niyang nakaila sa kadako sa mga hagit nga nagpaabot kaniya.
Ang frequency sa mga alpha waves nga narekord ni Hans Berger hapit pareho sa Schumann resonance: ang frequency sa Yuta.
Gidali ni Dr. Ankermüller ang pagkontak kang Schumann aron mapugos siya sa pagdumala og dugang nga mga imbestigasyon.
Miuyon si Schumann ug nagpadayon sa pagpalambo sa iyang mga nadiskubre uban sa usa sa iyang mga estudyante.
Gituon nila sa detalyado kung giunsa pagdiskarga sa boltahe pinaagi sa kilat sa lungag sa ionospera.
Sa katapusan, nakaabot sila sa tukmang frequency: ang pulso sa Yuta, ang Schumann resonance,
eksaktong 7.83 hertz. Katingalahan ang nadiskubre.
Ba ang Schumann resonance pareho ra ba sa mga alpha waves sa utok sa tawo? Dili – pareho gayud kini!
Ang frequency sa utok, nga nagkontrol sa atong pagkamamugnaon, sa atong kahusayan, sa atong stress, sa atong
kahadlok, ug sa atong immune system, sa pipila ka paagi nakatun-an sa frequency sa planeta.
Ang pulso sa yuta nahimong pulso sa kinabuhi mismo.
Ang frequency sa usa ka balud gisukod sa hertz. Kini nagtumong sa gidaghanon sa mga
oscillasyon nga gihimo sa balud matag segundo.
Ang mga frequency nagkalainlain gikan sa usa ka trilyon ka bahin sa usa ka atom hangtod sa gitas-on sa uniberso mismo.
Sa teorya, ang mga frequency walay katapusan, hingpit nga walay katapusan.
Kung kining nahitabo usa ka koinsidensya, nan kini usa sa labing katingalahan sa kinaiyahan!
Unsa man ang kahulugan niini tanan? Wala madugay, misulay na dayon ang usa ka tawo sa pagpangita sa tubag.
Ang iyang ngalan mao si Rütger Wever, usa ka iladong siyentista sa Max Planck Institute.
Sa sayong bahin sa dekada 1960, nagtukod ang propesor og usa ka ilawom sa yuta nga bunker
aron pagtuon sa circadian nga ritmo sa mga tawo.
Ang circadian nga ritmo mao ang ritmo sa adlaw ug gabii nga nakaukit sa tanang kinabuhi .
Sa sulod sa traynta ka tuig, ang propesor nagpahigayon og mga eksperimento diin 1,234,321 ka estudyanteng boluntaryo
ang nagpuyo sa bunker sulod sa pito ka semana, hingpit nga gipanalipdan gikan sa natural nga mga resonansya sa yuta.
Ang iyang mga nadiskubre naghatag kanato og pipila ka katingalahang panan-aw.
Nadiskubre niya nga ang pisikal ug mental nga kahimsog sa mga estudyante naapektuhan sa diha-diha dayon
nga gisala ang Schumann resonance gikan sa bunker nga .
Gidala niya ang mga estudyante didto. Wala siya kaisog nga buhaton kini sa mga masakiton o tigulang.
Gidala niya ang mga batan-ong estudyante didto kay nahibalo siya – nahibalo si Wever nga kini adunay epekto.
Busa klaro kaayo nga walay Schumann resonance sa ilawom sa yuta.
Aduna ra'y mga transverse nga magnetic field gikan sa sulod sa Yuta.
Busa sa dihang gilubong niya sila sa ilawom sa yuta, nagsugod sila pagbati og masakit, nagkasakit sa ulo,
ug hingpit nga nabungkag ang ilang circadian rhythm.
Ang katingalahan mao nga sa dihang iyang gi-aplikar ang 7.83 hertz nga frequency gamit ang
magnetic pulse generator, kini dayon mihunong.
Gipasulod ni Wever sa tinago ang 7.83 nga frequency sa bunker pinaagi sa usa ka artipisyal nga transmitter.
Sa matag higayon nga iyang gibuhat kini, iyang nakita nga ang mga makadaot nga epekto nga
naangkon sa mga boluntaryo kay nawala o mikunhod.
Ang iyang stress, kasakit sa ulo, ug emosyonal nga kaguol mikunhod, ug nabalik ang iyang kaayohan.
Sa tibuok introduksyon sa resonansiya ni Schumann.
Ang panukiduki ni Wever nakaplagan ang usa ka katingalahang koneksyon tali sa kahimsog sa
tawo ug sa natural nga frequency sa planeta.
Ug niadtong 2011, ang makabag-ong panukiduki nagsugyot og usa ka butang nga labi pang katingalahan:
Ang resonansiya ni Schumann mahimong nalangkit sa sinugdanan sa kinabuhi mismo.
Ang dakong kalampusan nakab-ot ni Luc Antoine Montagnier, ang siyentipiko nga nakadawat sa Nobel
Prize ug siya ang unang nakadiskubre sa HI virus sa .
Ang propesor naghimo og mga eksperimento sa memorya sa tubig ug gisusi kung giunsa sa tubig pagtipig sa
memorya sa mga substansiya nga kaniadto natunaw niini.
Sa pagbuhat niini, nakadiskubre siya og usa ka butang nga mosukwahi sa mga prinsipyo sa siyensya.
Ang tanang kinabuhi naggikan sa kinabuhi. Kini usa ka batakang prinsipyo sa siyensya nga wala
pa gayud gisupak sa bisan unsang eksperimento.
Ang kinabuhi motumaw lamang diin kaniadto adunay kinabuhi.
Ug ang mekanismo niini kanunay nga nasabtan nga materyal.
Busa, sama sa itlog ug semilya, o mga espora ug dibisyon sa selula.
Apan, ang mga eksperimento ni Luc Montagnier nagpasiugda og hingpit nga lain nga hipotesis.
Gipakita sa propesor nga ang mga sekwensya sa DNA, ang tinuod nga mga bloke sa pagtukod sa kinabuhi, nagpakomunikar
sa usag usa sa tubig pinaagi sa pagpagawas og ubos nga frequency nga elektromagnetikong mga balud.
Bisan pa nga ang DNA gitipigan sa lain-laing test tube, nabantayan gihapon sa propesor
ang elektromagnetikong komunikasyon tali nila.
Unsa kaha ka sopistikado kining komunikasyon?
Aw, gipakita ni Luc Montagnier nga kaya nila paghimo sa mga nukleotido – ang mga bloke sa pagtukod sa DNA – ug pagtipon
sa ilang kaugalingon aron mahimong hingpit nga bag-ong DNA.
Ang mga siyentista nakahimo na sa paghiusa niining mga sangkap sa walay katuod ka daghan nga higayon, apan sa walay usa ka
eksperimento sila malampuson sa pagpasiga pag-usab sa siga sa kinabuhi ug sa pagbag-o sa mga nukleotido
ngadto sa tinuod nga DNA kung wala pa'y DNA nga anaa.
Sa katapusan, ang kinabuhi motungha lamang diin kini kaniadto nauna nang naglungtad.
Apan, sa mga eksperimento ni Luc Montagnier, hingpit nga na-filter ang DNA gikan sa
tubig. Bisan pa niana, naporma ang bag-ong DNA.
Giunsa man kana nga posible? Giunsa man ni Luc Montagnier pag-angkon sa nakab-ot nga wala'y lain siyentista makab-ot?
Ug giunsa niya paghimo og kinabuhi diin wala'y kinabuhi?
Unsa man ang lahi kaayo sa mga eksperimento ni Luc Montagnier?
Adunay usa ka frequency nga naa. Usa ka frequency nga, kung tangtangon, mopakyas ang eksperimento.
Apan sa dihang kini anaa, gisiguro niini ang kalampusan. Kini nga frequency kay 7.83 hertz: ang Schumann resonance.
Ang delikadong koneksyon tali sa kinabuhi ug sa frequency sa planeta natandog dinhi.
Usa ka interaksyon tali sa mga buhing organismo ug mga elektromagnetikong frequency. Usa ka pagsalig, usa ka koneksyon.
Ang ebidensya niini makita pinaagi sa pagbasa sa mga siyentipikong artikulo, apan mas klaro pa
nga ebidensya makita kon mogawas lang ka sa gawas.
Unsa pa kaha nga paagi aron makabati ka og ingon ka nindot?
Giunsa man nahitabo kining tanan? Kung tan-awon nimo ang kasaysayan sa Yuta, klaro kaayo.
Ang mga balud ni Schumann kabahin na niining planeta sukad pa sa sinugdanan.
Ang kinabuhi mitubo, napalibotan kanila, ug dili malikayan nga mihangop kini kanila.
Sa tinuud, ang atong pagkasensitibo sa frequency hugot nga nalangkit sa atong abilidad
sa pagsabot sa laing panghitabo sa planeta.
Mga magneticong patlang
Duha ka bilyon ka tuig ang milabay, ang mga magnetotaktikong bakterya nakahimo og yano apan
katingalahang relasyon sa magnetikong natad sa Yuta.
Ang organismo nga usa ka selula naglangkob og mga partikulo sa materyal nga magnetiko.
Gitugotan kini kaniya nga molihok sama sa dagum sa kompas ug magtudlo sa iyang
kaugalingon sumala sa mga magnetikong linya sa Yuta.
Samtang ang mga organismo nahimong mas komplikado, mitubo usab ang ilang pagsalig sa magnetikong mga natad sa Yuta.
Nasayud kami nga sensitibo ang mga putyukan sa mga magnetic field. Nasayud kami nga adunay
sila mga partikulo sa magnetite sa ilang lawas.
Ug ang mga pagsulay sa laboratoryo nagpakita nga sila tinuod nga sensitibo sa mga magnetic nga umahan.
Ang mga pagsulay sa laboratoryo nagpakita nga posible nga makontrol ang paagi sa pagtukod sa mga putyukan sa ilang mga
selda sa pulot pinaagi sa paghimo og artipisyal nga magnetikong umog, ug klaro kaayo nga gigamit sa mga
putyukan ang magnetikong umog alang sa oryentasyon.
Ang delikadong balanse sa kinabuhi sa Yuta hingpit nga gipakita sa atong pagsalig sa mga
putyukan ug sa ilang pag-pollinate sa mga tanom.
Gituohan nga hapit dili makalahutay ang kinabuhi kung walay mga putyukan.
Ang polinasyon sa mga insekto gikinahanglan para sa halos tanan nga naghimo sa pagkaon nga makapaikag:
Busa, ang mga prutas, mga mani, ug tanan niini nanginahanglan og polinasyon sa mga insekto, ug ang mga putyukan
mao ang labing importante nga grupo sa mga pollinator.
Mga 70% sa mga tanom nga pagkaon sa tibuok kalibutan gipollinate sa mga putyukan.
Kung wala'y mga putyukan...
Oo, kung wala ang mga putyukan, makapoy kaayo ang atong diyeta.
Oo, magkinabuhi kita nga kaayo kakabus. Sa akong hunahuna, mao kana ang punto, kung wala'y mga putyukan...
Ug siyempre, gawas sa mga tanom nga gikinahanglan nato alang sa pagkaon, nagapolinisar usab sila sa mga tanom
sa kalasangan, ug sa daghang mga kaso wala pa gani nato mailhi ang mga detalye sa polinasyon.
