1
00:00:00,000 --> 00:00:01,485


2
00:00:01,485 --> 00:00:06,367
Mmeghachi, ụmụ ihe nke ugboro

3
00:00:06,367 --> 00:00:14,095
Ọtụtụ ndị mmadụ na-arịa ọrịa dịka ịtụ ụjọ isi, isi
ọwụwa, ịda obi na-ezighi ezi ma ọ bụ enweghị ụra.

4
00:00:14,095 --> 00:00:17,238
A na-akpọkarị nrụgide ihe kpatara ya.

5
00:00:17,238 --> 00:00:24,077
Ihe nkiri akụkọ na-esote si 2012 na-egosi na
mgbaàmà ndị dị otú a na-ejikọkarị na ihe kpatara

6
00:00:24,077 --> 00:00:28,647
ha kpamkpam dị iche, nke a na-amaghị nke ọma.

7
00:00:28,647 --> 00:00:34,386
Ihe nkiri a na-ebuga anyị na njem site na
mmalite anyị ruo n'afọ 1990, mgbe mgbasawanye

8
00:00:34,386 --> 00:00:38,283
teknụzụ nkwurịta okwu na-enweghị eriri malitere.

9
00:00:38,283 --> 00:00:43,637
Kemgbe ahụ, ụmụ mmadụ etinyela onwe ha
n'ime oke osimiri nke ugboro ụda e kere eke.

10
00:00:43,637 --> 00:00:55,899
N'anya na-enweghị enyemaka, mbara ala ahụ yiri ka ọ dị otu, ma
n'ọkwa mkpụrụ ndụ, ọ bụ mgbanwe kacha ukwuu ndụ n'ụwa ahụ hụla.

11
00:00:55,899 --> 00:00:59,418
A gaghị atụfu mmetụta ya n'anya!

12
00:00:59,418 --> 00:01:04,631
Kla.TV agụgharịrị ma tinye olu na fim a n'asụsụ German maka gị.

13
00:01:04,631 --> 00:01:11,174
Ndị sayensị, ndị nnọchiteanya ụlọ ọrụ, ndị
dọkịta na ndị metụtara okwu na-ekwupụta echiche ha.

14
00:01:11,174 --> 00:01:22,103
Anyị na-atụ anya na ị ga-enwe mmasị ile fim akụkọ a nke
James Russell kere: "RESONANCE – Creatures of Frequency"!

15
00:02:04,568 --> 00:02:11,274
N'etiti afọ 1980, ihe dị ka pasent atọ nke ndị mmadụ
n'ọtụtụ mba na-eji ekwentị mkpanaaka; taa, ihe fọrọ nke

16
00:02:11,274 --> 00:02:16,340
nta ka ọ bụrụ pasent narị niile na-eji ekwentị mkpanaaka.

17
00:02:16,340 --> 00:02:22,879
Mgbe ha ruru afọ iri na iteghete ma ọ bụ iri
abụọ, ha ga-anọwo na-eji ekwentị mkpanaaka ruo afọ

18
00:02:22,879 --> 00:02:27,958
iri, ma anyị amaghị ihe ize ndụ nke nke ahụ pụtara.

19
00:02:35,618 --> 00:02:41,748
Anyị na-ezo n'ime oke osimiri nke mgbasa ọkụ
eletromaginetik. Ọ na-agba anyị gburugburu n'ebe niile.

20
00:02:41,748 --> 00:02:44,941
Na-adịghị ahụ anya, anyị enweghị ike
ịhụ ya. Ma anyị maara na ọ dị ebe ahụ.

21
00:02:44,941 --> 00:02:49,045
Mgbe niile ị na-eji ekwentị
mkpanaaka gị, ị maara na ọ dị ebe ahụ.

22
00:02:49,045 --> 00:02:53,120
Ọ siri ike nke ukwuu ịlaghachi
n'oge gara aga. Ọ gaghị ekwe omume.

23
00:02:53,120 --> 00:03:00,320
Ma anyị kwesịrị ịmara mmetụta ahụike ndị a
ka anyị wee nwee ike ịgbaso usoro nchekwa.

24
00:03:00,320 --> 00:03:05,460
Ugbu a, nkwupụta WHO gbasara nke a bụ na ọ bụ eziokwu.

25
00:03:05,460 --> 00:03:12,075
Anyị abụghị naanị ìgwè kansa dị n'akụkụ
mast; e nwere ọtụtụ ìgwè kansa dị n'akụkụ mast.

26
00:03:12,075 --> 00:03:16,903
Ọtụtụ n'ime kansa ndị ga-abịa adịghị ebe a ugbu a.

27
00:03:16,903 --> 00:03:25,489
Kedu ka anyị ga-esi chee na anyị dị nchebe
mgbe anyị na-awụba ụbụrụ anyị na microwaves?

28
00:03:25,489 --> 00:03:29,942
Anyị ka na-amaghị nke ọma ihe anyị na-eme.

29
00:03:29,942 --> 00:03:34,255
N'ikpeazụ, anyị nwere nkwupụta gbasara
ma ekwentị mkpanaaka na-akpata kansa.

30
00:03:34,255 --> 00:03:44,710
Mmeghachi – Ihe e kere eke nke ugboro

31
00:04:01,776 --> 00:04:11,510
Ị nọrọla na-eche ihe kpatara na ị
na-enwe mmetụta ọma mgbe ị na-apụ n'èzí?

32
00:04:20,615 --> 00:04:32,869
Onye sayensị amaghị aha ga-eme nchọpụta nke kwesịrị
ịgbanwe ihe niile. Aha ya bụ Winfried Otto Schumann.

33
00:04:32,869 --> 00:04:38,106
Malite n'ụbọchị ahụ, ọ kụziri
ụmụakwụkwọ ya fiziks nke eletrisiti.

34
00:04:38,106 --> 00:04:49,051
Otu bọl n'ime bọl si emepụta
voltaji eletrik. Ma n'ihi ya: ugboro.

35
00:04:49,051 --> 00:04:52,560
Klas Schumann nwere nsogbu ịghọta isiokwu ahụ.

36
00:04:52,560 --> 00:05:01,540
Iji mee ka ọ dịrị ha mfe, prọfesọ gwara ha ka ha
chee na ụwa bụ otu bọlụ, na ionosfe bụ nke ọzọ.

37
00:05:01,540 --> 00:05:06,512
Mgbe ahụ, o rịọrọ ha ka ha gụọ ike mgbatị dị n'etiti ha.

38
00:05:06,512 --> 00:05:11,792
Ebe ọ bụ na ọ n'onwe ya amaghị, Schumann malitere ịgbakọkwa.

39
00:05:11,792 --> 00:05:16,414
N'ikpeazụ, ọ rutere na ugboro dị ihe dịka hertz iri.

40
00:05:21,801 --> 00:05:32,936
Ọ bụ ezie na ọ dị Schumann ịtụnanya, mbara ụwa anyị nwere
obi ọkụ, ugboro a pụrụ ịtụle nke gbara ndụ gburugburu n'ụwa.

41
00:05:32,936 --> 00:05:39,727
N'agbanyeghị na prọfesọ ahụ ji nchọpụta ya
nwee mpako, ọ sịrị na ọ bụghị ihe dị oke mkpa.

42
00:05:39,727 --> 00:05:44,952
Karịsịa ebe ọ bụ na e bipụtara ya naanị na
obere akwụkwọ sayensị, e debere ya na peeji ndị

43
00:05:44,952 --> 00:05:49,185
dị n'azụ n'okpuru isiokwu "Schumann resonance".

44
00:05:49,185 --> 00:05:58,860
Ọ ga-ewe ọtụtụ afọ, gụnyere ntụgharị chi dị ịtụnanya, tupu
prọfesọ ahụ ghọta ezigbo ihe pụtara nke Schumann resonance.

45
00:06:02,492 --> 00:06:11,151
Mgbanwe a nke amụma malitere afọ iri atọ gara aga
na onye sayensị German ọzọ aha ya bụ Hans Berger.

46
00:06:11,151 --> 00:06:21,739
Jiri ngwaọrụ EEG ọ wulitere onwe ya, Berger mere
ndekọ mbụ nke ugboro eletrik ụbụrụ mmadụ na-ebufe.

47
00:06:21,739 --> 00:06:28,454
Na mbido, a tụrụ aro ka a kpọọ ụda ahụ aha nwoke
chọpụtara ya, ma Berger, bụ́ nwoke obi umeala, họọrọ

48
00:06:28,454 --> 00:06:33,478
aha dabere na mkpụrụedemede. Ọ kpọrọ ya "ụda alpha".

49
00:06:36,900 --> 00:06:45,400
Ozugbo e mesịrị nchọpụta Professor Schumann, otu n'ime ndị ọrụ
ibe Hans Berger, nwoke aha ya bụ Ankermüller, zutere otu mbipụta

50
00:06:45,400 --> 00:06:51,156
agbajiri agbaji nke obere akwụkwọ sayensị;
otu obere akwụkwọ sayensị ahụ ka e bipụtara

51
00:06:51,156 --> 00:06:56,733
nchọpụta Professor Schumann ọtụtụ afọ gara aga.

