WEBVTT 00:01.485 --> 00:06.367 Rezònans, kreyati frekans 00:06.367 --> 00:14.095 Plis ak plis moun ap soufri pwoblèm sante tankou vètij, maltèt, aritmi kadyak oswa enpwisans dòmi. 00:14.095 --> 00:17.238 Yo souvan site estrès kòm kòz la. 00:17.238 --> 00:28.647 Dokimantè sa a ki soti an 2012 montre ke sentòm sa yo souvan lye ak kòz ki totalman diferan e ki mwens konnen. 00:28.647 --> 00:38.283 Fim nan mennen nou nan yon vwayaj depi nan orijin nou jiska ane 1990 yo, lè ekspansyon teknoloji kominikasyon san fil te kòmanse. 00:38.283 --> 00:43.637 Depi lè sa a, limanite plonje nan yon oseyan frekans atifisyèl. 00:43.637 --> 00:55.899 Pou je nu, planèt la parèt menm jan, men nan nivo selilè, se pi gwo chanjman ke lavi sou Latè te janm fè fas. 00:55.899 --> 00:59.418 Efè yo pa dwe souzestime! 00:59.418 --> 01:04.631 Kla.TV te tradui epi dòbaje fim sa a an Alman pou ou. 01:04.631 --> 01:11.174 Syantis yo, reprezantan endistri yo, doktè yo ak moun ki afekte yo gen pawòl yo. 01:11.174 --> 01:22.103 Nou espere ou jwi gade fim dokimantè sa a pa James Russell: "RESONANCE – Creatures of Frequency"! 02:04.568 --> 02:11.268 Nan mitan ane 1980 yo, anviwon twa pousan moun nan pifò peyi te itilize telefòn mobil; jodi 02:11.268 --> 02:16.340 a, prèske san pousan moun itilize telefòn mobil. 02:16.340 --> 02:27.958 Lè yo gen 19 oswa 20 an, y ap gen 10 an depi y ap itilize telefòn mobil, e nou pa gen okenn lide ki risk sa genyen. 02:35.618 --> 02:41.748 Nou plonje nan yon oseyan radyasyon elektromayetik. Li antoure nou toupatou. 02:41.748 --> 02:44.941 Envizib, nou pa ka wè li. Men nou konnen li la. 02:44.941 --> 02:49.045 Chak fwa ou itilize telefòn mobil ou, ou konnen li la. 02:49.045 --> 02:53.120 Li ekstrèmman difisil pou retounen nan tan pase. Enposib. 02:53.120 --> 03:00.320 Men nou bezwen konnen efè sa yo sou sante pou nou ka pran mezi sekirite. 03:00.320 --> 03:05.460 Kounye a, deklarasyon OMS sou sa a se ke se yon reyalite. 03:05.460 --> 03:12.075 Nou pa t sèl gwoup kansè ki te bò kote yon antèn; gen anpil gwoup kansè bò kote antèn yo. 03:12.075 --> 03:16.903 Pifò kansè ki pral vini yo poko isit la. 03:16.903 --> 03:25.489 Kijan nou ta ka janm panse nou an sekirite lè n ap irade sèvo nou ak mikwo ond? 03:25.489 --> 03:29.942 Nou senpleman poko konprann nèt sa n ap fè. 03:29.942 --> 03:34.255 Nou finalman gen yon anons sou si telefòn mobil yo lakòz kansè. 03:34.255 --> 03:44.710 Rezonans – Kreyati Frekans 04:01.776 --> 04:11.510 Èske ou janm mande poukisa ou santi w tèlman byen lè ou sòti deyò? 04:20.615 --> 04:32.869 Yon syantis enkoni sou pwen fè yon dekouvèt ki ta dwe te chanje tout bagay. Non li te Winfried Otto Schumann. 04:32.869 --> 04:38.106 Depi jou sa a, li te anseye elèv li yo fizik elektrisite . 04:38.106 --> 04:49.051 Kijan yon esfè andedan yon esfè ka jenere vòltaj elektrik. E kòm rezilta: yon frekans. 04:49.051 --> 04:52.560 Klas Schumann nan te gen difikilte pou konprann sijè a. 04:52.560 --> 05:01.540 Pou fè l pi fasil, pwofesè a te mande yo imajine ke Latè se te yon sèl esfè epi iyonosfè a se te yon lòt. 05:01.540 --> 05:06.512 Apre sa, li mande yo pou yo kalkile tansyon ki genyen ant yo. 05:06.512 --> 05:11.792 Kòm li menm pa t gen okenn ide, Schumann te kòmanse kalkile tou. 05:11.792 --> 05:16.414 Finalman, li rive nan yon frekans apeprè 10 hertz. 05:21.801 --> 05:28.291 Menm si sa te sanble enkwayab pou Schumann, planèt nou an te gen yon batman kè, yon frekans 05:28.291 --> 05:32.936 ki te mezirab e ki te antoure lavi sou Latè. 05:32.936 --> 05:39.727 Malgre pwofesè a te fyè de dekouvèt li a, li te di ke li pa t gen anpil enpòtans. 05:39.727 --> 05:49.185 Espesyalman paske li te pibliye sèlman nan yon ti jounal syantifik, limite nan dènye paj yo anba tit "Rezònans Schumann". 05:49.185 --> 05:58.860 Sa t ap pran plizyè ane, enkli yon virebòd fòtèn enkwayab, anvan pwofesè a ta reyalize vrè siyifikasyon rezonans Schumann lan. 06:02.492 --> 06:11.151 Tounen sò sa a te kòmanse 30 ane pi bonè ak yon lòt syantis Alman ki te rele Hans Berger. 06:11.151 --> 06:16.382 Lè li te itilize yon aparèy EEG li te konstwi tèt li, Berger te fè premye anrejistreman 06:16.382 --> 06:21.739 frekans elektrik ke sèvo imen an transmèt. 06:21.739 --> 06:28.397 Okòmansman, yo te sijere pou yo rele vag la selon non nonm ki te dekouvri li a, men Berger, ki te yon nonm 06:28.397 --> 06:33.478 modès, chwazi yon non alfabetik. Li rele li: "Vag Alfa". 06:36.900 --> 06:45.451 Byento apre dekouvèt Pwofesè Schumann, youn nan kolèg Hans Berger yo, yon nonm ki rele Ankermüller, tonbe sou yon kopi 06:45.451 --> 06:56.733 dechire nan ti jounal syantifik la; menm ti jounal syantifik kote yo te pibliye dekouvèt Pwofesè Schumann plizyè ane anvan. 06:56.733 --> 07:02.100 Li te li atik la plizyè fwa epi li te souke tèt li ak enkredilite. 07:02.100 --> 07:07.320 Li imedyatman rekonèt grandè sa ki te devan li. 07:07.320 --> 07:19.327 Frekans ond alfa Hans Berger te anrejistre a te prèske menm ak rezonans Schumann lan: frekans Latè a. 07:22.339 --> 07:27.646 Doktè Ankermüller imedyatman kontakte Schumann pou konvenk li fè plis ankèt. 07:27.646 --> 07:32.963 Schumann te dakò epi li te kontinye devlope dekouvèt li yo ansanm ak youn nan elèv li yo. 07:32.963 --> 07:39.390 Yo te etidye an detay kijan zèklè a dechaje vòltaj la nan kavite iyonosfè a. 07:39.390 --> 07:54.720 Finalman, yo rive jwenn yon frekans presi: batman Latè a, rezònans Schumann lan, te egzakteman 7.83 hertz. Dekouvèt la te etonan. 07:56.708 --> 08:04.310 Èske rezonans Schumann te jis sanble ak ond alfa nan sèvo imen? Non – li te idantik! 08:05.883 --> 08:13.110 Frekans sèvo a, ki kontwole kreyativite nou, pèfòmans nou, estrès nou, krent nou ak sistèm 08:13.110 --> 08:18.550 iminitè nou, te yon jan branche sou frekans planèt la. 08:18.550 --> 08:23.466 Pulsasyon latè a te vin tounen pulsasyon lavi a li menm. 08:28.842 --> 08:37.144 Frekans yon vag mezire an hertz. Sa vle di kantite osilasyon vag la fè pa segonn. 08:37.144 --> 08:44.953 Frekans yo varye soti nan yon trilyonyèm nan yon atòm rive nan longè linivè a li menm. 08:44.953 --> 08:49.640 Teyorikman, frekans yo enfini, yo pa janm fini. 08:49.640 --> 08:55.428 Si sa te yon konyensidans, li te youn nan pi espektakilè nan lanati! 08:58.631 --> 09:05.260 Kidonk, kisa tout sa te vle di? Sa pa t pran lontan pou yon moun eseye dekouvri. 09:05.260 --> 09:12.896 Non li te Rütger Wever, yon syantis renome nan Enstiti Max Planck. 09:14.633 --> 09:22.900 Nan kòmansman ane 1960 yo, pwofesè a te bati yon abri anba tè pou etidye ritm sikadyen moun. 09:22.900 --> 09:30.635 Ritm sikadyen an se ritm lajounen-lannwit ki grave nan tout lavi . 09:30.635 --> 09:38.258 Pandan trant ane, pwofesè a te fè eksperyans kote 1,234,321 elèv volontè te viv nan abri a pandan sèt 09:38.258 --> 09:45.226 semèn, konplètman pwoteje kont rezonans natirèl tè a. 09:45.226 --> 09:50.514 Rezilta li yo ban nou kèk apèsi etonan. 09:50.514 --> 09:59.483 Li dekouvri ke sante fizik ak mantal elèv yo te soufri dèske yo te filtre rezònans Schumann nan bunker la. 10:01.364 --> 10:07.860 Li te mennen etidyan yo la. Li pa t oze fè sa ak moun ki malad oswa granmoun aje. 10:07.860 --> 10:15.293 Li te mennen jèn elèv yo la paske li te konnen – Wever te konnen sa t ap gen yon efè. 10:15.293 --> 10:19.652 Kidonk, evidamman pa gen okenn rezonans Schumann anba tè. 10:19.652 --> 10:24.140 Te gen sèlman chan mayetik transvès ki soti nan enteryè Latè a. 10:24.140 --> 10:35.880 Kidonk, lè li te antere yo anba tè, yo te kòmanse santi yo malad, yo te gen maltèt, e ritm sikadyen yo te konplètman deranje. 10:35.880 --> 10:48.333 Sa ki te enteresan se ke lè li te aplike frekans 7.83 hertz la ak yon jeneratè pulsasyon mayetik, li te sispann imedyatman. 10:51.179 --> 10:57.220 Wever te entwodui an kachèt frekans 7.83 la nan bunker la atravè yon transmetè atifisyèl. 10:57.220 --> 11:04.537 Chak fwa li te fè sa, li te jwenn ke efè danjere volontè yo te sibi swa disparèt oswa diminye. 11:04.537 --> 11:11.071 Strès li, tèt fè mal li ak chay emosyonèl li diminye, epi byennèt li te retabli. 11:11.071 --> 11:15.290 Tout pandan entwodiksyon rezonans Schumann lan. 11:17.652 --> 11:25.193 Rechèch Wever la dekouvri yon koneksyon enkwayab ant sante moun ak frekans natirèl planèt la. 11:25.193 --> 11:30.552 Epi an 2011, rechèch inovatè te sijere yon bagay ki menm pi enpresyonan: 11:30.552 --> 11:35.753 Rezònans Schumann ta ka lye ak kòmansman lavi li menm. 11:37.284 --> 11:42.433 Dekouvèt la te reyalize pa Luc Antoine Montagnier, syantis ki te genyen Pri Nobel la e ki 11:42.433 --> 11:47.042 te premye moun ki dekouvri viris HI a nan . 11:47.042 --> 11:56.400 Pwofesè a te fè eksperyans sou memwa dlo epi li te etidye kijan dlo ka kenbe memwa sibstans ki te deja fonn ladan l. 11:56.400 --> 12:03.177 Lè li t ap fè sa, li tonbe sou yon bagay ki ta defye prensip syans yo. 12:03.177 --> 12:12.202 Tout lavi sòti nan lavi. Sa a se yon prensip fondamantal nan syans ki pa janm te kontradikte pa okenn eksperyans. 12:12.202 --> 12:16.428 Lavi ka sèlman parèt kote li te egziste deja. 12:16.428 --> 12:21.245 Epi mekanis sa a te toujou konprann kòm yon mekanis materyèl. 12:21.245 --> 12:27.500 Kidonk, tankou ze ak espèm, oswa espò ak divizyon selilè. 12:27.500 --> 12:33.044 Sepandan, eksperyans Luc Montagnier yo pwopoze yon ipotèz ki totalman diferan. 12:33.044 --> 12:39.686 Pwofesè a demontre ke sekans ADN yo, ki se blòk konstriksyon reyèl lavi a, kominike youn ak lòt nan dlo 12:39.686 --> 12:43.667 lè yo emèt ond elektwomayetik ki gen frekans ki ba. 12:43.667 --> 12:52.237 Menm lè yo te sere ADN nan nan tib tès separe, pwofesè a toujou detekte kominikasyon elektwomayetik ant yo. 12:52.237 --> 12:55.072 Ki jan kominikasyon sa a ta ka sofistike? 12:55.072 --> 13:02.828 Byen, Luc Montagnier te montre ke yo kapab fòme nikleotid yo – blòk konstriksyon ADN yo – epi 13:02.828 --> 13:08.807 rasanble tèt yo pou fòme yon ADN totalman nouvo. 