Apan masiguro nato nga daghan sa atong mga tanom sa kalasangan mawala kung walay mga putyukan nga magpamunga kanila.
Niadtong 2006, nahitabo ang dili matag-an: ang mga kolonya sa mga putyukan sa tibuok kalibutan
nagsugod og pagkawala, ug walay makasabot ngano.
Ang mga kolonya sa putyukan sa tibuok kalibutan nagsugod og pagkabangkarote ug walay makapadayag nganong. Samtang ang mga
mag-uuma sa putyukan nagsugod sa pagreport og pagkawala nga 30 hangtod 90 porsyento sa ilang mga pugon... Ang ministeryo
nag-imbestiga sa honeybee colony collapse disorder Kadaghanan sa mga tanom sa kalibutan nagsalig sa polinasyon sa mga putyukan.
Kung dili mahitabo ang polinasyon, mapukan ang katawhan. ...diin ang mga putyukan sa 25 ka nasud hangtod karon mobiya sa ilang mga
pugad ug dili na mobalik. Ug bisan pa, human sa tanang katuigan, wala gihapon makaplagan ang hinungdan sa kamatayon sa mga
putyukan. Nakaabot na kini sa Europa, ug napamatud-an nga mahimong mapapas ang populasyon sa putyukan sulod sa 10 ka tuig.
Kauban nato si Maryann Fraizer, Senior Extension Associate sa Apikultura sa Pennsylvania State University.
Unsa ang mga klasiko nga kriteriya sa kamatayon sa mga putyukan nga magamit sa mag-uuma sa putyukan aron mogawas, tan-awon ang
mga putyukan ug moingon, "Murag klasiko kini nga kaso niini"?
Ang mga sintomas mao nga bisan pa nga medyo himsog ug kusgan ang mga putyukan, ang populasyon sa hamtong nga putyukan sa pugad
maminusan sulod sa mubo nga panahon; mobiya kini sa kolonya.
Ug ang nabilin mao ang daghang suod, nga nagpasabot sa mga batan-ong putyukan, dugos, ug polen.
Sa unsang mga kontinente naobserbahan kining kamatayon sa mga putyukan?
Ang pagkunhod sa populasyon sa mga putyukan nahitabo sa tibuok kalibutan.
Daghang ubang mga nasud ang nagreport og pagkunhod sa populasyon sa mga putyukan.
Kung kini ba gayud tungod sa gitawag nga fenomena sa kamatayon sa mga putyukan nga nailhan nga "colony collapse
disorder" (CCD), nga adunay espesipikong hugpong sa mga kriteriya, lain na usab kana nga pangutana.
Ug kana usa sa mga punto nga among gisulayan nga masabtan pinaagi sa pakigkomunikar sa uban nga
mga tawo gikan sa lain-laing bahin sa kalibutan.
Kini nga kabalaka naglungtad na sukad pa sa 2006, labi na sa Estados Unidos, diin daghang propesyonal nga mag-uuma og putyukan
kalit nga nakamatikod nga ang ilang mga putyukan, nga himsog pa hangtod sa usa ka piho nga punto sa tuig, nakasinati
dayon og katingalahang pagkawala sa ulahing bahin sa ting-init.
Ug daw lahi sila sa bisan unsa nga nakita kaniadto.
Busa miadto ang mga tawo sa ilang mga pugon sa putyukan ug nakit-an nga wala na'y mga putyukan.
Kini nga matang sa kamatayon sa mga putyukan, nga nailhan usab nga CCD – Colony Collapse Disorder – nakaapekto sa mga
kolonya sa putyukan sa tibuok kalibutan, ug sa pipila ka mga nasud nagreport og pagkawala nga miabot sa 70%.
Daghang lain-laing mga rason ang gisulti nga mga hinungdan.
Apan wala'y bisan kinsa kanila ang makahatag og klarong pasabot ngano nga kalit nga mihunong ang mga
putyukan sa pagbalik sa ilang pugad – gawas lang sa usa:
Sensasyonal nga trabaho sa panukiduki ni Jochen Kuhn ug sa iyang grupo.
Sa usa ka eksperimento, ang doktor nagtrabaho uban sa walo ka kolonya sa putyukan ug gibutang niya ang
usa ka standard nga DECT nga telepono sa upat niini.
Dayon gimonitor sa mga siyentista kung ang presensya sa usa ka DECT nga telepono adunay impluwensya sa pagbalik sa
mga putyukan sa ilang pugad. Makatingala ang mga resulta.
Mibalik ang mga putyukan sa normal nga gidaghanon sa mga pugon diin wala gibutang nga mga telepono nga DECT.
Apan halos walay mga putyukan nga nibalik sa mga pugon nga adunay telepono nga DECT.
Walay bisan usa ka putyukan nga nibalik sa usa sa mga pugon nga adunay telepono nga DECT.
Aron hingpit nga masabtan ang kahulugan sa eksperimento ni Dr. Kuhn, kinahanglan una natong masabtan
kung giunsa paglihok ang usa ka DECT nga telepono.
Ang hinungdan nga makalakaw ka sa palibot sa imong balay ug makig-istorya sa imong DECT nga telepono mao nga ang base station
sa imong DECT nga telepono nagpadala og mga elektromagnetikong balud, nga gitawag og mikroweybs, ngadto sa imong handset.
Kini eksakto nga parehas sa paagi nga ang mast sa selpon nakigkomunikar sa selpon.
Ang usa ka DECT nga telepono sa kinauyokan usa ka gamay nga bersyon sa antena sa selpon.
Kung ang usa ka putyukan maapektuhan sa gipagawas sa usa ka DECT nga telepono, siguradong maapektuhan
usab kini sa gipagawas sa usa ka antena sa selpon.
Ug uban sa 4 bilyon nga mga tiggamit sa mobile phone sa tibuok kalibutan, kalit nga misaka ang
nakapahadlok nga gidaghanon sa mga mobile phone mast.
Ang magnetikong pagbati sa direksyon sa putyukan nagtugot kaniya sa pag-orientar sa kaugalingon
gamit ang mga linya sa magnetikong natad sa Yuta.
Usa ka kahanas diin kini nagpuhunan og milyon-milyon ka tuig sa pagpalambo ug pag-ayo.
Dili ba klaro nga ang ingon ana ka taas nga sensitibidad maapektohan bisan sa pinakagamay
nga kausaban sa elektromagnetikong palibot?
Unsa man, busa, ang kahulugan niining dakong kausaban nga nahitabo hapit lang sa usa ka gabii?
Aduna pa bay ubang mga espesye nga sensitibo sa mga magnetic field?
Usa ka sensitibidad nga sa katapusan naghimo kanila nga mahuyang sa mga frequency nga gihimo sa tawo?
Sa kasubo, ang pagdiskubre sa usa ka bag-ong protina nga gitawag og cryptochrome nagpakita nga
ang tanang kinabuhi adunay magnetikong pagbati.
Cryptochrome
Nadiskubre sila sa mga tanom niadtong dekada 1990. Ang ilang gimbuhaton mao ang pagsuyop sa asul nga
kahayag, nga gikinahanglan aron ma-regulate ang pagtubo.
Sukad niadto, nakaplagan sila sa mga insekto, mga hayop, mga mamalya, mga tawo, ug mga langgam.
Ang mga cryptochrome mao ang mga biyolohikal nga molekula nga gitawag og protina.
Giproduce sila sa pipila sa among mga gene nga gitawag og CRY genes.
Ug ang cryptochrome nga molekula mao gayud ang nagdumala sa atong circadian rhythm, lakip na ang produksyon sa melatonin.
Ang pipila sa mga cryptochrome daw adunay gimbuhaton sa pagsuyop sa kahayag, nga naglihok
isip mga detektor para sa circadian nga orasan.
Busa kini usa ka input para sa ritmo sa adlaw ug gabii nga daw naa sa daghang mga espesye, tanom ug hayop.
Apan niadtong 2000, gipadayag ni Thorsten Ritz ang usa ka labi pa nga katingalahang papel sa cryptochrome.
Sa usa ka serye sa mga eksperimento uban sa mga robin, napamatud-an niya nga ang ilang pagbati sa direksyon dili
lamang gibase sa magnetismo, kondili nagagikan diretso sa mga selula sa cryptochrome nga nahimutang sa luyo sa mata.
Sa akong hunahuna, ang mga publikasyon ni Ritz nagrepresentar sa usa sa mga hinungdanong hugna sa siyensya.
Tungod kay iyang gisugyot nga kini nga cryptochrome nga molekula – hinumdumi, kini mao ang responsable sa pag-impluwensya ug
pagkontrol sa circadian rhythms – ug kini gayud nga molekula ang responsable sa paghatag sa
mga langgam og kompas, usa ka magnetikong kompas.
Ang mga langgam literal nga makakita sa magnetikong mga natad sa Yuta, tingali ingon usa ka hayag o
ngitngit nga tuldok nga gibutang ibabaw sa ilang panan-aw.
Ug kung ilang ibalhin ang ulo o lawas, ang tuldok o marka mosunod kanila – sama sa head-up display sa usa ka fighter pilot.
Aduna silay butang nga ilang makita, nga nagtugot kanila sa pag-orientar sa ilang kaugalingon samtang naglupad sila.
Ang paagi nga iyang gigamit sa pagsulay niini mao ang pagbutang sa mga langgam sa taas nga frequency nga mga patlang aron
makita kung kini ba gayud makasamok sa ilang magnetikong kompas.
Namatngon nga dili lang ang hataas nga frequency sa umog nakasamok sa migrasyon sa mga robin, apan
ingon usab kini bisan sa ubos kaayo nga kusog sa umog.
Importante kaayo ug katingalahan gayud nga bisan ang labing huyang nga hataas nga frequency nga
mga patlang nakaapekto sa kompas sa mga robin.
Klaro nga gipakita sa mga eksperimento ni Ritz nga ang cryptochrome nga selula nga gigamit sa pag-navigate grabe kaayo
naapektuhan sa mga frequency nga gihimo sa tawo – bisan pa sa mga frequency nga ubos kaayo kumpara sa
giisip nga luwas sa regulatory authority nga ICNIRP.
Tanan nga pagtuon sa nabigasyon sa mga hayop, sa mga ipas, zebra finches, manok, robins – sa tanan niini, nasuta nga ang ilang
magnetic compass naabtan sa kadaut tungod sa hataas nga frequency nga mga field nga ubos pa
kaayo sa mga limitasyon nga gitakda sa ICNIRP.
Nagtrabaho ko sa mga langgam, partikular sa mga langgam ug mga insekto.
Napakita nako nga sensitibo sila sa mga natad nga ubos kaayo sa mga lebel sa ICNIRP nga
giangkon nga luwas para kanato nga mga tawo.
Kung tan-awon nimo kining mga kantidad, nagpakita ang mga pagtuon nga sensitibo ang reaksyon sa mga hayop niini – adunay maayong
literatura bahin niini nga nagpakita nga kini nga mga kantidad mas ubos kaayo kaysa sa mga kantidad nga gitugotan nga ma-expose
kita ug, ingon man, ma-expose usab ang mga hayop sa palibot.
Aduna'y lig-on kaayo nga siyentipikong basihanan aron tuohan nga ang mga magnetic field, labi na ang artipisyal nga
magnetic field, makaguba sa puy-anan sa daghang mga espesye.
