Erresonantzia, maiztasuneko izakiak
Gero eta jende gehiagok osasun arazoak jasaten ditu, hala nola zorabioak, buruko minak, bihotz-aritmiak edo insomnioa.
Stresa askotan aipatzen da kausa gisa.
2012ko ondorengo dokumental honek erakusten du sintoma horiek askotan guztiz bestelako eta
gutxiago ezagutzen diren kausa batzuekin lotuta daudela.
Filmak gure jatorrietatik 1990eko hamarkadara eramaten gaitu, haririk gabeko
komunikazio-teknologiaren hedapena hasi zen garaira.
Ordutik, gizateria maiztasun artifizialetako ozeano batean murgilduta egon da.
Begiz ikusita, planeta berdina dirudi, baina zelula-mailan Lurreko bizitzak inoiz aurre egin dion aldaketa handiena da.
Efektuak ez dira gutxietsi behar!
Kla.TVk film hau alemanez itzuli eta ahots-jartze egin du zuretzat.
Zientzialariek, industriaren ordezkariek, medikuek eta eragindako pertsonek beren iritzia ematen dute.
James Russellek egindako hurrengo dokumental hau ikusteaz gozatzera espero dugu: "RESONANCE – Creatures of Frequency"!
1980ko hamarkadaren erdialdean, herrialde gehienetan pertsonen %3 inguru mugikor-telefonoak erabiltzen
zituzten; gaur egun, ia ehuneko ehun erabiltzen dituzte.
19 edo 20 urte dituztenean, hamar urte daramatzate mugikorrak erabiltzen, eta ez dakigu zer arrisku dakartzaten.
Elektromagnetismo-erradiazio ozeano batean murgilduta gaude. Gure inguruan nonahi dago.
Ikusezina, ezin dugu ikusi. Baina badakigu han dagoela.
Zure telefono mugikorra erabiltzen duzun bakoitzean, badakizu han dagoela.
Oso zaila da erlojua atzera bueltatzea. Ezin da.
Baina osasun-efektu horiez kontziente izan behar dugu, segurtasun-neurriak hartu ahal izateko.
Une honetan, WHOren adierazpenaren arabera, hori errealitate bat dela.
Ez ginen antena baten inguruan minbizi-kluster bakarrak; antenen inguruan minbizi-kluster asko daude.
Etorriko diren minbizi gehienak oraindik hemen ez daude.
Nola pentsa genezake inoiz seguru gaudela, gure garunak mikrouhin elektromagnetikoekin irradiatzen ari garenean?
Oraindik ez dugu erabat ulertzen zer egiten ari garen.
Azkenik, telefono mugikorrek minbizia eragiten duten ala ez jakinarazteko iragarpen bat dugu.
Erresonantzia – Maiztasunen izakiak
Noizbait pentsatu al duzu zergatik sentitzen zaren hain ondo kanpora ateratzen zarenean?
Zientzialari ezezagun batek dena aldatu beharko zuen aurkikuntza bat egiteko zorian dago. Bere izena Winfried Otto Schumann zen.
Egun hartatik aurrera, bere ikasleei elektrizitatearen fisika irakatsi zien.
Nola esfera baten barruan dagoen beste esfera batek tentsio elektrikoa sortu dezakeen. Eta horren ondorioz: maiztasun bat.
Schumannen klaseari gaiaren ulertzeko zailtasunak izan zituen.
Errazago egiteko, irakasleak agindu zien Lurra esfera bat zela eta ionosfera beste bat imajinatzea.
Ondoren, elkarren arteko tentsioa kalkulatzeko eskatu zien.
Berak berak ez zuenez ideia, Schumann-ek ere kalkulatzen hasi zen.
Azkenik, 10 hertzeko maiztasunera iritsi zen.
Schumannentzat sinestezina zirudien arren, gure planetak taupada bat zuen, Lurreko bizitza
inguratzen zuen maiztasun neurgarri batekin.
Nahiz eta irakasleak bere aurkikuntzaz harro egon, esan zuen ez zela garrantzi handikoa.
Bereziki, aldizkari zientifiko txiki batean bakarrik argitaratu zelako, atzeko orrialdeetan
"Schumann erresonantzia" izenburupean mugatuta.
Profesoreak Schumann erresonantziaren benetako garrantzia konturatzeko, urte batzuk beharko
zituen, zortearen bira harrigarri bat barne.
Zor-txiripa honek 30 urte lehenago hasi zen Hans Berger izeneko beste alemaniar zientzialari batekin.
Bere kabuz eraikitako EEG gailu batekin, Bergerrek gizakiaren garunak transmititutako
maiztasun elektrikoaren lehen erregistroa egin zuen.
Hasieran, uhinari haren aurkitzailearen izena ematea proposatu zuten, baina Berger, gizon apala izanik, izen
alfabetiko bat aukeratu zuen. Hori "Alfa-uhina" deitu zuen.
Schumann irakaslearen aurkikuntzaren ondoren gutxira, Hans Bergeren lankideetako batek, Ankermüller izeneko gizon batek,
zientzia-aldizkari txiki baten hondatutako ale bat aurkitu zuen; hain zuzen ere, Schumann irakaslearen aurkikuntza urte
batzuk lehenago argitaratu zuten zientzia-aldizkari txiki bera.
Artikulua hainbat aldiz irakurri zuen eta burua astindu zuen sinesmenik gabe.
Berehala ohartu zen aurrean zegoenaren handitasunaz.
Hans Bergerrek grabatutako alfa-uhinen maiztasuna ia berdina zen Schumann erresonantziarenarekin: Lurraren maiztasunarekin.
Dr. Ankermüllerrek berehala jarri zen harremanetan Schumann-ekin, ikerketa gehiago egiteko konbentzitzeko.
Schumann ados geratu zen eta bere ikasleetako batekin batera bere aurkikuntzak garatzen jarraitu zuen.
Ikerketa sakon batean aztertu zuten nola tximistek tentsioa deskargatzen duten ionosferako hutsunean.
Azkenik, maiztasun zehatz batera iritsi ziren: Lurraren taupada, Schumann erresonantzia, zehazki
7,83 hertzkoa zen. Aurkikuntza harrigarria izan zen.
Schumann erresonantzia gizakiaren garuneko alfa-uhinekin antzekoa besterik ez al zen? Ez – berdina zen!
Gure sormena, errendimendua, estresa, beldurrak eta immunitate-sistema kontrolatzen dituen garunaren
maiztasuna nolabait planetaren maiztasunarekin bat etorri zen.
Lurraren taupada bizitzaren taupada bera bihurtu zen.
Uhin baten maiztasuna hertzetan neurtzen da. Horrek uhinak segundo bakoitzean egiten dituen oszilazio kopurua adierazten du.
Maiztasunak atomu baten bilioiren batetik unibertsoaren luzerara bitartekoak dira.
Teorian, maiztasunak infinituak dira, erabat amaigabeak.
Hori ausazkoa bazen, naturaren ikusgarrienetako bat izan zen!
Beraz, zer esan nahi zuen guztiok? Ez zen luze iraun norbaitek hori jakin nahi izan zuen arte.
Bere izena Rütger Wever zen, Max Planck Institutuko zientzialari ospetsu bat.
1960ko hamarkadaren hasieran, irakasleak gizakien erritmo zirkadianoa aztertzeko lur azpiko bunker bat eraiki zuen.
Erritmo zirkadianoa bizitza guztietan grabatuta dagoen egun-gaueko erritmoa da .
Hogeita hamar urteko epean, irakasleak esperimentuak egin zituen, non 1.234.321 ikasle boluntariok zazpi
astez bunker batean bizi izan ziren, Lurraren erresonantzia naturaletatik guztiz isolatuta.
Bere aurkikuntzek ikuspegi harrigarri batzuk eskaintzen dizkigute.
Ohartu zen ikasleen osasun fisikoa eta mentala kaltetu egin zirela Schumann erresonantzia bunkerretik iragazi bezain pronto.
Han ikasleak eraman zituen. Ez zuen ausardiarik gaixo edo adinekoekin hori egiteko.
Han ikasle gazteak eraman zituen, zeren eta – Weverrek bazekien eragina izango zuela.
Beraz, argi dago lur azpian ez dagoela Schumann erresonantziarik.
Lurraren barrutik soilik zeuden zeharkako eremu magnetikoak.
Beraz, lurperatu zituenean lur azpian, gaizki sentitzen hasi ziren, buruko minak izan zituzten
eta haien erritmo zirkadianoa guztiz nahastu zen.
Interesgarria zen, 7,83 hertzeko maiztasuna iman-pultsu-sortzaile batekin aplikatu zuenean, berehala gelditu zela.
Weverrek isilean sartu zuen 7,83ko maiztasuna bunkerrera igorle artifizial baten bidez.
Hori egiten zuen bakoitzean, boluntarioek jasandako kaltegarri ondorioak desagertu edo murriztu egiten zirela ohartu zen.
Bere estresa, buruko minak eta tentsio emozionala murriztu ziren, eta bere ongizatea berreskuratu zen.
Schumann erresonantziaren sarrera osoan zehar.
Wever-en ikerketak giza osasunaren eta planetaren maiztasun naturalaren arteko harreman harrigarria agerian utzi du.
Eta 2011n, ikerketa aitzindari batek zerbait are harrigarriagoa iradoki zuen:
Schumann erresonantzia bizitzaren hasierarekin lotuta egon daiteke.
Aurrerapauso handia Luc Antoine Montagnierrek lortu zuen, Nobel Saria jaso zuen zientzialariak,
ean HI birusa aurkitu zuen lehenengoa izan zena.
Profesoreak uraren memorian esperimentuak egin zituen eta ikertu zuen nola urek bere baitan lehendik
disolbatuta zeuden substantzien oroimena gorde dezakeen.
Hala eginez, zientziaren printzipioak zalantzan jarriko zituen zerbait aurkitu zuen.
Bizitza guztia bizitzatik dator. Hau zientziaren oinarrizko printzipio bat da, eta
esperimentu bakar batek ere inoiz ez du kontrajarri.
Bizitza bakarrik sor daiteke non aurretik bizitza egon zen.
Eta honen mekanismoa beti material gisa ulertu izan da.
Beraz, arrautzak eta espermatozoideak bezalaxe, edo esporak eta zelulen zatiketa.
Hala ere, Luc Montagnier-en esperimentuek hipotesi erabat desberdin bat proposatu zuten.
Irakasleak erakutsi zuen DNA sekuentziek, bizitzaren egiazko eraikuntza-blokeek, uretan elkarrekin komunikatzen
dutela maiztasun baxuko elektromagnetismo-uhinak igorrita.