52
00:06:56,733 --> 00:07:02,100
Ọ gụrụ edemede ahụ ọtụtụ ugboro
ma gbaa isi ya n'ịtụghị ya n'anya.

53
00:07:02,100 --> 00:07:07,320
O mechara mata ozugbo oke ihe dị n'ihu ya.

54
00:07:07,320 --> 00:07:19,327
Ọnụ ọgụgụ ugboro ebili mmiri alpha Hans Berger dekọtara
fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu na resonance Schumann: ugboro ụwa.

55
00:07:22,339 --> 00:07:27,646
Dọkịta Ankermüller kpọtụrụ Schumann
ozugbo iji mee ka ọ nyochaa ihe ndị ọzọ.

56
00:07:27,646 --> 00:07:32,963
Schumann kwetara ma gara n'ihu ịzụlite ihe
ọ chọpụtara ya na otu n'ime ụmụakwụkwọ ya.

57
00:07:32,963 --> 00:07:39,390
Ha nyochara n'ụzọ zuru ezu otú mgbapụ eletrik si wepụ
voltaji site na ọkụ eletrik n'ime oghere nke ionosfe.

58
00:07:39,390 --> 00:07:54,720
N'ikpeazụ, ha rutere na ugboro ziri ezi: mgbaba obi ụwa, Schumann
resonance, bụ kpọmkwem 7.83 hertz. Nchọpụta ahụ jụrụ ha n'anya.

59
00:07:56,708 --> 00:08:04,310
Ọ̀ bụ na Schumann resonance dị naanị ka ụda
alpha nke ụbụrụ mmadụ? Mba – ọ bụ otu ihe ahụ!

60
00:08:05,883 --> 00:08:13,341
Ụdị ugboro ụbụrụ, nke na-achịkwa okike anyị,
arụmọrụ anyị, nrụgide anyị, ụjọ anyị na usoro mgbochi

61
00:08:13,341 --> 00:08:18,550
ọrịa anyị, n'ụzọ ụfọdụ ejikọtara ya na ụdị ugboro ụwa.

62
00:08:18,550 --> 00:08:23,466
Ọkpụkpọ obi ụwa ghọrọ ọkpụkpọ obi ndụ n'onwe ya.

63
00:08:28,842 --> 00:08:37,144
A na-atụ ugboro nke ebili mmiri na hertz. Nke a
pụtara ọnụọgụ mgbatị ebili mmiri na-eme kwa sekọnd.

64
00:08:37,144 --> 00:08:44,953
Ọnụọgụ ugboro na-adị site na otu trilion
nke atom ruo ogologo mbara igwe n'onwe ya.

65
00:08:44,953 --> 00:08:49,640
N'echiche, ugboro adịghị agwụ agwụ, kpamkpam na-enweghị ngwụcha.

66
00:08:49,640 --> 00:08:55,428
Ọ bụrụ na nke ahụ bụ ihe mberede, ọ bụ
otu n'ime ihe ndị kacha ịtụnanya n'okike!

67
00:08:58,631 --> 00:09:05,260
Ya mere, gịnị ka nke a niile pụtara? Ọ naghị
ewere ogologo oge tupu mmadụ gbalịrị ịchọpụta ya.

68
00:09:05,260 --> 00:09:12,896
Aha ya bụ Rütger Wever, ọ bụ ọkà mmụta
sayensị a ma ama na Max Planck Institute.

69
00:09:14,633 --> 00:09:22,900
N'mbido afọ 1960, prọfesọ ahụ wuru ụlọ nche
n'okpuru ala iji nyochaa usoro mgbatị oge nke mmadụ.

70
00:09:22,900 --> 00:09:30,635
Ụdị ntụgharị oge ụbọchị na abalị bụ ụkpụrụ
oge ụbọchị na abalị e debere n'ime ndụ niile .

71
00:09:30,635 --> 00:09:38,410
N'ime afọ iri atọ, prọfesọ ahụ mere nnwale ebe ụmụ
akwụkwọ 1,234,321 kpọrọ onwe ha nọrọ n'ime ụlọ nchekwa ala

72
00:09:38,410 --> 00:09:45,226
ruo izu asaa, kpamkpam kpuchiri ha pụọ na ụda ala eke.

73
00:09:45,226 --> 00:09:50,514
Nchọpụta ya na-enye anyị nghọta ndị na-atọ anya.

74
00:09:50,514 --> 00:09:59,483
Ọ chọpụtara na ahụike anụ ahụ na nke uche ụmụ akwụkwọ
dara ozugbo e wepụrụ resonance Schumann n'ime bunker .

75
00:10:01,364 --> 00:10:07,860
Ọ kpọrọ ụmụ akwụkwọ gaa ebe ahụ. Ọ nweghị
obi ime ya na ndị ọrịa ma ọ bụ ndị agadi.

76
00:10:07,860 --> 00:10:15,293
Ọ kpọrọ ụmụ akwụkwọ nta gaa ebe ahụ n'ihi na
ọ maara – Wever maara na ọ ga-enwe mmetụta.

77
00:10:15,293 --> 00:10:19,652
Ya mere, o doro anya na enweghị resonance Schumann n'okpuru ala.

78
00:10:19,652 --> 00:10:24,140
E nwere naanị ubi magnetik kwụ n'akụkụ si n'ime ụwa.

79
00:10:24,140 --> 00:10:35,880
Ya mere, mgbe o kpuchiri ha n'okpuru ala, ha malitere inwe
ọrịa, inwe mgbu isi, na usoro mgbatị oge ha dara ada kpamkpam.

80
00:10:35,880 --> 00:10:48,333
Ihe na-atọ ụtọ bụ na mgbe ọ tinyere ugboro 7.83 hertz
site na igwe na-emepụta mkpali magnetik, ọ kwụsịrị ozugbo.

81
00:10:51,179 --> 00:10:57,220
Wever n'ime nzuzo tinyere ugboro 7.83
n'ime bunker site n'onye nnyefe emere eme.

82
00:10:57,220 --> 00:11:04,537
Oge ọ bụla ọ mere nke a, ọ chọpụtara na mmetụta ọjọọ ndị
onye ọrụ enyemaka ahụ nwetara ma tufuo ma ọ bụ belatara.

83
00:11:04,537 --> 00:11:11,071
Nchekasị ya, isi ọwụwa ya na nrụgide
mmetụta uche ya belatara, a weghachiri ahụike ya.

84
00:11:11,071 --> 00:11:15,290
N'oge niile nke ntinye nke resonance Schumann.

85
00:11:17,652 --> 00:11:25,193
Nnyocha Wever achọpụtala njikọ dị ịtụnanya
n'etiti ahụike mmadụ na ugboro eke nke mbara ụwa.

86
00:11:25,193 --> 00:11:30,552
Ma na 2011, nchọpụta sayensị ọhụụ gosiri ihe ka ịtụnanya:

87
00:11:30,552 --> 00:11:35,753
Mmeghachi Schumann nwere ike ijikọ ya na mmalite ndụ n'onwe ya.

88
00:11:37,284 --> 00:11:47,042
A rụzuru mmepe a site n'aka Luc Antoine Montagnier, onye sayensị
meriri Nobel Prize, bụ onye mbụ chọpụtara nje virus HI na .

89
00:11:47,042 --> 00:11:56,400
Profesa mere nnwale gbasara ncheta mmiri ma nyochaa otú
mmiri si echekwa ncheta ihe ndị e gbazịrị na ya n'oge gara aga.

90
00:11:56,400 --> 00:12:03,177
Mgbe ọ mere nke a, ọ zutere ihe
ga-eme ka ụkpụrụ sayensị nwee ihe ịma aka.

91
00:12:03,177 --> 00:12:12,202
Ndụ niile si na ndụ pụta. Nke a bụ ụkpụrụ bụ isi
nke sayensị nke a ka emeghị nnwale ọ bụla jụ ya.

92
00:12:12,202 --> 00:12:16,428
Ndụ nwere ike ịmalite naanị ebe ndụ dịbu.

93
00:12:16,428 --> 00:12:21,245
Ma usoro nke a a na-aghọta mgbe niile dị ka nke anụ ahụ.

94
00:12:21,245 --> 00:12:27,500
Ya mere, dịka akwa na mkpụrụ nwoke, ma ọ bụ spọ na nkewa sel.

95
00:12:27,500 --> 00:12:33,044
Otú ọ dị, nnwale Luc Montagnier
gosipụtara echiche kpamkpam dị iche.

96
00:12:33,044 --> 00:12:39,339
Prọfesọ gosiri na usoro DNA, bụ́ ihe owuwu ndụ
n'eziokwu, na-ekwurịta okwu n'ime mmiri site

97
00:12:39,339 --> 00:12:43,667
n'ịtụpụta ebili elektromaginetik nwere ugboro dị ala.

98
00:12:43,667 --> 00:12:52,237
Ọ bụ ezie na e chekwara DNA n'ime tiubụ ule dị iche iche,
prọfesọ ahụ ka chọpụtara nkwukọrịta eletrọmagnetik n'etiti ha.

99
00:12:52,237 --> 00:12:55,072
Kedu ka nkwurịta okwu a ga-esi dị mgbagwoju anya?