Sa miaging 25 ka tuig (nota: kutob sa 2011), nagkadaiyang mga espesye nga naggamit sa magnetikong mga
patlang sa Yuta alang sa pag-navigate misteryosong mikunhod:
dramatikong pagkunhod sa 109 ka espesye sa mga migratoryong langgam sa Artiko]
5 ka espesya sa paruparo nga nawala na sa Great Britain
36 ka espesye sa mga langgam sa baybayon sa Australia ang mikunhod og 75%
10% sa mga espesye sa paruparo sa kalibutan nangalangan sa pagkawala
45% sa kasagarang mga espesye sa langgam sa Europa ang mikunhod
50% pagkunhod sa mga paruparo sa parang sa Europa
Katunga sa tanang nailhang Britanikong paruparo nangalangan sa pagkalaglag
Mga putyukan: pagkunhod hangtod sa 70 porsyento
62% sa mga migratoryong langgam sa tubig sa Asya nagakunhod o nawala na
Mga langgam nga nagalanga sa tubig sa Australya: pagkunhod sa 80%
Katunga sa mga espesye sa putyukan sa Britanya: pagkunhod hangtod sa 70%
4 ka Amerikano nga espesye sa putyukan: pagkunhod sa gidaghanon hangtod sa 98%
Ang mga langgam sa umahan mikunhod hangtod sa 79%
1 sa 8 ka espesye sa langgam sa tibuok kalibutan ang nanghuyang
190 ka espesye sa langgam kritikal nga nangalagpot
Unsa na kadako ang kausaban sa atong palibot tungod sa mga elektromagnetikong natad?
Sa miaging 25 ka tuig, nabag-o kini nga dili na mailhan...
Milyon-milyon ka beses kini nga mas dako sa termino sa elektromagnetikong enerhiya.
Ang kanhing National Radiological Protection Board miingon sa usa sa ilang mga dokumento nga gibanabana nila nga ang palibot sa
radyasyon – kung gusto nimo itawag kini ingon ana – misaka na og daghang milyon ka beses kumpara sa
50 ka tuig ang milabay – daghang milyon ka beses.
Dako kaayo kini nga kausaban sa palibot sa Yuta, ug hingpit kini nga nagbaha sa tanang natural nga mga signal, lakip na
ang mga balud ni Schumann, nga atong na-evolve uban niini.
"Ang pagsukod sa Schumann resonance sa sulod o palibot sa usa ka siyudad nahimong hingpit nga imposible."
"Napugos kami sa pagbuhat sa among mga pagsukod sa dagat tungod sa elektromagnetikong polusyon gikan sa
mga selpon." Panultihon ni Dr. Wolfgang Ludwig, pisiko
Usa sa mga rason nganong kaayo katingalahan ang mga cryptochrome, labi na sa kamatuoran nga makamatikod ang mga tawo sa mga
magnetic field, mao ang bag-ong pagtuon ni Dr. Foley ug sa iyang mga kauban nga nagpakita nga kung ibutang nimo ang human
cryptochrome sa mga langaw sa prutas, mahimong sensitibo sa magnetiko ang mga langaw
tungod sa presensya niining human cryptochrome.
Nagpakita kini nga ang mga cryptochrome sa tawo sensitibo sa magnetismo, nga nakadetek sila og mga magnetic field.
Ang pagdiskubre sa selula sa cryptochrome nakapukaw og bag-ong interes sa magnetikong pagbati sa tawo, usa ka
pagbati nga gitagna ni Robin Baker 40 ka tuig ang milabay.
Dili kini usa ka siyentipikong blind flight. Kini usa ka eksperimento aron masuta kung
ang mga bata ba adunay pagbati sa direksyon.
Gipiringan ang mga mata ug nagsul-ob og mga pantakip sa dalunggan, ang gisulayan ginatuyok sa usa ka espesyal nga lingkoranan
hangtod nga dili na niya masayran kung asa siya nagtubang.
Mihunong ang lingkoranan ug gitagna sa gisulayan kung nag-atubang ba sila sa sidlakan, kasadpan, amihanan o habagatan.
Ang asumsyon narekord sa usa ka gamay nga kompyuter.
Kung ang mga bata walay pagbati sa direksyon, ang ilang mga hula magkaka-random. Apan dili man.
Ang mga bata nga napulo o onse anyos makahula og maayo.
Murag aduna silay tinuod nga pagbati sa direksyon. Ug murag kini usa ka magnetiko nga pagbati.
Kung ang mga siyentista magdikit ug magnet sa ulo sa mga partisipante, dako kaayo
kini'g pagbalda sa ilang pagbati sa direksyon.
Nagrepresentar kini og dakong lakang paabante sa pagsabot.
Ug siyempre, nagmugna kini og daghang mga pangutana, sama sa kung makahimo ba gayud ang mga tawo sa pag-navigate gamit ang
magnetic field sa Yuta, ug kung wala na nila kini ginabuhat karon, basin gibuhat ba nila kini liboan ka tuig ang milabay?
Siyempre, nagmugna usab kini og pangutana kung adunay ba proseso diin matinuod nga madeteksyon ang mga magnetic field sa lawas
sa tawo, nga mosangpot sa pagkabalda sa circadian nga ritmo.
Mao kana ang makapaliwanag sa tanang negatibong epekto sa panglawas nga daghan natong makita sa mga epidemiolohikal
nga pagtuon bahin sa panglawas ug mga magnetic field.
Kung ang mga tawo adunay abilidad sa pag-ila sa mga magnetic field, kung pareho sila og abilidad sama sa mga putyukan,
langgam, ug paruparo, nagpasabot ba kini nga pareho usab kitang dali maapektohan sa mga frequency nga gihimo sa tawo sama kanila?
Makapekto ba kanato ang mga kausaban sa atong palibot sa parehas nga paagi nga nakaapekto kini niini?
Unsaon nimo paghulagway sa elektrosensitibidad?
Ang elektrosensitibidad mao kung magsugod ang mga tawo og reaksyon, ang ilang mga lawas
magsugod og reaksyon sa mga elektromagnetikong natad.
Sa kinatibuk-an, ang mga elektromagnetikong natad nga ilang gitubag kay walay kable.
Busa kini wireless nga komunikasyon: Wi-Fi, cordless nga telepono, DECT nga telepono, mobile
nga telepono, ug mga mast sa mobile nga telepono.
Nagpadala silang tanan og mga signal nga wala pa masinati sa atong mga lawas.
Ug sa dihang magsugod na kini og apekto sa mga tawo – sa dihang nagsugod na kini og apekto kanako – kasagaran
una sa ulo – magsugod ka pagbati og kasakit sa imong ulo.
Nagduha-duha ko sa pagtawag niini nga kasakit sa ulo, kay kini usa ka kasakit sa imong ulo nga dili matandi sa
bisan unsang kasakit sa ulo nga imong nasinati kaniadto.
Kadaghanan sa mga tawo nagreklamo og mga sintomas sama sa arrhythmia sa kasingkasing, kakulang sa tulog,
kasakit sa ulo, mga problema sa panan-aw, pagkahilo, lain-laing matang sa sensory disturbances o neuroses.
Gisaysay nila nga nakasinati sila og dili kasagaran nga pagbati sa ilang mga lawas.
Makahimo gyud kini nga makaapekto sa sistema sa endocrine ug sa paggana sa thyroid. Walay katapusan gayud ang listahan.
Sa akong partikular nga kaso, ug dili kini kaso sa tanan, kung dili ko makagawas sa maong palibot, magsugod ko og
grabe kaayo nga kasakit sa tiyan – ug nagpasabot kana nga ulahi na kaayo, naa na koy panloob nga pagdugo.
Sa akong hunahuna, lain-lain kaayo ang mga sintomas ug lisod kaayo dawaton ang mga koneksyon nga gihimo sa
mga tawo kung wala kay kahibalo sa maong hilisgutan, nga mao ang kadaghanan sa mga doktor.
Ug dili kini ilang sala. Wala kita natudloan sa pag-ila niini nga kondisyon.
Bag-o kaayo kini, ug ang among pagsabot sa karon hingpit pang wala maghinog – sa pinakaunang mga lakang pa lang nga
gihimo aron masuta ug hingpit nga masabtan kini nga kondisyon.
Sama sa daghang mga tawo nga nag-antos sa elektrosensitibidad, napugos si Brian sa paghimo
og radikal nga mga kausaban sa iyang panimalay.
Kining duha ka kwarto hingpit nga gipanalipdan gamit ang metal nga foil.
Busa kini nga kwarto ug ang silid-tulugan mga Faraday cage.
Ug kung imo gyud susihon ang mga elektromagnetikong natad o ang mga mikrowa – ug kini nga device nag-convert lang sa mikrowa
ngadto sa mga signal sa tunog – makita nimo nga ang mast didto, nga hapit tunga ka milya ang
gilay-on, wala maghatag nako og bisan unsang problema.
Sa pagtabon sa kwarto, nagbutang ko og bintana nga gipahiran og metal – kini nagtugot kanako nga
tangtangon ang kadaghanan sa mga elektromagnetikong umahan.
Ang mga aspeto sa usa ka organismo nga nagtugot niini sa pag-ila ug pagtubag sa elektromagnetikong mga natad –
masulti nga gigamit kining mga pulong sa lain-laing konteksto.
Ug kung imo kining buwagon ngadto sa "electrosensitive" – masulti nimo nga kini sa tinuod usa ka tubag sa kinabuhi mismo.
Pananglitan, kung susihon nato ang usa ka organismo aron masuta kung naa bay kinabuhi, sa tinuod nangita kita sa presensya
sa kuryente – pananglitan, sa electrocardiogram (aktibidad sa kasingkasing), ang ECG, ug sa electroencephalogram, ang EEG.
Ang among giimbestigahan dinhi mao ang presensya sa kuryente gikan sa mga target nga organo, ang utok ug ang kasingkasing.
Ug kung makita nato kana, usa kini ka timailhan nga adunay kinabuhi.
Sa usa ka paagi, ang mga elektromagnetikong natad kabahin mismo sa kinabuhi sa lebel sa selula.
Masulti nga ang tanang kinabuhi elektrosensitibo.
Sa desperadong paningkamot nga mapamatud-an sa mga tawo nga tinuod gayud ang electrosensitivity, misalmot si
Brian ug daghan pang uban nga mga nag-antos sa usa ka makabag-ong eksperimento sa Essex University.
Ang eksperimento nga gihimo ubos ni Elaine Fox, sa kasubo, mao ang katapusang buhat bahin sa maong hilisgutan.
Kinahanglan ka mosulod sa usa ka kuwarto nga gipanalipdan.
Mosulod ka didto sulod sa medyo mubo nga panahon, ug ang mast gi-on sulod sa 10 ka minutos, gi-off sulod sa 10 ka
minutos, unya gi-on pag-usab sulod sa 10 ka minutos – ug unya makita nimo kung mapansin nimo kini o dili.
Ug misulod ko sa kwarto ug gisultihan nako sila nga dili ko masulti kung nakasul-ob ba ang mast o wala.
Ngano man na? Kay sayop ang ilang pagsabot kung giunsa pagtubag niini.