DNA proba-hodi bereizietan gorde arren, irakasleak oraindik ere haien arteko komunikazio elektromagnetikoa hauteman zuen.
Zenbaterainoko sofistikazioa izan dezake komunikazio honek?
Ba, Luc Montagnierrek erakutsi zuen haiek nukleotidoak – DNAren eraikuntza-blokeak – osatzeko gai direla eta
beren burua guztiz DNA berri batean muntatzeko gai direla.
Zientzialariek osagai hauek behin eta berriro konbinatu dituzte, baina inongo esperimentutan ez dute inoiz
lortu bizitzaren txinparta berpiztea eta nukleotidoak benetako DNA bihurtzea DNArik gabe.
Azken finean, bizitza bakarrik existitu daiteke non jada bizitza existitu zen.
Hala ere, Luc Montagnier-en esperimentuetan DNA uratik guztiz iragazi zuten. Hala ere, DNA berria sortu zen.
Nola izan zen hori posible? Nola lortu zuen Luc Montagnierrek beste zientzialari batek ere lortu ez zuena?
Eta nola sortu zuen bizitza bizitzarik ez zegoen tokian?
Zer zen hain desberdina Luc Montagnier-en esperimentuetan?
Maiztasun bat zegoen. Maiztasun hori kenduz gero, esperimentua huts egingo luke.
Baina present zegoenean, arrakasta ziurtatzen zuen. Maiztasun hori 7,83 hertzkoa zen: Schumann erresonantzia.
Bizitzaren eta planetaren maiztasunaren arteko lotura delikatu hori hemen hautsi egin zen.
Bizidunen eta maiztasun elektromagnetikoen arteko elkarreragina. Mendekotasuna, konexioa.
Horren froga zientzia-artikuluak irakurriz aurki daiteke, baina are froga nabarmenagoa kanpora ateratzea besterik ez da.
Nola sentitu zintezke hain ondo bestela?
Nola gertatu da hau guztia? Ba, Lurraren historia begiratuta, nahiko argi dago.
Schumann-uhinak hasieratik izan dira planetaren zati.
Bizitza haien inguruan garatu zen, eta ezinbestean haiekin bat etorri zen.
Egiaz, maiztasunarekiko dugun sentikortasuna planetako beste fenomeno bat hautemateko
dugun gaitasunarekin sakonki lotuta egon da.
Eremu magnetikoak
Bi mila milioi urte lehenago, magnetotaktiko bakterioek Lurraren eremu magnetikoarekin
harreman sinple baina liluragarria sortu zuten.
Zelula bakarreko organismoak material magnetikozko partikulak zituen.
Honek gidalerro baten orratzaren antzera jokatzeko eta Lurraren lerro magnetikoetan zehar norabidea hartzeko aukera eman zion.
Organismoek konplexutasun handiagoa hartu ahala, Lurraren eremu magnetikoen menpekotasuna ere handitu egin zen.
Badakigu erleek eremu magnetikoekiko sentikorrak direla. Badakigu beren gorputzetan magnetita partikulak dituztela.
Eta laborategiko probek erakutsi dute egiazki eremu magnetikoekiko sentikorrak direla.
Laborategiko probek erakutsi dute erleek euren erlauntza-sareak eraikitzeko modua kontrolatu daitekeela eremu
magnetiko artifizial bat sortuz, eta argi dago erleek eremu magnetikoak orientaziorako erabiltzen dituztela.
Lurreko bizitzaren oreka delikatuaren adibiderik onena erleengan dugun mendekotasuna eta landareen polinizazioa da.
Uste da erleik gabe bizitzak ia aukerarik ez lukeela izango.
Intsektuen polinizazioa ezinbestekoa da janaria interesgarria egiten duten ia gauza guztientzat:
Beraz, fruituek, intxaurriek eta horietako guztiek intsektuen polinizazioa behar dute, eta erleak
polinizatzaileen talderik garrantzitsuena dira.
Munduko elikagai-laboreen %70 inguru erleek polinizatzen dituzte.
Ez balira erleak...
Bai, erleei esker ez balitz, dieta oso aspergarria izango genuke.
Bai, oso urria litzateke gure bizitza. Uste dut hori dela gakoa, erleik gabe...
Eta, noski, elikadurarako behar ditugun landareez gain, basoko landareak ere polinizatzen dituzte, eta kasu
askotan polinizazioaren xehetasunak ere ez ditugu ezagutzen.
Baina ziur gaude gure landare basati askok desagertuko liratekeela erleek polinizatu ezean.
2006an, pentsaezina gertatu zen: mundu osoko erle-koloniak desagertzen hasi ziren, eta inork ezin zuen azaldu zergatik.
Mundu osoko erle-koloniak kolapsatzen hasi ziren eta inork ezin izan zuen azaldu zergatik. Erlezainak beren erle-etxeen %30etik
%90era bitarteko galerak jakinarazten hasi zirenean... Ministerioak erle-kolonien kolapso-nahasmendua ikertzen ari da
Munduko uzta gehienak erleek egindako polinizazioan oinarritzen dira. Polinizaziorik gabe, gizateriaren patua galdua dago.
...orain arte 25 herrialdetan erleek beren erlauntzak utzi eta inoiz ez dira itzuli. Eta hala ere, urte hau guztien ondoren,
oraindik ez da erleen heriotzen kausarik aurkitu. Hau Europara ere hedatu da, eta erabaki da
erle-populazioa hamar urtean desagertu daitekeela.
Gurekin bat egin du Maryann Fraizerrek, Pennsylvania State Unibertsitateko Apikultura Hedapeneko Laguntzaile Nagusiak.
Zein dira erle-heriotzarako irizpide klasikoak, erlezain batek kanpora atera, erleei begiratu eta "Hau
kasu klasiko bat dirudi" esateko erabil ditzakeenak?
Sintomak honakoak dira: erleak nahiko osasuntsu eta indartsu dauden arren, erlauntzan dagoen helduen erle-populazioa
denbora laburrean txikitu egiten da; koloniatik alde egiten du.
Eta geratzen dena ugalketa-multzoa da, hau da, erle gazteak, eztia eta polena.
Zein kontinentetan behatu da erle hiltasun hau?
Erle-populazioen beherakada, egiaz, mundu osoan gertatu da.
Beste herrialde askok erle-populazioen beherakada jakinarazten dute.
Hori benetan "kolonia-kolapso nahastea" (CCD) deituriko erle-heriotza fenomenoari zor ote zaion, zeinak
irizpide zehatz multzo bat duen, beste galdera bat da.
Eta hori da munduko beste leku batzuetako beste pertsona batzuekin komunikatuz ulertzen saiatzen garen puntuetako bat.
Kezka hau 2006tik inguru dago, batez ere Estatu Batuetan, non erlezain profesional askok bat-batean ohartu ziren
beren erleek, urteko une jakin batera arte osasuntsu egon arren, uda amaieran galera ikusgarriak jasaten zituztela.
Eta aurretik ikusi den edozerengandik desberdinak ziruditen.
Jendea bere erla-etxeetara etorri zen eta bertan ez zegoela erleik aurkitu zuten.
erle-heriotza mota hau, CCD – Kolonia-kolapso nahastea – izenez ere ezaguna, mundu osoko erle-koloniak kaltetzen ari da,
eta herrialde batzuek %70eko galerak ere jakinarazi dituzte.
Eragile gisa arrazoi anitz aipatu ziren.
Baina inork ezin izan zuen modu erabakigarrian azaldu zergatik erleek bat-batean utzi zuten
beren erla-etxeetara itzultzea – salbuespen batekin:
Jochen Kuhnen eta bere taldearen ikerketa-lana zirraragarria da.
Esperimentu batean, medikuak zortzi erle-koloniekin lan egin zuen eta lauetan telefono DECT estandarra jarri zuen.
Zientzialariek ondoren jarraitu zuten DECT telefono baten presentziak eraginik zuen erleek beren
erlauntzara itzultzean. Emaitzak harrigarriak izan ziren.
Erleak normalean itzuli ziren DECT telefonoik jarri ez zituzten erla-etxeetara.
Hala ere, DECT telefono bat zuten erlauntza gutxitan bakarrik itzuli ziren erleak.
DECT telefono bat zuten erlauntzaetako batean ez zen erle bakar bat ere itzuli.
Dr. Kuhnen esperimentuaren garrantzia erabat ulertzeko, lehenik eta behin DECT telefono
batek nola funtzionatzen duen ulertu behar dugu.
Zure etxearen inguruan ibiltzea eta DECT telefonoarekin deiak egitea posible den arrazoia da zure DECT
telefonoaren oinarrizko estazioak mikrouhin deituriko elektromagnetiko-uhinak bidaltzen dizkio zure esku-aparatuari.
Hau da zehazki telefono mugikorraren antena batek telefono mugikor batekin komunikatzeko duen modua.
DECT telefono bat, funtsean, mugikorreko antena baten bertsio txiki bat da.
Erle bat DECT telefono batek igorritakoek eragiten badiote, zalantzarik gabe mugikor-telefono
antena batek igorritakoek ere eragingo diote.
Eta mundu osoan 4 mila milioi telefono mugikor erabiltzaile zeudenez, bat-batean telefono
mugikorrerako antenen kopuru kezkagarria agertu zen.
Erlearen norabide-sentsibilitate magnetikoak Lurraren eremu magnetikoaren lerroekin orientatzeko aukera ematen dio.
Milioika urteko garapen eta doikuntza fin baten bidez garatu eta perfekzionatu den trebetasuna.
Ez al da argi hain sentikortasun handia ingurune elektromagnetikoan gertatzen diren
aldaketa txikienek ere eragingo lioketela?
Zer esan nahi du, beraz, ia gauean-gauean gertatu den aldaketa izugarri honek?
Badira beste espezie batzuk eremu magnetikoekiko sentikorrak direnak?
Azken batean gizakiak sortutako maiztasunekiko ahul bihurtzen dituen sentikortasuna?
Zoritxarrez, kriptokromo izeneko proteina berri baten aurkikuntzak iradokitzen du bizitza guztiak zentzumen magnetiko bat duela.
Cryptochrome
1990eko hamarkadan landareetan aurkitu zituzten. Haien funtzioa da argi urdina
xurgatzea, hazkundea erregulatzeko beharrezkoa dena.
Ordutik, intsektuetan, animalietan, ugaztunetan, gizakietan eta hegaztietan aurkitu dituzte.
Kriptokromoak proteina izeneko molekula biologikoak dira.
Gure zenbait genek ekoizten dituzte, CRY genek deitzen direnak.
Eta kriptokromo molekulak gure erritmo zirkadianoa erregulatzen du, melatonina ekoizpena barne.
Kriptokromo batzuek argi xurgatzeko funtzioa dutela dirudi, erloju zirkadialaren detektagailu gisa jardunez.