100
00:12:55,072 --> 00:13:02,575
Ọfọn, Luc Montagnier gosiri na ha nwere ike
ịmepụta nucleotides – ihe owuwu DNA – ma

101
00:13:02,575 --> 00:13:08,807
chịkọtara onwe ha ka ha bụrụ DNA ọhụrụ kpamkpam.

102
00:13:08,807 --> 00:13:18,404
Ndị sayensị ejikọtala ihe ndị a ọtụtụ ugboro, ma n'ọmụmụ ihe ọ
bụla ha enwetaghị ihe ịga nke ọma iji megharịa ọkụ ndụ ma

103
00:13:18,404 --> 00:13:24,261
gbanwee nucleotides ka ha bụrụ DNA n'eziokwu na-enweghị DNA dịtụ.

104
00:13:24,261 --> 00:13:29,265
N'ikpeazụ, ndụ nwere ike ịnọ naanị ebe ndụ dịla mbụ.

105
00:13:29,265 --> 00:13:40,105
Otú ọ dị, n'ule Luc Montagnier mere, a tọpụrụ DNA kpamkpam
n'ime mmiri. N'agbanyeghị nke ahụ, e mepụtara DNA ọhụrụ.

106
00:13:42,579 --> 00:13:49,840
Kedu ka nke ahụ si kwe omume? Kedu ka Luc Montagnier
si rute ihe ọkà mmụta sayensị ọ bụla enweghị ike ime?

107
00:13:49,840 --> 00:13:54,698
O si n'ebe e nweghị ndụ kee ndụ?

108
00:13:54,698 --> 00:14:00,011
Gịnị kpatara nnwale Luc Montagnier ji dị iche?

109
00:14:00,011 --> 00:14:07,502
E nwere ugboro ụfọdụ dị. Ugboro ahụ,
ma ewepụ ya, ga-eme ka nnwale ahụ daa.

110
00:14:07,502 --> 00:14:17,800
Ma mgbe ọ dị, ọ na-eme ka ihe ịga nke ọma.
Ugboro a bụ 7.83 hertz: mkpọtụ Schumann.

111
00:14:25,768 --> 00:14:31,346
Njikọ dị nro n'etiti ndụ na ugboro ụwa a gbawara ebe a.

112
00:14:31,346 --> 00:14:39,471
Mmekọrịta n'etiti ihe dị ndụ na ugboro
eletromagnetik. Ntụkwasị obi, njikọ.

113
00:14:39,471 --> 00:14:48,599
Ihe àmà nke a nwere ike ịchọta site n'ịgụ edemede sayensị, ma
ihe àmà doro anya karị nwere ike ịchọta naanị site n'ịpụ n'èzí.

114
00:14:48,599 --> 00:14:53,556
Kedu ụzọ ọzọ ị ga-esi nwee mmetụta dị otú a mma?

115
00:14:53,556 --> 00:15:01,971
Kedu ka ihe niile a si mee? Ọfọn, ma ọ bụrụ na ị leba
akụkọ ihe mere eme nke ụwa anya, ọ doro anya nke ukwuu.

116
00:15:01,971 --> 00:15:06,807
Mgbapu Schumann abụrụla akụkụ nke mbara ụwa a kemgbe mbido.

117
00:15:06,807 --> 00:15:14,318
Ndụ mepụtara, gbara ha gburugburu, ma
n'enweghị mgbagha haziri onwe ya ka ọ dakọtara na ha.

118
00:15:14,318 --> 00:15:24,700
N'eziokwu, mmetụta anyị na ugboro ejikọtara nke
ukwuu na ikike anyị ịmata ihe omume ọzọ nke mbara ụwa.

119
00:15:27,316 --> 00:15:32,538
Ubi magnetik

120
00:15:35,383 --> 00:15:43,936
Afọ ijeri abụọ gara aga, nje magnetotactic mepụtara
mmekọrịta dị mfe ma na-atọ ụtọ na ubi magnetik nke ụwa.

121
00:15:43,936 --> 00:15:48,673
Organismu sel-otu nwere mkpụrụ ihe magnetik.

122
00:15:48,673 --> 00:15:57,131
Nke a mere ka ọ nwee ike ime dịka ntụtụ
kompas ma duzie onwe ya n'ahịrị magnetik ụwa.

123
00:15:57,131 --> 00:16:04,084
Ka ụmụ ọmụma ndụ na-esiwanye mgbagwoju anya,
ntụkwasị obi ha na ubi magnetik ụwa na-eto kwa.

124
00:16:22,751 --> 00:16:30,972
Anyị maara na ụbọ mmanụ na-emetụta mfe site na ubi
magnetik. Anyị maara na ha nwere mkpụrụ magnetite n'ahụ ha.

125
00:16:30,972 --> 00:16:36,786
Nnyocha ụlọ nyocha egosila na ha n'eziokwu
na-emetụta ngwa ngwa site na ubi magnetik.

126
00:16:36,786 --> 00:16:44,789
Nnwale ụlọ nyocha egosila na o kwere omume ijikwa otú nnụnụ
aṅụ si wuo akpa aṅụ ha site n'ịmepụta ubi magneti e kere eke,

127
00:16:44,789 --> 00:16:49,481
ma o doro anya na nnụnụ aṅụ na-eji ubi magneti maka ntuziaka.

128
00:16:49,481 --> 00:16:57,763
Ọnọdụ dị nro nke ndụ n'ụwa a na-egosipụta nke ọma site
na ịdabere anyị na nnụnụ aṅụ na ịkụ mkpụrụ osisi ha.

129
00:16:57,763 --> 00:17:04,227
A kwenyere na ndụ agaghị enwe ohere ọ
bụla ma ọ bụrụ na e nweghị nnụnụ aṅụ.

130
00:17:04,227 --> 00:17:08,790
Ịkwalite mkpụrụ site n'aka ụmụ ahụhụ dị mkpa maka ihe
fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile na-eme ka nri maa mma:

131
00:17:08,790 --> 00:17:17,285
Ya mere, mkpụrụ osisi, mkpụrụ akpụ na ihe ndị a niile chọrọ ka
ụmụ nje kesaa ntụ, ma ụmụ aṅụ bụ otu ndị kacha mkpa n'ime ha.

132
00:17:24,868 --> 00:17:33,860
Ihe dị ka pasent 70 nke mkpụrụ osisi na akwụkwọ
nri ụwa na-enweta ntụrụ site n'aka nnụnụ aṅụ.

133
00:17:33,860 --> 00:17:36,064
Ọ bụrụ na e nweghị nnụnụ aṅụ...

134
00:17:36,064 --> 00:17:40,697
Ee, ọ bụrụ na ọ bụghị maka ụmụ ọmụmụ
mmanụ, anyị ga-enwe nri na-adịghị ụtọ.

135
00:17:40,697 --> 00:17:46,800
Ee, anyị ga-enwe ndụ dị oke obere. Echere m na
nke ahụ bụ isi okwu, na-enweghị nnụnụ aṅụ...

136
00:17:46,800 --> 00:17:51,888
Ma, n'ezie, na mgbakwunye na osisi anyị chọrọ maka
nri, ha na-enyekwa mkpụrụ na osisi ọhịa, ma n'ọtụtụ

137
00:17:51,888 --> 00:17:55,226
ọnọdụ anyị amaghịkwa nkọwa zuru ezu gbasara otu a si eme.

138
00:17:55,226 --> 00:18:00,392
Ma anyị nwere ike ijide n'aka na ọtụtụ n'ime osisi ọhịa anyị
ga-efunahụ ma ọ bụrụ na e nweghị nnụnụ aṅụ iji kesaa mkpụrụ ha.

139
00:18:00,392 --> 00:18:01,843
N'afọ 2006, ihe a na-apụghị iche echiche
mere: ìgwè nnụnụ aṅụ n'ụwa niile malitere ịnwụ, ọ

140
00:18:01,843 --> 00:18:02,705
dịghịkwa onye nwere ike ịkọwa ihe kpatara ya.

141
00:18:02,705 --> 00:18:05,057
Ụmụ ìgwè nnụnụ aṅụ n'ụwa niile malitere ịda ada, ọ dịghịkwa onye
nwere ike ịkọwa ihe kpatara ya. Ka ndị na-azụ nnụnụ aji malitere

142
00:18:05,057 --> 00:18:07,244
ikọwa ọnwụ pasent 30 ruo 90 nke ụlọ nnụnụ ha... Minista ahụ
na-enyocha ọrịa mbibi ìgwè nnụnụ aṅụ Ọtụtụ n'ime ihe ubi ụwa

143
00:18:07,244 --> 00:18:09,504
na-adabere na ịkụ mkpụrụ site n'aka nnụnụ aṅụ. Ọ bụrụ na ịkụ
mkpụrụ agaghị eme, mmadụ niile ga-ala n'iyi. ...ebe nnụnụ n'ala

144
00:18:09,504 --> 00:18:11,491
25 ruo taa na-ahapụ ụlọ ha ma ha anaghị alaghachi. Ma
n'agbanyeghị afọ ndị a niile, a ka chọtaghị ihe kpatara

145
00:18:11,491 --> 00:18:13,925
ọnwụ nnụnụ ahụ. Nke a agbasaala na Europe, a chọpụtara na
ọnụ ọgụgụ nnụnụ aṅụ nwere ike tufuo kpamkpam n'ime afọ iri.