13:08.807 --> 13:18.472 Syantis yo konbine konpozan sa yo plizyè fwa, men nan okenn eksperyans yo pa janm reyisi rekreyé etensèl lavi a epi 13:18.472 --> 13:24.261 transfòme nukleotid yo an ADN reyèl san ADN pa t deja prezan. 13:24.261 --> 13:29.265 Apre tout, lavi ka sèlman egziste kote lavi te deja egziste anvan. 13:29.265 --> 13:40.105 Sepandan, nan eksperyans Luc Montagnier yo, ADN nan te konplètman filtre soti nan dlo a. Men, nouvo ADN te fòme. 13:42.579 --> 13:49.840 Kijan sa te menm posib? Kijan Luc Montagnier te rive fè sa okenn lòt syantis pa t kapab fè? 13:49.840 --> 13:54.698 E kijan li te kreye lavi kote pa t gen lavi? 13:54.698 --> 14:00.011 Ki sa ki te tèlman diferan nan eksperyans Luc Montagnier yo? 14:00.011 --> 14:07.502 Te gen yon frekans prezan. Yon frekans ki, si yo retire li, ta fè eksperyans lan echwe. 14:07.502 --> 14:17.800 Men lè li te prezan, li te asire siksè. Frekans sa a te 7.83 hertz: rezonans Schumann. 14:25.768 --> 14:31.346 Koneksyon delika ant lavi ak frekans planèt la te frape isit la. 14:31.346 --> 14:39.471 Yon entèraksyon ant òganis vivan ak frekans elektwomayetik. Yon depandans, yon koneksyon. 14:39.471 --> 14:48.599 Ou ka jwenn prèv sa a lè w li atik syantifik, men ou ka jwenn prèv ki pi evidan tou senpleman lè w sòti deyò. 14:48.599 --> 14:53.556 Kijan ou ta ka santi w tèlman byen? 14:53.556 --> 15:01.971 Kijan tout sa te rive? Byen, si ou gade istwa Latè a, li sanble byen evidan. 15:01.971 --> 15:06.807 Ond Schumann yo te fè pati planèt sa a depi nan kòmansman. 15:06.807 --> 15:14.318 Lavi devlope, antoure pa yo, e li inevitabman adapte tèt li ak yo. 15:14.318 --> 15:24.700 An reyalite, sansiblite nou pou frekans lan te lye pwofondman ak kapasite nou pou nou pèsevwa yon lòt fenomèn sou planèt la. 15:27.316 --> 15:32.538 Chan mayetik 15:35.383 --> 15:43.936 De milya ane de sa, bakteri magnetotaktik yo te fòme yon relasyon senp men fasinan ak chan mayetik Latè a. 15:43.936 --> 15:48.673 Òganis ki gen yon sèl selil la te genyen patikil materyèl mayetik. 15:48.673 --> 15:57.131 Sa te pèmèt li aji tankou yon zegwi konpas epi oryante tèt li sou liy mayetik Latè yo. 15:57.131 --> 16:04.084 Kòm òganis yo te vin pi konplèks, depandans yo sou chan mayetik Latè a te ogmante tou. 16:22.751 --> 16:30.972 Nou konnen ke myèl yo sansib a chan mayetik. Nou konnen ke yo gen patikil mayetit nan kò yo. 16:30.972 --> 16:36.786 Epi tès laboratwa yo montre ke yo vrèman sansib a chan mayetik. 16:36.786 --> 16:44.699 Tès laboratwa yo montre ke li posib pou kontwole fason abèy yo bati ray yo lè yo kreye yon chan mayetik atifisyèl, e li 16:44.699 --> 16:49.481 sanble evidan ke abèy yo itilize chan mayetik pou oryantasyon. 16:49.481 --> 16:57.763 Ekilib delika lavi sou Latè a parfe ilistre pa depandans nou sou myèl yo ak polinizasyon plant yo. 16:57.763 --> 17:04.227 Yo kwè ke lavi pa t ap gen okenn chans san myèl. 17:04.227 --> 17:08.790 Polinasyon pa ensèk nesesè pou prèske tout sa ki fè manje vin enteresan: 17:08.790 --> 17:17.285 Kidonk, fwi, nwa, tout sa yo mande polenizasyon pa ensèk, e abèy yo se gwoup polinatè ki pi enpòtan. 17:24.868 --> 17:33.860 Anviwon 70% nan rekòt manje atravè lemond polinis pa myèl. 17:33.860 --> 17:36.064 Si pa t gen abèy... 17:36.064 --> 17:40.697 Wi, si se pa t pou abèy yo, nou t ap gen yon rejim alimantè ki vrèman raz. 17:40.697 --> 17:46.800 Wi, nou ta gen yon egzistans ki vrèman mizerab. Mwen panse se sa ki pwen an, san abèy... 17:46.800 --> 17:52.046 Epi, natirèlman, anplis plant nou bezwen pou manje, yo polinis tou plant sovaj yo, e nan anpil 17:52.046 --> 17:55.226 ka nou pa menm konnen detay sou polinisasyon an. 17:55.226 --> 18:00.392 Men nou ka sèten ke anpil nan plant sovaj nou yo ta disparèt san abèy pou polinize yo. 18:00.392 --> 18:02.705 Nan lane 2006, sa ki pa t ka imajine rive: koloni myèl atravè lemond te kòmanse disparèt, e pèsonn pa t ka esplike poukisa. 18:02.705 --> 18:05.251 Koloni myèl atravè lemond te kòmanse efondre e pèsonn pa t ka esplike poukisa. Pandan apikiltè yo te kòmanse rapòte pèt ant 30 18:05.251 --> 18:07.777 ak 90 pousan nan ruche yo... Ministè a ap mennen ankèt sou maladi efondreman koloni myèl yo Pifò rekòt nan mond lan depann de 18:07.777 --> 18:10.323 polenizasyon pa myèl. Si polenizasyon pa fèt, limanite pèdi. ...kote myèl nan 25 peyi jiskaprezan kite ruche yo epi yo pa janm 18:10.323 --> 18:12.464 retounen. E poutan, apre tout ane sa yo, yo poko jwenn okenn kòz pou lanmò myèl yo. Sa gaye nan Ewòp, e yo 18:12.464 --> 18:13.925 detèmine ke popilasyon myèl la ta ka disparèt nan 10 ane. 18:13.925 --> 18:20.976 Nou gen Maryann Fraizer avèk nou, Asosye Ekspansyon Siperyè pou Apikilti nan Pennsylvania State University. 18:20.976 --> 18:31.443 Ki kritè klasik pou mòtalite abèy yon apikiltè ka itilize pou l soti, gade abèy yo epi di, "Sa a sanble yon ka klasik de sa"? 18:31.443 --> 18:39.432 Sentòm yo se ke myèl yo relativman an sante ak fò, men nan yon ti bout tan popilasyon myèl 18:39.432 --> 18:43.990 adilt nan ruche a diminye; li kite koloni an. 18:43.990 --> 18:50.603 E sa ki rete se anpil jèn abèy, siwo myèl ak polèn. 18:52.492 --> 18:57.312 Sou ki kontinan yo te obsève mòtalite abèy sa a? 18:57.312 --> 19:01.967 Bès nan popilasyon myèl yo te an reyalite fèt atravè lemond. 19:01.967 --> 19:06.140 Anpil lòt peyi rapòte yon bès nan popilasyon myèl. 19:06.140 --> 19:12.521 Si sa vrèman soti nan fenomèn mòtalite abèy yo rele "colony collapse disorder" (CCD), pou ki 19:12.521 --> 19:16.437 gen yon seri kritè espesifik, se yon lòt kesyon. 19:16.437 --> 19:24.562 Epi sa se youn nan pwen nou ap eseye konprann atravè kominikasyon ak lòt moun ki soti nan lòt pati nan mond lan. 19:26.492 --> 19:33.879 Preokipasyon aktyèl sa a egziste depi anviwon 2006, sitou Ozetazini, kote anpil apikiltè pwofesyonèl toudenkou te 19:33.879 --> 19:41.898 dekouvri ke myèl yo, ki te an sante jiska yon sèten pwen nan ane a, te kòmanse sibi pèt espektakilè nan fen ete. 19:41.898 --> 19:45.961 E yo te sanble diferan de tout sa yo te janm wè anvan. 19:45.961 --> 19:52.844 Kidonk, moun yo te vin bò kote ruche myèl yo epi yo te jwenn pa t gen okenn myèl ki te rete. 19:52.844 --> 19:59.902 Kalite mòtalite abèy sa a, ke yo rele tou CCD – Koloni Kolaps Disòd – ap afekte koloni abèy 19:59.902 --> 20:04.015 atravè lemond, ak kèk peyi rapòte pèt jiska 70%. 20:04.015 --> 20:06.807 Yo site yon varyete rezon kòm deklanchè. 20:06.807 --> 20:15.430 Men okenn nan yo pa t ka esplike definitivman poukisa abèy yo te toudenkou sispann retounen nan ruche yo – ak yon sèl eksepsyon: 20:15.430 --> 20:19.666 Travay rechèch sansasyonèl pa Jochen Kuhn ak ekip li a. 20:19.666 --> 20:26.218 Nan yon eksperyans, doktè a te travay ak uit koloni myèl epi li te mete yon telefòn DECT estanda nan kat ladan yo. 20:26.218 --> 20:32.407 Syantis yo te obsève si prezans yon telefòn DECT te gen okenn enfliyans sou si abèy yo 20:32.407 --> 20:38.490 tounen nan ruche yo. Rezilta yo te etonan. 20:38.490 --> 20:46.104 Abe yo retounen nan kantite nòmal nan ruche kote yo pa t mete okenn telefòn DECT. 20:46.104 --> 20:52.596 Sepandan, prèske pa gen okenn myèl ki retounen nan ruche ki te gen yon telefòn DECT. 20:52.596 --> 20:58.338 Pa gen menm yon sèl abèy ki retounen nan youn nan ruche yo ki te gen yon telefòn DECT ladan l. 20:58.338 --> 21:04.975 Pou nou konprann nèt enpòtans eksperyans Doktè Kuhn nan, nou dwe premye konprann kijan yon telefòn DECT fonksyone. 21:04.975 --> 21:11.805 Rezon ki fè ou ka mache alantou kay ou epi pale sou telefòn DECT ou a se paske estasyon baz telefòn DECT ou a voye ond 21:11.805 --> 21:16.778 elektwomayetik, yo rele mikwo-onn, bay manch telefòn ou an. 21:18.545 --> 21:24.310 Sa a se egzakteman menm fason yon antèn telefòn mobil kominike ak yon telefòn mobil. 21:28.482 --> 21:34.080 Yon telefòn DECT se esansyèlman yon vèsyon miniatur yon anpoul telefòn mobil. 21:44.326 --> 21:52.537 Si yon abèy afekte pa sa ki sòti nan yon telefòn DECT, li pral sètènman afekte tou pa sa ki sòti nan yon antèn telefòn mobil. 21:57.584 --> 22:04.982 Epi ak 4 milya itilizatè telefòn mobil atravè lemond, toudenkou te gen yon kantite antèn telefòn mobil ki te alarman. 22:13.220 --> 22:18.832 Sans direksyon mayetik abèy la pèmèt li oryante tèt li lè l sèvi ak liy chan mayetik Latè a. 22:18.832 --> 22:24.335 Yon konpetans kote li te envesti plizyè milyon ane nan devlopman ak rafineman. 22:24.335 --> 22:33.444 Èske li pa evidan ke yon sansiblite tèlman wo ta afekte menm pa pi piti chanjman nan anviwònman elektwomayetik la? 22:33.444 --> 22:39.428 Kisa, donk, gwo chanjman sa a, ki te rive prèske lannwit, vle di? 22:43.538 --> 22:47.913 Èske gen lòt espès ki sansib a chan mayetik? 22:47.913 --> 22:54.827 Yon sansiblite ki finalman fè yo vilnerab a frekans ki fèt pa moun? 22:54.827 --> 23:03.522 Malerezman, dekouvèt yon nouvo pwoteyin ki rele kriptokrom sijere ke tout lavi gen yon sans mayetik. 23:05.370 --> 23:11.589 Cryptochrome 23:13.803 --> 23:22.975 Yo te dekouvri yo nan plant nan ane 1990 yo. Fonksyon yo se absòbe limyè ble, ki nesesè pou regle kwasans. 23:22.975 --> 23:30.217 Depi lè sa a, yo te jwenn yo nan ensèk, bèt, mamifè, moun ak zwazo. 23:30.217 --> 23:34.700 Kriptokrom yo se molekil biyolojik yo rele pwoteyin. 23:34.700 --> 23:39.078 Yo pwodui pa kèk nan jèn nou yo, yo rele jèn CRY. 23:39.078 --> 23:50.040 Epi molekil cryptochrome la aktyèlman regle ritm sikadyen nou an, enkli pwodiksyon melatonin. 23:50.040 --> 23:57.204 Kèk nan kriptokrom yo sanble gen fonksyon absòbe limyè, k ap aji kòm detektè pou revèy sikadyen an. 23:57.204 --> 24:06.222 Kidonk, yo se yon faktè ki enfliyanse rit lajounen-lannwit ke anpil espès sanble genyen, ni plant ni bèt. 24:11.176 --> 24:18.630 Men an 2000, Thorsten Ritz te revele yon wòl ki pi etonan toujou pou kriptokrom. 