Beraz, landareek zein animaliek dituzten hainbat espezieren egun-gaueko erritmoarako sarrera bat dira.
Baina 2000. urtean, Thorsten Ritz-ek kriptokromarentzat are harrigarriagoa den rola agerian utzi zuen.
Errementari txoriekin egindako esperimentu-sorta batean frogatu zuen haien norabide-sentsazioa ez dela soilik
magnetismoan oinarritzen, baizik eta zuzenean begien atzealdean dauden kriptokromo zeluletatik datorrela.
Uste dut Ritz-en argitalpenek zientziako mugarri horietako bat osatzen dutela.
Zeren eta hark iradokitzen baitu kriptokromo molekula honek – gogoratu, erritmo zirkadianoak eragiten eta
kontrolatzen dituena – eta molekula hau bera dela hegaztiei, hain zuzen, konpas magnetiko bat emateaz arduraduna.
Txoriak, hitzez hitz, Lurraren eremu magnetikoak ikusten dituzte, agian beren ikus-eremuan
gainjarritako puntu distiratsu edo ilun gisa.
Eta burua edo gorputza mugitzen dutenean, orban edo marka beraiekin mugitzen da –
borroka-hegazkin pilotu baten buru-gaineko pantaila bezalakoa.
Haiek ikusten duten zerbait dute, eta horri esker hegan egiten duten bitartean norabidea aurkitu dezakete.
Hau probatzeko modua izan zen hegaztiak maiztasun handiko eremuetan jartzea, haien konpas
magnetikoa benetan nahastuko ote zuen ikusteko.
Azaldu zen ez bakarrik maiztasun handiko eremuak benetan eragozten zuela robinen migrazioa, baizik
eta hori gertatzen zela eremu-indar oso baxuetan ere.
Benetan garrantzitsua eta oso interesgarria da maiztasun handiko, nahiz eta oso ahulak ziren eremu
elektromagnetikoek ere robinen kompasa eragin izana.
Ritz-en esperimentuek argi erakutsi zuten nabigaziorako erabiltzen den kriptokromo zelula gizakiak sortutako maiztasunek
– baita ICNIRP arau-emaileak seguru gisa jotzen dituen maiztasunetatik askoz beherakoek ere – larri kaltetzen dutela.
Animali-nabigazioari buruzko ikerketa guztietan – kakalardoetan, zebra-finchetan, oiloetan, robinetan – aurkitu zen beren konpas
magnetikoa ICNIRPk ezarritako mugetatik askoz beherago dauden maiztasun handiko eremu elektromagnetikoek nahastu zutela.
Hegaztietan lan egiten dut, zehazki hegazti eta intsektuetan.
frogatu dut eremu horiei sentikorrak direla, guretzat seguruak direla dioten ICNIRP-mailen askoz azpitik dauden eremuetan.
Balio hauei begiratuta, ikerketek erakusten dute animaliek sentikortasunez erreakzionatzen dietela – gai honi buruzko
literatura oso ona dago, eta horrek erakusten du balio hauek nabarmen txikiagoak direla guk jasateko baimenduta
gauden balioekin alderatuta, eta, ondorioz, ingurumenean dauden animaliek ere jasaten dituzten balioekin.
Oso oinarri zientifiko sendoak daude sinesteko eremu magnetikoek, eremu magnetiko artifizialek,
zenbait espezieren habitatak suntsituko dituztela.
Azken 25 urteotan (oharra: 2011. urtera arte), Lurraren eremu magnetikoak nabigaziorako erabiltzen
dituzten hainbat espezie misteriotsuki gutxitu dira:
Artiko migratzaileen 109 espezieen jaitsiera dramatikoa
5 tximeleta-espezie desagertu dira Britainia Handian
Australiako kostaldeko 36 hegazti-espezie %75 jaitsi dira
Munduko tximeleta-espezieen %10 desagertzeko mehatxupean daude
Europako hegazti-espezie ohikoen %45ek behera egin dute
Europako belardi-tximeleten %50eko jaitsiera
Errusiako ezagutzen diren tximeleta guztien erdia desagertzeko mehatxupean daude
Erleak: %70eko jaitsiera arte
Asiako hegazti migratzaile urtarren %62 behera doaz edo desagertu dira
Australiako uretako hegaztiak: %80eko jaitsiera
Erresuma Batuko erle-espezieen erdia: %70eko jaitsiera arte
4 Amerikako erle-espezie: kopuruaren jaitsiera %98ra arte
Nekazaritza-lurraldeko hegaztiak %79ra arte
Munduko hegazti-espezieen zortzietatik bat mehatxupean dago.
190 hegazti-espezie kritikoan mehatxupean daude
Zenbat aldatu da gure ingurunea eremu elektromagnetikoen ondorioz?
Azken 25 urteotan, ezagutzeko modutik haratago aldatu da...
Elektromagnetismo-energiari dagokionez, milioika aldiz handiagoa da.
Lehen Nazio Erradiologia Babeserako Batzordeak bere dokumentu batean adierazi zuen erradiazio-ingurunea – hala
deitu nahi baduzu – 50 urte lehenagokoarekin alderatuta milioika aldiz handitu dela – milioika aldiz.
Lurreko ingurumenean aldaketa izugarria da, eta erabat uholdean hartzen ditu seinale natural hauek guztiak,
Schumann uhinak barne, haiekin eboluzionatu baikara.
"Hiri baten barruan edo inguruan Schumann erresonantzia neurtzea erabat ezinezkoa bihurtu da."
"Mugikorretako telefonia elektromagnetikoko kutsadurak itsasoan gure neurketak egitera behartu
gaitu." Dr. Wolfgang Ludwig fisikariaren aipua
Kriokroomoak oso interesgarriak izatearen arrazoietako bat, bereziki gizakiok eremu magnetikoak hautematen ditugunarekin
lotuta, da Foley doktoreak eta bere lankideek egindako azterketa berri batek erakusten duela gizakien kriokroomoak
sagu-frutetan txertatuz gero, sagu-fruta horiek magnetikoki sentikorrak bihurtzen direla kriokroomo horiek egoteagatik.
Honek benetan erakusten du gizakien kriptokromoek magnetikoki sentikorrak direla, hau
da, eremu magnetikoak detektatzen dituztela.
Kriptokromo zelularen aurkikuntzak gizakiaren sentsu magnetikoarekiko interesa berriz piztu du, Robin Bakerrek
(biologoa) 40 urte lehenago aurreikusi zuen sentsu bat.
Hau ez da hegaldia zientifikoki itsu egindako proba bat. Esperimentu bat da jakiteko ea haurrek norabide-sentsua duten.
Begiak estalita eta belarrietako babesleak jantzita, probako subjektua aulkia berezi batean
biraka da, norabide zein den jada ez dakion arte.
Aulkia gelditzen da eta probako subjektuak asmatzen du ea ekialdera, mendebaldera,
iparraldera edo hegoaldera begira dagoen.
Ustea ordenagailu txiki batean erregistratuta dago.
Haurriek norabide-sentsurik ez balute, haien asmakizunak ausazkoak izango lirateke. Baina ez dira.
Hamar edo hamaika urteko haurrek nahiko ondo asmatu dezakete.
Dirudienez, norabide-sentsu benetakoa dute. Eta dirudienez, sentsu magnetikoa da.
Zientzialariek subjektuen buruetan iman bat itsasten dutenean, nabarmen oztopatzen dute haien norabide-sentsazioa.
Ulermenari dagokionez, aurrerapauso izugarria da.
Eta, noski, galdera mota guztietakoak sortzen ditu, hala nola gizakiok benetan Lurraren eremu magnetikoa
erabiliz nabiga dezakegun, eta gaur egun hala egiten ez badugu, agian milaka urte lehenago egiten zuten?
Jakina, honek ere zalantza sortzen du ea giza gorputzean eremu magnetikoak benetan hautemateko prozesu bat egon daitekeen,
eta horrek zirkadiano erritmoen etenaldia eragiten duen.
Hori azaltzen luke osasun eta eremu magnetikoen gaineko epidemiologia-ikerketa askotan hainbeste
ikusten ditugun osasun-efektu negatibo guztiak.
Gizakiok eremu magnetikoak hautemateko gaitasuna badugu, erleek, hegaztiek eta tximeleteek duten gaitasun bera
badugu, horrek esan nahi al du guk ere, haiek bezala, gizakiak sortutako maiztasunen aurrean ahulagoak garela?
Gure ingurunean gertatzen diren aldaketek guri ere modu berean eragingo digute, nola eragiten dioten ingurune horri?
Nola deskribatuko zenuke elektrosentsibilitatea?
Elektrosentsibilitatea da jendeak erreakzionatzen hasten denean, haien gorputzek eremu
elektromagnetikoen aurrean erreakzionatzen dutenean.
Orokorrean, erreakzionatzen dituzten eremu elektromagnetikoak hari gabekoak dira.
Beraz, haririk gabeko komunikazioa da: Wi-Fi, kable gabeko telefonoak, DECT telefonoak,
telefono mugikorrak eta telefono mugikorraren antenak.
Denek bidaltzen dituzte gure gorputzek inoiz bizi izan ez dituzten seinaleak.
Eta jendea eragiten hasten denean – niri eragiten hasi zitzaidanean – normalean burua da lehenengo
eragiten duena – buruko mina sentitzen hasten zara.
Ez dut buruko mina esan nahi, izan ere, buruan duzun mina da, eta ezin da inoiz izan dituzun buruko min guztiekin alderatu.
Pertsona gehienek kardiako arritmia, insomnioa, buruko minak, ikusmen-nahasmenduak, zorabioak, sentsorial nahasmendu mota
desberdinak edo neurosiak bezalako sintomak salatzen dituzte.
Haiek beren gorputzetan sentsazio bitxiak izaten dituztela deskribatzen dute.
Egiaz, endokrino-sistema eta tiroidearen funtzioan ere eragin dezake. Zerrenda benetan amaigabea da.
Nire kasu berezian, eta ez da denontzat berdin, ingurunetik irten ezean sabelean oso mina handia sentitzen hasten naiz – eta horrek
esan nahi du berandu dela, barne-odoljarioa izaten ari naiz.
Uste dut sintomak hain anitzak direla eta jendeak egiten dituen loturak oso zailak direla onartzeko gai horretako
ezagutzarik ez baduzu, eta mediku gehienek ez dute halakorik.
Eta hori ez da haien errua. Ez gaituzte prestatu egoera hau identifikatzeko.
Oso berria da, eta gure ulermena oraindik oso inmaduroa da fase honetan – egoera hau argitzeko eta
erabat ulertzeko lehen urratsak ematen ari direlarik.