Para sa kadaghanan sa mga tawo, dili ingon ana nga imong buhion ang mast ug moingon sila, "Oh, nabati nako na."
Ug unya ilang tangtangon ang mast ug moingon ang tawo: Ah, karon maayo na pud ko. Dili man na ingon ana.
Nag-antos ko sa hay fever, ug kung mosulod ko sa ingon ani nga uma, molungtad pa ug pila ka
gutlo sa dili pa nako mabati ang mga epekto.
Pero molungtad kini og dugay nga panahon sa dili na nako kini mabati, sa dili na kini makaapekto kanako.
Mahimo kong kuhaon gikan sa uma sa dayami, apan mobati gihapon ko pagkahuman sa 24 ka oras.
Ang elektrosensitibidad nagpakita sa kadaghanan sa mga tawo sa hapit ingon niini nga paagi.
Ang paagi sa pag-andam sa eksperimento sa grupo nagpasabot nga halos imposible para kang Brian ug sa ubang mga boluntaryo
nga mapamatud-an nga sila nag-antos sa elektrosensitibidad.
Murag gamay ra kaayo ang kalabot niini, kay ang grupo walay klarong rason nga misalikway sa bisan unsang klase sa pagrepaso.
Sa usa ka bahin, daw sensitibo ang mga tawo sa lain-laing mga butang.
Sensitibo ko sa 3G nga mga selpon, pananglitan sa GSM nga mga selpon. Aduna'y kalainan sa paagi sa pagmodulate.
Wala ko kahibalo kung husto ba sila sa pag-ingon nga sensitibo sila, apan kung naa kay kaso, makatarunganon nga
ipailaila sa mga tawo sa imong pagtuon ang eksaktong signal nga ilang giingon nga ilang giatubang.
Kung, pananglitan, adunay usa ka tawo nga kanunay sensitibo sa Wi-Fi apan dili sa mga selpon – kung adunay gayud
ingon ana nga tawo – mas maayo nga masiguro nga ang iyang ma-expose mao ang Wi-Fi ug dili ang mga selpon.
Sa katapusan, gusto nimong mapamatud-an nga motubag sila sa ilang giangkon.
Ug wala'y bisan usa niini nga mga matang sa kalainan ang gihimo dinhi.
Sa tinuod, kung imong giangkon nga sensitibo ka sa elektrisidad sa usa ka butang, nan kabalo ka na sa tinago.
Usa sa mga rason nganong gihunahuna nako nga importante kaayo kini mao nga nagtabang ko sa mga tawo nga electrosensitive.
Ug pipila ka bulan ang milabay, tinuod nga mibisita ko sa usa ka babaye – giisip niya nga siya elektrosensitibo – ug naa ra ko
didto aron motabang kaniya; aron ipatin-aw unsa ang elektrosensitibidad ug unsa
ang posibleng hinungdan sa iyang problema.
Aron mapakunhod ang taas nga istorya, nahimong klaro nga adunay problema kining babaye, apan dili siya
electrosensitive. Sigurado gyud nga dili siya electrosensitive.
Apan atol sa among panag-istorya, nasabtan nako nga siya nagparehistro sa Essex nga mga pagtuon
aron mahibal-an kung siya ba elektrosensitibo.
Halos mihunong ang akong kasingkasing. Ani-a ang usa ka tawo nga dili elektrosensitibo,
ug kini nga tawo nakatala sa Essex University.
Ug si Essex nagsulti nako nga wala silay bisan unsang pamaagi sa pagsulay!
Ang ilang tinuod nga nadiskubre – ug kini gibase sa teksto sa maong sanaysay mismo –
akong isumada sa akong kaugalingong mga pulong.
Nagaingon kini nga, base sa gipaabot nilang lebel sa tubag, magkinahanglan sila og mga 132 ka partisipante sa ilang pagtuon
aron mapakita ang estadistikal nga hinungdanon nga epekto.
Tungod kay daghan kaayo ang populasyon, magkinahanglan sila og daghang datos para sa ilang mga pagtuon aron makahukom
nga kining grupo klarong mas sensitibo kaysa sa laing grupo.
Nakakuha sila og 44 ka tawo. Nagpasabot kini nga sukad pa sa sinugdanan, usa ra ka ikatulo sa datos nga ilang gilauman
nga makuha aron makakaplag sila og bisan unsang impormasyon.
Ang resulta mao nga ilang nakaplagan ang usa ka estadistikal nga hinungdanon nga risgo nga klaro na gikan sa estadistika.
Alang sa tanang mga tawo nga miingon nga sila sensitibo, kini usab klaro nga adunay kahulugan nga hapit 90%.
Busa, ang threshold diin giila sa usa ka siyentipikong papel nga estadistikal nga hinungdanon ang usa ka butang kay 95%.
Kung dili nimo makab-ot kini nga lebel sa kasiguruhan, dili kini giisip nga usa ka estadistikal nga
panghitabo. Mahimo kini nga koinsidensya, swerte o laing butang.
Sila 90% nga sigurado nga mosaka ang risgo, ug siyempre kulang kini sa magic mark diin kini giisip
nga estadistikal nga hinungdanon nga panghitabo.
Ug busa gisalikway kini uban sa mga pulong, "Nagpakita kini nga ang mga tawo dili sensitibo." Apan dili gyud kana ang punto.
Ang padayon nga pag-ekspos sa mga mast nagbilin og marka sa pipila ka mga gisulayan.
Ang uban nangmasakit kaayo nga napugos silang mohawa sa eksperimento.
Nagpadayon si Brian sa pagbati sa mga sangputanan sa eksperimento bisan dugay na siyang nilakaw gikan sa Essex.
Gipa-colonoscopy ko sa unang higayon pito ka tuig ang milabay, sa ikaduhang higayon upat ka tuig ang milabay,
ug sa ikatulong higayon hapit usa ka tuig ang milabay.
Maayo ra ko. Maayo ra ko. Oo, nahulaan nimo: naa koy kanser sa tinai.
Busa, gikan sa unang higayon nga nagdugo ko hangtod sa pagtangtang sa akong tinai, pito ka tuig gyud kini.
Sa dihang nangutana ko sa doktor kung pila ka dugay molambo kining kanser, mitubag siya, "Pito ka tuig."
Busa halos masubay nimo ang tibuok oras nga naa ko sa Essex, ug aduna'y usa ka higayon sauna nga nagdugo ko,
ang pagdugo nga mao ang sinugdanan sa kanser sa tinai.
Giunsa kaha nga ang ingon ana ka sayop nga eksperimento gi-angkon nga ingon ana ka "awtoritatibong panukiduki"?
Ngano man nga ang usa ka eksperyensiyadong grupo maghimo og ingon ana ka batakan ug klaro kaayo nga mga sayop sa ilang trabaho?
Posible ba nga may kalabotan kini sa mga naghatag og pondo?
Ang eksperimento sa Essex usa sa usa ka serye sa mga eksperimento nga gipondohan sa MTHR.
Kini nga kompanya gipadagan ug gipondohan mismo sa industriya sa selpon.
Mahimo ba nimo isulti kung unsa ang MTHR ug giunsa kini pagpondohan?
Oo, ang programa sa MTHR pinondohan sa gobyerno sa Britanya ug sa industriya sa mobile phone, ug kini gipahinungod
sa pagtuon sa potensyal nga mga epekto sa kahimsog nga may kalabotan sa teknolohiya sa mobile phone.
Ang atong hilisgutan, kinsa ang nagpondo sa siyentipikong panukiduki, usa ka sensitibo nga hilisgutan.
Nasayud ko sa daghang mga siyentista sama nako nga, sa dihang makadawat sila og bag-ong pagtuon nga basahon, una nilang tan-awon
ang katapusang pahina aron makita kinsa ang nagpondo niini.
Sa imong hunahuna, posible ba nga adunay panagbangi sa interes bahin sa pondo gikan sa industriya sa mobile phone
kon hisgutan ang panukiduki sa makadaot nga mga epekto?
Aw, siyempre adunay potensyal nga panagbangi sa interes, ug mao nga ang usa ka programa sa panukiduki
nga sama niini kinahanglan nga pagdumala pag-ayo.
Naka-trabaho ko og daghan kaayo sa industriya sa telekomunikasyon tungod kay ako ang nag-organisar sa mga
buluhaton sa komunikasyon isip representante dinhi, busa dugay na ko nakig-istorya niining mga tawo.
Sa akong hunahuna gusto unta nila nga magpabilin nga obhetibo, apan ginadumala sila sa panguna sa ganansya, labi na sa usa ka
merkado diin nagkakompetensya sila alang sa bahin sa merkado, busa mahimo silang mopondar sa panukiduki,
apan halos pareho ra sila sa industriya sa parmasyutiko.
Klaro nga nag-hire sila og mga tawo nga naa na sa ilang kiliran.
Ang mga siyentista dili mga pop star; dili sila makakwarta og daghan.
Aduna silay mga balay nga pinansyahan, ug aduna silay mga pamilya nga ila'g aalagaan.
Kinsa may makasaway kanila kung makahimo sila og sayop nga konklusyon?
Dili ka makakita og lain nga trabaho, labi na didto.
Aduna'y mga sikolohikal nga presyur, bisan pa walay tinuod nga presyur, nga mahimo'g naa o wala sa tagsa-tagsa ka kaso.
Apan ang sikolohikal nga presyur nga mosunod ug makapahimuot sa organisasyon nga nagpondo kanila, siguradong adunay papel.
Nabati ba nimo nga obligado ka?
Oo, mobati ka nga obligado. Mobati ka nga obligado.
Aduna'y pipila ka lig-on kaayo nga estadistika nga nagpakita nga kon hisgutan ang mga epekto sa elektromagnetikong mga natad, ang
mga pagtuon nga gipondohan sa mga utility nga kompanya, i.e. ang industriya sa kuryente, ang industriya
sa radyo, o ang industriya sa selpon, gipondohan nila.
Kini nga mga pagtuon kasagaran negatibo kaayo.
Ang mga pagtuon nga independyenteng gipondohan sulod sa mga unibersidad ug uban pa, sa laing bahin, kasagaran dili.
Lisod kini nga natad sa panukiduki.
Dili sayon ang paghimo og ingon ani nga mga pagtuon, ug tungod sa mga limitasyon sa panukiduki nga naglakip og mga
tawo, dili gyud adunay hingpit nga palibot sa panukiduki.
Kanunay adunay mga limitasyon.
Tinuod ba kini nga sakit? Oo, hingpit gayud kini.
Sa pagkakaron, miingon ang WHO nga tinuod kini ug nga ang mga sintomas mahimong grabe ug makapaluya.
Ang mga numero nga may kalabotan sa electrohypersensitivity kay mga 2–3%.
Kini mao ang mga tawo nga grabe kaayo ang epekto sa ilang kinabuhi tungod niini nga kondisyon.
Apan sama sa akong nahisgutan kaniadto, 100% sa mga tawo motubag niini sa lebel sa selula.
Nagpasabot kini nga ang mga sangputanan para sa sistema sa panglawas mahimong dako kaayo
kung kini dili iapil og seryoso o dili maila.
Ug ang gidaghanon sa mga tawo nga adunay gaan o katamtaman nga electrosensitivity tingali mas
dako pa kaysa sa among kaniadto nga gituohan.