24:18.630 --> 24:26.113 Nan yon seri eksperyans ak robin, li pwouve ke sans direksyon yo pa baze sèlman sou mayetis, men li sòti 24:26.113 --> 24:30.708 dirèkteman nan selil kriptokrom ki sitiye dèyè je a. 24:30.708 --> 24:37.135 Mwen panse ke piblikasyon Ritz yo reprezante youn nan etap enpòtan sa yo nan syans. 24:37.135 --> 24:44.812 Paske li sijere ke molekil cryptochrome sa a – sonje, se li ki responsab pou enfliyanse ak kontwole ritm 24:44.812 --> 24:53.731 sikadyen yo – e se egzakteman molekil sa a ki responsab pou bay zwazo yo yon konpas, yon konpas mayetik. 24:53.731 --> 25:01.513 Zwazo yo literalman wè chan mayetik Latè a, petèt kòm yon tach klere oswa fonse ki sipèpoze sou chan vizyon yo. 25:01.513 --> 25:07.122 E lè yo deplase tèt yo oswa kò yo, tach la oswa mak la deplase avèk yo – menm jan ak 25:07.122 --> 25:10.669 ekspozisyon tèt-anlè yon pilòt avyon de konba. 25:10.669 --> 25:18.729 Yo gen yon bagay yo wè ki pèmèt yo oryante tèt yo pandan y ap vole. 25:20.401 --> 25:30.565 Fason li te teste sa a se te ekspoze zwazo yo a chan frekans ki wo pou wè si sa t ap vrèman deranje konpas mayetik yo. 25:30.565 --> 25:39.330 Li te parèt ke chan frekans wo a pa sèlman te deranje migrasyon robin yo, men sa te menm rive ak chan ki gen fòs ki ba anpil. 25:39.330 --> 25:48.083 Li vrèman enpòtan e vrèman enteresan ke menm chan frekans wo ki trè fèb te afekte konpas robin yo. 25:52.465 --> 26:00.112 Eksperyans Ritz yo te montre klèman ke selil kriptokrom lan, ki sèvi pou navigasyon, afekte gravman pa frekans ki 26:00.112 --> 26:08.415 fèt pa moun – menm frekans ki byen pi ba pase sa otorite regilasyon ICNIRP konsidere kòm san danje. 26:08.415 --> 26:19.493 Tout etid sou navigasyon bèt, nan kòkroch, zebra finch, poul, robin – nan tout etid sa yo, yo te jwenn ke konpas mayetik 26:19.493 --> 26:26.407 yo te deranje pa chan frekans ki wo byen anba limit ICNIRP yo. 26:26.407 --> 26:30.493 Mwen travay sou zwazo, espesyalman zwazo ak ensèk. 26:30.493 --> 26:40.665 Mwen demontre ke yo sansib a chan ki byen anba nivo ICNIRP yo ki reklame kòm san danje pou nou menm moun. 26:40.665 --> 26:49.495 Si ou gade valè sa yo, ke rechèch montre bèt yo reyaji sansiblman – gen bon literati sou sa ki montre ke valè sa yo 26:49.495 --> 26:57.490 siyifikativman pi ba pase valè yo pèmèt nou ekspoze a e, kòm konsekans, bèt nan anviwònman an ekspoze tou. 26:57.490 --> 27:08.340 Gen rezon syantifik solid pou kwè ke chan mayetik atifisyèl ap detwi abita plizyè espès. 27:13.068 --> 27:18.285 Pandan 25 dènye ane yo (nòt: depi 2011), plizyè espès ki itilize chan mayetik Latè pou navige 27:18.285 --> 27:20.587 te diminye nan kantite yo yon fason misterye: 27:20.587 --> 27:24.365 yon gwo bès 109 espès zwazo migratè nan Aktik la] 27:24.365 --> 27:27.083 5 espès papiyon ki disparèt nan Grann Bretay 27:27.083 --> 27:29.750 36 espès zwazo kotyè Ostralyen diminye pa 75% 27:29.750 --> 27:32.413 10% nan espès papiyon nan mond lan an danje pou disparèt 27:32.413 --> 27:35.362 45% nan espès zwazo Ewopeyen ki pi komen yo diminye 27:35.362 --> 27:38.038 50% diminisyon nan papiyon savann Ewopeyen yo 27:38.038 --> 27:41.482 Mwatye nan tout papiyon Britanik yo konnen yo an danje disparèt 27:41.482 --> 27:44.359 Abèy: bès jiska 70 pousan 27:44.359 --> 27:47.717 62% nan zwazo dlo migratè an Azi ap diminye oswa disparèt 27:47.717 --> 27:51.071 Odyans Ostralyen yo: yon bès 80% 27:51.071 --> 27:53.955 Mwatye espès myèl Britanik yo: yon bès ki rive jiska 70% 27:53.955 --> 27:57.249 4 espès myèl Ameriken: bès nan kantite jiska 98% 27:57.249 --> 28:02.028 Zòtèy nan jaden agrikòl yo ogmante jiska 79% 28:02.028 --> 28:05.791 1 sou 8 espès zwazo nan lemonn antye an danje disparisyon 28:05.791 --> 28:11.186 190 espès zwazo an danje kritik 28:18.519 --> 28:22.836 Ki kantite anviwònman nou an chanje kòm rezilta chan elektwomayetik yo? 28:22.836 --> 28:27.460 Pandan 25 dènye ane yo, li chanje tèlman ke li pa rekonèt ankò... 28:27.460 --> 28:33.055 Li plizyè milyon fwa pi gwo an tèm de enèji elektwomayetik. 28:33.055 --> 28:41.776 Ansyen Komisyon Nasyonal Pwoteksyon Radyolojik la te di nan youn nan dokiman li yo ke li estime anviwònman radyasyon an 28:41.776 --> 28:50.049 – si ou vle rele l konsa – ogmante plizyè milyon fwa konpare ak sa li te ye 50 ane de sa – plizyè milyon fwa. 28:50.049 --> 28:56.017 Se yon gwo chanjman nan anviwònman Latè, e li konplètman inonde tout siyal natirèl sa yo, 28:56.017 --> 29:00.046 enkli vag Schumann yo, avèk yo nou te evolye. 29:00.046 --> 29:04.030 "Mezire rezonans Schumann nan oswa alantou yon vil vin absoliman enposib." 29:04.030 --> 29:10.150 "Polisyon elektromayetik ki soti nan telefòn mobil fòse nou fè mezi nou yo nan lanmè." Sitasyon Dr. Wolfgang Ludwig, fizisyen 29:10.150 --> 29:19.594 Youn nan rezon ki fè kriptokrom yo enteresan anpil, sitou an rapò ak lefèt ke moun detekte chan mayetik, se paske gen yon etid 29:19.594 --> 29:27.090 resan pa Dr Foley ak kòlèg li yo ki montre ke si ou mete kriptokrom imen nan mouch fwi, mouch fwi yo 29:27.090 --> 29:32.787 vin sansib mayetik akoz prezans kriptokrom imen sa yo. 29:42.256 --> 29:50.600 Sa a aktyèlman montre ke kriptokrom imen yo sansib manyetikman, ke yo detekte chan mayetik. 29:55.865 --> 30:01.756 Dekouvèt selil kriptokrom nan te pwovoke yon nouvo enterè nan sans mayetik imen an, yon sans ke 30:01.756 --> 30:06.506 Robin Baker (byolojis) te prevwa 40 ane de sa. 30:06.506 --> 30:13.670 Sa a se pa yon vòl avèg syantifik. Se yon eksperyans pou dekouvri si timoun yo gen sans direksyon. 30:13.670 --> 30:18.209 Avèk je bande epi li mete pwotektè pou zòrèy, yo vire sijè tès la sou yon chèz espesyal 30:18.209 --> 30:21.498 jiskaske li pa konnen ankò nan ki direksyon li ap gade. 30:21.498 --> 30:26.800 Chèz la kanpe epi sijè tès la devine si li ap fè fas ak lès, lwès, nò oswa sid. 30:26.800 --> 30:29.983 Asumpsyon an anrejistre nan yon ti òdinatè. 30:29.983 --> 30:35.295 Si timoun pa t gen sans direksyon, devinèt yo ta o aza. Men yo pa o aza. 30:35.295 --> 30:38.848 Timoun ki gen dis oswa onz an ka devine byen. 30:38.848 --> 30:44.865 Sanble yo gen yon sans direksyon otantik. E li sanble se yon sans mayetik. 30:44.865 --> 30:52.811 Lè syantis yo kole yon mayetik sou tèt sijè yo, sa deranje anpil sans direksyon yo. 30:52.811 --> 30:57.166 Sa reprezante yon gwo pa annavan nan tèm de konpreyansyon. 30:57.166 --> 31:04.634 Epi, natirèlman, sa soulve tout kalite kesyon, tankou si lèzòm ka vrèman navige lè yo sèvi ak chan mayetik Latè a, e si 31:04.634 --> 31:08.830 yo pa fè sa jodi a, èske petèt yo te fè sa dè milye ane de sa? 31:08.830 --> 31:16.210 Natirèlman, sa soulve tou kesyon si ta ka gen yon pwosesis kote chan mayetik yo aktyèlman detekte nan 31:16.210 --> 31:20.392 kò moun, sa ki mennen nan deranjman ritm sikadyen yo. 31:20.392 --> 31:32.181 Sa ta esplike tout efè negatif sou sante nou wè anpil nan etid epidemiolojik sou sante ak chan mayetik. 31:32.181 --> 31:42.216 Si moun gen kapasite pou detekte chan mayetik, si yo gen menm kapasite ak abèy, zwazo ak papiyon, èske sa vle di nou menm 31:42.216 --> 31:49.072 tou nou fasilman afekte pa frekans ki fèt pa moun tankou yo? 31:49.072 --> 31:56.017 Èske chanjman nan anviwònman nou an ap afekte nou menm jan li afekte li? 32:03.989 --> 32:07.595 Kijan ou ta dekri elektwo-sansiblite? 32:10.283 --> 32:17.787 Elektrosansiblite se lè moun kòmanse reyaji, kò yo kòmanse reyaji ak chan elektwomayetik. 32:17.787 --> 32:22.264 An jeneral, chan elektwomayetik yo reyaji ak yo pa gen fil. 32:22.264 --> 32:32.514 Kidonk se kominikasyon san fil, se Wi-Fi, se telefòn san fil, telefòn DECT, telefòn mobil, antèn telefòn mobil. 32:32.514 --> 32:38.631 Yo tout voye siyal ke kò nou pa janm fè eksperyans anvan. 32:42.271 --> 32:54.881 E lè li kòmanse afekte moun – lè li te kòmanse afekte m – se sou tèt la li afekte an premye – ou kòmanse santi doulè nan tèt ou. 32:54.881 --> 33:04.561 Mwen pa renmen di maltèt, paske se yon doulè nan tèt ou ki pa ka konpare ak okenn maltèt ou te janm genyen. 33:06.608 --> 33:13.751 Pifò moun plenyen de sentòm tankou aritmi kadyak, ensonmi, maltèt, twoub vizyèl, vètij, 33:13.751 --> 33:18.264 divès kalite twoub sansoryèl oswa nevrozi. 33:18.264 --> 33:24.777 Yo dekri ke yo ap fè eksperyans sansasyon etranj nan kò yo. 33:27.941 --> 33:35.490 Li ka vrèman afekte tou sistèm endokrin ak fonksyon tiwoyid la. Lis la vrèman san fen. 33:35.490 --> 33:45.639 Nan ka mwen an, e sa pa rive tout moun, si mwen pa kite anviwònman an, mwen kòmanse santi yon doulè ki vrèman sevè nan 33:45.639 --> 33:51.580 vant mwen – e sa vle di li twò ta, mwen ap fè senyen entèn. 33:53.256 --> 33:59.276 Mwen panse sentòm yo tèlman varye e asosyasyon moun fè yo difisil anpil pou aksepte si ou pa 33:59.276 --> 34:02.986 gen konesans sou sijè a, e pifò doktè pa genyen. 34:02.986 --> 34:07.546 E se pa fot yo. Nou pa resevwa fòmasyon pou rekonèt kondisyon sa a. 34:07.546 --> 34:14.676 Li vrèman nouvo, e konpreyansyon nou toujou konplètman imatir nan etap sa a – premye etap yo ap 34:14.676 --> 34:19.779 fèt pou demele epi konprann kondisyon sa a nèt. 34:22.120 --> 34:29.979 Tankou anpil moun ki soufri ak elektrosansiblite, Brian te oblije fè chanjman radikal nan kay li. 34:29.979 --> 34:39.358 De chanm sa yo te konplètman pwoteje ak fèy metal. 34:39.358 --> 34:47.559 Chanm sa a ak chanm dòmi an se kidonk kaj Faraday. 34:47.559 --> 34:59.148 E si ou vrèman tcheke chan elektwomayetik yo oswa mikwo-onn yo – e aparèy sa a senpleman konvèti mikwo-onn yo an 34:59.148 --> 35:10.716 siyal son – w ap wè ke mast la ki lòt bò a, ki apeprè yon demi mil lwen, pa lakòz mwen okenn pwoblèm. 35:10.716 --> 35:22.640 Lè m te ap pwoteje chanm nan, mwen te enstale vè fenèt ki kouvri ak metal – sa pèmèt mwen elimine pifò chan elektwomayetik yo. 35:22.640 --> 35:30.436 Aspè yon òganis ki pèmèt li detekte epi reponn a chan elektwomayetik – nou ta ka di 35:30.436 --> 35:34.746 ke mo sa yo itilize nan diferan kontèks. 