Elektrosentsibilitateaz sufritzen duten jende askoren antzera, Brianek bere
etxebizitzan aldaketa erradikala egin behar izan ditu.
Bi gela hauek metalezko paper fin batez erabat estalita zeuden.
Beraz, gela hau eta logela Faraday-kaiak dira.
Eta benetan elektromagnetismo-eremuak edo mikrouhinak neurtzen badituzu – eta gailu honek mikrouhinak soinu-seinale
bihurtzen ditu soilik – ikusiko duzu han dagoen antena, milia erdi ingurura dagoena, ez didala inolako arazorik sortzen.
Gela babesteko, leihoetako beira metalez estalita jarri nuen – horri esker eremu
elektromagnetiko gehienak ezabatzea lortzen dut.
organismo baten elektromagnetismo-eremuak detektatu eta horiei erantzuteko gaitasuna ematen dioten alderdiak – esan
liteke hitz hauek testuinguru desberdinetan erabiltzen direla.
Eta "elektrosentsible" gisa banatzen baduzu, esan liteke benetan bizitzari berari emandako erantzun bat dela.
Adibidez, organismo bat aztertzen dugunean bizitza dagoen jakiteko, benetan elektrizitatearen presentzia bilatzen
ari gara – adibidez, elektrokardiogramarekin (bihotz-jarduera), ECGarekin, eta elektroentzefalogramarekin, EEGarekin.
Hemen ikertzen ari garena da helburu-organo hauetatik, hau da, garunetik eta bihotzetik, datorren elektrizitatearen presentzia.
Eta hori ikusten dugunean, bizitza dagoela adierazten duen seinale bat da.
Zentsu batean, eremu elektromagnetikoak bizitzaren beraren parte dira zelula-mailan. Esan
liteke bizitza guztia elektrosentsitiboa dela.
Elektrosentsibilitatea benetan existitzen dela jendeari konbentzitzeko desesperatuta, Brianek eta
beste hainbat kaltetuk Essex Unibertsitateko esperimentu aitzindari batean izena eman zuten.
Elaine Foxen zuzendaritzapean egindako esperimentua, tamalez, gai horri buruzko azken lana izan zen.
Babestutako gela batera joan behar duzu.
Han denbora nahiko labur batez egoten zara, eta mastak 10 minutuz piztuta egoten da, 10 minutuz itzalita, eta berriro 10 minutuz
piztuta – eta orduan ikus dezakezu ohartzen zaren ala ez.
Eta gelara sartu nintzen eta esan nien ezin izango nuela esan masta piztuta zegoen ala itzalita.
Zergatik da hori? Erantzuteko duten ulermena okerra delako.
Jende gehienarentzat ez da horrela: mastua piztu eta «Ai, hori sentitzen dut» esaten dutenik.
Eta gero mastrea jaitsi egiten dute eta pertsonak dio: "Ah, orain berriro ondo sentitzen naiz." Hala ez da funtzionatzen.
Alergia paditzen dut, eta halako zelai batean sartzen naizenean, efektuak nabaritzeko denbora behar izaten dut.
Baina denbora luze behar izaten da sentitzeari utzi arte, eraginik gabe egon arte.
Lasto-zelaitik urrun eraman nazakete, baina 24 ordura ere zerbait sentituko dut.
Elektrosentsibilitatea gehienetan jendean gutxi gorabehera honela agertzen da.
Taldearen esperimentua antolatzeko moduak ia ezinezkoa bihurtzen zuen Brianek eta beste boluntarioek
elektrosentsibilitateaz sufritzen ari zirela frogatzea.
Gutxi axola zuela zirudien, taldeak azaldu ezin moduan edozein berrikuspen baztertzea erabaki baitzuen.
Alde batetik, dirudienez, jendeak gauza desberdinei sentikortasunez erreakzionatzen die.
3G mugikorreko telefonoekiko, adibidez GSM mugikorreko telefonoekiko, sentikorra naiz. Modulazioak nola
funtzionatzen duen aldetik desberdintasunak daude.
Ez dakit ea sentikorrak direla esaten dutenean zuzen dauden, baina kasu bat baduzu, zentzuzkoa da zure
ikerketako parte-hartzaileak zehazki erreakzionatzen dutela dioten seinale horri esposatzea.
Adibidez, Wi-Firi beti sentikorra den baina telefono mugikorrei ez den pertsona bat badago, hobe da
ziurtatzea jasaten duena Wi-Fi dela eta ez telefono mugikorrak.
Azken finean, frogatu nahi duzu haiek aldarrikatzen dutena betetzen dutela.
Eta hemen ez zen halako bereizketa motarik egin.
Errealitatean, zerbaitekiko elektro-sentsibilitatea aldarrikatzen bazenu, jokoan sartuta zinen.
Uste nuen oso garrantzitsua zela arrazoietako bat elektrosentsibilitateaz
sufritzen zuten pertsonei laguntzen nengoelako.
Eta hilabete batzuk lehenago, egia esan, elektrosentsiblea zela uste zuen emakume bat bisitatu nuen, eta han nengoen
soilik laguntzen saiatzeko; elektrosentsibilitatea zer den eta bere arazoa zer eragiten zuen azaltzeko.
Laburbilduz, argi geratu zen emakume honek arazo bat zuela, baina ez zela
elektrosentsiboa. Zalantzarik gabe, ez zen elektrosentsiboa.
Baina gure elkarrizketan ohartu nintzen Essexeko ikerketetan izena eman zuela, elektrosentsiblea ote zen jakiteko.
Nire bihotzak ia gelditu egin zen. Hona hemen elektrosentsibilitatea ez duen norbait, eta
pertsona honek Essex Unibertsitatean matrikulatu da.
Eta Essexek esaten dit ez dutela inolako proba-prozedurarik!
Benetan aurkitu zutena – eta hori saiakeraren testuaren beraren arabera dago – nire hitzetan laburbilduko dut.
Esaten du, espero duten erantzun-maila kontuan hartuta, beren ikerketan efektu estatistikoki esanguratsu bat
erakusteko 132 parte-hartzaile inguru beharko lituzketela.
Biztanleriaren hainbeste pertsona kontuan hartuta, ikerketa-azterketetarako datu asko beharko lituzkete talde hau
bestea baino argi eta garbi sentikorragoa dela ondorioztatzeko.
44 pertsona lortu zituzten. Horrek esan nahi zuen, hasieratik bertatik, espero zuten datuen
herenera bakarrik iristeko aukera zutela, ezer jakiteko.
Emaitza izan zen arrisku estatistikoki esanguratsu bat identifikatu zutela, estatistiketatik bestela ere nabarmena zena.
Sentikorrak zirela esan zuten pertsona guztientzat, hau ere nabarmena izan zen, %90 inguruko esanguratasunarekin.
Beraz, artikulu zientifiko batek zerbait estatistikoki esanguratsutzat hartzeko muga %95ekoa da.
Ziurtasun-maila hau lortzen ez bada, ez da estatistika-gertaera gisa hartzen. Ausazko
gertakaria, zortea edo beste zerbait izan daiteke.
Arriskuak handituko zela %90eko ziurtasunarekin uste zuten, eta, jakina, estatistikoki esanguratsua den
ekitaldi gisa hartzeko magiazko mugaraino ez da iristen.
Eta horrela baztertu zuten, "Honek erakusten du jendea ez dela sentikorra" esanez. Baina hori batere ez zen puntua.
Masta etengabeko esposizioak probako hainbat subjektutan bere arrastoa utzi zuen.
Batzuek hain gaixotu ziren ezen esperimentutik atzera egin behar izan zuten.
Brianek esperimentuaren ondorioak sentitzen jarraitu zuen Essex utzi zuenetik asko igaro ondoren ere.
Nire lehen kolonoskopia zazpi urte lehenago egin nuen, bigarrena lau urte lehenago, eta hirugarrena ia urtebete lehenago.
Nirekin dena ondo dago. Nirekin dena ondo dago. Bai, asmatu duzu: heste-minbizia dut.
Beraz, lehenengo odoljarioa izan nuenetik nire hestea kendu zuten arte, zehazki zazpi urte izan ziren.
Medikuari galdetu nionean zenbat denbora behar duen minbizi honek garatzeko, erantzun zidan: "Zazpi urte."
Beraz, praktikan Essexen egon nintzen denbora osoa jarrai dezakezu, eta horren aurretik odol-jario
bat izan nuen, heste-minbizia eragin zuen odoljarioa.
Nola liteke halako porrot egindako esperimentu bat hain "autoritatezko ikerketa" gisa aurkeztea?
Zergatik egingo lituzke hain esperientziadun talde batek bere lanetan hain oinarrizko eta nabariak diren akats horiek?
Finantzaketa eman zutenekin zerikusirik izan al zezakeen?
Essex esperimentua MTHR-ek finantzatutako esperimentu-sorta baten barruan dago.
Enpresa hau telefono mugikorraren industriak berak kudeatu eta finantzatzen du.
MTHR zer den eta nola finantzatzen den esan al diezadakezu?
Bai, MTHR programa Erresuma Batuko gobernuak eta telefono mugikorraren industriak batera finantzaketa jasotzen du,
eta telefono mugikorraren teknologiaren osasunerako kaltegarriak izan daitezkeen ondorio posibleak ikertzeko balio du.
Gai nagusia, zientzia-ikerketak finantzatzen dituena, gai sentikorra da.
Ni bezalako zientzialari asko ezagutzen ditut, ikerketa berri bat irakurtzeko jasotzen dutenean, lehenik atzeko
azala begiratzen dutenak, finantzaketa nor eman duen jakiteko.
Uste al duzu telefono mugikorraren industriaren finantzaketarekin interes gatazka egon
daitekeela kaltegarri diren ondorioen ikerketan?
Noski, interes gatazka potentzialak daude, eta horregatik halako ikerketa-programa bat arduraz kudeatu behar da.
Telekominikazioen industriarekin zabalki lan egin dut, hemen ordezkari gisa komunikazio-lanak antolatzen
ditudalako, eta, beraz, aspalditik ari naiz haiekin hitz egiten.
Uste dut objektiboak izan nahi dituztela, baina irabaziak dira nagusiki bultzatzen dituena, batez ere merkatu-kuota lortzeko
lehian ari diren merkatu batean; beraz, ikerketak finantzatu ditzakete, baina farmazeutika industriarekin oso antzekoak dira.
Argi dago jada beren alde dauden pertsonak kontratatzen dituztela.
Zientzialariak ez dira pop izar; ez dute diru asko irabazten.
Etxeak finantzatu behar dituzte, familiak zaindu behar dituzte.
Nork leporatuko lieke okerreko ondorioetara iristen badira?
Ez duzu beste lanik aurkituko, gutxienez ez han.