146
00:18:13,925 --> 00:18:20,976
Anyị jikọtara na Maryann Fraizer, Onye Nkwado Mmụta Ọkwa
Ọkaibe maka Apịkultura na Mahadum Steeti Pennsylvania.

147
00:18:20,976 --> 00:18:27,409
Kedu ụkpụrụ ọdịnala maka ọnwụ nnụnụ aṅụ
onye na-azụ nnụnụ aṅụ nwere ike iji pụọ, lelee

148
00:18:27,409 --> 00:18:31,443
nnụnụ aṅụ ma sị, "Nke a yiri ikpe ọdịnala"?

149
00:18:31,443 --> 00:18:39,491
Ihe mgbaàmà bụ na ọ bụ ezie na ụmụ ọmị dị n'ahụ ike
ma sie ike, ọnụ ọgụgụ ụmụ ọmị toro eto n'ime ụlọ ọmị

150
00:18:39,491 --> 00:18:43,990
na-ebelata n'ime obere oge; ha na-ahapụ koloni ahụ.

151
00:18:43,990 --> 00:18:50,603
Ihe fọdụrụ bụ ọtụtụ ụmụ, nke
pụtara ụmụ nnụnụ, mmanụ aṅụ na ntụ aṅụ.

152
00:18:52,492 --> 00:18:57,312
N'ala kọntinent ndị ọ bụla ka a hụrụ ọnwụ nnụnụ a?

153
00:18:57,312 --> 00:19:01,967
Mbelata ọnụ ọgụgụ ụmụ ọmụmụ mmanụ emeela n'ezie n'ụwa niile.

154
00:19:01,967 --> 00:19:06,140
Ọtụtụ mba ndị ọzọ na-akọ na ọnụ ọgụgụ nnụnụ aṅụ na-ebelata.

155
00:19:06,140 --> 00:19:12,660
Ma ọ bụ na nke a bụ n'eziokwu n'ihi ihe a na-akpọ
"colony collapse disorder" (CCD) nke ọnwụ nnụnụ, nke

156
00:19:12,660 --> 00:19:16,437
e guzobere ụkpụrụ pụrụ iche maka ya, bụ ajụjụ ọzọ.

157
00:19:16,437 --> 00:19:24,562
Ma nke ahụ bụ otu n'ime ihe anyị na-agbalị ịghọta site
n'ịkparịta ụka na ndị mmadụ si n'akụkụ ụwa dị iche iche.

158
00:19:26,492 --> 00:19:34,030
Nchegbu a dị ugbu a amalitela kemgbe ihe dị ka afọ 2006, karịsịa
na United States, ebe ọtụtụ ndị ọkachamara na-azụ ụmụ ọmụmụ

159
00:19:34,030 --> 00:19:41,898
mmanụ chọpụtara na ụmụ ọmụmụ mmanụ ha, ndị dị mma ruo otu
oge n'afọ, malitere ịnata nnukwu mfu n'oge ikpeazụ okpomọkụ.

160
00:19:41,898 --> 00:19:45,961
Ha yiri ka ha dị iche na ihe ọ bụla a hụrụla tupu.

161
00:19:45,961 --> 00:19:52,844
Ya mere, ndị mmadụ bịarutere n'ụlọ nnụnụ
ha wee chọpụta na enweghị nnụnụ fọdụrụ.

162
00:19:52,844 --> 00:19:59,875
Ụdị ọnwụ a nke nnụnụ aṅụ, a makwaara dị ka CCD –
Ọrịa Mmebi Ụlọ Nnụnụ Aṅụ – na-emetụta ìgwè nnụnụ aṅụ

163
00:19:59,875 --> 00:20:04,015
n'ụwa niile, na ụfọdụ mba na-akọ ọnwụ ruru pasent 70%.

164
00:20:04,015 --> 00:20:06,807
E kwuru ọtụtụ ihe dị iche iche dị ka ihe kpatara ya.

165
00:20:06,807 --> 00:20:15,430
Ma ọ dịghị onye n'ime ha nwere ike ịkọwa kpọmkwem ihe
mere nnụnụ aṅụ ji kwụsị ịlaghachi n'ụlọ ha – ewezuga otu:

166
00:20:15,430 --> 00:20:19,666
Ọrụ nchọpụta dị ịtụnanya nke Jochen Kuhn na otu ya.

167
00:20:19,666 --> 00:20:26,218
N'otu nnwale, dọkịta rụrụ ọrụ na ìgwè nnụnụ aṅụ
asatọ ma tinye ekwentị DECT ọkọlọtọ n'ime anọ n'ime ha.

168
00:20:26,218 --> 00:20:38,490
Ndị sayensị wee nyochaa ma ịdị adị ekwentị DECT nwere mmetụta ọ
bụla n'ịlaghachi nnụnụ aṅụ n'ụlọ ha. Nsonaazụ ahụ jụrụ ha anya.

169
00:20:38,490 --> 00:20:46,104
Ụmụ aṅụ laghachiri n'ọtụtụ nkịtị n'ụlọ
aṅụ ebe e nweghị ekwentị DECT etinyere.

170
00:20:46,104 --> 00:20:52,596
Otú ọ dị, fọrọ nke nta ka ọ dịghị nnụnụ aṅụ
laghachiri n'ụlọ nnụnụ aṅụ ndị nwere ekwentị DECT.

171
00:20:52,596 --> 00:20:58,338
Ọ dịghị nnụnụ aṅụ ọbụla laghachiri
n'otu n'ime ụlọ aṅụ ndị nwere ekwentị DECT.

172
00:20:58,338 --> 00:21:04,975
Iji ghọta nke ọma ihe nnwale Dr. Kuhn pụtara,
anyị ga-amụta mbụ otú ekwentị DECT si arụ ọrụ.

173
00:21:04,975 --> 00:21:11,806
Ihe kpatara ị nwere ike ịga ije n'ụlọ gị ma na-ekwu okwu na
ekwentị DECT gị bụ na ọdụ isi ekwentị DECT gị na-eziga ụzarị

174
00:21:11,806 --> 00:21:16,778
eletromagnetik, a na-akpọ ha microwaves, na ngwa ekwentị gị.

175
00:21:18,545 --> 00:21:24,310
Nke a bụ kpọmkwem otu ụzọ mastị ekwentị
mkpanaaka si ekwurịta okwu na ekwentị mkpanaaka.

176
00:21:28,482 --> 00:21:34,080
Ekwentị DECT bụ n'ezie ụdị obere
nke ọdụ mgbasa ekwentị mkpanaaka.

177
00:21:44,326 --> 00:21:52,537
Ọ bụrụ na nnụnụ aṅụ metụtara ihe si na ekwentị DECT pụta, ọ
ga-emetụta ya kwa ihe si na mastị ekwentị mkpanaaka pụta.

178
00:21:57,584 --> 00:22:01,460
Ma n'ihi na e nwere ijeri anọ ndị na-eji
ekwentị mkpanaaka n'ụwa niile, ozugbo e nwere ọtụtụ

179
00:22:01,460 --> 00:22:04,982
ụlọ mgbasa ekwentị mkpanaaka na-akpata nchegbu.

180
00:22:13,220 --> 00:22:18,832
Mmetụta magnetik nke nnụnụ aji na-enyere ya ịtọ
ntụziaka ya site n'iji ahịrị ubi magnetik nke ụwa.

181
00:22:18,832 --> 00:22:24,335
Nkà nke ọ tinyela nde afọ mmepe na nhazi nke ọma.

182
00:22:24,335 --> 00:22:33,444
Ọ̀ bụghị ihe doro anya na mmetụta dị elu dị otú a ga-emetụta
ọbụna site na mgbanwe pere mpe n'ime gburugburu eletromagnetik?

183
00:22:33,444 --> 00:22:39,428
Gịnịkwa ka nnukwu mgbanwe a, nke mere
fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n'otu abalị, pụtara?

184
00:22:43,538 --> 00:22:47,913
Ọ̀ nwere ụdị ndị ọzọ nwere mmetụta dị otú a na ubi magnetik?

185
00:22:47,913 --> 00:22:54,827
Ịdị nro nke n'ikpeazụ na-eme ka ha bụrụ
ndị adịghị ike megide ugboro ndị mmadụ kere?

186
00:22:54,827 --> 00:23:03,522
Ọ dị mwute na ịchọpụta protein ọhụrụ a na-akpọ
cryptochrome na-egosi na ndụ niile nwere mmetụta magnetik.

187
00:23:05,370 --> 00:23:11,589
Cryptochrome

188
00:23:13,803 --> 00:23:22,975
A chọpụtara ha na osisi n'afọ 1990s. Ọrụ ha bụ
ịmị ìhè anụnụ anụnụ, nke dị mkpa iji chịkwaa uto.

189
00:23:22,975 --> 00:23:30,217
Kemgbe ahụ, achọtara ha n'ime ụmụ nje,
anụmanụ, ụmụ anụmanụ na-amụ nwa, mmadụ na nnụnụ.

190
00:23:30,217 --> 00:23:34,700
Cryptochromes bụ molekul ndụ a na-akpọ protein.