35:34.746 --> 35:41.889 E si ou dekòtse l an "elektrosansib" – ou ta ka di ke sa a se aktyèlman yon repons a lavi li menm. 35:41.889 --> 35:51.584 Pa egzanp, lè nou egzamine yon òganis pou detèmine si lavi prezan, nou aktyèlman ap chèche prezans elektrisite – pa egzanp, ak 35:51.584 --> 35:56.998 elektrokadyogram (aktivite kè), ECG, ak elektroensefalogram, EEG. 35:56.998 --> 36:03.053 Sa n ap mennen ankèt sou li isit la se prezans elektrisite ki soti nan ògàn sib sa yo, sèvo a ak kè a. 36:03.053 --> 36:06.791 E lè nou wè sa, se yon siy ke lavi prezan. 36:06.791 --> 36:15.654 Nan yon sans, chan elektwomayetik yo se yon pati nan lavi li menm nan nivo selilè. Yo ta ka di ke tout lavi sansib a elektrisite. 36:18.019 --> 36:24.328 Desespere pou konvenk moun ke elektrosansiblite vrèman egziste, Brian ak plizyè lòt moun ki soufri te 36:24.328 --> 36:28.889 enskri pou yon eksperyans inovatè nan Inivèsite Essex. 36:28.889 --> 36:35.537 Eksperyans ki te fèt anba Elaine Fox la, malerezman, se te dènye travay sou sijè a. 36:39.673 --> 36:42.475 Ou dwe antre nan yon chanm ki pwoteje kont elektromayetik. 36:42.475 --> 36:49.711 Ou antre la a pou yon tan relativman kout, mast la limen pandan 10 minit, etenn pandan 10 minit, epi limen ankò 36:49.711 --> 36:54.532 pandan 10 minit – epi w ka wè si w remake li oswa ou pa. 36:54.532 --> 37:02.486 Epi mwen antre nan chanm nan epi mwen di yo ke mwen pa t ap kapab di si mast la te sou oswa li te etenn. 37:02.486 --> 37:07.138 Poukisa sa ye? Paske konpreyansyon yo sou fason pou reponn li pa kòrèk. 37:07.138 --> 37:14.286 Pou pifò moun, se pa konsa: ou pa jis limen mast la epi yo di, "O, mwen ka santi sa." 37:16.828 --> 37:22.191 Epi yo retire mast la epi moun nan di: Ah, kounye a mwen santi m byen ankò. Sa pa mache konsa. 37:22.191 --> 37:28.454 Mwen soufri ak fèy foin, e lè m antre nan yon chan konsa, sa pran yon ti tan anvan mwen santi efè yo. 37:28.454 --> 37:32.559 Men sa pran anpil tan anvan mwen pa santi l ankò, anvan mwen pa afekte pa li ankò. 37:32.559 --> 37:37.034 Yo ka mennen m lwen jaden foin nan, men m ap toujou santi yon bagay apre 24 èdtan. 37:37.034 --> 37:41.683 Elektosansiblite manifeste tèt li nan pifò moun anviwon nan fason sa a. 37:41.683 --> 37:47.332 Fason ekip la te mete eksperyans lan an plas te fè li prèske enposib pou Brian ak lòt volontè yo 37:47.332 --> 37:50.520 pwouve ke yo t ap soufri anba elektrosansiblite. 37:50.520 --> 37:56.946 Sa pa t sanble gen anpil enpòtans, paske ekip la te san okenn rezon deside rejte nenpòt kalite revizyon. 37:56.946 --> 38:00.809 Sou yon bò, li sanble moun sansib a diferan bagay. 38:00.809 --> 38:07.166 Mwen sansib ak telefòn mobil 3G, pa egzanp telefòn mobil GSM. Gen diferans nan fason modilasyon an fonksyone. 38:07.166 --> 38:14.481 Mwen pa gen okenn ide si yo gen rezon lè yo di yo sansib, men si ou gen yon ka, li fè sans pou ekspoze moun ki nan 38:14.481 --> 38:18.499 etid ou a egzakteman ak siyal ke yo di yo reyaji ladan l. 38:18.499 --> 38:25.267 Si, pa egzanp, ou gen yon moun ki toujou sansib a Wi-Fi men pa a telefòn mobil – si yon moun konsa egziste – li pi 38:25.267 --> 38:28.304 bon pou asire ke se Wi-Fi li ekspoze a e pa telefòn mobil. 38:28.304 --> 38:31.689 Apre tout, yon moun vle pwouve ke li reponn ak sa li reklame. 38:31.689 --> 38:34.773 Epi yo pa t fè okenn nan kalite distenksyon sa yo isit la. 38:34.773 --> 38:41.425 An reyalite, si ou te reklame ou sansib elektweman ak yon bagay, se ou menm ki te konplis. 38:41.425 --> 38:48.860 Youn nan rezon ki fè mwen te panse li te vrèman enpòtan se paske mwen t ap ede moun ki te elektrosansib. 38:48.860 --> 38:56.485 E kèk mwa anvan sa, mwen te vrèman vizite yon dam ki te konsidere tèt li kòm elektrosansib, e mwen te la 38:56.485 --> 39:03.871 senpleman pou eseye ede li; pou esplike sa elektrosansibilite ye ak sa ki ta ka lakòz pwoblèm li. 39:03.871 --> 39:08.930 Pou fè yon istwa long kout, li te vin klè ke fanm sa a te gen yon pwoblèm, men li pa t 39:08.930 --> 39:12.545 elektrosansib. Li definitivman pa t elektrosansib. 39:12.545 --> 39:22.014 Men pandan konvèsasyon nou an, mwen reyalize ke li te enskri nan etid Essex yo pou konnen si li te elektrosansib. 39:22.014 --> 39:29.411 Kè mwen prèske sispann. Men yon moun ki pa elektrosansib, e moun sa a enskri nan Inivèsite Essex. 39:29.411 --> 39:32.919 Epi Essex di m yo pa gen okenn pwosedi tès! 39:32.919 --> 39:38.716 Sa yo te aktyèlman dekouvri – e sa baze sou tèks esè a li menm – m ap rezime l nan pwòp mo mwen. 39:38.716 --> 39:45.086 Li di ke, selon nivo repons yo espere a, yo ta bezwen anviwon 132 patisipan nan etid yo pou 39:45.086 --> 39:49.016 demontre yon efè ki gen siyifikasyon estatistik. 39:49.016 --> 39:54.843 Avèk tèlman anpil moun nan popilasyon an, yo ta bezwen anpil done pou etid rechèch yo pou yo ka 39:54.843 --> 39:58.632 konkli ke gwoup sa a klèman pi sansib pase lòt gwoup la. 39:58.632 --> 40:03.211 Yo te jwenn 44 moun. Sa te vle di ke depi nan kòmansman, yo te gen aksè sèlman a yon tyè nan 40:03.211 --> 40:05.140 done yo te espere pou yo ta ka jwenn anyen ditou. 40:05.140 --> 40:11.733 Rezilta a se te ke yo te idantifye yon risk ki te siyifikatif estatistikman, ki te evidan nan estatistik yo de tout fason. 40:11.733 --> 40:17.522 Pou tout moun ki te di yo te sansib, sa te tou evidan ak yon siyifikasyon apeprè 90%. 40:17.522 --> 40:23.860 Kidonk, se 95% ki se limit la kote yon atik syantifik rekonèt yon bagay kòm estatistikman siyifikatif. 40:23.860 --> 40:28.141 Si yo pa rive jwenn nivo sètitid sa a, yo pa konsidere l kòm yon evènman estatistik. Sa ta 40:28.141 --> 40:30.314 ka yon koensidans, chans oswa yon lòt bagay. 40:30.314 --> 40:35.886 Yo te 90% sèten ke risk la t ap ogmante, e natirèlman li pa rive nan mak majik la kote yo 40:35.886 --> 40:39.384 konsidere l kòm yon evènman estatistikman siyifikatif. 40:39.384 --> 40:47.862 Epi yo te rejte l ak pawòl sa yo: "Sa montre moun yo pa sansib." Men sa pa t ditou pwen an. 40:47.862 --> 40:52.753 Ekspozisyon konstan an ak mast yo te kite mak sou plizyè nan sijè tès yo. 40:52.753 --> 40:57.680 Gen kèk ki te vin tèlman malad ke yo te oblije retire yo nan eksperyans lan. 40:57.680 --> 41:05.039 Brian te kontinye santi konsekans eksperyans lan lontan apre li te kite Essex. 41:05.039 --> 41:12.758 Mwen te fè premye kolonoskopi mwen sèt ane de sa, dezyèm nan kat ane de sa, epi twazyèm nan anviwon yon ane de sa. 41:12.758 --> 41:19.634 Tout bagay anfòm avè m. Tout bagay anfòm avè m. Wi, ou devine: mwen gen kansè nan trip. 41:22.700 --> 41:29.457 Kidonk, depi premye fwa mwen te senyen jiska lè yo te retire trip mwen, sa te egzakteman sèt ane. 41:29.457 --> 41:35.724 Lè mwen te mande doktè a konbyen tan sa pran pou kansè sa a devlope, li te reponn, "Sèt ane." 41:35.724 --> 41:42.217 Konsa ou ka pratikman swiv tout tan mwen te nan Essex, e te gen yon okazyon anvan sa kote mwen te 41:42.217 --> 41:47.198 gen senyen, senyen ki te kòmanse kansè entesten an. 41:51.159 --> 41:57.234 Kijan yo ka prezante yon eksperyans konsa ki echwe kòm yon "rechèch otoritè"? 41:57.234 --> 42:04.553 Poukisa yon ekip ki gen anpil eksperyans ta fè erè fondamantal ak evidan konsa nan travay yo? 42:04.553 --> 42:09.665 Èske sa ta ka gen rapò ak moun ki te bay finansman an? 42:11.518 --> 42:19.440 Eksperyans Essex la se youn nan yon seri eksperyans ke MTHR finanse. 42:19.440 --> 42:26.055 Konpayi sa a opere ak finanse pa endistri telefòn mobil la li menm. 42:26.055 --> 42:30.748 Èske ou ka di m kisa MTHR la ye e kijan yo finanse li? 42:30.748 --> 42:39.269 Wi, pwogram MTHR la finanse ansanm pa gouvènman Britanik la ak endistri telefòn mobil la e li sèvi pou fè 42:39.269 --> 42:49.405 rechèch sou efè potansyèl ki ka danjere pou sante ki asosye ak teknoloji telefòn mobil. 42:49.405 --> 42:54.373 Sijè nou an, kiyès ki finanse rechèch syantifik, se yon sijè sansib. 42:54.373 --> 43:00.385 Mwen konnen anpil syantis tankou mwen menm ki, lè yo resevwa yon nouvo etid pou li, premye 43:00.385 --> 43:06.060 yo vire dèyè paj la pou wè kiyès ki finanse li. 43:06.060 --> 43:10.652 Èske ou panse ta ka gen yon konfli enterè konsènan finansman endistri telefòn mobil lan 43:10.652 --> 43:14.080 lè li rive nan rechèch sou efè danjere yo? 43:14.080 --> 43:24.169 Byen, natirèlman gen konfli enterè potansyèl, e se poutèt sa yon pwogram rechèch konsa dwe jere ak anpil prekosyon. 43:24.169 --> 43:30.648 Mwen te travay anpil ak endistri telekominikasyon an paske mwen òganize travay kominikasyon kòm yon reprezantan 43:30.648 --> 43:34.220 isit la, kidonk mwen ap pale ak moun sa yo depi lontan. 43:34.220 --> 43:40.925 Mwen panse yo ta renmen rete objektif, men se pwofi ki pi gwo motivasyon yo, espesyalman nan yon mache kote y ap konpetisyon 43:40.925 --> 43:47.680 youn ak lòt pou pran plis pati nan mache a, e konsa yo ka finanse rechèch, men yo trè sanble ak endistri famasetik la. 43:47.680 --> 43:52.281 Li klè ke yo anboche moun ki deja sou bò yo. 43:52.281 --> 43:55.359 Syantis yo pa zetwal pop; yo pa fè anpil lajan. 43:55.359 --> 43:59.941 Yo gen kay pou finanse, yo gen fanmi pou pran swen. 43:59.941 --> 44:03.991 Kiyès ki ta ka blame yo si yo rive nan move konklizyon? 44:03.991 --> 44:09.603 Ou pap jwenn yon lòt travay, omwen pa la. 44:09.603 --> 44:16.897 Gen presyon sikolojik, menm san okenn presyon reyèl, ki ka prezan oswa ki pa prezan nan ka endividyèl. 44:16.897 --> 44:24.749 Men presyon sikolojik pou konfòme yo ak fè plezi òganizasyon ki finanse yo sètènman jwe yon wòl. 44:24.749 --> 44:26.249 Èske ou santi w oblije? 44:26.249 --> 44:30.547 Wi, yon moun santi li oblije. Yon moun santi li oblije. 44:30.547 --> 44:41.622 Gen kèk estatistik vrèman solid ki montre ke lè li rive efè chan elektwomayetik yo, se konpayi sèvis piblik yo, 44:41.622 --> 44:52.043 sètadi endistri elektrisite a, endistri radyo a oswa endistri telefòn mobil la, ki finanse etid sa yo. 44:52.043 --> 44:55.451 Etid sa yo gen tandans pou yo siyifikativman negatif. 