Presio psikologikoak daude, benetako presiorik gabe ere, eta banakako kasuetan egon daitezkeenak edo ez egon daitezkeenak.
Baina haiei diruz laguntzen dien erakundeari egokitzeko eta atsegin emateko presio
psikologikoak, zalantzarik gabe, paper bat betetzen du.
Betebehartuta sentitzen zara?
Bai, behartuta sentitzen zara. Behartuta sentitzen zara.
Badira benetan sendoak diren estatistikak, eta horiek erakusten dute elektromagnetismo-eremuetako efektuen inguruko ikerketak
hornidura-enpresek finantzatzen dituztela, hau da, elektrizitate-industria,
irrati-industria edo telefono mugikorraren industria.
Ikerketa hauek nabarmen negatiboak izateko joera dute.
Unibertsitateetan eta antzekoetan diru-laguntza independentez finantzatutako ikerketak, bestalde, ez dira izaten.
Ikerketa eremu erronka bat da.
Ez da erraza halako ikerketak egitea, eta gizakiak subjektu dituzten ikerketen mugak direla-eta,
inoiz ez da egongo ikerketa-ingurune perfekturik.
Mugak beti egongo dira.
Gaixotasun benetakoa al da hau? Bai, noski, hala da.
Une honetan, Osasunaren Mundu Erakundeak dioenez, hau benetakoa dela eta sintomak larriak eta desgaitzaileak izan daitezkeela.
Elektrohipersentsibilitateari dagozkion datuak %2–3 ingurukoak dira.
Hauek dira egoera honek bizitza larriki kaltetzen dieten pertsonak.
Baina lehenago aipatu nuen bezala, ehuneko ehunean pertsonak zelula-mailan erantzuten diote.
Honek esan nahi du osasun-sistemaren ondorioak potentzialki izugarriak izan daitezkeela, hau
nahikoa serio hartzen ez bada edo aitortzen ez bada.
Eta elektrosentsibilitate arina edo ertaina duten pertsonen kopurua, ziurrenik,
aurretik uste genuena baino askoz handiagoa da.
Munduko Osasun Erakundeak elektrosentsibilitatea aitortzen badu ere, Suedia da eraginduei laguntzen dien bakarra. Une honetan,
bertako biztanleriaren %2,5–3k tratamendua jasotzen ari dira.
Zer esan nahi du horrek guretzat?
Telefono estandarraren eta telefono mugikor berezi baten arteko konexio esperimental baten
kassetako grabazio bati egiten dio erreferentzia.
Disko-tonu bat – eta hori benetan lorpen handia da!
Izan ere, elkarrizketa bat transmititzea gauza bat da, baina informazio digital zehatza
transmititzea guztiz bestelako gauza bat da.
Orain Chelmsfordeko (Essex, Ingalaterra) ikerketa-institutuarekin zuzeneko linea dugu, teknologia hau perfektutzat garatu duena.
Liz Charnock beste muturrean egon beharko luke.
1980ko hamarkadan telefono mugikorrak agertu zirenean, antenen sarea beharrezkoa izan zen haientzat.
Ordutik, telekomunikazio enpresek mundu osoan 5 milioi baino gehiagoko antena-dorreak eraiki dituzte.
Mikrouhin-frekuentziekin airea betetzeaz harro daudenez, ez dute ikerketa bakar bat ere egin
osasunerako epe luzerako kalterik egon ez zedin ziurtatzeko.
Haiek eraiki zituzten, lehenik eta behin seguruak zirela ziurtatu gabe.
Eskerrik asko zure laguntzagatik.
Oso atsegin txarra da, ezta?
Bai, eta etengabe bertan dago; nabarmentzen dena da ez dela gelditzen.
Etengabe erradiazioa igortzen du – mastetatik dator – mastak ikusten badituzu, erradiazioaren eraginez zaude.
Egia esan, nahiz eta ez izan, oraindik ere distantzia honetan horren eraginez zaude, hormigoizko hormak eta
bestelako gauzak zeharkatuz pasatzen baita. Apur bat ahuldu egiten da, baina oso apur bat besterik ez.
Mastotik 200 eta 300 metroko distantzian, etengabe haren eraginez zaude.
Entzun dezakezunean, dena aldatzen da. Bai. Eta ikusi ahal bazenu?
Egunero smoga ikustea bezalakoa litzateke.
Gizakiak sortutako maiztasunen ke-laino batek etengabe inguratuta gaudela eta haien segurtasuna egiaztatu gabe, harritzekoa
al da giza gorputzak horri erreakzionatzen hasi izana?
Hamar urte inguru ziren. 30 urte inguru nituen.
Orain arte ez dago nire familian bularreko minbizi kasurik. Bizitza-ohitura oso osasuntsua izan nuen.
Urte askotan telefono-zutoin baten ondoan bizi izan nintzen, garai hartan zazpi urte.
Nire etxetik 100 metrora zutik zegoen.
Urte askotan sintoma batzuk izan nituen mastarekin loturarik gabe, garai hartan elektrosentsibilitateari buruz ezer ez nekielako.
Buztana nuen, lo arazoak nituen, buruko minak nituen, buruan mina zorrotzak nituen, eta maiz medikuarengana joaten nintzen.
Esan zidaten estresa edo birusa zela. Eta, bat-batean, bularreko minbizia diagnostikatu
zidaten. Nire bizitzako kolpe handiena izan zen.
Lehenik, zorte txarra besterik ez nuela pentsatu nuen, nire errua zela. Gero tratamendua hasi zen.
Eta ospitalean bertan zenbait auzokideekin topo egin nuen – herri oso txiki batean bizi nintzen.
Eta auzokide hauekin ere ezagutu nintzen, emakume gazteak – ni nintzen gazteena, hogeita hamar urte inguru
nituela, besteak berriz berrogeita hamar inguru edo berrogeita hamar hasieran zeuden.
Guk bostak han geunden, sei hilabeteko epean aldi berean, bularreko minbiziaren diagnostiko bera jasota.
Gure herrian 18 etxe besterik ez zeuden, telefono mugikorraren antenaren inguruan kokatuta.
Beraz, Eileenek inkesta bat abiaraztea erabaki zuen, beste batzuk ere gaixotasun bat-batekoak pairatzen ari ote ziren ikusteko.
Emaitzak izutu gintuen. Jende askok urteetan zehar nik sufritu nituen sintoma berberak salatu zituen. Buruko minak, zorabioak.
Baina herrian beste emakume gazte batzuk ere baziren, ugalkortasun arazoak eta lepo-uteroko lesio prekankerosoak zituztenak
– edo bularreko minbiziaren tumoreak zituen emakume bat.
Eta eremuan beste motatako minbiziak ere baziren.
51 urte besterik ez zituen auzokide batek motor-neuronetako gaixotasuna garatu zuen eta, tamalez,
hil egin zen. Egia esan: gaixotasun izugarri bat.
Etxe hauetatik 77 pertsona eragin zituen.
Bai, urteetan zehar efektu biologikoak jasan dituztenen %70 inguru – lo arazoak, azaleko
erupzioak, bularreko tumoreak edo minbizia.
Bai, herri honetako jendearengan eragin handia izan zuen.
Uste dut arazo global erraldoi bat dela.
Ordutik jakin dugu mugikor-telefonoko antena baten inguruan minbizi-kasuen multzo bakarra ez garela.
Piloen ondoan minbizi-multzo asko daude.
Gunean zientzialari batekin lan egin genuen, eta bertan beste eremu batzuetan denbora luzez
zutik egon ziren beste mastak aztertu genituen.
Eta beste inkesta batzuk egin genituen eta minbiziaren intzidentzia handia ere aurkitu genuen.
Hainbeste telefono mugikor eta antena daudenez, eta telefono mugikorreko industria trilioi batzuetako balioa duenez, espero
beharko litzateke orain jada agintari zorrotza bat sortuta egotea, telekomunikazioen industria
alde seguruan funtzionatzen duela ziurtatuko duena.
Pertsona bat, populazioa babesten duten muga zorrotzak ezartzen dituena – gure esposizioa guztiz segurua dela bermatzen duena.
Zoritxarrez, hori guztia ez dago. Guk daukaguna ICNIRP da.
ICNIRP duela 20 urte inguru sortu zuten Europan erradiazio ez-ionizagarria ikertzeko.
Ez-ionizagarri erradiazioaren aurkako Babeserako Nazioarteko Batzordea da, eta bere eginkizuna da argitaratutako
literatura guztia berrikusi eta, funtsean, laburbiltzea:
Hori da zientziak behin betiko esaten duena.
Bozka eginez ezin zara sartuko. Hautatutako pertsonen artean bazaude, gonbidatuta zaude bat egiteko.
Beraz, beti industria da erabakitzen duena, izan ere, han daude sustraiak.
Ados. Beraz, haiek ezarritako erreferentzia-marka bat dugu, Europako herrialde gehienek onartu dutena, eta Europako
Batzordeak berak, adituen batzordea barne, gomendatzen duena.
Hala ere, gida hauek eraikuntza-metodoetan oinarrituta daude, eta metodo horiek maiztasun handiko
erradiazioarekin kausa-efektu erlazioa dutela dakigu.
Gaur egun maiztasun horretan inguratzen gaituen energiaren inguruan – hala nola telefono mugikorren, mugikorraren antenen
eta hari gabeko telefonoen erradiazioa, beste modu batean esanda, egunero erabiltzen ditugun komunikazio-gailu
guztien erradiazioa – dagoen egoera bakarra mikrouhin-labeetatik ezagutzen dugunarekin berdina da.
Nahikoa energia erabiliz eta nahikoa eremu txikian kontzentratuz gero, ehuna berotzen dugu, eta, ondoren, ur
kopuru jakin bat duten gauza guztiak berotzen ditugu.
Gaur egungo gidalerroek ez dute inolako zerikusirik osasun-kalte kronikoekin edo minbiziarekin. Ez bat ere, bakar bat ere ez.
Denak bero-efektuak edo berehalako efektuak sortzeko diseinatuak daude, hala nola azalaren
zirrarra edo bekain-txirbilak edo antzeko zerbait.
Inork ezin du osasunerako epe luzerako kalterik zehaztu.
Beraz, 40 urtetik beherakoetan garrantzirik gabea, zentzurik gabea dela uste duzu...
Hutsa da. Ez dago epe luzerako osasun-kalteen aurka babesteko asmorik.
ICNIRP da... ba, ICNIRP guztiz garrantzirik gabekoa da.
Adibidez: eskolan inork abiadura-muga gainditu ez dezan ziurtatu nahi baduzu, ezarri abiadura-muga orduko 10.000 kilometrokoa.