191
00:23:34,700 --> 00:23:39,078
Ha na-emepụta site n'aka ụfọdụ n'ime
mkpụrụ ndụ ihe nketa anyị, a na-akpọ ha CRY.

192
00:23:39,078 --> 00:23:43,622
Ma molekulụ cryptochrome n'eziokwu na-achịkwa usoro ntụrụndụ
anyanwụ anyị, nke bụ usoro ime ahụ nke ogologo oge ya

193
00:23:43,622 --> 00:23:50,040
dị ihe dịka awa iri abụọ na anọ ma na-enwe nnukwu mmetụta
na ọrụ ahụ n'ọtụtụ ụmụ eke, gụnyere mmepụta melatonin.

194
00:23:50,040 --> 00:23:57,204
Ụfọdụ n'ime cryptochromes yiri ka ha nwere ọrụ ịnabata
ìhè, na-arụ ọrụ dị ka ihe nchọpụta maka elekere circadian.

195
00:23:57,204 --> 00:24:06,222
Ya mere, ha bụ ntinye maka usoro ụbọchị na abalị
nke ọtụtụ ụdị, gụnyere osisi na anụmanụ, nwere.

196
00:24:11,176 --> 00:24:18,630
Ma n'afọ 2000, Thorsten Ritz gosipụtara
ọrụ ọzọ nke cryptochrome kacha ijuanya.

197
00:24:18,630 --> 00:24:26,161
N'usoro nnwale ọ mere na robins, o gosiri na nghọta
ha nke ntụziaka adịghị dabere naanị na magnetism, kama

198
00:24:26,161 --> 00:24:30,708
ọ sitere kpọmkwem na sel cryptochrome dị n'azụ anya.

199
00:24:30,708 --> 00:24:37,135
Echere m na mbipụta Ritz bụ otu
n'ime ihe ngosi mmepe dị mkpa n'sayensị.

200
00:24:37,135 --> 00:24:45,205
N'ihi na ọ na-atụ aro na molekulụ cryptochrome a – cheta, ọ
na-ahụ maka imetụta na ijikwa usoro mgbatị

201
00:24:45,205 --> 00:24:53,731
oge (circadian rhythms) – ọ bụkwa molekulụ a
kpọmkwem na-enye nnụnụ kompas, kompas magnetik.

202
00:24:53,731 --> 00:25:01,513
Nnụnụ n'eziokwu na-ahụ ubi magnetik ụwa, eleghị anya dị ka ebe ọkụ
ma ọ bụ ebe gbara ọchịchịrị nke e tinyeere n'elu ubi ọhụụ ha.

203
00:25:01,513 --> 00:25:06,787
Ma mgbe ha na-emegharị isi ma ọ bụ ahụ ha,
akara ahụ na-eso ha na-emegharị – dị ka

204
00:25:06,787 --> 00:25:10,669
ngosipụta dị n'elu isi nke onye na-anya ụgbọelu agha.

205
00:25:10,669 --> 00:25:18,729
Ha nwere ihe a ha na-ahụ nke na-enyere
ha ịtọ ntụziaka ha mgbe ha na-efe efe.

206
00:25:20,401 --> 00:25:30,565
O si nwalee nke a site n'itinye nnụnụ n'ọhịa eletromagịnụ
dị elu ugboro iji hụ ma nke a ga-emebi kompas magnetik ha.

207
00:25:30,565 --> 00:25:36,301
O pụtara na ọ bụghị naanị na ubi ugboro elu
kpatara nsogbu na njem ụmụ nnụnụ robin, kamakwa

208
00:25:36,301 --> 00:25:39,330
nke a mere ọbụna mgbe ike ubi ahụ dị oke ala.

209
00:25:39,330 --> 00:25:48,083
Ọ dị ezigbo mkpa ma na-atọkwa ezigbo ụtọ na ọbụna ubi
ugboro elu dị ntakịrị ike metụtara kompas nnụnụ robin.

210
00:25:52,465 --> 00:26:02,300
Nnwale Ritz gosiri nke ọma na sel cryptochrome eji na nchọpụta ụzọ
emetụtara nke ukwuu site na ugboro ndị mmadụ kere – ọbụna ugboro

211
00:26:02,300 --> 00:26:08,415
dị n'okpuru nke ndị ọchịchị nhazi ICNIRP na-ewere dị nchebe.

212
00:26:08,415 --> 00:26:17,108
Nnyocha niile gbasara otu anụmanụ si enyocha ụzọ, ma n'ụdị
kọkọroachị, zebra finch, ọkụkọ na robin – n'ime

213
00:26:17,108 --> 00:26:26,407
ha niile, achọpụtara na ikuku magnetik ha dara ada
n'ihi ubi ugboro elu nke dị n'okpuru ókè ICNIRP.

214
00:26:26,407 --> 00:26:30,493
Ana m arụ ọrụ na nnụnụ, karịsịa nnụnụ na ụmụ ahụhụ.

215
00:26:30,493 --> 00:26:37,411
E gosiri m na ha na-emetụta site na ubi
eletromagnetik nke dị n'okpuru ọkwa ICNIRP nke a

216
00:26:37,411 --> 00:26:40,665
na-ekwupụta na ọ dị nchebe maka anyị mmadụ.

217
00:26:40,665 --> 00:26:47,116
Ọ bụrụ na ị leba anya na ụkpụrụ ndị a, nnyocha na-egosi na
anụmanụ na-emeghachi omume n'ụzọ dị nro nye ha – e nwere akwụkwọ

218
00:26:47,116 --> 00:26:52,937
ọmụmụ dị ezigbo mma gbasara isiokwu a, nke na-egosi na ụkpụrụ ndị
a dị ala nke ukwuu karịa ụkpụrụ ndị a na-enye

219
00:26:52,937 --> 00:26:57,490
anyị ikike ka anyị bịa n'okpuru ha, ya mere
anụmanụ nọ n'ebe obibi na-anọkwa n'okpuru ha.

220
00:26:57,490 --> 00:27:03,414
E nwere ezigbo ihe sayensị kwekọrọ ekwekọ
iji kweta na ubi magnetik, ubi magnetik e

221
00:27:03,414 --> 00:27:08,340
kere eke, ga-ebibi ebe obibi ọtụtụ ụdị anụmanụ.

222
00:27:13,068 --> 00:27:17,905
N'ime afọ iri abụọ na ise gara aga (cheta: site
na 2011), ụdị dị iche iche nke na-eji ubi

223
00:27:17,905 --> 00:27:20,587
magnetik nke ụwa maka ịnyagharị belatala n'ụzọ ijuanya:

224
00:27:20,587 --> 00:27:24,365
mbelata dị egwu nke ụdị 109 nnụnụ na-agbagharị si Arctic

225
00:27:24,365 --> 00:27:27,083
ụdị 5 nke nnụnụ-acha anwụ anwụla na Great Britain

226
00:27:27,083 --> 00:27:29,750
ụdị 36 nnụnụ n'akụkụ osimiri Australia belatala site na pasent 75

227
00:27:29,750 --> 00:27:32,413
10% nke ụdị nnụnụ-ụfụfụ ụwa nọ n'ihe ize ndụ ịla n'iyi

228
00:27:32,413 --> 00:27:35,362
45% nke ụdị nnụnụ a na-ahụkarị na Europe belatala

229
00:27:35,362 --> 00:27:38,038
mbelata 50% n'ime nnụnụ-ụfụfụ ubi Europe

230
00:27:38,038 --> 00:27:41,482
Ọkara nke ụmụ ụtaba Britain niile
a maara nọ n'ihe ize ndụ ịla n'iyi

231
00:27:41,482 --> 00:27:44,359
Ụmụ aṅụ: mbelata ruru pasent 70

232
00:27:44,359 --> 00:27:47,717
62% nke nnụnụ mmiri na-agafe agafe
na Eshia na-ebelata ma ọ bụ efuola

233
00:27:47,717 --> 00:27:51,071
Nnụnụ wading nke Australia: mbelata nke 80%

234
00:27:51,071 --> 00:27:53,955
Ọkara ụdị nnụnụ aṅụ Britain: mbelata ruru pasent 70

235
00:27:53,955 --> 00:27:57,249
4 ụdị nnụnụ aṅụ America: mbelata ọnụọgụ ha ruo 98%

236
00:27:57,249 --> 00:28:02,028
Ụmụ nnụnụ ubi belatara ruo 79%

237
00:28:02,028 --> 00:28:05,791
Otu n'ime ụdị nnụnụ asatọ n'ụwa niile nọ n'ihe ize ndụ

238
00:28:05,791 --> 00:28:11,186
190 ụdị nnụnụ nọ n'ihe ize ndụ nke ukwuu

239
00:28:18,519 --> 00:28:22,836
Kedu ka gburugburu ebe obibi anyị
si gbanwee n'ihi ubi eletromagnetik?

240
00:28:22,836 --> 00:28:27,460
N'ime afọ iri abụọ na ise gara aga, ọ gbanwere kpamkpam…

241
00:28:27,460 --> 00:28:33,055
Ọ karịrị ọtụtụ nde ugboro n'ihe gbasara ume eletromaginetik.