44:55.451 --> 45:02.131 Etid ki finanse endepandamman nan inivèsite yo ak lòt kote, nan lòt men an, pa gen tandans pou yo konsa. 45:03.819 --> 45:07.409 Se yon domèn rechèch ki difisil. 45:07.409 --> 45:17.908 Li pa fasil pou fè etid konsa, e akoz limitasyon rechèch ki enplike sijè imen, pap janm gen yon anviwònman rechèch pafè. 45:17.908 --> 45:21.408 Ap toujou gen restriksyon. 45:26.367 --> 45:30.898 Èske sa a se yon maladi reyèl? Wi, absoliman, se li. 45:30.898 --> 45:37.518 Kounye a, OMS di ke sa a reyèl e ke sentòm yo ka grav e ka fè moun vin fèb. 45:37.518 --> 45:42.701 Chif ki gen rapò ak elektwo-ipè sansibilite yo se anviwon 2–3%. 45:42.701 --> 45:47.272 Sa yo se moun ki lavi yo afekte gravman pa kondisyon sa a. 45:47.272 --> 45:52.740 Men, jan mwen te mansyone pi bonè, 100% moun reponn li nan nivo selilè. 45:52.740 --> 45:59.736 Sa vle di ke konsekans yo pou sistèm swen sante a ka vin gwo anpil si yo pa pran sa oserye ase oswa si yo pa rekonèt li. 45:59.736 --> 46:07.473 Epi kantite moun ki gen elektwo-sansiblite lejè oswa modere pwobableman pi wo pase sa nou te panse anvan. 46:09.742 --> 46:16.691 Malgre OMS rekonèt elektwo-sansiblite, Syèd se sèl peyi ki ede moun ki afekte yo. Kounye a, 46:16.691 --> 46:21.754 2.5–3% nan popilasyon an ap resevwa tretman la. 46:21.754 --> 46:25.144 Sa vle di pou nou? 46:25.144 --> 46:33.823 Li refere a yon anrejistreman kasèt ki montre yon koneksyon eksperimantal ant yon telefòn estanda ak yon aparèy mobil inik. 46:33.823 --> 46:37.627 Yon ton repons – e sa se yon gwo reyalizasyon! 46:37.627 --> 46:43.873 Paske se yon bagay pou transmèt yon konvèsasyon, men se yon lòt bagay nèt pou transmèt enfòmasyon dijital ki egzak. 46:43.873 --> 46:51.750 Kounye a nou gen yon liy dirèk ak enstiti rechèch ki nan Chelmsford (Essex, Angletè), ki fin pèfeksyone teknoloji sa a. 46:51.750 --> 46:54.604 Liz Charnock ta dwe nan lòt bout la. 46:54.604 --> 47:01.392 Avèk entwodiksyon telefòn mobil yo nan ane 1980 yo, yo te bezwen yon rezo antèn pou yo. 47:01.392 --> 47:07.845 Depi lè sa a, konpayi telekominikasyon yo te monte plis pase 5 milyon mast atravè lemond. 47:07.845 --> 47:18.605 Yo fyè pou yo ranpli lè a ak frekans mikwo-onn, men yo pa fè okenn etid pou asire ke pa ta gen okenn domaj alontèm pou sante. 47:18.605 --> 47:23.096 Yo te konstwi yo san yo pa t asire anvan ke yo te an sekirite. 47:23.096 --> 47:25.615 Mèsi pou èd ou. 47:42.930 --> 47:44.719 Sa pa agreyab ditou, pa vre? 47:44.719 --> 47:48.388 Wi, e li toujou la toujou, yon bagay ki frape se ke li pa janm kanpe. 47:48.388 --> 47:54.294 Li toujou ap emèt radyasyon – li soti nan mast yo – si ou ka wè mast yo, ou ekspoze a li. 47:54.294 --> 47:59.352 Pou di laverite, menm si se pa sa, ou toujou ekspoze a li nan distans sa a, paske li pase atravè mi beton ak lòt 47:59.352 --> 48:02.051 bagay. Li yon ti kras amorti, men se sèlman yon ti kras. 48:02.051 --> 48:07.012 200 a 300 mèt lwen mast la, ou toujou ekspoze a li. 48:07.012 --> 48:11.720 Lè ou ka tande li, li chanje tout bagay. Wi. E si ou te ka wè li? 48:16.285 --> 48:19.920 Sa t ap tankou wè smog chak jou. 48:31.707 --> 48:38.179 Avèk yon smog frekans atifisyèl moun kreye ki toujou antoure nou san yo pa verifye sekirite yo – èske 48:38.179 --> 48:43.688 se pa etonan ke kò imen an kòmanse reyaji kont li? 48:43.688 --> 48:47.891 Sa te anviwon 10 ane de sa. Mwen te nan trantèn mwen. 48:47.891 --> 48:53.300 Pa gen kansè nan tete nan fanmi mwen jiskaprezan. Mwen te gen yon vi ki te trè an sante. 48:53.300 --> 48:59.511 Mwen te viv bò kote yon poto telefòn pandan plizyè ane, sèt ane nan moman sa a. 48:59.511 --> 49:02.628 Li te kanpe 100 mèt lwen kay mwen. 49:02.628 --> 49:08.434 Pandan plizyè ane, mwen te gen sentòm ki pa t asosye ak mast yo, paske nan epòk sa a 49:08.434 --> 49:13.019 mwen pa t konnen anyen sou elektrosansiblite. 49:13.019 --> 49:20.472 Mwen te gen vètij, pwoblèm dòmi, maltèt, doulè file nan tèt mwen, e mwen te souvan ale kay doktè. 49:20.472 --> 49:26.436 Yo te di m se te estrès oswa yon viris. Epi, san avètisman, yo te dyagnostike m ak 49:26.436 --> 49:32.793 kansè nan tete. Se te pi gwo chòk nan lavi mwen. 49:32.793 --> 49:41.432 Okòmansman, mwen te panse mwen te jis malchansé, ke se te fot mwen. Apre sa, tretman an te kòmanse. 49:41.432 --> 49:47.300 Epi mwen te rankontre kèk vwazen nan lopital la – mwen te rete nan yon ti vilaj. 49:47.300 --> 49:53.913 Epi mwen te rankontre tou vwazin sa yo, jèn fanm – mwen te pi jèn nan, mwen te nan trantèn mwen, lòt 49:53.913 --> 49:57.915 yo te nan karantèn oswa nan kòmansman senkantèn yo. 49:57.915 --> 50:06.836 Senk nan nou te la, tout an menm tan nan sis mwa, ak menm dyagnostik kansè nan tete. 50:06.836 --> 50:10.975 Te gen sèlman 18 kay nan vilaj nou an, ki te chita alantou antèn telefòn mobil lan. 50:10.975 --> 50:16.249 Kidonk, Eileen deside kòmanse yon sondaj pou wè si lòt moun t ap soufri tou ak yon maladi toudenkou. 50:16.249 --> 50:26.235 Rezilta a te fè nou tranble. Anpil moun te rapòte menm sentòm mwen te soufri depi plizyè ane. Mal de tèt yo, vètij la. 50:26.235 --> 50:31.336 Men te gen lòt jèn fi nan vilaj la ki te gen pwoblèm pou fè pitit ak lezyon prekansè nan kol de 50:31.336 --> 50:34.814 matris – oswa yon fanm ki te gen boul kansè nan tete. 50:34.814 --> 50:39.095 E te gen lòt kalite kansè nan zòn nan. 50:39.095 --> 50:51.930 Yon vwazen ki te gen sèlman 51 an devlope maladi newòn motè epi malerezman li mouri. Pou di laverite: yon maladi terib. 50:56.289 --> 51:00.851 Sa te afekte 77 moun ki soti nan kay sa yo. 51:05.143 --> 51:12.639 Wi, yo estime ke 70% nan moun ki te fè eksperyans efè biyolojik pandan ane yo – pwoblèm 51:12.639 --> 51:16.993 dòmi, gratèl sou po, boul nan tete oswa kansè. 51:16.993 --> 51:22.415 Wi, li te gen yon gwo enpak sou moun yo nan vilaj sa a. 51:22.415 --> 51:26.399 Mwen panse se yon pwoblèm mondyal masiv. 51:26.399 --> 51:31.237 Depi lè sa a, nou dekouvri ke nou pa sèl gwoup ka kansè ki ozalantou yon antèn telefòn mobil. 51:31.237 --> 51:33.862 Gen anpil gwoup kansè toupre pilon yo. 51:33.862 --> 51:40.017 Nou te travay ak yon syantis sou plas la, kote nou te egzamine lòt poto ki te kanpe nan lòt zòn depi lontan. 51:40.017 --> 51:45.699 Epi nou te fè lòt sondaj epi nou te jwenn tou yon gwo ensidans kansè. 51:53.076 --> 52:00.173 Avèk tèlman anpil telefòn mobil ak antèn ak yon endistri telefòn mobil ki vo plizyè trilyon, yon moun ta espere ke yo fin mete sou 52:00.173 --> 52:04.711 pye yon ajans gouvènman strik, yon otorite ki asire ke endistri telekominikasyon an rete sou 52:04.711 --> 52:09.341 bò ki pi an sekirite lè li rive nan transmisyon. 52:09.341 --> 52:19.748 Yon moun ki mete limit strik pou pwoteje popilasyon an – yon moun ki asire ke sa nou ekspoze a konplètman san danje. 52:19.748 --> 52:27.716 Malerezman, anyen nan sa pa egziste. Sa nou genyen se ICNIRP. 52:27.716 --> 52:33.093 ICNIRP te fonde an Ewòp apeprè 20 ane de sa pou etidye radyasyon ki pa iyonizan. 52:33.093 --> 52:39.423 Se Komite Entènasyonal pou Pwoteksyon kont Radyasyon Non-Iyonizan, e travay li se revize tout 52:39.423 --> 52:42.660 literati ki pibliye epi esansyèlman rezime li: 52:42.660 --> 52:45.957 Se sa syans lan di definitivman. 52:45.957 --> 52:52.608 Ou pa ka vote pou w antre. Yo envite w pou w rantre si w se youn nan moun yo prefere yo. 52:52.608 --> 52:58.133 Kidonk, li toujou detèmine pa endistri a, paske se la rasin yo ye. 52:58.133 --> 53:04.955 Kòrèk. Kidonk, nou gen yon referans ke yo te fikse, ke pifò peyi Ewopeyen yo adopte, e se yon bagay ke 53:04.955 --> 53:09.568 Komisyon Ewopeyen an li menm rekòmande, enkli panèl ekspè yo. 53:09.568 --> 53:16.568 Sepandan, direktiv sa yo baze sou metòd konstriksyon ke nou konnen ki gen yon relasyon koz-efè ak radyasyon frekans wo. 53:16.568 --> 53:23.814 Sèl senaryo ki egziste kounye a konsènan enèji ki antoure nou nan frekans sa a, tankou radyasyon ki soti nan telefòn mobil, antèn 53:23.814 --> 53:29.375 telefòn mobil ak telefòn san fil – an lòt mo, tout divès aparèy kominikasyon nou itilize chak jou – 53:29.375 --> 53:32.473 se menm ak sa nou abitye avè l nan fou mikwo ond. 53:32.473 --> 53:38.638 Si nou itilize ase enèji epi konsantre li sou yon zòn ki piti ase, lè sa a nou chofe tisi a, epi 53:38.638 --> 53:43.181 nou chofe tout sa ki gen yon sèten kantite dlo. 53:43.181 --> 53:50.682 Okenn nan direktiv aktyèl yo pa gen anyen pou wè ak domaj sante kwonik oswa kansè. Okenn ladan yo, pa gen menm youn. 53:50.682 --> 53:56.686 Yo tout fèt pou pwodui efè chalè oswa efè imedyat tankou pikotman sou po a oswa souke sousi yo oswa yon bagay ki sanble. 53:56.686 --> 54:00.809 Pèsonn pa ka detèmine domaj alontèm sou sante. 54:00.809 --> 54:04.924 Kidonk ou panse ke anba 40 li ensiyifyan, li pa gen sans... 54:04.924 --> 54:10.910 Sa pa gen okenn sans. Pa gen okenn entansyon pou pwoteje kont domaj sante alontèm. 54:10.910 --> 54:16.722 ICNIRP se... byen, ICNIRP totalman san enpòtans. 54:16.722 --> 54:28.046 Pa egzanp: Si ou vle asire ke pèsonn pa depase limit vitès la nan lekòl la, mete limit vitès la a 10,000 kilomèt pa èdtan. 54:28.046 --> 54:32.957 Konsa, tout moun ap respekte l e pèsonn pap kondwi twò vit. 54:32.957 --> 54:39.918 Ou ka kondwi pase lekòl la a 999 km/h epi toujou respekte "limit" la. 54:39.918 --> 54:46.105 Komite konsiltatif la pa gen kòm misyon kounye a pou revize prèv ki gen rapò ak pwoteksyon piblik la. 54:46.105 --> 54:54.175 Kidonk ICNIRP egziste sèlman pou asire sa ki 100% reyalite, e nenpòt bagay ki pa 100% reyalite pa konsène li. 54:54.175 --> 55:00.920 Se sa menm. Yo pral pale de sa, yo pral rezime sa ki genyen, sa ki pa genyen ak sa ki toujou bezwen dekouvri. 