Horrela, denek horri eutsiko diote eta inork ez du gehiegi azkar gidatuko.
999 km/h-ko abiaduran eskolaren ondotik pasatu zaitezke eta oraindik ere "muga" bete dezakezu.
Aholku-batzordeak ez du une honetan herritarren babesarekin lotutako ebidentziak berrikusteko ardurarik.
Beraz, ICNIRP soilik existitzen da %100eko egia bermatzeko, eta %100eko egia ez den edozer bere ardura ez da.
Hori da. Horri buruz hitz egingo dute, eskuragarri dagoena, eskuragarri ez dagoena eta
oraindik jakin beharrekoa laburbilduko dute.
Eta horixe zen. Hori horrela utzi zuten. Ez dago gomendiorik – ezer ere, beren erantzukizun gisa ikusten ez dutelako.
Ia herrialde guztiek ICNIRPren gidalerroetan oinarrituta ezartzen dituzte
irrati-teknologiarako publikoari zuzendutako esposizio-mugak.
ICNIRPren jarraibideek ez dute zerikusirik irrati-teknologiaren esposizioak eragindako epe luzerako osasun-kalteekin.
Etorri, deia egiteko saiatuko naiz.
Norbaiti deitzeko saiatu zarenean, ia etengabe gertatzen da maiztasun handiko transmisioa bi norabideetan hasten denean.
Ados, probatu dezagun. Ai, wow!
Konektatzen den bezain pronto; dei-modua da hori, telefono mugikorrak egiten duena.
Hauek nire telefono mugikorretik oinarrizko estaziora doazen eta handik transmititzen diren uhinak al dira?
Hori da, oinarrizkoan, zure mugikorrak beti egiten duena seinalea duzunean eta mugikorra erabiltzen ari zarenean.
Izugarria.
Eta zure telefono mugikorrak, egiaz, hau etengabe zure burura transmititzen du, base-estaziora
konektatzen zarenean eta telefonoa erabiltzen duzunean.
Telefono mugikorrak
Zaila da gure bizitzetara mugikorrek bezain azkar sartu den teknologia-pieza bat irudikatzea.
Duela hogeita bost urte, trikimailu huts bat besterik ez zela jotzen zen.
Gaur egun, gure artean 4.000 milioik bat dauka.
Batez beste, haurrek beren lehen telefono mugikorra 8 urte dituztenean dute.
Mugikorreko telefonoek oinarrizko estazioko mikrouhin-frekuentziak transmititu eta jasotzean funtzionatzen dute.
Mugikor bat belarrietara hurbiltzen duzunean, zure garuna ezinbestean uhin horiei esposatuta geratzen da.
Ba al du garunak erreakzionatzen eragin honi?
Estatu Batuetako ikerketa berri batek erakusten du hori zalantzarik gabe egia dela.
Dr. Nora Volkowek ikerketa hau egin zuen.
Dr. Volkowek eta bere taldeak 47 pertsona osasuntsu aztertu zituzten urtebetez.
Parte-hartzaileek telefono mugikorrak zituzten eskuineko eta ezkerreko belarrietan.
Horietako bat martxan zegoen baina isildua, bestea itzalita zegoen.
Dr. Volkowek garun-irudigintza ekipamendua erabili zuen esposizioan garunak zenbat glukosa erabiliko zuen jakiteko.
Oso adierazle sentikorra da garun-jardueran estimulatzaile batek –kasu honetan, telefono mugikor
batek– eragindako aldaketak dauden ala ez jakiteko.
Garuna estimulatzen denean, glukosa kontsumitzen du, auto batek erregaia kontsumitzen duen bezala.
Telefono mugikor baten eraginean 15 minutuz egoteak garunean glukosa-kontsumoaren igoera bat eragiten du,
eta horrek adierazten du garuna telefono mugikorraren irrati-maiztasunek aktibatu dutela.
Garunaren eskuineko aldea, antenari oso gertu zegoena, mugikorra itzalita zegoenean baino
metabolismo-jardueraren igoerarik handiena erakutsi zuen.
Gaur egungo telefono mugikorreko teknologiek igorritako irrati-maiztasunak oso ahulak badira ere,
giza garuna aktibatzeko eta eragina izateko gai dira.
Telefono mugikorra isil moduan erabiltzean, Dr. Volkow-en esperimentuak erakutsi zuen giza garunak
telefono mugikorraren mikrouhin-eremu elektromagnetikoekiko erantzun metaboliko bat erakusten duela.
Muga legalaren mailatik askoz beherago dagoen mailan gertatzen den erreakzio metabolikoa.
Askok ezinezkoa dela diotena.
Eta Dr. Volkowek erregistratutako erreakzioa kezka handiago baten bigarren mailakoa da:
Mikrouhin-izpi hauek garunak benetan nola xurgatzen dituen. Hori SAR balioa izenez ezagutu zen.
SAR-ek xurgapen-tasa espezifikoa adierazten du.
Eta hori da denbora eta bolumen jakin batean giza gorputzak irrati-uhinak zenbat xurgatzen dituen neurtzeko balioa.
Erradio-transmisore batek giza gorputzean duen berotze-efektuaren neurria da.
SAR honela neurtzen da. Buru artifizial bat erabiltzen da.
Gizakiaren garuna ordezkatzea suposatzen duen glukosa-nahasketa batez beteta dago.
Proba-gailuak neurtzen du modelearen burmuineko hezurretatik sartzen den mikrouhin-erradiazioaren kopurua.
SAR balioa ondoren kalkulatzen da xurgatutako energia-kopuruaren arabera.
EB-rako, ehunen 10 g-ko batez besteko pisuari dagokionez, muga 2 watt da kilogramo bakoitzeko.
AEBetarako, ehun ertaineko 1 g-eko masan 1,6 W/kg da.
AEBek EBko muga gorena baino zorrotzagoa dute, baina beste herrialde batzuek, hala nola Australiak
eta Zeelanda Berriak, EBko mugak erabiltzen dituzte.
Merkatuetako telefono mugikor ezagunenetako batzuek hainbeste mikrouhin-erradiazio igortzen
dute, ezen haien SAR balioa muga gorenean baitago.
Kranioaren milimetro bakoitzak garuna mikrouhin-erradiazioaren aurka babesten laguntzen du eta,
horrela, telefono mugikorraren SAR balioa murrizten du.
Haurrak beren lehen telefono mugikorra batez beste 8 urte dituztenean jasotzen dute.
8 urteko baten buru-hezurra heldu batenarena baino nabarmen meheagoa da.
Norbaitek espero luke telefono mugikorrak haur baten buruko hezur-lodiarekin baliokidea den
lodiera duen hezur-lodi batekin probatuak izatea.
SAM burua forma ertaineko gizaki-buruko hezur handi bat da.
Gizakietatik hartutako 10.000 buruko neurketen batez bestekoa erabili zen SAM phantom buru hau sortzeko, eta
honek gizakiaren batez besteko buru-hezurra ordezkatzen du.
Jakina, heldu ertain baten burua zortzi urteko haur baten buruaren aldean askoz handiagoa da.
Baina SAM phantom burua fabrikatzen duen enpresari galdetu genionean, errealitatea are okerragoa zela aurkitu genuen.
SAM proba-eredua ez da soilik 10.000 pertsonen batezbestekoa, baizik eta AEBetako Armadako 10.000 soldaduren batezbestekoa.
Eta AEBetako Armadako pertsonek, zalantzarik gabe, batez besteko zortzi urteko haur baten
buruak baino handiagoak eta lodiagoak dituzte.
Beraz, oso litekeena da, telefono mugikorrak zortzi urteko baten buru-hezurrean probatuko balira, gehienek huts egingo luketela.
Nor ezartzen ditu jarraibideak?
Hauek ICNIRP izeneko batzordeko pertsonak dira.
Telefono mugikorretan lan egiten duten pertsonak bioingeniariak dira.
Ez dute inolako ideiarik zelula bizidun baten barruan zer gertatzen den, baina haren inguruan hitz egiten dute modu handiz.
Uste dute organismo bizidun baten ongizatea eragin dezakeen gauza bakarra ehuna berotzeko
nahikoa indartsu den ala ez den galdera dela.
Baina hori esatea bezalakoa da: "Arrautz bat irakin egiten dugunean gogorra bihurtuko dela dakigu."
Ez dakiten gauza da arrautza egosiko ez badute, oilo bihurtuko dela.
Ez dute inolako ideia ere nola gertatzen den. Baina hala ere, badakiten moduan hitz egiten dute.
2011n, Osasunaren Mundu Erakundeak mugikorretarako arrisku-sailkapena aldatu zuen, gizakientzat litekeena den
karsinogeno gisa berr sailkatuz, glioma garatzeko arrisku handiagoagatik, mugikorra
erabiltzearekin lotutako garuneko tumore mota delako.
Zer eragin zuen egoera honen aldaketa bat-batekoan?
Mugikorreko telefonoek osasunean izan ditzaketen ondorio potentzialei buruzko ikerketa ugari egin dira.
Batzuek eragin bat erakusten dute. Beste batzuek ez dute inolako eraginik erakusten.
Baina ikerketa erabakigarriena Lennart Hardellek egin zuen.
Inoiz egin den ikerketa-proiektu handiena eta barneratzaileena zuzendu du.
Bere lana mundu osoko beste batzuen lanekin uztartu zuen.
1990eko hamarkadaren hasieratik mundu osoko 2.000 pertsona baino gehiagoren telefono-ohiturak aztertu dituzte.
Astrozitoma eta nerbio akustikoen tumoreak bezalako tumoreak dituzten pertsonak, belarriarekiko duten
hurbiltasunagatik telefono mugikorraren erabilerarekin gehien lotutako garun-tumoreak.
Emaitzak harrigarriak dira. Ondorioztatu zuten telefono mugikorren erabilerak benetan garuneko tumoreen arriskua handitzen duela.
Eta, gainera, aurkitu zuten zergatik aurreko ikerketek ez zuten inolako eraginik erakutsi.
Uste dut minbizi-eragilea dela frogatzeko ebidentzia gehiago dagoela, ez soilik
minbizi-eragile izan daitekeenaren inguruko susmoa baino.
Baina uste dut nolabait ulertzen dudala, etorriko diren minbizi gehienak oraindik ez daudelako.
Jendeak ez ditu telefono mugikorrak nahikoa denbora erabili benetako ondorioak agerian geratzeko.
Beste karzinogeno batzuekin bezala, esposizioaren ondorioz eragina ikusteko gutxienez hamar urte behar dira.
Mugikorreko telefonoen hedapena 1990eko hamarkadaren amaieran hasi zenez, ez da harritzekoa oraindik eraginak ikusten
hasi besterik ez garela. Eta hori orain bertan gertatzen ari da.