242
00:28:33,055 --> 00:28:41,613
Bọọdụ Nchedo Redieshon mba gara aga kwuru n'otu n'ime akwụkwọ ya
na ọ na-atụ aro na gburugburu redieshon – ma

243
00:28:41,613 --> 00:28:50,049
ịchọrọ ịkpọ ya otú ahụ – abawanyela ọtụtụ nde ugboro
ma e jiri ya tụnyere otu ọ dị afọ iri ise gara aga.

244
00:28:50,049 --> 00:28:55,888
Ọ bụ nnukwu mgbanwe n'ime gburugburu ebe obibi
n'ụwa, ma ọ na-ekpuchi kpamkpam ihe mgbaàmà eke

245
00:28:55,888 --> 00:29:00,046
niile, gụnyere ụda Schumann, nke anyị etoela na ya.

246
00:29:00,046 --> 00:29:04,030
Ịtụ Schumann resonance n'ime ma ọ bụ
gburugburu obodo aghọwo kpamkpam ihe na-apụghị ime.

247
00:29:04,030 --> 00:29:06,688
Mmebi elektromaginetik sitere na ekwentị mkpanaaka
emeela ka anyị gaa tụọ ihe anyị n'oké osimiri. Okwu

248
00:29:06,688 --> 00:29:10,150
sitere n'aka Dọkịta Wolfgang Ludwig, ọkà mmụta fiziks

249
00:29:10,150 --> 00:29:17,906
Otu n'ime ihe kpatara cryptochromes ji baa uru nke ukwuu, karịsịa
metụtara eziokwu na mmadụ na-achọpụta ubi magnetik, bụ na e nwere

250
00:29:17,906 --> 00:29:24,597
ọmụmụ ọhụrụ nke Dr Foley na ndị ọrụ ibe ya mere nke na-egosi na ọ
bụrụ na ị tinye cryptochromes mmadụ n'ime nnụnụ

251
00:29:24,597 --> 00:29:32,787
mkpụrụ osisi, nnụnụ mkpụrụ osisi ahụ na-aghọ ndị na-enwe
mmetụta magnetik n'ihi inwe cryptochromes mmadụ ndị a.

252
00:29:42,256 --> 00:29:50,600
Nke a n'eziokwu na-egosi na cryptochrome mmadụ
na-enwe mmetụta magnetik, na ha na-achọpụta ubi magnetik.

253
00:29:55,865 --> 00:30:01,753
Nchọpụta sel cryptochrome emeela ka mmasị ọhụrụ bilie
n'echiche magnetik mmadụ, echiche nke Robin Baker (onye

254
00:30:01,753 --> 00:30:06,506
ọkà mmụta sayensị ndụ) tụrụ aro afọ iri anọ gara aga.

255
00:30:06,506 --> 00:30:13,670
Nke a abụghị njem ụgbọelu sayensị a na-eme n'amaghị ama.
Ọ bụ nnwale iji chọpụta ma ụmụaka nwere mmetụta ntụziaka.

256
00:30:13,670 --> 00:30:21,498
E kpuchiri anya ya, o yi mkpuchi ntị, a na-atụgharị onye nnwale
ahụ n'oche pụrụ iche ruo mgbe ọ gaghịzi ama ntụziaka ọ na-ele.

257
00:30:21,498 --> 00:30:26,800
Oche kwụsịrị, onye nọ na ule na-atụ uche ma ọ bụrụ na ha
na-ele ọwụwa anyanwụ, ọdịda anyanwụ, ugwu ma ọ bụ ndịda.

258
00:30:26,800 --> 00:30:29,983
A na-edekọ echiche ahụ na kọmputa nta.

259
00:30:29,983 --> 00:30:35,295
Ọ bụrụ na ụmụaka enweghị ntụziaka,
amụma ha ga-adị n'efu. Ma ha adịghị.

260
00:30:35,295 --> 00:30:38,848
Ụmụaka dị afọ iri ma ọ bụ iri na otu nwere ike ịtụ uche nke ọma.

261
00:30:38,848 --> 00:30:44,865
Ọ dị ka ha nwere ezigbo nghọta nke
ntụziaka. Ma ọ na-adị ka ọ bụ nghọta na-adọta.

262
00:30:44,865 --> 00:30:52,811
Mgbe ndị sayensị jikọtara magnet n'isi ndị nọ na
nnwale, ọ na-emebi nke ukwuu mmetụta ha nke ntụziaka.

263
00:30:52,811 --> 00:30:57,166
Ọ na-anọchi anya nnukwu nzọụkwụ n'ihu n'ihe gbasara nghọta.

264
00:30:57,166 --> 00:31:04,679
Ma, n'ezie, ọ na-ebute ajụjụ dị iche iche, dịka ma mmadụ n'eziokwu
nwere ike iji ubi magnetik ụwa mee njem, ma ọ bụrụ na ha

265
00:31:04,679 --> 00:31:08,830
anaghị eme nke a taa, eleghị anya ha mere ya puku afọ gara aga?

266
00:31:08,830 --> 00:31:16,301
N'ezie, nke a na-ebute ajụjụ ma ọ bụrụ na e
nwere usoro e si achọpụta ubi magnetik n'ahụ mmadụ,

267
00:31:16,301 --> 00:31:20,392
nke na-eduga n'ịkpaghasị usoro ntụrụndụ anyanwụ.

268
00:31:20,392 --> 00:31:32,181
Nke a ga-akọwa mmetụta ọjọọ niile gbasara ahụike anyị
na-ahụkarị na ọmụmụ ọrịa gbasara ahụike na ubi magnetik.

269
00:31:32,181 --> 00:31:42,107
Ọ bụrụ na mmadụ nwere ike ịmata ubi magnetik, ma ha nwekwara
otu ikike dị ka nnụnụ aṅụ, nnụnụ na papara, ọ pụtara na anyị

270
00:31:42,107 --> 00:31:49,072
dịkwa mfe imetụta site na ugboro ndị mmadụ kere dịka ha si dị?

271
00:31:49,072 --> 00:31:56,017
Ọ̀ ga-emetụta anyị n'ụzọ ahụ ka ha si emetụta gburugburu anyị?

272
00:32:03,989 --> 00:32:07,595
Kedu ka ị ga-esi kọwaa mmetụta ọrịa eletrọnik?

273
00:32:10,283 --> 00:32:14,876
Ịrịa ọrịa mmetụta eletrik bụ mgbe ndị mmadụ
malitere igosipụta mmeghachi omume, ahụ́ ha malitere

274
00:32:14,876 --> 00:32:17,787
igosipụta mmeghachi omume n'ọhịa eletrọmagnetik.

275
00:32:17,787 --> 00:32:22,264
N'ozuzu, ubi eletrọmagnetiki ha
na-emeghachi omume na ha bụ enweghị eriri.

276
00:32:22,264 --> 00:32:27,689
Ya bụ nkwukọrịta na-enweghị eriri, ọ bụ
Wi-Fi, ekwentị na-enweghị eriri, ekwentị DECT,

277
00:32:27,689 --> 00:32:32,514
ekwentị mkpanaaka, na ụlọ elu ekwentị mkpanaaka.

278
00:32:32,514 --> 00:32:38,631
Ha niile na-eziga mgbaàmà ndị ahụ anyị ahụhụbeghị mgbe ọ bụla.

279
00:32:42,271 --> 00:32:49,868
Ma mgbe ọ malitere imetụta ndị mmadụ – mgbe ọ
malitere imetụta m – ọ na-adịkarị isi ka ọ

280
00:32:49,868 --> 00:32:54,881
na-emetụta mbụ – ị na-amalite inwe mgbu n'isi gị.

281
00:32:54,881 --> 00:33:04,561
Anaghị m atụ uche ikwu "isi ọwụwa", n'ihi na ọ bụ mgbu n'isi
gị nke enweghị atụ na isi ọwụwa ọ bụla ị nwetara mgbe ọ bụla.

282
00:33:06,608 --> 00:33:13,484
Ọtụtụ mmadụ na-arịọ maka mgbaàmà dịka ịda obi
na-ezighi ezi, enweghị ụra, isi ọwụwa, nsogbu ọhụụ, ịtụ ụjọ

283
00:33:13,484 --> 00:33:18,264
isi, na ụdị nsogbu mmetụta ma ọ bụ neuroses dị iche iche.

284
00:33:18,264 --> 00:33:24,777
Ha na-akọ na ha na-enwe mmetụta pụrụ iche n'ahụ ha.

285
00:33:27,941 --> 00:33:35,490
N'eziokwu, ọ nwekwara ike imetụta usoro endocrine na
ọrụ thyroid. Ndepụta ahụ n'eziokwu adịghị agwụ agwụ.

286
00:33:35,490 --> 00:33:45,668
N'ọnọdụ m kpọmkwem, ọ bụghị nke onye ọ bụla, ma ọ bụrụ na
anaghị m apụ n'ebe ahụ, m na-amalite inwe mgbu siri ike n'afọ

287
00:33:45,668 --> 00:33:51,580
m – nke pụtara na oge agafeela, ọbara na-apụta n'ime ahụ m.