Bisan pa nga giila sa WHO ang electrosensitivity, ang Sweden ra ang nasud nga motabang sa mga naapektuhan. Sa pagkakaron,
2.5–3% sa populasyon ang nagadawat og pagtambal didto.
Unsa man ang kahulugan ana para nato?
Nagpasabot kini sa usa ka kaset nga rekording sa usa ka eksperimental nga koneksyon tali sa usa ka
standard nga telepono ug usa ka talagsaong mobile handset.
Usa ka dial tone – ug dako kaayo kini nga kalampusan!
Kay lain ang pagbalhin sa usa ka panag-istorya, apan lahi kaayo ang pagbalhin sa tukmang digital nga impormasyon.
Karon aduna na kita'y direkta nga linya ngadto sa institusyon sa panukiduki sa Chelmsford (Essex,
Inglatera), nga nakaperpekto niining teknolohiya.
Si Liz Charnock dapat naa sa pikas tumoy.
Sa pagpakilala sa mga selpon sa 1980s, gikinahanglan ang usa ka network sa mga antena alang niini.
Sukad niadto, ang mga kompanya sa telekomunikasyon nagtukod na og kapin sa 5 ka milyon ka mast sa tibuok kalibutan.
Mapahitas-on sa pagpuno sa hangin sa mga frequency sa microwave, wala pa sila maghimo bisan usa ka pagtuon
aron masiguro nga walay dugay nga kadaut sa panglawas.
Gitukod sila nga wala pa masiguro nga luwas sila.
Salamat sa imong tabang.
Kaayo kining dili maayo, dili ba?
Oo, ug kanunay kini nga naa, usa ka butang nga makapatingala mao nga dili kini mohunong.
Permi kini nagpagawas og radyasyon – gikan kini sa mga mast – kung makita nimo ang mga mast, na-expose ka niini.
Sa tinuod lang, bisan dili man kini, naa gihapon ka sa ilawom niini sa ingon ani nga gilay-on, kay makalusot
kini sa mga pader nga konkreto ug uban pang mga butang. Medyo napugngan ang tunog, apan gamay ra.
200 hangtod 300 metros ang gilay-on gikan sa mast, kanunay ka nga na-expose niini.
Sa diha nga imong madungog kini, mausab ang tanan. Oo. Unsa kaha kung makita nimo kini?
Murag makakita ka og smog matag adlaw.
Sa usa ka smog sa mga frequency nga gihimo sa tawo nga kanunay naglibot kanato ug nga wala gisusi ang
ilang kaluwasan, katingalahan pa ba nga ang lawas sa tawo nagsugod na og reaksyon niini?
Mga napulo ka tuig na ang milabay. Anaa ko sa akong tunga-tunga nga mga katuigan.
Wala pa'y kanser sa suso sa akong pamilya hangtod karon. Naga-puyo ko og himsog kaayo nga estilo sa kinabuhi.
Nipuyo ko tupad sa poste sa telepono sulod sa daghang katuigan, pito ka tuig niadto.
Nagtindog siya 100 metros ang gilay-on gikan sa akong balay.
Sulod sa daghang katuigan, naa koy mga sintomas nga wala nalangkit sa mga mast, kay niadto wala
pa koy nahibaloan bahin sa elektrosensitibidad.
Nasinati nako ang pagkalibog, problema sa pagkatulog, kasakit sa ulo, kusog nga kasakit
sa akong ulo, ug kanunay ko moadto sa doktor.
Gisultihan ko nga stress o virus ra kini. Ug unya, kalit lang, gi-diagnose ko nga adunay kanser sa suso. Mao
kini ang pinakadako nga pagkahibulong sa akong kinabuhi.
Sa sinugdanan, nagtuo ko nga malas ra ko, nga ako ang salarin. Unya nagsugod na ang pagtambal.
Ug nakasugat ko og pipila ka silingan didto sa ospital – nagpuyo ko sa usa ka gamay kaayo nga baryo.
Ug nakaila usab ko niining mga silingan, mga batan-ong babaye – ako ang pinakabata, naa ko sa akong traynta
anyos, ang uban naa sa ilang kwarenta o sayong limampu anyos.
Lima kami nga naa didto, tanan sa samang panahon sulod sa unom ka bulan, nga pareho ang diyagnosis nga kanser sa suso.
Napulo'g walo ra ka mga balay sa among baryo, nga nahimutang palibot sa poste sa selpon.
Busa nagdesisyon si Eileen nga magsugod og usa ka surbey aron masuta kung ang uban usab nag-antos sa kalit nga sakit.
Ang resulta nagpahadlok kanamo. Daghang mga tawo ang nagreport sa parehas nga mga sintomas nga akong gisagubang
sulod sa daghang katuigan. Ang kasakit sa ulo, ang pagkahilo.
Apan aduna pa usab ubang mga batan-ong babaye sa baryo nga nag-antos sa problema sa pagka-anak ug sa
unang hugna sa kanser sa cervix – o usa ka babaye nga adunay mga bukol sa kanser sa suso.
Ug aduna pa'y lain nga mga klase sa kanser sa maong lugar.
Usa ka silingan, nga 51 anyos pa lang, nakasinati og sakit sa motor neuron ug sa kasubo namatay tungod
niini. Sa tinuod lang: usa ka makalilisang nga sakit.
Naapektohan niini ang 77 ka tawo gikan sa niining mga balay.
Oo, gibanabana nga 70% sa mga nakasinati og biyolohikal nga epekto sa naglabay nga mga tuig – mga problema
sa pagkatulog, pantal sa panit, bukol sa suso o kanser.
Oo, dako kaayo ang epekto niini sa mga tawo sa kini nga baryo.
Sa akong hunahuna, kini usa ka dako kaayong global nga problema.
Nasayran namo sukad nga dili kami ra ang grupo sa mga kaso sa kanser nga naa palibot sa usa ka mobile phone mast.
Daghang mga kumpol sa kanser duol sa mga pylon.
Nagtrabaho kami uban sa usa ka siyentista sa lugar, diin among gisusi ang ubang poste
nga dugay nang nagtindog sa ubang mga dapit.
Ug naghimo kami og ubang mga survey ug nakaplagan usab namo nga taas ang insidente sa kanser.
Sa kadaghan sa mga selpon ug mga mast ug sa industriya sa selpon nga nagkantidad og trilyon, maglaum ka nga natukod na karon ang
usa ka istriktong ahensya sa gobyerno, usa ka awtoridad nga nagsiguro nga ang industriya sa
telekomunikasyon luwas kon hisgutan ang transmisyon.
Usa ka tawo nga nagtukod og hugot nga mga limitasyon aron maprotektahan ang populasyon – usa ka tawo nga
nagsiguro nga hingpit nga luwas ang tanan nga atong gika-expose.
Sa kasubo, wala'y ingon ana. Ang naa nato mao ang ICNIRP.
Ang ICNIRP gitukod sa Europa mga 20 ka tuig na ang milabay aron pagtuon sa dili-ionising nga radyasyon.
Kini mao ang Internasyonal nga Komite alang sa Proteksyon batok sa Non-Ionising nga Radyasyon, ug ang
katungdanan niini mao ang pagrepaso sa tanang gipatik nga literatura ug sa kinatibuk-an pagsumada niini:
Mao kana ang klarong gisulti sa siyensya.
Dili ka makasulod pinaagi sa pagboto. Gidapit ka nga moapil kung ikaw usa sa mga gipili nga indibidwal.
Busa, kini kanunay nga gitino sa industriya, kay didto man nahimutang ang mga gamot.
Sige. Busa, naa kami'y benchmark nga ilang gitakda, nga gidawat sa kadaghanan sa mga nasud sa Europa, ug kini
usa ka butang nga girekomenda mismo sa European Commission, lakip na ang panel sa mga eksperto.
Apan, kini nga mga giya gibase sa mga pamaagi sa konstruksyon nga nahibal-an nato nga adunay relasyon sa
hinungdan ug epekto sa hataas nga frequency nga radyasyon.
Ang nag-inusarang senaryo nga anaa karon bahin sa enerhiya nga naglibot kanato sa maong frequency, sama sa radyasyon gikan sa
mga selpon, mga mast sa selpon ug cordless nga telepono – sa laing pagkasulti, tanang lain-laing mga gamit sa
komunikasyon nga atong gigamit matag adlaw – pareho ra sa atong pamilyar gikan sa mga microwave oven.
Kung mogamit kita og igo nga enerhiya ug ipokus kini sa igo ka gamay nga lugar, mapainit nato ang tisyu, ug mapainit
usab nato ang tanan nga adunay piho nga kantidad sa tubig.
Wala'y bisan usa sa kasamtangang mga giya nga may kalabotan sa kronikong kadaut sa
panglawas o kanser. Wala'y bisan usa, usa pa gani.
Gidesinyo silang tanan aron makahatag og epekto sa kainit o dayon-dayon nga mga epekto sama sa pagkilabot
sa panit o pag-uyog sa kilay o susama nga mga butang.
Walay makahibalo sa dugay nga kadaut sa panglawas.
Busa nagtuo ka nga kung ubos sa 40, kini walay pulos, walay kahulugan...
Walay pulos kini. Wala'y tuyo nga moprotektahan batok sa dugay nga kadaut sa panglawas.
Ang ICNIRP... aw, ang ICNIRP hingpit nga walay pulos.
Pananglitan: Kung gusto nimo masiguro nga walay molapas sa limitasyon sa tulin sa eskwelahan, itakda ang
limitasyon sa tulin sa 10,000 ka kilometro matag oras.
Sa ingon ana, mosunod ang tanan ug walay magmaneho nga paspas kaayo.
Mahimo ka magmaneho nga molabay sa eskwelahan sa 999 km/h ug makasunod gihapon sa "limit".
Ang komite sa tambag wala pa gihatagan og tahas sa pagrepaso sa ebidensya nga may kalabotan sa pagpanalipod sa publiko.
Busa ang ICNIRP naglungtad lang aron masiguro ang 100% nga kamatuoran, ug bisan unsa nga
dili 100% nga kamatuoran dili kini kabalak-an.
Sakto kana. Hisgutan nila kini, i-summarize nila kung unsay anaa, unsay wala pa anaa, ug unsay kinahanglan pa mahibal-an.
Ug mao ra kana. Gibilin lang nila sa ingon ana. Walay mga rekomendasyon – wala gyud, kay dili
nila kini tan-awon nga ilang responsibilidad.
Halos tanang nasud nagtakda sa ilang publikong limitasyon sa pagkalantad para sa
teknolohiya sa radyo base sa mga giya sa ICNIRP.
Ang mga giya sa ICNIRP walay kalabotan sa dugay nga kadaut sa panglawas nga hinungdan sa pagka-expose sa teknolohiya sa radyo.
Sige, mosulay ko og tawag.
Sa diha nga mosulay ka og tawag sa usa ka tawo, hapit pirmi magsugod ang transmisyon sa
hataas nga frequency sa duha ka direksyon.
Sige, sulayan nato kini. Oh, wow!
Sa diha nga kini makakonektar; kana ang call mode, mao na ang gibuhat sa mobile phone.
Kini ba nga mga balud ang gikan sa akong selpon paingon sa base station ug gipadala gikan didto?