Beraz, zer egiten ari da telekomunikazioen industria bere erabiltzaileak garuneko tumoreetatik babesteko?
Segurtasun eskuliburuei begirada bat emateak iradokitzen du beren babesaz gehiago kezkatuta daudela.
Gailu haririk gabeko honen ereduak irrati-uhinen esposizioari dagokionez lege-eskakizunak betetzen ditu.
Atal honetan deskribatutako moduan erabiltzen denean, lege-jarraibideak betetzen ditu.
Eutsi BlackBerry gailua zure gorputzetik gutxienez 2,5 cm-ra, haurdun dauden emakumeen sabela eta
nerabeen gorputza barne! Laburbildu dei-denborak!
Ia telefono mugikor guztien atzealdean, gorputzetik zenbat urrun eduki behar den azaltzen duten argibideak daude.
Kasuen gehienetan guztiz ez-praktikoak diren argibideak.
Eta zer gertatzen da telekomunikazioen industriak eragindako kalteei buruzko ikerketak finantzatzen dituenean?
Eta ikerketa honek ondorioztatzen du eragina dagoela, eta telefono mugikorraren erabilerak minbiziaren garapenean papera duela.
Hala ere, ikerketa hau beren baitan gordetzeko joera dute.
EMFekin zer gordetzen ari garen ez dakigu, eraginak nagusiki epe luzekoak direlako, eta,
zuk diozun bezala, esposizio zabala dugulako.
Eta esposizio horiei zabalki men egitea.
Oraindik ez dugu guztiz ulertzen zer egiten ari garen.
Epidemiologiak argi erakusten du telefono mugikor bat erabiltzeak garuneko tumore bat garatzeko arriskua handitzen duela.
ICNIRPkoek ikusi behar dutena kausa eta ondorio argi bat da: nola gertatzen den, zein den
mekanismoa eta zehazki nola sortzen den minbizia.
Lurraren maiztasunekin hain ondo sintonizatuta dagoen eta bere eremu magnetikoarekiko hain sentikorra den
izaki batek gizakiak sortutako mikrouhin-uhinei naturalki erreakzionatuko liokeela dirudienez.
Baina urteetan zehar, telekomunikazioen industriak bere ekintzak defendatu ditu galdera bera eginez.
Nola eragiten du telefono mugikor batek minbizia?
Azken finean, galdera okerra egin zuten.
Nola eragozten dio telefono mugikor batek giza gorputzak minbizia sendatzeari?
Erantzuna da: melatonina.
Badakizu, melatonina hormona bat da, eta sinetsi ala ez, garunean ekoizten da.
Garuneko pineal guruinean ekoizten da eta bitaminekin alderatuta oso indartsuak diren
antioxidatzaile-propietateak ditu, adibidez:
Melatonina C bitaminaren bost aldiz indartsuagoa da eta E bitaminaren bi aldiz indartsuagoa.
Eta gauean bakarrik banatzen da.
Eta zehazki gauean behar dugu, orduan baitzatoz oheratzera eta gure garunak gorputzeko zelulak konpontzen baititu.
Eta orduan hasten da melatonina lanean.
Egunero, gure gorputzek ia erdi mila milioi zelula galtzen dituzte.
Eta gauean gertatzen da gure gorputzak zelula hauek zelulen mitosi izeneko prozesu baten bidez
ordezkatzen dituela, hau da, zelulen banaketa.
Zer egiten duen: hain deitutako erradikal libreak harrapatzen ditu.
Radikal libre hauek, egiaz, energia ekoizteko prozesuan geratzen diren elektroi sobera dira,
eta gure burua berreraikitzeko behar ditugunak.
Gauero, gure gorputzak berregiten direnean, milioika erradikal libreko zelula sortzen dira
zelulen mitosiaren bigarren mailako produktutzat.
Radikal libreko zelula hauek osasuntsu dauden zelulak erasotzen dituzte.
Oro har onartzen da erradikal libreko zelulak minbizi gehienen kausa edo faktore nagusia direla.
Gure gorputzaren erradikal libre hauei aurre egiteko defentsa garrantzitsuena bere antioxidatzaile indartsuena da: melatonina.
Odol-zirkulaziora sartzen da eta antioxidatzaile natural gisa eta minbiziaren aurkako agente natural gisa jarduten du.
Melatonina minbiziaren aurkako agente oso, oso indartsua da.
Onkostatiko agentetzat ezagutzen dena da, eta minbiziaren aurka babesten zaitu.
Gainera, zure lo-esnatzeko zikloa ere arautzen du, gau batean ondo lo egitea eta melatonina-dosi egokia jasotzea bermatuz.
Adinaren aurkako molekula bat da. Beste modu batera esanda, erradikal askeenak harrapatzen
ditu eta zure azala gazteago agertarazten du.
Melatonina da gorputzaren mirari-sendagaia, minbizia eragiten duten erradikal askeak harrapatzen dituena.
Urteetan zehar gure laborategian bildutako 12.000 ikerketa ditugu, eta hori parazetamolari buruz inoiz
argitaratu diren ikerketen kopurua baino gehiago da; parazetamola buruko minetarako ohiko sendagaia da.
Melatoninari buruzko interesa zientifikoa parazetamolari buruzkoa baino askoz handiagoa da.
Zein dira melatonina-sekretzioaren murrizketaren ondorioak?
Bai, ba, melatonina-mailak murriztuta badituzu, zure immunitate-sistema ahultzen da.
Lehenik eta behin, lo egiteko zailtasunak izaten dituzu, hau da, ezin duzu lo hartu edo,
lortzen baduzu ere, ezin zara berriro lo hartu.
Bihotzeko arazoak izan ditzakezu, melatoninak zure bihotza ere babesten duelako.
Eta gaixotasunekiko askoz sentikorragoa zara, zure immunitate-sistema ez baitago modu egokian funtzionatzen.
Hauek dira melatonina-maila murriztuta duzunean gertatzen diren gauza batzuk.
Eta, adibidez, bularreko minbizia duen emakume batek bere adineko emakume osasuntsu batekin alderatuta
melatonina kopuruaren hamarren bat besterik ez du.
Eta prostatako minbizia duten pertsonetan, izan beharko luketen melatonina kopuruaren erdia baino gutxiago dute.
Autismoa duten haurrek izan beharko lituzketen melatonina-mailen erdia baino gutxiago dute.
Gaueko txandan lan egiten duten langileen melatonina murriztuta dago, gauean lan egiten dutelako eta argiari esposizioa dutelako.
Gauetan ez dute melatonina ekoizten, eta horrek bularreko minbiziaren arriskua %50 handitzen duela jakina da.
Eta Minbiziaren Ikerketarako Nazioarteko Agentziak (IARC) pixkanaka gaueko txandan lan egitea litekeena den
karzinogeno gisa sailkatu du melatonina-murrizketa horregatik.
Orain hainbat ikerketek erakusten dute gaueko txandan lan egiten duten pertsonek edo itsuek minbizi-tasa desberdinak dituztela
biztanleria orokorraren batez bestekoarekin alderatuta.
Eta ikerketa gehienek babesten dute melatonin maila eza edo murriztuta egoteak osasunean eragin negatiboa duela.
Gorputzak gauean bakarrik birsortzen direnez, melatonina pineal guruinak argirik ez
dagoela hautematen duenean bakarrik ekoizten da.
Eta gertatzen dena da pineal guruina argiarekiko sentikorra dela.
Zure garunak begiak bidalitako seinaleak jasotzen eta erdiko puntuan gurutzatzen dituen lekuan kokatuta dago.
Suprachiastiko nukleo deitzen zaio.
Eta handik datozen konekzioek pineal guruinera zuzenean heltzen dira, argi dagoen ala ez jakinarazteko.
Argia dagoenean, aldi berean interferentzia sortzen da garunak gure zelulak konpontzeko bidali nahi dituen seinaleetan.
Beraz, ez du zentzurik garunak seinale hauek gure zelulei bidaltzeak, beren burua konpontzeko esateko,
hainbeste oztopo dagoenez ezin izango luketelako entzun.
Beraz, itxaroten du, garunak ilun arte itxaroten du.
Zein ikerketek erakutsi dute eremu elektrikoek, eremu magnetikoek edo irrati-uhinek eragina dutela melatonina ekoizpenean?
Bai, ba, Amerikako Battelle Institutua gai honi buruzko lan asko egiten ari da 1970eko hamarkadaren amaieratik.
Eta bere zientzialariak, Barry Wilson, Dick Stevens eta beste pertsona hauek horri buruz pentsatzen hasi ziren, argiak pizten
direnean garunak melatonina ekoiztea uzten duela dakigulako.
Beraz, pentsatu zuten agian gure garunek ezin dituztela bereiztu guk artifizialki sortzen ditugun eremu elektrikoak
eta egunean zehar denok badakigun argi naturala, izan ere, egunean zehar melatonina ekoizten ez dugulako.
Horretarako arrazoi biologiko oso onak daude.
Beraz, uste zuten eremu elektriko hauek melatonina ekoizpena murriztuko zutela, eta horrek minbizia
eragingo zuela, batez ere emakumeen bularreko minbizia, immunitate-babesik gabe geratuko zirenez.
Beraz, garunak irrati-uhinak argi-uhin gisa interpretatzen ditu?
Bai, ezin ditugu haien artean bereiz.
Ikusgai den argiak ere maiztasuna du.
Pinu-guruinak argi-maiztasunak eta gizakiak sortutako maiztasunak bereiz ezin dituela dioen
hipotesia ikerketa ugarik zalantzarik gabe frogatu du.
Zhungariako hamster (Phodopus sungorus) pineal guruinean 50 Hz-eko eta 16 2/3 Hz-eko eremu magnetiko
ahulen zuzenean depresio-efektuak melatonina sintesian
Egungo ikerketaren emaitzek erakusten dute maiztasun baxuko eremu magnetikoek isolatutako hamster pineal
guruinetan melatonina ekoizpena murrizteko gai direla.
... melatonina ekoizpena murriztu ...
… Eremu elektromagnetikoek Amerikako salpantzeetan odol-zirkulazioan dagoen
melatonina-edukiari argifasikoan eragindako efektuak …
Laburbilduz, EMF-k eragin zuen plasma-melatonina gizonezko Amerikako salpantzeetan, ...
EMFek haien migrazioan eragin dezakete...
… Uhin laburreko irrati-seinaleen esposizioak esne-behien salibako melatonina-kontzentrazioan eragin kronikorik ez duela.
Horrela, EMF-ek melatonina kontzentrazioan duen atzeratutako efektu akutua da ...
A 0.5 G, 60 Hz-ko eremu magnetiko batek pinealoziotoetan melatonina ekoizpena zapaltzen du.