55:00.920 --> 55:05.979 Epi se te sa. Yo kite l konsa. Pa gen okenn rekòmandasyon – anyen, paske yo pa wè sa kòm responsablite yo. 55:05.979 --> 55:13.241 Prèske tout peyi fikse limit ekspoze piblik pou teknoloji radyo sou baz direktiv ICNIRP yo. 55:13.241 --> 55:16.768 Gid ICNIRP yo pa gen anyen pou wè ak domaj sante alontèm ki koze pa ekspoze a teknoloji radyo. 55:16.768 --> 55:18.425 Ale, m ap eseye fè yon apèl. 55:18.425 --> 55:24.424 Lè w eseye rele yon moun, li prèske toujou kòmanse transmisyon frekans wo a nan tou de direksyon. 55:24.424 --> 55:27.226 Oke, ann eseye l. O, wow! 55:27.226 --> 55:31.943 Depi li konekte; se mòd apèl la, se sa telefòn mobil la fè. 55:31.943 --> 55:36.656 Se vag sa yo ki sòti nan telefòn mobil mwen pou ale nan estasyon baz la epi yo transmèt la? 55:36.656 --> 55:41.577 Se sa telefòn mobil ou ap fè tout tan lè ou gen siyal epi w ap itilize li. 55:41.577 --> 55:42.682 Terrib. 55:42.682 --> 55:50.867 Epi telefòn mobil ou a aktyèlman transmèt sa nan tèt ou tout tan lè w konekte ak estasyon baz la epi w itilize telefòn ou. 55:50.867 --> 56:02.322 Telefòn mobil 56:06.533 --> 56:14.889 Li difisil pou imajine yon pyès teknoloji ki vin tounen yon pati tèlman rapid nan lavi nou tankou telefòn mobil la. 56:14.889 --> 56:19.975 Vennsenk ane de sa, yo te konsidere l kòm pa plis pase yon astis. 56:21.810 --> 56:26.320 Jodi a, 4 milya nan nou posede youn. 56:27.967 --> 56:32.615 An mwayèn, timoun yo gen premye telefòn mobil yo a laj 8 an. 56:36.764 --> 56:43.771 Telefòn mobil yo fonksyone lè yo transmèt ak resevwa frekans mikwo-onn ki soti nan estasyon baz la. 56:43.771 --> 56:49.912 Lè ou kenbe yon telefòn mobil bò zòrèy ou, sèvo ou inevitabman ekspoze a ond sa yo. 56:51.593 --> 56:55.381 Èske sèvo a reyaji ak enfliyans sa a? 56:55.381 --> 57:01.764 Yon nouvo etid Ameriken montre ke sa a se definitivman ka a. 57:01.764 --> 57:05.295 Doktè Nora Volkow te fè etid sa a. 57:05.295 --> 57:10.834 Doktè Volkow ak ekip li a te etidye 47 moun an sante pandan yon ane antye. 57:10.834 --> 57:15.371 Patisipan yo te gen telefòn mobil sou zòrèy dwat yo ak sou zòrèy goch yo. 57:15.371 --> 57:19.381 Youn nan yo te an operasyon men li te silansye, lòt la te etenn. 57:19.381 --> 57:27.732 Dr Volkow te itilize ekipman imajri sèvo pou detèmine konbyen glikoz sèvo a ta itilize pandan ekspozisyon an. 57:30.756 --> 57:37.210 Li se yon endikatè ki trè sansib pou konnen si gen chanjman nan aktivite sèvo ki ka koze pa 57:37.210 --> 57:43.500 yon stimulatè – nan ka sa a, yon telefòn mobil. 57:43.500 --> 57:50.982 Lè sèvo a stimile, li konsome glikoz, menm jan ak yon machin ki konsome gaz. 57:50.982 --> 57:59.001 Ekspozisyon a yon telefòn mobil pandan 15 minit asosye ak yon ogmantasyon nan konsomasyon glikoz nan sèvo a, sa ki endike 57:59.001 --> 58:03.304 ke telefòn mobil lan te aktive sèvo a ak frekans radyo li yo. 58:03.304 --> 58:08.995 Bò dwat sèvo a, ki te trè pre antèn nan, te montre pi gwo ogmantasyon nan aktivite 58:08.995 --> 58:14.035 metabolik konpare ak lè telefòn mobil la te etenn. 58:17.993 --> 58:30.665 Malgre frekans radyo teknoloji telefòn mobil aktyèl yo emèt yo trè fèb, yo kapab aktive sèvo moun epi gen yon efè. 58:30.665 --> 58:35.874 Lè w ap itilize yon telefòn mobil sou mòd silans, eksperyans Doktè Volkow la te montre ke sèvo imen an 58:35.874 --> 58:41.760 montre yon repons metabolik a mikwo-onn telefòn mobil yo. 58:41.760 --> 58:46.848 Yon reyaksyon metabolik nan nivo ki byen pi ba pase limit legal la. 58:46.848 --> 58:52.126 Yon bagay ke anpil moun reklame enposib. 58:54.925 --> 59:00.705 Epi reyaksyon Doktè Volkow anrejistre a se yon konsekans yon pi gwo enkyetid: 59:00.705 --> 59:09.420 Fason reyon mikwo ond sa yo aktyèlman absòbe pa sèvo a. Sa vin rele valè SAR. 59:15.873 --> 59:19.565 SAR vle di to absòpsyon espesifik. 59:19.565 --> 59:30.128 Epi se mezi ki montre konbyen ond radyo kò imen an absòbe nan yon tan bay ak nan yon volim bay. 59:30.128 --> 59:36.839 Se mezi efè chofaj yon emetè radyo genyen sou kò moun. 59:38.880 --> 59:45.792 Yo mezire SAR nan fason sa a. Yo itilize yon tèt atifisyèl. 59:45.792 --> 59:50.690 Li ranpli ak yon melanj glikoz ki sipoze reprezante sèvo imen. 59:50.690 --> 59:57.995 Aparèy tès la mezire kantite radyasyon mikwo-onn ki antre nan zo tèt modèl la. 59:57.995 --> 01:00:03.815 Valè SAR la apre sa kalkile selon kantite enèji ki absòbe. 01:00:08.112 --> 01:00:13.395 Pou Inyon Ewopeyen an, limit la se 2 watt pa kilogram pou yon mwayèn 10 g tisi. 01:00:13.395 --> 01:00:18.929 Pou Etazini, se 1.6 W/kg sou yon tisi mwayèn 1 g. 01:00:18.929 --> 01:00:23.861 Etazini gen yon limit siperyè ki pi strik pase Inyon Ewopeyen an, men lòt peyi tankou Ostrali 01:00:23.861 --> 01:00:29.291 ak Nouvèl Zelann itilize limit Inyon Ewopeyen an. 01:00:29.291 --> 01:00:34.070 Kèk nan telefòn mobil ki pi popilè sou mache a emèt tèlman anpil radyasyon mikwo-ond ke 01:00:34.070 --> 01:00:38.042 valè SAR yo prèske rive nan limit siperyè a. 01:00:50.560 --> 01:00:59.540 Chak milimèt nan zo tèt la ede pwoteje sèvo a kont radyasyon mikwo ond epi konsa diminye valè SAR telefòn mobil la. 01:00:59.540 --> 01:01:03.640 Timoun yo resevwa premye telefòn mobil yo nan yon laj mwayèn 8 an. 01:01:03.640 --> 01:01:08.366 Kran yon timoun ki gen 8 an pi mens anpil pase kran yon adilt. 01:01:08.366 --> 01:01:16.663 Yon ta espere ke telefòn mobil yo teste ak yon epesè kràn ki ekivalan ak sa yon timoun. 01:01:16.663 --> 01:01:23.243 Tèt SAM la se yon gwo kràn imen ki gen fòm mwayèn. 01:01:23.243 --> 01:01:37.071 Mwayèn 10,000 mezi tèt moun yo te pran te itilize pou kreye tèt fantom SAM sa a, ki reprezante yon kràn mwayèn moun... 01:01:37.071 --> 01:01:43.210 Natirèlman, tèt yon adilt mwayèn pi gwo anpil pase tèt yon timoun ki gen uit an. 01:01:45.971 --> 01:01:54.240 Men lè nou te poze kesyon konpayi ki fabrike tèt fantom SAM nan, nou dekouvri ke reyalite a pi mal toujou. 01:01:55.764 --> 01:02:06.096 Modèl tès SAM la se pa senpleman mwayèn 10,000 moun, men mwayèn 10,000 sòlda nan Lame Etazini. 01:02:08.268 --> 01:02:16.028 E pèsonèl Lame Ameriken yo sètènman gen tèt ki pi gwo ak pi epè pase tèt yon timoun mwayèn ki gen uit an. 01:02:17.997 --> 01:02:26.737 Se poutèt sa li vrèman posib pou sipoze ke si yo te teste telefòn mobil sou kràn yon timoun uit an, pifò ta echwe. 01:02:28.952 --> 01:02:30.812 Ki moun ki fikse direktiv yo? 01:02:30.812 --> 01:02:35.800 Sa yo se moun ki nan komite ki rele ICNIRP. 01:02:46.030 --> 01:02:49.399 Moun ki travay sou telefòn mobil yo se byo-enjenyè. 01:02:49.399 --> 01:02:56.500 Yo pa gen okenn lide sou sa k ap pase andedan yon selil vivan, men yo pale sou li ak anpil awogans. 01:02:56.500 --> 01:03:07.232 Yo sipoze ke sèl bagay ki ka afekte byennèt yon òganis vivan se kesyon si li ase fò pou chofe tisi a. 01:03:07.232 --> 01:03:13.674 Men sa tankou di, "Nou konnen lè nou bouyi yon ze, li pral vin di." 01:03:13.674 --> 01:03:18.830 Sa yo pa konnen se ke si yo pa bouyi ze a, li pral tounen yon poul. 01:03:18.830 --> 01:03:25.986 Yo pa gen pi piti lide kijan sa rive. Men yo toujou pale tankou si yo te konnen. 01:03:38.462 --> 01:03:50.193 An 2011, Òganizasyon Mondyal Lasante te chanje klasifikasyon risk pou telefòn mobil yo, li te reklasifye yo kòm posib kanserojèn 01:03:50.193 --> 01:04:02.917 pou moun akoz yon ogmantasyon nan risk pou devlope gliòm, ki se kalite timè nan sèvo ki asosye ak itilizasyon telefòn mobil. 01:04:02.917 --> 01:04:07.170 Ki sa ki te deklanche chanjman abrup sa a nan estati a? 01:04:09.279 --> 01:04:15.432 Genyen etid san konte sou efè potansyèl telefòn mobil yo sou sante. 01:04:15.432 --> 01:04:20.536 Gen kèk ki montre yon efè. Gen kèk ki pa montre anyen. 01:04:22.189 --> 01:04:26.769 Men etid ki pi konklizif la te soti nan Lennart Hardell. 01:04:26.769 --> 01:04:32.190 Li te dirije pi gwo ak pi pwofon pwojè rechèch ki janm fèt. 01:04:32.190 --> 01:04:37.867 Li konbine pwòp travay li ak travay lòt moun ki soti toupatou nan mond lan. 01:04:37.867 --> 01:04:45.048 Depi kòmansman ane 1990 yo, yo te etidye abitid telefòn plis pase 2,000 moun atravè lemond. 01:04:45.048 --> 01:04:52.302 Moun ki gen timè tankou astrositom ak nèwòm akoustik, ki se timè nan sèvo ki pi souvan asosye ak 01:04:52.302 --> 01:04:58.700 itilizasyon telefòn mobil akoz pwoksimite yo ak zòrèy la. 01:04:58.700 --> 01:05:08.571 Rezilta yo se yon chòk. Yo konkli ke itilizasyon telefòn mobil vrèman ogmante risk pou timè nan sèvo. 01:05:08.571 --> 01:05:15.020 Epi yo te dekouvri tou poukisa etid anvan yo pa t montre okenn efè. 01:05:24.450 --> 01:05:30.997 Mwen panse gen plis prèv ke li kanserojèn pase jis posib kanserojèn. 01:05:30.997 --> 01:05:39.767 Men mwen panse mwen konprann li yon jan, paske pifò kansè ki pral vini yo poko rive. 01:05:41.505 --> 01:05:47.876 Moun pa gen lontan ap itilize telefòn mobil pou efè reyèl yo vin parèt. 01:05:51.224 --> 01:05:59.251 Menm jan ak lòt kanserojèn, li pran omwen dis ane pou wè yon efè apre ekspoze. 01:05:59.251 --> 01:06:05.885 Depi eksplozyon telefòn mobil la te kòmanse sèlman nan fen ane 1990 yo, li pa etone ke nou 01:06:05.885 --> 01:06:10.959 fèk kòmanse wè efè yo. E sa ap rive kounye a. 01:06:10.959 --> 01:06:17.680 Kidonk, kisa endistri telekominikasyon an ap fè pou pwoteje itilizatè li yo kont timè nan sèvo? 01:06:17.680 --> 01:06:25.636 Yon kout je sou manyèl sekirite yo montre ke yo plis konsène sou pwòp pwoteksyon yo. 01:06:29.766 --> 01:06:34.612 Modèl aparèy san fil sa a konfòm ak egzijans legal konsènan ekspoze a ond radyo. Lè yo itilize li jan sa 01:06:34.612 --> 01:06:37.247 dekri nan seksyon sa a, li konfòm ak direktiv legal yo. 01:06:37.247 --> 01:06:54.678 Kenbe aparèy BlackBerry la omwen 2.5 cm lwen kò ou, enkli vant fanm ansent ak adolesan yo! Redwi tan apèl yo! 01:06:54.678 --> 01:07:02.063 Sou do prèske chak telefòn mobil, gen enstriksyon sou ki distans li ta dwe kenbe lwen kò a. 01:07:10.453 --> 01:07:15.815 Enstriksyon ki konplètman pa pratik nan pifò ka. 01:07:19.079 --> 01:07:25.540 E kisa k rive lè endistri telekominikasyon an finanse rechèch sou domaj li koze? 01:07:28.485 --> 01:07:42.403 Epi rechèch sa a konkli ke gen yon enpak, ke itilizasyon telefòn mobil jwe yon wòl nan devlopman kansè. 