Mao ra gyud na ang ginabuhat sa imong selpon sa tanang panahon kung naa kay signal ug nagagamit nimo kini.
Grabe.
Ug ang imong selpon nagpadala niini sa imong ulo sa tanang panahon kung motawag ka sa
base station ug gamiton nimo ang imong selpon.
Mga selpon
Lisod hunahunaon ang usa ka teknolohiya nga dali kaayo nahimong kabahin sa atong kinabuhi sama sa selpon.
Kaniadtong baynte singko ka tuig ang milabay, giisip kini nga gamay ra kaysa usa ka gimik.
Karong panahona, 4 ka bilyon kanato ang adunay usa.
Sa kasagaran, makakuha ang mga bata sa ilang unang selpon sa edad nga walo ka tuig.
Ang mga selpon naglihok pinaagi sa pagpadala ug pagdawat sa mga microwave nga frequency gikan sa base station.
Kung ipahimutang nimo ang selpon sa imong dalunggan, dili malikayan nga ma-expose ang imong utok niining mga balud.
Naga-react ba ang utok niini nga impluwensya?
Usa ka bag-ong pagtuon sa Amerika nagpakita nga kini tinuod gayud.
Gipahigayon ni Dr. Nora Volkow kining pagtuon.
Gitudlo ni Dr. Volkow ug sa iyang grupo ang 47 ka himsog nga mga indibidwal sulod sa tibuok tuig.
Ang mga partisipante adunay mga selpon sa ilang tuo ug wala nga dalunggan.
Usa kanila nagdagan apan hilom, ang usa pa gipalong.
Gigamit ni Dr. Volkow ang kagamitan sa pag-imaging sa utok aron mahibal-an pila ka
glucose ang gamiton sa utok atol sa pag-ekspos.
Kini usa ka labi ka sensitibo nga timailhan kung adunay mga kausaban sa kalihokan sa utok nga mahimong hinungdan
sa usa ka stimulator – sa kini nga kaso, usa ka selpon.
Kung ang utok mapukaw, kini mogamit og glukosa, sama sa usa ka sakyanan nga mogamit og gasolina.
Ang pag-expose sa selpon sulod sa 15 minutos nalangkit sa pagtaas sa konsumo sa glucose sa utok, nga nagpakita
nga ang utok na-aktibar sa mga radio frequency sa selpon.
Ang tuo nga bahin sa utok, nga duol kaayo sa antena, nagpakita sa labing dako nga pagtaas sa metabolic
nga kalihokan kumpara sa dihang gipalong ang selpon.
Bisan pa man nga ang mga radio frequency nga gipagawas sa kasamtangang teknolohiya sa selpon kay hinay kaayo,
kaya nila nga paaktibon ang utok sa tawo ug makaepekto.
Sa paggamit sa selpon nga naka-silent mode, gipakita sa eksperimento ni Dr. Volkow nga ang utok sa tawo
nagpakita og metabolikong tubag sa mga mikrowawo sa selpon.
Metabolikong reaksyon sa lebel nga labi ka ubos sa legal nga limitasyon.
Usa ka butang nga daghan ang nag-angkon nga imposible.
Ug ang reaksyon nga narekord ni Dr. Volkow ikaduha ra sa usa ka mas dako nga kabalaka:
Ang paagi sa tinuod nga pagsuyop sa utok sa mga microwave nga sinag. Gitawag kini nga SAR nga bili.
Ang SAR nagpasabot sa espesipikong rate sa pagsuyop.
Ug kana mao ang sukod kung pila ka mga radio nga balud ang masuhop sa lawas sa tawo sa piho
nga gidugayon sa panahon ug sa piho nga bolyum.
Kini ang pagsukod sa epekto sa pagpainit nga gihimo sa usa ka radio transmitter sa lawas sa tawo.
Gisukod ang SAR sa mosunod nga paagi. Gigamit ang usa ka artipisyal nga ulo.
Puno kini sa usa ka sagol sa glucose nga gidisenyo aron magrepresentar sa utok sa tawo.
Ang himan sa pagsulay nagasukod sa kantidad sa microwave nga radyasyon nga mosulod sa bungo sa modelo.
Ang kantidad sa SAR dayon gikalkula base sa kadaghan sa enerhiya nga na-absorb.
Para sa EU, ang limitasyon mao ang 2 ka watts matag kilo alang sa 10g nga kasagarang tisyu.
Alang sa USA, kini 1.6 W/kg sa 1 g nga kasagarang tisyu.
Ang Estados Unidos adunay mas istrikto nga limitasyon sa taas kaysa sa EU, apan ang ubang mga nasud sama sa
Australia ug New Zealand naggamit sa mga limitasyon sa EU.
Ang pipila sa labing popular nga mga selpon sa merkado nagpagawas og sobra ka daghang microwave radiation nga ang ilang
SAR nga kantidad hapit na moabot sa kinatumyan nga utlanan.
Ang matag milimetro sa bungo makatabang sa pagpanalipod sa utok gikan sa radyasyon sa microwave ug
busa makapakunhod sa SAR nga kantidad sa selpon.
Ang mga bata makadawat sa ilang unang selpon sa kasagaran nga edad nga 8 anyos.
Ang bungo sa usa ka 8-anyos nga bata mas nipis kaayo kaysa sa bungo sa usa ka hamtong.
Ang usa ka tawo maglaum nga ang mga selpon masulayan gamit ang kalapad sa bungo nga katumbas sa sa usa ka bata.
Ang ulo sa SAM usa ka dako nga bungo sa tawo nga adunay kasagarang porma.
Ang average sa 10,000 ka sukod sa ulo nga gikuha gikan sa mga tawo gigamit aron paghimo niini nga SAM phantom
nga ulo, nga nagrepresentar sa kasagarang bungo sa tawo...
Siyempre, ang ulo sa usa ka kasagarang hamtong mas dako kaayo kaysa sa ulo sa usa ka walo-anyos nga bata.
Apan sa dihang among gipangutana ang kompanya nga nagmamanupaktura sa SAM phantom head, among
nadiskubre nga mas grabe pa diay ang kamatuoran.
Ang modelo sa pagsulay sa SAM dili lang ang average sa 10,000 ka tawo, kondili ang average sa 10,000 ka sundalo sa US Army.
Ug ang mga kawani sa US Army sigurado nga mas dako ug mas baga ang ilang mga ulo kaysa sa kasagaran nga walo ka tuig nga bata.
Busa lagmit kaayo nga kung susihon ang mga selpon sa bungo sa usa ka walo ka tuig nga bata, kadaghanan mapakyas.
Kinsa ang nagtakda sa mga giya?
Mao kini ang mga tawo gikan sa komite nga gitawag og ICNIRP.
Ang mga tawo nga nagtrabaho sa mobile phones mao ang mga bioengineer.
Wala silay ideya unsay nahitabo sulod sa buhing selula, apan mapahitas-on sila sa paghisgot niini.
Gituohan nila nga ang bugtong butang nga makaapekto sa kaayohan sa usa ka buhing organismo mao
kung kusgan ba kini igo aron mapainit ang tisyu.
Pero mura ra na og pagsulti nga, "Nasayud kita nga kung pakuluan nato ang itlog, molig-on kini."
Ang ilang wala mahibalo mao nga kung dili nila pakuluan ang itlog, kini mahimong manok.
Wala gyud sila'y bisan gamayng ideya kung giunsa kini mahitabo. Apan bisan pa niana, nag-istorya sila nga mura'g kabalo sila.
Niadtong 2011, giusab sa World Health Organisation ang klasipikasyon sa risgo sa mga mobile phone, ug gi-reklasipikar
kini nga posible nga makapahinabo og kanser sa tawo tungod sa mas taas nga risgo sa pag-develop og glioma, ang klase
sa bukol sa utok nga nalangkit sa paggamit sa mobile phone.
Unsa ang nakapukaw niining kalit nga pagbag-o sa kahimtang?
Daghan kaayong mga pagtuon ang nahimo bahin sa potensyal nga epekto sa kahimsog sa mga selpon.
Ang uban nagpakita og epekto. Ang uban wala gyud magpakita.
Apan ang labing konklusibo nga pagtuon gikan kang Lennart Hardell.
Gipangulohan niya ang pinakadako ug labing makahuluganon nga proyekto sa panukiduki nga gihimo kailadman.
Gisagol niya ang iyang kaugalingong buhat uban sa buhat sa uban gikan sa tibuok kalibutan.
Sukad pa sa sayong bahin sa dekada 1990, ilang gituon ang mga batasan sa paggamit sa telepono
sa kapin sa 2,000 ka tawo sa tibuok kalibutan.
Ang mga tawo nga adunay mga bukol sama sa astrocytomas ug acoustic neuromas, nga mao ang mga bukol sa utok nga kasagarang nalangkit
sa paggamit sa selpon tungod sa ilang duol sa dalunggan.
Makabungog ang mga resulta. Nakahukom sila nga ang paggamit sa mga selpon sa tinuod nagpataas sa risgo sa mga bukol sa utok.
Ug nadiskubre usab nila ngano nga ang miaging mga pagtuon wala magpakita og epekto.
Sa akong tan-aw, mas daghan ang ebidensya nga kini carcinogenic kaysa nga posible ra nga carcinogenic.
Pero sa akong hunahuna nasabtan ra nako kini sa usa ka paagi, kay kadaghanan sa mga kanser nga moabot wala pa moabot.
Wala pa dugay nga gigamit sa mga tawo ang mga selpon aron makita ang tinuod nga mga epekto.
Sama sa ubang mga carcinogen, kinahanglan pa og labing menos napulo ka tuig aron makita ang epekto sa pagka-expose.
Tungod kay ang pagdagsa sa mga selpon nagsugod pa lang sa ulahing bahin sa dekada 1990, dili katingad-an nga bag-o pa
lang nato makita ang mga epekto. Ug karon kini nagakahitabo.
Unsa man ang gibuhat sa industriya sa telekomunikasyon aron maprotektahan ang mga tiggamit niini gikan sa mga bukol sa utok?
Sa usa ka tan-aw sa mga manwal sa kaluwasan, makita nga mas nabalaka sila sa ilang kaugalingong proteksyon.
Kini nga modelo sa wireless nga device nagtuman sa mga legal nga kinahanglanon bahin sa pagka-expose sa mga radio
nga balud. Kung gamiton sumala sa gihulagway niining seksyon, kini nagtuman sa mga legal nga giya.
Pagpahilayo sa BlackBerry device og labing menos 2.5 cm gikan sa imong lawas, lakip na ang tiyan sa mga
buntis ug mga tin-edyer! Pakaubos sa gidugayon sa tawag!
Sa likod sa halos tanang selpon, adunay mga instruksyon kung unsa kalayo kini angay hawiran gikan sa lawas.
Mga instruksyon nga hingpit nga dili praktikal sa kadaghanan sa mga kaso.
Unsa man ang mahitabo kung ang industriya sa telekomunikasyon mopondar og panukiduki bahin sa kadaut nga kini hinungdan?
Ug kini nga panukiduki nagkonklud nga adunay epekto, nga ang paggamit sa selpon adunay papel sa pag-uswag sa kanser.
Apan, kasagaran nila gitago kini nga panukiduki para sa ilang kaugalingon.