… pinealoziatoetan noradrenalina eragindako melatonina-ekoizpenean batez besteko %46ko murrizketa. Emaitzek
hipotesia babesten dute: EM esposizioak pineal guruinean melatonina-supresioa eragin dezakeela zelula banatan eraginez.
melatonina-supresioari esposizioa
pineal guruinean ekoitzi daiteke,
zelula banakak eraginez.
EMF/EMR-ek melatonina murrizten du animalietan eta gizakietan Dr. Neil Cherry 2002ko irailaren 2a Hamazazpi ikerketek erakusten
dute ELF eta RF/MW esposizioak melatonina murrizten duela. Hamasei ikerketek gizakietan EMRarekin
lotutako melatonina-murrizketa esanguratsua antzeman dute.
Uste al duzu ebidentzia erabakigarririk dagoela eremu elektrikoek, eremu magnetikoek eta
irrati-uhinek melatonina ekoizpenean eragina dutela?
Ikerketa honek erakusten du kestralen melatonina-mailak esposizioarekin murrizten direla; irrati-mastaren ondoan
eraikinetan habiatu diren basazikoek seme-alaba gutxiago dituztela irrati-mastatik urrun dauden basazikoen habiekin
alderatuta; sasiek, erleek eta hainbat hegazti-espeziek, eta itsas ugaztunen gaineko
ikerketek, guztiak norabide berean adierazten dute.
Baina, orduan, pineal guruineko zelulen laborategiko ikerketak daude, eta horiek benetan melatoninaren sintesia egiten dute.
Magnetismo-eremuek zelula hauetan duten eragina aztertzen ari naiz.
Eta melatonina ebaluazioaren fase guztietan, eremu magnetikoek melatonina ekoizpenean eragozpenak eragiten dituztela frogatu da.
Beraz, ebidentzia argi dago melatonina ekoizpenaren alderdi guztietan eta eremu
magnetikoek melatonina ekoizpena inhibitzen dutela.
Ikerketak benetan bide honen alderdi guztiak estaltzen ditu.
Nahikoa erabakigarria dela esango al zenuke?
Bai, esango nuke hori erabakigarria dela.
Gure gorputzen harrigarriena da melatonina ekoiztuz erradikal libreak sortzea kontrajartzeko duten gaitasuna.
Gure baitan oreka zehatz bat, defentsa-sistema perfektu bat sortu dugu.
Gure gorputzek milioika urte behar izan dituzte teknika hau perfektutzat ekartzeko.
Gure garatu dugun ingurunean oinarrituta sortutako teknologia.
Baina ez al da gure ingurunea azken hamarkadetan aldatu, eta gainera exponentzialean?
Begi hutsez mundua berdina dirudien arren, zelula-mailan gure bizitzek inoiz jasan duten ingurumen-aldaketa handiena da.
Argi dago halako aldaketa erraldoi batek ezinbestean halako oreka delikatu bat nahasiko lukeela.
Eta gure gorputzak melatonina kopuru egokia ekoizten ez badu, ondorioek hilgarriak izan daitezke.
Munduko zientzialariek orain uste dute erradikal libreek gaixotasun ezagun guztien kausa edo
faktore eragile izan daitezkeela, ez bakarrik minbizia.
XX. mendearen hasieran, haurtzaroko leukemia mediku aldetik arraroa zen.
Ordutik, haurren artean leukemiaren gorakada bakarrik ikusi dugu.
Urtero ia bi ehuneko handitzen da.
Eta hau beste gaixotasun askori ere aplikatzen zaie: autismoa, garuneko tumoreak, minbizia.
1910eko hamarkadako minbizi-tasak, ziurrenik, gaurkoen erdia besterik ez ziren.
Beste gaixotasun asko ere lotuta daude eremu elektromagnetiko eta erradiazioekin, ez bakarrik
tentsio-lineetatik, baita irrati- eta mikrouhin-eremuetatik ere, ikerketen eta zientzia-azterketen arabera.
Azken 50 urteotan elektromagnetismo-erradiazio ozeano batean murgilduta egon gara. Gure inguruan nonahi dago.
Ikusezina, ezin dugu ikusi. Baina badakigu han dagoela.
Zure telefono mugikorra erabiltzen duzun bakoitzean, badakizu han dagoela.
Oso zaila da erlojua atzera bueltatzea. Ezin da.
Baina osasun-eragin horiez kontziente izan behar dugu, segurtasun-neurriak hartzeko aukera izan dezagun.
Hori nahi badugu, egin egin behar dugu.
Benetan kezkatzen nauzuna orain gertatzen ari diren gauzak dira (oharra: 2013an YouTubera igoa).
Agian ez genuen nahikoa arreta jarri.
Orain gertatzen ari den gauzetako bat autismoa da, edo deitu dezagun bere izen egokian: autismoaren espektroko nahasmendua.
Zientzian puntu batera iritsi garela uste al duzu, non halako gauzak probatzeko kontrol-talde ia bat ere ez dugun geratzen,
ia denek telefono mugikorra dutelako, ia denek Wi-Fi dutelako eta ia denek eremu elektromagnetikoen eraginpean daudelako?
Bai, denok iristen ari gara puntu batera non hainbeste pertsona mugikorretako eta Wi-Fi-ko eremu elektromagnetikoen eraginpean
dauden, ezen ezin dugun kontrol-talde bat izan, eraginpean dauden pertsonen osasunaren eta eraginpean
ez dauden pertsonen osasunaren arteko aldea ikusteko.
Analogia bat egiteko baimena badut:
Ohartu ginen erretzeak biriketako minbizia eragin dezakeela.
Hori zen, jende batzuek ez zutelako erretzen, eta kontrol-taldea osatu zuten.
Denek erretzaileak izan balira, inoiz ez genuke aurkituko erretzeak biriketako minbizia eragin dezakeela.
Eta denek biriketako minbiziagatik hilko lirateke, eta erretzearekin lotu gabe
gaixotasun nazional gisa aitortuko litzateke.
Telefono mugikorraren interferentziarekin gertatzen dena da esposatu ez diren
biztanleriaren atal horiek guztiak galtzen ditugula.
Mugikorik ez duten gutxi batzuk ere mugikorretako erradiazioz inguratuta daude; erosketak egitera
joaten direnean, trenian, nonahi joaten direnean!
Ez da bakarrik "ikatz-meategiko kanarioa", ni bezala.
Azken finean, atmosferan dauden eremu elektromagnetikoak soilik handitzen badituzu —eta hori da, egiazki, egiten ari garena—,
orain ingurunean 30 urte lehenago genituenak baino milioi bat aldiz eremu elektromagnetiko eta mikrouhin gehiago ditugu.
Noizbait, zuk ere eragina jasoko duzu!
Oso zaila da esatea 15 urte barru non egongo garen.
Baina esango nuke azken urte gutxi hauetan bakarrik ohartzen ari garela kalte hauek populazioari zenbat kostatzen zaizkion.
Eta gero esnatzen gara eta kausak aztertzen ditugu. Eta kausak konpontzeko zerbait egin beharko dugu.
Gure buruko asmatzaileak garen arren, organismo konplexu bat gara.
Gure gorputzen funtzionamendua ez da ausazkoa, ezta gau batetik bestera gertatu den zerbait ere.
Planeta honetako beste izaki bizidun guztien antzera, bizi garen ingurunearekiko egokitu gara.
Denboraren hasieratik eremu eta erresonantzien arteko oreka delikatu bat erakutsi duen ingurunea.
Fenomeno hauek ez gaituzte bakarrik inguratzen, baizik eta gu garen hori bihurtzen gaituzte.
Gure gorputzeko zelulek elkarrekin komunikatzen dute argi-maiztasunen bidez, gure DNAk maiztasun
elektromagnetikoak erabiltzen dituen bezala ugaltzeko.
Hau guztien muinean protoiak eta elektroiak daude, positiboki eta negatiboki kargatuta, eta
bizitza guztia magnetikoa bihurtzen dutenak.
Bizidun guztien antzera, kriptokromo zelulez hornituta gaude, eta horiek eremu hauek ia ulertzen
ez ditugun modutan hautematen laguntzen digute.
Maiztasun, elektrizitate, argi eta magnetismoaren izakiak gara.
Eta milioika urte behar izan ziren hori bihurtzeko; prozesu bat, lehenengo zelularekin hasi zena.
Nahiz eta haririk gabeko teknologia onartu eta gure eguneroko bizitzan txertatu, gure
gorputzek ez dute zelula-mailan erritmoari eutsi.
Orain gure inguruan dauden maiztasunak gure zelulei hain atzerritarrak zaizkie, nola izango liratekeen gure
begientzat, haiek bakarrik ikus ditzakegun bitartean.
Gure seme-alabak mundu batean jaio dira, eta euren gorputzek ezin dute ulertu.
Honek guztiak nondik eramango gaitu?
Film hau egiten ari den bitartean, 4G teknologia mundu osoan zehar zabaltzen ari da.
Hori posible egiteko, mugak handitzen ari dira.
Wi-Fi ia etxe, eskola eta denda guztietan eskuragarri dago, eta etengabe inguratzen gaitu.
DECT telefono-teknologia ia etxe guztietan aurki daiteke.
Industriak arduratsua izan eta kontuz jokatu beharko lukeen une honetan, gure osasun
luzerako axolagabetasun arduragabea erakusten ari da.
Diruak mundua gobernatzen du.
Eta haien kontzientzia bat garatzeko probabilitatea tabako-industriarena bezain handia da.
Beraz, aldaketarik egongo bada, ez da haiengandik etorriko.
Guretik etorri behar du!
Begiak besterik ez ditugu ireki behar eta arazoa onartu.
MTHR erabili nahi duzu erradio-uhinen melatonina gaineko eraginari buruzko ikerketak finantzatzeko?
Kontuan hartuta, mekanismo hau dela jendeak argi eta garbi seinalatzen duena, mugikorrek
melatonina ekoizpenean eragiten dutela esaten dutenean.
Melatonina antioxidatzailea da, nahi izanez gero erradikal libreen xurgagailu bat.
Ikerketa-proposamen bat argitaratzen dugunean, eta hori da orain egiten ari garena, interes bereziko arloei
azpimarra jarriz, espektro osoan zehar eskaerak eta proposamenak gonbidatzen ditugu.
Hala ere, hauek jasotzen ditugun beste eskaerekin batera lehentasunez sailkatu behar ditugu. Aurrekontu mugatua dugu.
Baina une honetan ez dugu melatonina ikerketa egiteko inolako asmorik. Une honetan ez da lehentasuna.
MTHR-k oraindik ikerketa batean inbertitu behar du, telefono mugikorrek melatonina nola eragiten duten aztertzeko.