01:07:45.590 --> 01:07:50.090 Sepandan, yo gen tandans kenbe rechèch sa a pou tèt yo. 01:07:54.242 --> 01:08:01.307 Nou senpleman pa konnen sa n ap estoke ak EMF yo paske efè yo sitou alontèm, e nou 01:08:01.307 --> 01:08:05.809 gen, jan ou di a, yon ekspozisyon omniprezan. 01:08:05.809 --> 01:08:10.283 Epi yon gwo depandans sou ekspoze sa yo. 01:08:10.283 --> 01:08:14.126 Nou jis pa fin konprann sa n ap fè a ankò. 01:08:20.399 --> 01:08:27.376 Malgre epidemioloji klèman montre ke itilize yon telefòn mobil ogmante risk pou devlope yon timè nan sèvo. 01:08:27.376 --> 01:08:40.840 Sa moun ICNIRP yo bezwen wè se yon koz ak efè klè; kijan sa rive, ki mekanis la ye, epi kijan egzakteman kansè a koze. 01:08:40.840 --> 01:08:48.544 Li ka parèt evidan ke yon èt ki tèlman aliyen ak frekans Latè a epi ki tèlman sansib ak chan mayetik li 01:08:48.544 --> 01:08:54.600 a ta natirèlman reyaji ak mikwo-onn ki fèt pa moun. 01:08:54.600 --> 01:08:59.971 Men pandan plizyè ane, endistri telekominikasyon an te defann aksyon li yo lè li poze menm kesyon an. 01:08:59.971 --> 01:09:02.785 Kijan yon telefòn mobil lakoz kansè? 01:09:02.785 --> 01:09:05.959 Finalman, yo te poze move kesyon an. 01:09:05.959 --> 01:09:09.461 Kijan yon telefòn mobil anpeche kò moun geri kansè? 01:09:09.461 --> 01:09:13.125 Repons lan se: melatonin. 01:09:17.052 --> 01:09:23.387 Ou konnen, melatonin se yon òmòn, e kwè sa ou vle, li pwodui nan sèvo a. 01:09:23.387 --> 01:09:32.586 Li pwodui nan glann pineyal nan sèvo a epi li gen pwopriyete antioksidan ki trè fò konpare ak vitamin, pa egzanp: 01:09:32.586 --> 01:09:42.524 Melatonin senk fwa pi pwisan pase vitamin C e de fwa pi pwisan pase vitamin E. 01:09:42.524 --> 01:09:45.180 Epi li sèlman distribye nan mitan lannwit. 01:09:45.180 --> 01:09:53.563 E se presizeman nan mitan lannwit nou bezwen li, paske se lè sa a nou dòmi epi sèvo nou repare selil yo nan kò nou. 01:09:53.563 --> 01:09:57.781 E se lè sa a melatonin kòmanse travay. 01:10:04.808 --> 01:10:09.931 Chak jou, kò nou pèdi anviwon yon demi milya selil. 01:10:09.931 --> 01:10:20.315 Epi li rive lannwit ke kò nou ranplase selil sa yo atravè yon pwosesis yo rele mitoz selilè, ki se divizyon selil yo. 01:10:22.234 --> 01:10:27.883 Sa li fè: Li kaptire sa yo rele radikal lib. 01:10:27.883 --> 01:10:34.432 Radikal lib sa yo se an reyalite elektwon anplis ki rete apre pwosesis pwodiksyon enèji a, 01:10:34.432 --> 01:10:39.280 e nou bezwen yo pou nou ka rejeneren tèt nou. 01:10:41.536 --> 01:10:52.280 Chak swa, lè kò nou ap rejeneren tèt yo, milyon selil radikal lib pwodui kòm yon pwodwi segondè nan mitoz selilè. 01:10:52.280 --> 01:10:56.511 Selil radikal lib sa yo atake selil ki an sante. 01:11:01.590 --> 01:11:08.669 Li jeneralman aksepte ke selil radikal lib yo se koz prensipal oswa faktè nan pifò kansè. 01:11:08.669 --> 01:11:16.720 Defans ki pi enpòtan nan kò nou kont radikal lib sa yo se antioksidan ki pi fò li a: melatonin. 01:11:19.087 --> 01:11:27.086 Li antre nan san an epi li aji kòm yon antioksidan natirèl, yon ajan natirèl kont kansè. 01:11:27.086 --> 01:11:32.499 Melatonin se yon ajan anti-kansè ki trè, trè pwisan. 01:11:32.499 --> 01:11:37.629 Li aji kòm yon ajan onkostatik, ki pwoteje ou kont kansè. 01:11:37.629 --> 01:11:46.023 Li regle tou sik dòmi-revè ou a, pou asire w jwenn yon bon dòmi lannwit ak dòz melatoninn ki kòrèk la. 01:11:46.023 --> 01:11:58.080 Se yon molekil anti-aje. Nan lòt mo, li kaptire radikal lib epi li senpleman fè po ou parèt pi jèn. 01:11:58.080 --> 01:12:03.342 Melatonin se remèd mirak kò a ki trape radikal lib ki lakòz kansè. 01:12:03.342 --> 01:12:12.230 Nou gen 12,000 etid nan laboratwa nou an ke nou ranmase pandan ane yo, sa ki plis etid pase tout sa ki janm pibliye 01:12:12.230 --> 01:12:18.561 sou paracetamol, yon medikaman pou maltèt yo itilize souvan. 01:12:18.561 --> 01:12:25.001 Gen anpil plis enterè syantifik nan melatonin pase nan paracetamol. 01:12:27.196 --> 01:12:30.584 Ki konsekans ki genyen lè sekresyon melatonin diminye? 01:12:30.584 --> 01:12:38.080 Wi, byen, si w gen nivo melatonin ki bese, sistèm iminitè w ap febli. 01:12:38.080 --> 01:12:46.368 Okòmansman, ou gen tandans gen pwoblèm pou dòmi, sa vle di ou pa ka tonbe dòmi oswa, si ou rive dòmi, ou pa ka retounen dòmi. 01:12:46.368 --> 01:12:53.660 Ou ka gen pwoblèm kè paske melatonin pwoteje kè ou tou. 01:12:58.359 --> 01:13:05.343 Epi ou pi fasil pou w tonbe malad paske sistèm iminitè w la pa ap fonksyone byen. 01:13:05.343 --> 01:13:10.169 Sa yo se kèk nan bagay ki rive lè ou gen nivo melatonin ki bese. 01:13:10.169 --> 01:13:19.227 Epi, pa egzanp, fanm mwayèn ki gen kansè nan tete gen sèlman yon dizyèm melatonin konpare ak yon fanm nòmal ki gen menm laj. 01:13:22.375 --> 01:13:30.871 Epi moun ki gen kansè pwostat gen mwens pase mwatye melatonin yo ta dwe genyen. 01:13:30.871 --> 01:13:38.078 Timoun otis yo gen mwens pase mwatye nivo melatonin yo ta dwe genyen. 01:13:38.078 --> 01:13:43.335 Melatonin diminye lakay travayè nan chanjman lannwit paske yo travay lannwit epi yo ekspoze a limyè. 01:13:43.335 --> 01:13:50.302 Yo pa pwodui melatonin nan nwit, sa ki konnen pou ogmante risk kansè nan tete a pa 50%. 01:13:50.302 --> 01:13:56.945 Epi Ajans Entènasyonal pou Rechèch sou Kansè (IARC) te piti piti klase travay nan chanjman lannwit 01:13:56.945 --> 01:14:01.970 kòm posib kanserojèn akoz rediksyon melatonin sa a. 01:14:04.956 --> 01:14:10.642 Kounye a gen anpil etid ki montre ke moun ki travay nan chanjman lannwit oswa moun ki avèg 01:14:10.642 --> 01:14:14.320 gen to kansè diferan pase popilasyon an mwayèn. 01:14:14.320 --> 01:14:25.322 Epi pifò nan etid sa yo sipòte lide ke yon mank oswa yon diminisyon nan nivo melatonin gen yon enpak negatif sou sante. 01:14:25.322 --> 01:14:34.269 Depi kò a sèlman rejeneren lannwit, melatonin pwodui sèlman lè glann pineyal la detekte ke pa gen limyè. 01:14:36.182 --> 01:14:39.769 E sa k rive se ke glann pineyal la sansib a limyè. 01:14:39.769 --> 01:14:46.211 Li sitiye egzakteman kote sèvo ou resevwa siyal ki soti nan je ou epi yo kwaze nan pwen ki nan sant lan. 01:14:46.211 --> 01:14:49.511 Yo rele li nwayo siprachiazmatik la. 01:14:49.511 --> 01:14:56.107 E koneksyon yo soti la ale dirèkteman nan glann pineyal la pou di li si gen limyè oswa pa gen limyè. 01:14:56.107 --> 01:15:03.573 Lè gen limyè, gen entèferans an menm tan ak siyal sèvo a vle voye bay selil nou yo pou repare yo. 01:15:03.573 --> 01:15:10.793 Kidonk, sa pa fè sans pou sèvo a voye siyal sa yo bay selil nou yo pou di yo repare tèt 01:15:10.793 --> 01:15:14.288 yo, lè gen twòp entèferans pou yo ta tande l. 01:15:14.288 --> 01:15:18.620 Kidonk li tann, sèvo a tann jiskaske li vin fènwa. 01:15:33.624 --> 01:15:42.752 Ki rechèch ki montre ke chan elektrik, chan mayetik oswa ond radyo gen yon efè sou pwodiksyon melatonin? 01:15:42.752 --> 01:15:52.861 Wi, byen, Enstiti Battelle nan Amerik ap fè anpil travay sou sijè sa a depi fen ane 1970 yo. 01:15:52.861 --> 01:16:02.698 Epi syantis li yo, Barry Wilson, Dick Stevens ak moun sa yo te kòmanse panse sou sa, paske nou konnen ke 01:16:02.698 --> 01:16:08.860 sèvo a sispann pwodui melatonin lè ou limen limyè a. 01:16:08.860 --> 01:16:17.043 Kidonk yo te panse, byen, petèt sèvo nou pa ka fè distenksyon ant chan elektrik nou menm nou jenere atifisyèlman ak limyè 01:16:17.043 --> 01:16:25.581 natirèl nou tout konnen ki prezan pandan jounen an, paske nou senpleman pa pwodui melatonin pandan jounen an. 01:16:25.581 --> 01:16:28.019 Gen trè bon rezon biyolojik pou sa. 01:16:28.019 --> 01:16:36.000 Kidonk yo te panse ke chan elektrik sa yo ta prive sentèz melatonin, ki ta mennen nan kansè, espesyalman 01:16:36.000 --> 01:16:44.250 kansè nan tete pou fanm, paske yo pa t ap gen pwoteksyon iminolojik ki nòmalman prezan ankò. 01:16:44.250 --> 01:16:47.840 Kidonk sèvo a entèprete ond radyo kòm ond limyè? 01:16:47.840 --> 01:16:51.240 Wi, nou pa ka fè distenksyon ant yo. 01:16:53.026 --> 01:16:58.456 Limyè vizib gen tou yon frekans. 01:17:01.284 --> 01:17:08.061 Ipoze a ke glann pineyal la pa ka fè diferans ant frekans limyè ak frekans ki fèt pa moun 01:17:08.061 --> 01:17:11.665 te pwouve san okenn dout pa yon pakèt rechèch. 01:17:11.665 --> 01:17:13.459 Efè sipresif dirèk chan mayetik fèb (50 Hz ak 16 2/3 Hz) sou sentèz melatonin nan glann 01:17:13.459 --> 01:17:16.094 pineyal hamstè Dzungaryen (Phodopus sungorus) 01:17:16.094 --> 01:17:19.153 Rezilta etid sa a montre ke chan mayetik frekans ba kapab diminye pwodiksyon melatonin nan glann pineyal izole hamster yo. 01:17:19.153 --> 01:17:21.829 ... diminye pwodiksyon melatonin ... 01:17:21.829 --> 01:17:25.075 … Efè chan elektwomayetik sou kontni melatonin k ap sikile fotofazik nan kestrel Ameriken … 01:17:25.075 --> 01:17:28.760 An rezime, EMF te enfliyanse melatonin nan plasma nan kestrel Ameriken gason, ... 01:17:28.760 --> 01:17:31.310 EMF yo ka enfliyanse migrasyon yo... 01:17:31.310 --> 01:17:39.324 … Absans yon efè kwonik ekspoze a siyal radyo ond kout sou konsantrasyon melatonin nan saliv bèf letye. 01:17:39.324 --> 01:17:42.649 Kidonk, yon efè ijan retade EMF sou konsantrasyon melatonin se ... 01:17:42.649 --> 01:17:46.009 A 0.5 G, 60 Hz chan mayetik siprime pwodiksyon melatonin nan pineyosyt yo. 01:17:46.009 --> 01:17:49.980 … yon rediksyon mwayèn 46% nan pwodiksyon melatonin ki pwovoke pa noradrenalin nan pineyosyit yo. Rezilta yo sipòte 01:17:49.980 --> 01:17:53.134 ipotèz la ke ekspoze a EM ka lakòz sipresyon melatonin nan glann pineyal la lè li afekte selil endividyèl yo. 01:17:53.134 --> 01:17:54.712 ekspoze a sipresyon melatonin 01:17:54.712 --> 01:17:56.775 ka pwodui nan glann pineyal la, 01:17:56.775 --> 01:17:58.214 pa enfliyanse selil endividyèl yo. 01:17:58.214 --> 01:18:00.407 EMF/EMR diminye melatonin nan bèt ak moun Doktè Neil Cherry 2 Septanm 2002 Disèt etid montre ke ekspoze a ELF ak 01:18:00.407 --> 01:18:02.089 RF/MW diminye melatonin. Sèz etid yo te obsève yon rediksyon siyifikatif nan melatonin ki asosye ak EMR nan moun. 01:18:02.089 --> 01:18:10.952 Èske ou panse gen prèv konklizyon ke chan elektrik, chan mayetik ak ond radyo enfliyanse pwodiksyon melatonin? 