Wala gyud ta kahibalo unsa ang atong gitipigan sa EMFs tungod kay kadaghanan sa mga epekto dugay nga molungtad,
ug, sama sa imong giingon, kining laganap nga pagka-expose.
Ug ang halapad nga pagsalig niini nga mga pagkalantad.
Wala pa gyud nato hingpit nga masabtan kung unsa ang atong gibuhat.
Bisan pa man klaro nga gipakita sa epidemiolohiya nga ang paggamit sa selpon makapataas sa risgo sa pag-develop og bukol sa utok.
Ang kinahanglan makita sa mga tawo sa ICNIRP mao ang klaro nga hinungdan ug epekto; kung giunsa kini mahitabo, unsa
ang mekanismo, ug eksakto giunsa gyud pagka-mugna sa kanser.
Mura'g klaro nga ang usa ka binuhat nga kaayo nakahugpong sa mga frequency sa Yuta ug sensitibo kaayo sa magnetikong natad niini,
natural lang nga motubag sa mga mikrowawo nga gihimo sa tawo.
Apan sulod sa daghang katuigan, gidepensa sa industriya sa telekomunikasyon ang ilang mga lihok
pinaagi sa pagpangutana sa parehas nga pangutana.
Giunsa man sa usa ka selpon hinungdan sa kanser?
Sa dihang nahitabo, sayop ang pangutana nga ilang gipangutana.
Giunsa sa usa ka selpon pagpugong sa pag-ayo sa kanser sa lawas sa tawo?
Ang tubag mao ang: melatonin.
Makita nimo, ang melatonin usa ka hormone, ug tuohi man o dili, kini gihimo sa utok.
Gihimo kini sa pineal gland sa utok ug adunay kusgan kaayo nga mga antioxidant nga
kabtangan kumpara sa mga bitamina, pananglitan:
Ang melatonin lima ka beses nga mas kusgan kaysa bitamina C ug duha ka beses nga mas kusgan kaysa bitamina E.
Ug kini ginapang-apod-apod lang sa gabii.
Ug kini gayud sa gabii nga gikinahanglan nato kini, kay mao kana ang panahon nga matulog kita ug
ang atong utok nag-ayo sa mga selula sa atong lawas.
Ug mao kana ang panahon nga magsugod na og trabaho ang melatonin.
Matag adlaw, ang atong mga lawas mawala og hapit tunga ka bilyon nga mga selula.
Ug mahitabo kini sa gabii nga ang atong lawas mopuli niining mga selula pinaagi sa proseso nga
gitawag og mitosis sa selula, ang pagbahin sa mga selula.
Unsa kini buhaton: Gidakpan niini ang gitawag nga mga free radicals.
Kining mga free radicals mao diay ang sobra nga mga elektron nga nahabilin gikan sa proseso sa paghimo og
enerhiya, nga gikinahanglan nato aron mabalik ang atong kusog.
Matag gabii, sa dihang ang atong mga lawas magbag-o pag-usab, milyon-milyon nga mga selula sa free
radical ang maporma isip by-product sa mitosis sa selula.
Kini nga mga selula nga may libre nga radikal nag-atake sa mga himsog nga selula.
Kasagaran giila nga ang mga selula sa libre nga radikal mao ang pangunang hinungdan sa kadaghanan sa mga kanser.
Ang labing importante nga depensa sa atong lawas batok niining mga free radicals mao ang
pinakakusgan nga antioxidant niini: melatonin.
Mosulod kini sa agos sa dugo ug molihok isip usa ka natural nga antioxidant, usa ka natural nga ahente batok sa kanser.
Ang melatonin usa ka labi ka kusgan nga ahente batok sa kanser.
Naglihok kini isip gitawag nga oncostatic nga ahente, nga nagpanalipod kanimo gikan sa kanser.
Nag-regulate usab kini sa imong siklo sa pagkatulog ug paggmata, aron masiguro nga makatulog ka og maayo sa
gabii ug makuha nimo ang husto nga dosis sa melatonin.
Kini usa ka molekula nga supak sa pagtigulang. Sa laing pagkasulti, kini mopunit sa mga free radicals ug
naghimo lang nga tan-awon nga mas batan-on ang imong panit.
Ang melatonin mao ang milagro nga tambal sa lawas nga nagdakop sa mga free radicals nga hinungdan sa kanser.
Aduna kami'y 12,000 ka mga pagtuon sa among laboratoryo nga among nakolekta sa naglabay nga mga katuigan, nga mas daghan pa
kaysa sa bisan unsang gipatik nga pagtuon bahin sa paracetamol, usa ka kasagarang gigamit nga tambal sa kasakit sa ulo.
Aduna'y daghan kaayo nga siyentipikong interes sa melatonin kaysa sa paracetamol.
Unsa ang mga sangputanan sa pagkunhod sa sekresyon sa melatonin?
Oo, kung moubos ang lebel sa melatonin, moluya ang imong immune system.
Sa sinugdanan, kasagaran maglisod ka sa pagkatulog, sa ato pa, dili ka makatulog o, kung
makatulog ka man, dili ka makabalik sa pagkatulog.
Tingali aduna kay problema sa kasingkasing tungod kay ang melatonin usab nagpanalipod sa imong kasingkasing.
Ug mas dali ka masakit kay dili epektibo ang imong immune system.
Mao kini ang pipila sa mga butang nga mahitabo kung maminusan ang imong lebel sa melatonin.
Ug, pananglitan, ang kasagarang babaye nga adunay kanser sa suso adunay usa ka ikapulo ra sa melatonin
kumpara sa usa ka normal nga babaye sa iyang edad.
Ug sa mga tawo nga adunay kanser sa prostate, mas gamay pa sa katunga ang melatonin nga angay unta nilang naa.
Ang mga batang autistic adunay melatonin nga mas gamay pa sa katunga sa angay nilang maanaa.
Nabawas ang melatonin sa mga trabahante sa night shift tungod kay nagtrabaho sila sa gabii ug na-expose sa kahayag.
Dili sila maghimo og melatonin sa gabii, nga nailhan nga makapataas sa risgo sa kanser sa suso og 50%.
Ug ang International Agency for Research on Cancer (IARC) hinay-hinay nga giklasipikar ang trabaho sa gabii nga turno
ingon posibleng carcinogenic tungod sa pagkunhod sa melatonin.
Aduna na karon daghang mga pagtuon nga nagpakita nga ang mga tawo nga nagtrabaho sa gabii o ang mga tawo nga bulag adunay
lain-laing rate sa kanser kumpara sa kasagarang populasyon.
Ug kadaghanan niini nga mga pagtuon nagsuporta sa panan-aw nga ang kakulang o pagkunhod sa lebel
sa melatonin adunay negatibong epekto sa kahimsog.
Tungod kay ang lawas mag-regenerate ra sa gabii, ang melatonin ginahimo ra kung mabati sa pineal gland nga walay kahayag.
Ug ang mahitabo mao nga ang pineal gland sensitibo sa kahayag.
Nahimutang kini eksakto diin modawat ang imong utok og mga signal gikan sa imong mga mata ug magtabok sa punto sa tunga.
Gitawag kini nga suprachiasmatic nucleus.
Ug ang mga koneksyon gikan didto moadto diretso sa glandulang pineal aron ipahibalo kung adunay kahayag o wala.
Kung adunay kahayag, adunay sabay-sabay nga pagsamok sa mga signal nga gusto ipadala sa
utok ngadto sa atong mga selula aron ayohon kini.
Busa walay pulos nga ang utok magpadala niining mga signal ngadto sa atong mga selula aron sugoan sila nga
ayohon ang ilang kaugalingon kung daghan kaayo ang samok nga dili na nila kini madungog.
Busa naghulat kini, ang utok naghulat hangtod nga mangitngit.
Unsa nga mga panukiduki ang nagpakita nga ang elektrikal nga mga natad, magnetikong mga natad, o mga
radio nga balud adunay epekto sa produksyon sa melatonin?
Oo, mao, ang Battelle Institute sa Amerika nagbuhat na og daghang trabaho bahin niining
hilisgutan sukad pa sa ulahing bahin sa 1970s.
Ug ang iyang mga siyentista, sila Barry Wilson, Dick Stevens ug kining mga tawo, misugod sa paghunahuna
niini, kay nahibalo kita nga mohunong ang utok sa paghimo og melatonin kung mosiga ka sa suga.
Busa naghunahuna sila, tingali dili makahibalo ang atong utok sa kalainan tali sa mga elektrikal nga natad nga atong gihimo sa
artipisyal nga paagi ug sa natural nga kahayag nga nahibaloan nato nga naa sa adlaw, kay
dili man kita maghimo og melatonin sa adlaw.
Aduna'y daghang maayong biyolohikal nga mga rason niini.
Busa nagtuo sila nga kini nga mga elektrikal nga natad makapugong sa sintesis sa melatonin, nga mosangpot sa kanser, labi
na sa kanser sa suso sa mga babaye, tungod kay dili na sila makabaton sa normal nga immunolohikal nga proteksyon.
Busa gi-interpretar ba sa utok ang mga radio wave ingon nga mga light wave?
Oo, dili nato sila mailhan.
Ang makita nga kahayag adunay usab frequency.
Ang hipotesis nga ang pineal gland dili makahibalo sa kalainan tali sa mga frequency sa kahayag ug sa mga
frequency nga gihimo sa tawo napamatud-an na nga walay duhaduha pinaagi sa daghang mga pagtuon.
Direktang mapugngan nga mga epekto sa huyang nga mga magnetic field (50 Hz ug 16 2/3 Hz) sa sintesis sa melatonin sa
pineal gland sa mga Dzungarian hamster (Phodopus sungorus)
Ang mga resulta sa kasamtangang pagtuon nagpakita nga ang mga magnetic field nga ubos ang frequency makapakunhod sa produksyon
sa melatonin sa mga naisolang pineal glands sa hamster.
... pagkunhod sa produksyon sa melatonin ...
… Mga epekto sa mga elektromagnetikong natad sa photophasic nga naglibot nga sulod sa melatonin sa mga American kestrel …
Sa kinatibuk-an, ang EMF nakaapekto sa melatonin sa plasma sa mga lalaking American kestrel, ...
Ang mga EMF makaimpluwensya sa ilang migrasyon...
… Wala'y kronikong epekto sa pag-expose sa mubo nga radio nga mga signal sa konsentrasyon
sa melatonin sa laway sa mga baka sa gatas.
Busa, ang naulahi nga akut nga epekto sa EMF sa konsentrasyon sa melatonin mao ang ...
A 0.5 G, 60 Hz nga magnetic field nagpamenos sa produksyon sa melatonin sa mga pinealocytes.
… usa ka kasagaran nga 46% nga pagkunhod sa produksyon sa melatonin nga gipahinabo sa noradrenalina sa mga pinealocyte. Ang
mga resulta nagsuporta sa hipotesis nga ang pag-ekspos sa EM makapahinabo og pagsupil sa melatonin sa glandulang
pineal pinaagi sa pag-apekto sa tagsa-tagsa ka mga selula.
pagkalantad sa pagpugong sa melatonin
makaproduce sa pineal gland,
pinaagi sa pag-impluwensya sa tagsa-tagsa ka mga selula.