288
00:33:53,256 --> 00:33:59,303
Echere m na mgbaàmà dị iche iche nke ukwuu, na njikọ ndị
mmadụ na-eme ka ọ sie ike ịnakwere ha ma ọ bụrụ na ị nweghị

289
00:33:59,303 --> 00:34:02,986
ihe ọmụma gbasara isiokwu ahụ, nke ọtụtụ dọkịta anaghị enwe.

290
00:34:02,986 --> 00:34:07,546
Ma nke ahụ abụghị mmehie ha. A naghị
anyị enweta ọzụzụ iji mata ọnọdụ a.

291
00:34:07,546 --> 00:34:19,779
Ọ bụ ihe ọhụụ nke ukwuu, nghọta anyị ka dị obere n'ọkwa a
– a na-ewere nzọụkwụ mbụ iji mepee ya ma ghọta ya nke ọma.

292
00:34:22,120 --> 00:34:29,979
Dị ka ọtụtụ ndị na-arịa ọrịa mmetụta eletrik, e
tụrụ Brian ka o mee mgbanwe dị ukwuu n'ụlọ ya.

293
00:34:29,979 --> 00:34:39,358
E kpuchiri ụlọ abụọ a kpamkpam na mpempe ígwè.

294
00:34:39,358 --> 00:34:47,559
Ya mere, ụlọ a na ime ụlọ ụra bụ igbe Faraday.

295
00:34:47,559 --> 00:34:58,728
Ma ọ bụrụ na ị nyochaa n'eziokwu ubi eletromagnetik ma ọ bụ
mikrowaiv – na ngwaọrụ a na-agbanwe mikrowaiv ka ọ bụrụ

296
00:34:58,728 --> 00:35:10,716
mgbaàmà ụda – ị ga-achọpụta na mast ahụ dị ebe ahụ, nke
dị ihe dịka ọkara maịlụ, anaghị emetụta m nsogbu ọ bụla.

297
00:35:10,716 --> 00:35:22,640
Mgbe m na-echebe ụlọ ahụ, etinyere m iko windo kpuchiri ígwè
– nke a na-enye m ohere iwepụ ọtụtụ n'ime ubi eletromagnetik.

298
00:35:22,640 --> 00:35:30,261
Akụkụ nke ihe dị ndụ nke na-eme ka ọ nwee ike ịchọpụta
ma zaghachi na ubi eletromagịnati – mmadụ nwere ike

299
00:35:30,261 --> 00:35:34,746
ikwu na a na-eji okwu ndị a n'ọtụtụ ọnọdụ dị iche iche.

300
00:35:34,746 --> 00:35:41,889
Ma ọ bụrụ na ị kewaa ya n'ime "electrosensitive" – ị
nwere ike ikwu na ọ bụ n'ezie nzaghachi nye ndụ n'onwe ya.

301
00:35:41,889 --> 00:35:51,813
Dịka ọmụmaatụ, mgbe anyị na-enyocha ihe dị ndụ iji chọpụta ma ndụ
dị, n'eziokwu anyị na-achọ ịhụ ma ọkụ eletrik dị – dịka ọmụmaatụ,

302
00:35:51,813 --> 00:35:56,998
electrocardiogram (ọrụ obi), ECG, na electroencephalogram, EEG.

303
00:35:56,998 --> 00:36:03,053
Ihe anyị na-enyocha ebe a bụ ịdị adị ọkụ eletrik
si na akụkụ ahụ ebumnuche ndị a, ụbụrụ na obi.

304
00:36:03,053 --> 00:36:06,791
Ma mgbe anyị hụrụ nke ahụ, ọ bụ akara na ndụ dị.

305
00:36:06,791 --> 00:36:11,681
N'echiche ụfọdụ, ubi eletromagnetik bụ akụkụ
nke ndụ n'onwe ya na ọkwa sel. A pụrụ ikwu

306
00:36:11,681 --> 00:36:15,654
na ndụ niile na-emetụta ya site na eletrik.

307
00:36:18,019 --> 00:36:24,450
N'ịgbalị ime ka ndị mmadụ kweta na nsogbu mmetụta
eletrik dị n'eziokwu, Brian na ọtụtụ ndị ọzọ na-arịa ya

308
00:36:24,450 --> 00:36:28,889
debanyere aha maka nnwale pụrụ iche na Mahadum Essex.

309
00:36:28,889 --> 00:36:35,537
Nnwale e mere n'okpuru Elaine Fox,
nwute, bụ ọrụ ikpeazụ gbasara isiokwu ahụ.

310
00:36:39,673 --> 00:36:42,475
Ị ga-abanye n'ime ụlọ e ji mkpuchi.

311
00:36:42,475 --> 00:36:48,368
Ị na-abanye ebe ahụ maka obere oge, mast ahụ na-enwu maka nkeji
iri, na-akwụsị maka nkeji iri, wee na-enwu

312
00:36:48,368 --> 00:36:54,532
ọzọ maka nkeji iri – mgbe ahụ ị ga-ahụ ma ị
na-achọpụta ya ma ọ bụ na ị naghị achọpụta ya.

313
00:36:54,532 --> 00:37:02,486
M wee banye n'ime ụlọ ahụ ma gwa ha na enweghị
m ike ịmata ma mast ahụ dị ma ọ bụ na ọ nweghị.

314
00:37:02,486 --> 00:37:07,138
Gịnị mere nke ahụ ji dị otú ahụ? N'ihi na
nghọta ha banyere otu esi aza ya ezighi ezi.

315
00:37:07,138 --> 00:37:14,286
Maka ọtụtụ ndị, ọ bụghị na ị gbanye
mast, ha wee sị, "Oh, enwere m ike ịnụ ya."

316
00:37:16,828 --> 00:37:22,191
Mgbe ahụ, ha wepụrụ mast ahụ, onye ahụ wee sị: "Ah, ugbu a
ahụrụ m onwe m n'ụzọ dị mma ọzọ." Ọ naghị arụ ọrụ otú ahụ.

317
00:37:22,191 --> 00:37:28,454
Enwere m ọrịa uzuzu ahịhịa, ma mgbe m batara
n'ọhịa dị ka nke a, ọ na-ewe oge tupu m hụ mmetụta ya.

318
00:37:28,454 --> 00:37:32,559
Ma ọ na-ewe ogologo oge tupu m ghara
inwe mmetụta ya, tupu m ghara imetụta ya.

319
00:37:32,559 --> 00:37:37,034
Enwere m ike iwepụ n'ubi ahịhịa, ma aga m ka
na-enwe mmetụta mgbe awa iri abụọ na anọ gachara.

320
00:37:37,034 --> 00:37:41,683
Mmetụta elektrọsiti na-apụta n'ọtụtụ mmadụ n'ụzọ dị ka nke a.

321
00:37:41,683 --> 00:37:47,259
Usoro otu ahụ si hazie nnwale ahụ pụtara na ọ fọrọ
nke nta ka ọ ghara ekwe omume ka Brian na ndị ọzọ

322
00:37:47,259 --> 00:37:50,520
sonyere gosipụta na ha na-arịa ọrịa mmetụta eletrik.

323
00:37:50,520 --> 00:37:56,946
Ọ dị ka ọ dịghị mkpa nke ukwuu, n'ihi na otu ahụ
kpebiri n'ụzọ na-apụghị ịkọwa ya ịjụ nyocha ọ bụla.

324
00:37:56,946 --> 00:38:00,809
N'aka otu, o yiri ka ndị mmadụ
na-emeghachi omume n'ụzọ dị nro n'ihe dị iche iche.

325
00:38:00,809 --> 00:38:07,166
Enwere m mmetụta na ekwentị mkpanaaka 3G, dịka ekwentị
mkpanaaka GSM. E nwere ọdịiche n'otú modulation si arụ ọrụ.

326
00:38:07,166 --> 00:38:14,307
Amaghị m ma ha ziri ezi mgbe ha na-ekwu na ha na-enwe mmetụta,
ma ọ bụrụ na ịnwere ikpe, ọ ga-adị mma igosipụta ndị nọ na

327
00:38:14,307 --> 00:38:18,499
nnyocha gị kpọmkwem akara ha na-ekwu na ha na-emeghachi omume ya.

328
00:38:18,499 --> 00:38:23,725
Ma ọ bụrụ, dịka ọmụmaatụ, na ị nwere onye na-enwe mmetụta mgbe
niile na Wi-Fi ma ọ bụghị na ekwentị mkpanaaka – ma ọ

329
00:38:23,725 --> 00:38:28,304
bụrụ na e nwere onye dị otú ahụ – ọ ka mma ijide n'aka
na ihe ha na-enweta bụ Wi-Fi, ọ bụghị ekwentị mkpanaaka.

330
00:38:28,304 --> 00:38:31,689
N'ikpeazụ, ịchọrọ igosi na ha na-aza ihe ha na-ekwupụta.

331
00:38:31,689 --> 00:38:34,773
Ma e nweghị otu n'ime ụdị nkewa ndị a e mere ebe a.

332
00:38:34,773 --> 00:38:41,425
N'eziokwu, ọ bụrụ na ị kwuru na ihe
eletrik na-emetụta gị, ị na-eme ya n'onwe gị.