01:18:10.952 --> 01:18:22.315 Rechèch sa a, ki montre ke nivo melatonin kestrèl yo diminye ak ekspoze; ke sitwòk sovaj k ap fè nich sou bilding toupre poto 01:18:22.315 --> 01:18:32.950 radyo gen mwens pitit konpare ak nich sitwòk ki lwen poto radyo yo; etid sou foumi, myèl ak divès espès zwazo, ansanm 01:18:32.950 --> 01:18:40.169 ak etid sou mamifè maren, tout endike nan menm direksyon an. 01:18:40.169 --> 01:18:48.586 Men gen etid laboratwa sou selil nan glann pineyal ki vrèman sinteze melatonin. 01:18:48.586 --> 01:18:52.410 M ap gade efè chan mayetik sou selil sa yo. 01:18:52.410 --> 01:19:01.525 Epi nan chak etap evalyasyon melatonin, yo te montre ke chan mayetik yo entèfere ak pwodiksyon melatonin. 01:19:04.342 --> 01:19:13.542 Kidonk, prèv yo klè nan tout aspè nan pwodiksyon melatonin ak nan inhibisyon pwodiksyon melatonin pa chan mayetik. 01:19:13.542 --> 01:19:18.180 Rechèch la vrèman kouvri chak aspè nan chemen sa a. 01:19:21.180 --> 01:19:26.063 Èske ou ta di ke li ase konklizif? 01:19:26.063 --> 01:19:30.314 Wi, mwen ta di sa definitiv. 01:19:42.441 --> 01:19:52.375 Sa ki etonan nan kò nou se kapasite yo genyen pou konpanse pwodiksyon radikal lib yo lè yo pwodui melatonin. 01:19:52.375 --> 01:19:59.664 Nou kreye nan tèt nou yon balans presi, yon sistèm defans pafè. 01:20:01.343 --> 01:20:06.750 Kò nou pran plizyè milyon ane pou pèfeksyone teknik sa a. 01:20:06.750 --> 01:20:12.540 Yon teknoloji ki kreye baze sou anviwònman kote nou devlope. 01:20:14.522 --> 01:20:22.993 Men èske anviwònman nou pa chanje eksponansyèlman nan dènye deseni yo? 01:20:22.993 --> 01:20:34.424 Pou je nu, mond lan parèt menm jan, men nan nivo selilè, se pi gwo chanjman anviwònmantal lavi nou potko janm fè eksperyans. 01:20:38.517 --> 01:20:47.810 Li evidan ke yon chanjman jeyan konsa ta inevitabman deranje yon balans delika konsa. 01:20:47.810 --> 01:20:54.628 E konsekans lè kò nou pa pwodui kantite melatonin ki kòrèk la ka fatal. 01:20:54.628 --> 01:21:00.085 Syantis atravè lemond kounye a kwè ke radikal lib yo ta ka koz oswa yon faktè kontribitè 01:21:00.085 --> 01:21:03.634 nan chak maladi ki konnen, pa sèlman kansè. 01:21:03.634 --> 01:21:09.493 Nan kòmansman 20yèm syèk la, leukemi nan timoun te yon rareté medikal. 01:21:09.493 --> 01:21:13.696 Depi lè sa a, nou sèlman wè yon ogmantasyon nan leukemi pami timoun yo. 01:21:13.696 --> 01:21:17.172 Li ogmante pa anviwon de pousan chak ane. 01:21:17.172 --> 01:21:23.146 E sa aplike tou pou anpil lòt maladi: otis, timè nan sèvo, kansè. 01:21:23.146 --> 01:21:29.034 To kansè nan ane 1910 yo te pwobableman sèlman mwatye de sa yo ye jodi a. 01:21:29.034 --> 01:21:39.873 Anpil lòt maladi te lye ak ekspoze a chan elektwomayetik ak radyasyon nan etid ak rechèch syantifik; pa 01:21:39.873 --> 01:21:45.637 sèlman liy kouran, men tou chan radyo ak mikwo-onn. 01:21:45.637 --> 01:21:53.899 Pandan 50 dènye ane yo, nou te plonje nan yon oseyan radyasyon elektwomayetik. Li antoure nou toupatou. 01:21:53.899 --> 01:21:57.111 Envizib, nou pa ka wè li. Men nou konnen li la. 01:21:57.111 --> 01:22:02.999 Chak fwa ou itilize telefòn mobil ou, ou konnen li la. 01:22:02.999 --> 01:22:06.849 Li ekstrèmman difisil pou retounen nan tan pase. Enposib. 01:22:06.849 --> 01:22:14.280 Men nou bezwen konnen enpak sa yo sou sante pou nou ka gen chwa pou pran mezi sekirite. 01:22:14.280 --> 01:22:17.819 Si nou vle sa, nou dwe fè l. 01:22:17.819 --> 01:22:23.664 Sa ki enkyete m se bagay ki aktyèlman ap pase kounye a (nòt: pibliye sou YouTube an 2013). 01:22:25.227 --> 01:22:30.288 Nou ka pa t peye ase atansyon. 01:22:30.288 --> 01:22:40.739 Youn nan bagay k ap pase kounye a se otis, oswa ann rele l pa non li ki kòrèk: twoub espektòm otis. 01:22:40.739 --> 01:22:47.453 Èske ou panse nou rive nan yon pwen nan syans kote nou prèske pa gen okenn gwoup kontwòl ki rete pou teste bagay konsa, 01:22:47.453 --> 01:22:55.905 paske prèske tout moun gen yon telefòn mobil, prèske tout moun gen Wi-Fi, e prèske tout moun ekspoze a chan elektwomayetik? 01:22:55.905 --> 01:23:04.651 Wi, nou tout ap rive nan yon pwen kote anpil moun ekspoze a chan elektwomayetik ki soti nan telefòn mobil ak Wi-Fi, konsa 01:23:04.651 --> 01:23:15.472 nou pa gen yon gwoup kontwòl ankò pou fè distenksyon ant sante moun ki ekspoze yo ak sante moun ki pa ekspoze yo. 01:23:15.472 --> 01:23:18.325 Si m ka fè yon analogi: 01:23:18.325 --> 01:23:21.841 Nou dekouvri ke fimen ka lakòz kansè nan poumon. 01:23:21.841 --> 01:23:26.364 Sa te paske kèk moun pa t fimen, e yo te fòme gwoup kontwòl la. 01:23:26.364 --> 01:23:31.812 Si tout moun te fimen, nou pa t ap janm dekouvri ke fimen ka lakòz kansè nan poumon. 01:23:31.812 --> 01:23:39.553 E tout moun ta mouri ak kansè nan poumon, e yo ta rekonèt li kòm yon maladi nasyonal san yo pa t lye li ak fimen. 01:23:39.553 --> 01:23:46.703 Sa k rive ak entèferans telefòn mobil la se ke nou pèdi tout moun nan popilasyon an ki pa ekspoze a li. 01:23:46.703 --> 01:23:52.426 Menm kèk moun ki pa gen telefòn mobil yo antoure ak radyasyon ki soti nan telefòn mobil; lè 01:23:52.426 --> 01:23:56.015 yo ale fè makèt, nan tren, kèlkeswa kote yo ale! 01:23:56.015 --> 01:23:59.729 Se pa sèlman "kanari nan min chabon an", tankou mwen menm. 01:23:59.729 --> 01:24:06.169 Finalman, si ou senpleman ogmante chan elektwomayetik yo nan atmosfè a, ki se sa n ap fè aktyèlman, e kounye a nou 01:24:06.169 --> 01:24:12.709 gen yon milyon fwa plis chan elektwomayetik ak mikwo-onn nan anviwònman an pase sa nou te genyen 30 ane de sa. 01:24:12.709 --> 01:24:16.552 Nan yon moman, li pral kòmanse afekte OU tou! 01:24:16.552 --> 01:24:20.576 Li vrèman difisil pou di kote n ap ye nan 15 ane. 01:24:20.576 --> 01:24:28.057 Men, mwen ta di ke nan kèk dènye ane sa yo, nou ap rekonèt konbyen efè danjere sa yo ap koute popilasyon an. 01:24:28.057 --> 01:24:34.716 Epi nou reveye epi nou gade kòz yo. Epi n ap oblije fè yon bagay sou kòz yo. 01:24:44.751 --> 01:24:48.079 Nou se yon òganis jenyal men konplèks. 01:24:48.079 --> 01:24:55.241 Fason kò nou fonksyone pa ni o aza, ni yon bagay ki te rive lannwit. 01:24:56.795 --> 01:25:04.144 Tankou tout lòt kreyati vivan sou planèt sa a, nou adapte nou ak anviwònman kote nou ap viv la. 01:25:08.964 --> 01:25:17.042 Yon anviwònman ki te montre yon balans delika ant chan ak rezonans depi nan kòmansman tan. 01:25:18.665 --> 01:25:24.123 Fenomèn sa yo pa sèlman antoure nou, yo fè nou sa nou ye. 01:25:24.123 --> 01:25:30.988 Selil yo nan kò nou kominike youn ak lòt lè yo itilize frekans limyè, menm jan ADN nou 01:25:30.988 --> 01:25:36.080 itilize frekans elektwomayetik pou repwodui. 01:25:39.040 --> 01:25:47.679 Nan kè tout sa a gen pwotòn ak elektwon, ki gen chaj pozitif ak negatif, ki fè tout lavi vin mayetik. 01:25:50.093 --> 01:26:00.179 Tankou tout kreyati vivan, nou ekipe ak selil kriptokrom ki pèmèt nou detekte chan sa yo nan fason nou apèn konprann. 01:26:02.882 --> 01:26:14.523 Nou se èt frekans, elektrisite, limyè ak mayetis. 01:26:14.523 --> 01:26:22.368 Epi sa te pran plizyè milyon ane pou l vin konsa; yon pwosesis ki te kòmanse ak premye selil la. 01:26:23.930 --> 01:26:34.480 Malgre nou adopte teknoloji san fil epi enkòpore li nan lavi nou chak jou, kò nou pa kenbe ritm lan nan nivo selilè. 01:26:34.480 --> 01:26:42.942 Frekans ki antoure nou kounye a yo etranj pou selil nou yo menm jan yo t ap etranj pou je nou si nou te ka wè yo sèlman. 01:26:48.364 --> 01:26:54.028 Timoun nou yo fèt nan yon mond ke kò yo senpleman pa ka konprann. 01:26:57.255 --> 01:27:00.372 Ki kote tout sa ap mennen? 01:27:04.508 --> 01:27:13.828 Pandan fim sa a ap fèt, teknoloji 4G ap deplwaye atravè lemond. Pou sa posib, limit yo ap ogmante. 01:27:15.961 --> 01:27:22.719 Wi-Fi disponib nan prèske tout kay, lekòl ak biznis, e li antoure nou tout tan. 01:27:22.719 --> 01:27:28.108 Teknoloji telefòn DECT ka jwenn nan prèske chak kay. 01:27:28.108 --> 01:27:32.958 Nan yon moman kote endistri a ta dwe responsab epi pran prekosyon, li ap montre yon 01:27:32.958 --> 01:27:36.923 mepri san konsiderasyon pou sante nou alontèm. 01:27:36.923 --> 01:27:41.045 Lajan gouvène mond lan. 01:27:41.045 --> 01:27:49.224 E pwobabilite pou yo devlope yon konsyans sou sa a prèske menm jan ak sa li te ye pou endistri tabak la. 01:27:49.224 --> 01:27:54.348 Kidonk, si gen yon chanjman k ap fèt, li pap soti nan men yo. 01:27:54.348 --> 01:27:58.055 Li dwe soti nan nou! 01:27:58.055 --> 01:28:03.297 Nou jis bezwen louvri je nou epi rekonèt pwoblèm nan. 01:28:18.453 --> 01:28:24.731 Èske ou planifye pou itilize MTHR pou finanse rechèch sou efè ond radyo sou melatonin? 01:28:24.731 --> 01:28:34.098 Konsidere ke se mekanis sa a moun yo klèman ap endike lè yo di telefòn mobil yo entèfere ak pwodiksyon melatonin. 01:28:34.098 --> 01:28:40.231 Melatonin se yon antioksidan, yon aspiratè pou radikal lib, si ou vle. 01:28:45.817 --> 01:28:53.157 Lè nou pibliye yon pwopozisyon rechèch, ki se sa n ap fè kounye a, pandan n ap mete aksan sou zòn ki gen enterè patikilye, 01:28:53.157 --> 01:28:58.448 nou envite aplikasyon ak pwopozisyon atravè tout espektòm lan. 01:29:04.215 --> 01:29:12.012 Sepandan, yo dwe priyorize ansanm ak lòt aplikasyon nou resevwa yo. Nou gen yon bidjè limite. 01:29:12.012 --> 01:29:19.342 Men nou pa planifye okenn rechèch sou melatonin kounye a. Sa pa yon priyorite kounye a. 01:29:35.705 --> 01:29:44.255 MTHR la toujou bezwen envesti nan rechèch pou etidye kijan telefòn mobil afekte melatonin.