Ang EMF/EMR makapakunhod sa melatonin sa mga hayop ug tawo Dr Neil Cherry 2 Septyembre 2002 Napulo'g pito ka mga pagtuon ang
nagpakita nga ang pag-expose sa ELF ug RF/MW makapakunhod sa melatonin. Napulo'g unom ka mga pagtuon ang
nakamatikod og hinungdanong pagkunhod sa melatonin nga may kalabotan sa EMR sa mga tawo.
Nagtuo ka ba nga adunay konklusibong ebidensya nga ang mga elektrikal nga natad, mga magnetikong natad, ug mga
radio nga balud nakaapekto sa produksyon sa melatonin?
Kini nga panukiduki, nga nagpakita nga ang lebel sa melatonin sa mga kestrel moubos sa dihang ma-expose; nga ang mga salampati sa
kalasangan nga nagahimo og salag sa mga bilding duol sa radio mast adunay mas gamay nga anak kumpara sa mga salag sa salampati
nga layo sa radio mast; mga pagtuon sa hulmigas, putyukan ug lain-laing espesye sa mga langgam, ug mga pagtuon sa
mga mamalya sa dagat nagpakita sa parehas nga direksyon.
Apan aduna'y mga pagtuon sa laboratoryo sa mga selula sa pineal gland nga tinuod gayud nga nagasintetisar og melatonin.
Gitan-aw nako ang epekto sa mga magnetic field sa niining mga selula.
Ug sa matag hugna sa pagtasa sa melatonin, napamatud-an nga ang mga magnetic field makasamok sa produksyon sa melatonin.
Busa, klaro ang ebidensya sa tanang aspeto sa produksyon sa melatonin ug sa pagpugong sa
produksyon sa melatonin sa mga magnetic field.
Ang panukiduki gayud naglangkob sa matag aspeto niining dalan.
Masulti ba nimo nga kini igo na kaayo nga konklusibo?
Oo, masulti nako nga kini konklusibo.
Ang katingalahang bahin sa atong mga lawas mao ang ilang abilidad sa pagbatok sa paghimo sa mga
free radicals pinaagi sa paghimo og melatonin.
Nakahimo kita sa atong kaugalingon og tukmang balanse, usa ka hingpit nga sistema sa depensa.
Ang atong mga lawas nanginahanglan og milyon-milyon ka tuig aron hingpiton kining teknik.
Usa ka teknolohiya nga gimugna base sa palibot diin kita nakauswag.
Apan wala ba mausab ang atong palibot sa miaging mga dekada, ug mausab pa gyud kini sa eksponensyal nga paagi?
Sa mata nga walay salamin, mura'g pareho ra ang kalibutan, apan sa lebel sa selula, kini mao ang labing dako nga
kausaban sa palibot nga atong nasinati sa atong kinabuhi.
Klaro kaayo nga ang ingon ana kadako nga kausaban dili malikayan nga makaguba sa ingon ana ka delikadong balanse.
Ug ang mga sangputanan sa dili husto nga produksyon sa melatonin sa atong lawas mahimong makamatay.
Ang mga siyentista sa tibuok kalibutan karon nagtuo nga ang mga free radicals mahimong hinungdan o nag-ambag
nga salik sa matag nailhang sakit, dili lang sa kanser.
Sa sinugdanan sa ika-20 nga siglo, ang leukaemia sa pagkabata usa ka medikal nga talagsaon.
Sukad niadto, nakita ra namo ang pagtaas sa leukemia sa mga bata.
Mosaka kini og mga duha ka porsyento matag tuig.
Ug kini usab magamit sa daghang uban pang mga sakit: autism, mga bukol sa utok, kanser.
Ang mga rate sa kanser sa dekada 1910 lagmit nga katunga ra sa karon.
Daghang uban pang mga sakit ang nalangkit sa pagka-expose sa mga elektromagnetikong umahan ug radyasyon sa mga pagtuon
ug siyentipikong panukiduki; dili lang sa mga linya sa kuryente, apan usab sa mga umahan sa radyo ug mikrowal.
Sa miaging 50 ka tuig, nalubong kita sa dagat sa elektromagnetikong radyasyon. Naglibot kini kanato bisan asa.
Dili makita, dili nato kini makita. Apan nahibalo kita nga naa kini didto.
Sa matag higayon nga gamiton nimo ang imong selpon, kabalo ka nga naa kini didto.
Lisud kaayo ibalik ang orasan. Dili posible.
Apan kinahanglan natong mahibalo sa niining mga epekto sa panglawas aron aduna kitay
kapilian sa paghimo og mga lakang sa kaluwasan.
Kung gusto nato kana, kinahanglan nato kini buhaton.
Ang nakabalaka kanako mao ang mga butang nga tinuod nga nahitabo karon (nota: gipost sa YouTube niadtong 2013).
Tingali wala ta maghatag og igo nga pagtagad.
Usa sa mga butang nga nahitabo karon mao ang autism, o tawgon nato kini sa husto nga ngalan: autism spectrum disorder.
Nagtuo ka ba nga nakaabot na kita sa punto sa siyensya diin hapit na wala tay kontrol nga grupo nga masulayan pa niini, kay
hapit tanan adunay mobile phone, hapit tanan adunay Wi-Fi, ug hapit tanan na-expose sa mga elektromagnetikong natad?
Oo, nag-abot na kita sa punto nga daghan kaayo ang na-expose sa mga elektromagnetikong palibot gikan sa mga selpon ug
Wi-Fi, nga wala na kitay kontrol nga grupo aron makita ang kalainan sa kahimsog sa mga na-expose ug sa mga wala na-expose.
Kung tugotan ko nga maghimo og pananglitan:
Nadiskubre namo nga ang pagpanigarilyo makapahinabo og kanser sa baga.
Kini tungod kay ang uban nga mga tawo wala magsigarilyo, ug sila ang naghimo sa kontrol nga grupo.
Kung tanan nagpanigarilyo, dili gyud nato madiskubre nga ang pagpanigarilyo makapahinabo og kanser sa baga.
Ug namatay unta ang tanan tungod sa kanser sa baga, ug kini maila nga usa ka nasudnong
sakit nga wala'y kalabotan sa pagpanigarilyo.
Ang mahitabo sa interferensya sa selpon mao nga mawala nato ang tanang bahin sa populasyon nga wala ma-expose niini.
Bisan ang pipila nga walay mobile phone napalibotan gihapon sa radyasyon gikan sa mga mobile phone;
kung mamalit sila, sa tren, bisan asa sila moadto!
Dili lang kini ang "canary in the coal mine", sama nako.
Sa katapusan, kung imo lang pasakaon ang mga elektromagnetikong natad sa atmospera, nga mao gyud ang among gibuhat, ug karon
aduna na kitay usa ka milyon ka beses nga mas daghang elektromagnetikong natad ug
mikrowawo sa palibot kaysa sa 30 ka tuig ang milabay.
Sa usa ka punto, magsugod na usab kini nga makaapekto kanimo!
Lisod kaayo isulti kung asa kita na sa 15 ka tuig.
Apan masulti nako nga sa miaging pipila ka tuig lang, nakaila na kita kung pila ka dako ang gasto sa
populasyon tungod niining mga makadaot nga epekto.
Ug unya magmata kita ug tan-awon nato ang mga hinungdan. Ug kinahanglan nato nga
buhaton ang usa ka butang bahin sa mga hinungdan.
Kita usa ka maalamon apan komplikado nga organismo.
Ang paagi sa paglihok sa atong mga lawas dili random ug dili usab kini nahitabo sa usa ka gabii lang.
Sama sa tanang uban nga buhing binuhat sa kalibutan, nakaangay kita sa palibot diin kita nagpuyo.
Usa ka palibot nga nagpakita og delikadong balanse sa mga larangan ug mga resonansiya sukad pa sa pagsubang sa panahon.
Kini nga mga panghitabo dili lang naglibot kanato, hinungdan kini nga kita kinsa kita.
Ang mga selula sa atong lawas nagpakigsulti sa usag usa gamit ang mga frequency sa kahayag, sama sa paggamit sa atong
DNA sa mga elektromagnetikong frequency aron magpadaghan.
Sa kinauyokan sa tanan niini mao ang mga proton ug elektron, nga positibo ug negatibo ang
karga, nga naghimo sa tanang kinabuhi nga magnetiko.
Sama sa tanang buhing binuhat, gipahimutang kita sa mga selula sa cryptochrome, nga nagtugot kanato sa pag-ila
niining mga umog sa paagi nga halos dili nato masabtan.
Kita mga binuhat sa frequency, kuryente, kahayag ug magnetismo.
Ug kini nagkinahanglan og milyon-milyon ka tuig aron mahimong ingon ana; usa ka proseso nga nagsugod sa pinakaunang selula.
Bisan pa nga gidawat nato ang teknolohiya nga walay kable ug giapil kini sa atong adlaw-adlaw nga kinabuhi,
wala makasabay ang atong mga lawas sa lebel sa selula.
Ang mga frequency nga karon naglibot kanato sama ka langyaw sa atong mga selula sama sa ilang pagka
langyaw sa atong mga mata kung makita ra unta nato sila.
Ang atong mga anak natawo sa usa ka kalibutan nga dili gyud masabtan sa ilang mga lawas.
Asa man padulong niining tanan?
Samtang gihimo kining pelikula, gipakalat ang teknolohiya sa 4G sa tibuok kalibutan.
Aron kini mahimo, gipataas ang mga limitasyon.
Ang Wi-Fi anaa sa halos matag balay, eskwelahan, ug tindahan, ug naglibot kanato kanunay.
Ang teknolohiya sa telepono nga DECT makita sa halos matag panimalay.
Sa panahon nga ang industriya unta magpakita og responsibilidad ug mag-amping, nagpakita kini og walay hunahuna
nga pagbalewala sa atong panglawas sa taas nga panahon.
Ang kuwarta nagdumala sa kalibutan.
Ug ang posibilidad nga mag-umol sila og konsensya bahin niini hapit pareho ka taas sa industriya sa tabako.
Busa kung adunay kausaban, dili kini gikan kanila.
Kinahanglan kini magagikan kanato!
Kinahanglan lang nato nga ablihan ang atong mga mata ug maila ang problema.
Nagplano ba ka nga gamiton ang MTHR aron pondohan ang panukiduki sa epekto sa mga radio nga balud sa melatonin?
Kung hunahunaon nga kini ang mekanismo nga klaro nga gipunting sa mga tawo sa dihang ilang giingon nga
ang mga selpon nakasamok sa produksyon sa melatonin.
Ang melatonin usa ka antioxidant, sama sa vacuum cleaner para sa mga free radicals, kung gusto nimo.
Sa dihang magpagawas kami og research proposal, nga mao ang among ginabuhat karon, samtang gipasiugda namo ang mga
natad nga labi namong gi-interesan, nagdapit kami og mga aplikasyon ug mga sugyot gikan sa tibuok spectrum.
Apan, kini kinahanglan nga iprioridad kauban sa ubang mga aplikasyon nga among madawat. Limitado ang among badyet.
Apan sa pagkakaron wala kami magplano og bisan unsang panukiduki bahin sa melatonin. Dili kini usa ka prayoridad sa pagkakaron.
Kinahanglan pa gihapon nga magpuhunan ang MTHR sa panukiduki nga nag-imbestiga kung
giunsa sa mga selpon ang pag-apekto sa melatonin.