333
00:38:41,425 --> 00:38:48,860
Otu n'ime ihe mere m ji chere na ọ dị ezigbo mkpa bụ na
m na-enyere ndị mmadụ ndị na-arịa ọrịa mmetụta eletrik.

334
00:38:48,860 --> 00:38:56,689
Ma ọnwa ole na ole gara aga, n'eziokwu gara m leta otu nwanyị nke
na-eche onwe ya dị oke mmetụta na ọkụ eletrik, ma m nọ

335
00:38:56,689 --> 00:39:03,871
ebe ahụ naanị iji gbalịa inyere ya aka; ịkọwa ihe
electrosensitivity bụ na ihe nwere ike ịkpata nsogbu ya.

336
00:39:03,871 --> 00:39:09,333
Iji mee ka akụkọ dị mkpụmkpụ, o doro anya na nwanyị a nwere
nsogbu, mana ọ bụghị onye na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

337
00:39:09,333 --> 00:39:12,545
N'ezie, ọ bụghị onye na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

338
00:39:12,545 --> 00:39:17,383
Ma n'oge mkparịta ụka anyị, achọpụtara m na ọ
debanyere aha na nnyocha Essex iji chọpụta ma

339
00:39:17,383 --> 00:39:22,014
ọ bụ na ọ na-enwe mmetụta site na ọkụ eletrik.

340
00:39:22,014 --> 00:39:29,411
Obi m fọrọ nke nta ka ọ kwụsịrị. Nke a bụ onye na-adịghị enwe
mmetụta ọrịa eletrik, ma onye a edebanyela aha na Mahadum Essex.

341
00:39:29,411 --> 00:39:32,919
Ma Essex gwara m na ha enweghị usoro ule ọ bụla!

342
00:39:32,919 --> 00:39:38,716
Ihe ha chọpụtara n'eziokwu – nke a dabere na
ederede edemede ahụ n'onwe ya – m ga-akọwa ya n'okwu m.

343
00:39:38,716 --> 00:39:45,061
Ọ na-ekwu na, dabere na ogo nzaghachi ha
na-atụ anya, ha ga-achọ ihe dị ka ndị sonyere 132

344
00:39:45,061 --> 00:39:49,016
n'ọmụmụ ha iji gosi mmetụta pụtara ìhè n'ọnụọgụ.

345
00:39:49,016 --> 00:39:55,151
N'ihi na e nwere ọtụtụ mmadụ n'ime ndị bi, ha ga-achọ
ọtụtụ data maka ọmụmụ nnyocha ha ka ha wee nwee ike ikpebi

346
00:39:55,151 --> 00:39:58,632
na otu a doro anya na ọ na-emetụta mmetụta karịa otu ahụ.

347
00:39:58,632 --> 00:40:03,329
Ha nwetara mmadụ iri anọ na anọ. Nke a pụtara na,
kemgbe mmalite, ha nwere naanị otu n'ime atọ nke data

348
00:40:03,329 --> 00:40:05,140
ha tụrụ anya na ọ ga-enyere ha ịchọpụta ihe ọ bụla.

349
00:40:05,140 --> 00:40:11,733
Nsonaazụ ya bụ na ha chọpụtara ihe ize ndụ pụtara ìhè
n'ọnụọgụ, nke o doro anya site na ọnụọgụ n'onwe ya.

350
00:40:11,733 --> 00:40:17,522
Maka ndị niile kwuru na ha dị nro, nke a
pụtara ìhè kwa na mkpa dị ihe dịka pasent 90%.

351
00:40:17,522 --> 00:40:23,860
Ya mere, ókè ebe akwụkwọ sayensị na-ahụ ihe
dị ka ihe dị mkpa n'ọnụọgụgụ bụ pasentị 95%.

352
00:40:23,860 --> 00:40:28,156
Ọ bụrụ na ị naghị enweta ọkwa obi ike a, a
naghị atụle ya dị ka ihe omume statistiki. Ọ nwere

353
00:40:28,156 --> 00:40:30,314
ike ịbụ nchikota ihe, chioma ma ọ bụ ihe ọzọ.

354
00:40:30,314 --> 00:40:36,046
Ha nwere obi ike pasentị 90 na ihe ize ndụ ga-arị
elu, ma n'ezie ọ naghị eru akara anwansi ebe a

355
00:40:36,046 --> 00:40:39,384
na-ewere ya dị ka ihe pụtara ìhè n'ihe gbasara ọnụọgụ.

356
00:40:39,384 --> 00:40:47,862
Ya mere, a jụrụ ya site n'okwu, "Nke a na-egosi na ndị mmadụ
anaghị enwe mmetụta." Ma nke ahụ abụghị isi okwu n'eziokwu.

357
00:40:47,862 --> 00:40:52,753
Ịdị n'okpuru masts mgbe niile
hapụrụ akara n'ọtụtụ n'ime ndị nnwale.

358
00:40:52,753 --> 00:40:57,680
Ụfọdụ dara ọrịa nke ukwuu, ya mere ha ga-apụ na nnwale ahụ.

359
00:40:57,680 --> 00:41:05,039
Brian gara n'ihu na-enwe mmetụta nke
nnwale ahụ ruo ogologo oge mgbe ọ hapụrụ Essex.

360
00:41:05,039 --> 00:41:12,758
E mere m colonoscopy m mbụ afọ asaa gara aga, nke abụọ
afọ anọ gara aga, na nke atọ ihe dị ka otu afọ gara aga.

361
00:41:12,758 --> 00:41:19,634
Ihe niile dị m mma. Ihe niile dị m mma.
Ee, ị tụrụ ya n'uche: enwere m kansa afọ.

362
00:41:22,700 --> 00:41:29,457
Ya mere, site n'oge m kụrụ ọbara nke mbụ ruo
mgbe ewepụrụ m afọ, ọ bụ kpọmkwem afọ asaa.

363
00:41:29,457 --> 00:41:35,724
Mgbe m jụrụ dọkịta ole ka ọ na-ewe
ka kansa a too, ọ zara, "afọ asaa."

364
00:41:35,724 --> 00:41:42,090
Ya mere, ị nwere ike n'ozuzu soro oge niile m
nọ na Essex, ma e nwere otu oge tupu nke ahụ

365
00:41:42,090 --> 00:41:47,198
mgbe ọbara na-apụta, ọbara ahụ malitere kansa afọ.

366
00:41:51,159 --> 00:41:57,234
Kedu ka a ga-esi were nnwale dara ogbenye dị otú
a gosipụta dị ka "nnyocha a pụrụ ịtụkwasị obi"?

367
00:41:57,234 --> 00:42:04,553
Gịnị kpatara otu ndị nwere ahụmahụ dị otú ahụ
ga-eme mmejọ ndị bụ isi na doro anya n'ọrụ ha?

368
00:42:04,553 --> 00:42:09,665
Ò nwere ike ịbụ na ọ metụtara ndị nyere ego?

369
00:42:11,518 --> 00:42:19,440
Nnwale Essex bụ otu n'ime usoro nnwale ndị MTHR kwadoro.

370
00:42:19,440 --> 00:42:26,055
A na-arụ ọrụ ụlọ ọrụ a ma na-akwado ya ego
site n'ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka n'onwe ya.

371
00:42:26,055 --> 00:42:30,748
Ị nwere ike ịgwa m gịnị bụ MTHR na otu esi enye ya ego?

372
00:42:30,748 --> 00:42:41,189
Ee, mmemme MTHR na-enweta ego ọnụ site n'aka gọọmenti Britain
na ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka, ma na-eme nchọpụta gbasara mmetụta

373
00:42:41,189 --> 00:42:49,405
ahụike ọjọọ nwere ike ịpụta site na teknụzụ ekwentị mkpanaaka.

374
00:42:49,405 --> 00:42:54,373
Isiokwu anyị, onye na-akwado nnyocha sayensị, bụ isiokwu dị nro.

375
00:42:54,373 --> 00:43:00,014
Amaara m ọtụtụ ndị sayensị dịka m onwe m,
mgbe ha natara ọmụmụ ọhụrụ ka ha gụọ, ha

376
00:43:00,014 --> 00:43:06,060
na-amalite ịga na peeji azụ iji hụ onye kwadoro ya.

377
00:43:06,060 --> 00:43:10,562
Ị chere na enwere ike inwe esemokwu mmasị
metụtara ego sitere n'ụlọ ọrụ ekwentị mkpanaaka

378
00:43:10,562 --> 00:43:14,080
mgbe a na-eme nnyocha banyere mmetụta ọjọọ ya?

379
00:43:14,080 --> 00:43:24,169
N'ezie, e nwere ike inwe esemokwu n'ime mmasị, ya
mere a ga-achịkwa mmemme nchọpụta dị otú a nke ọma.

380
00:43:24,169 --> 00:43:30,630
Arụwo m ọrụ nke ukwuu na ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekwentị n'ihi
na m na-ahazi ọrụ nkwukọrịta dịka onye nnọchiteanya ebe a,

381
00:43:30,630 --> 00:43:34,220
ya mere, arụwo m mkparịta ụka na ndị a kemgbe ogologo oge.

382
00:43:34,220 --> 00:43:43,004
Echere m na ha ga-achọ ịdị n'eziokwu, ma uru na-akpali ha
nke ukwuu, karịsịa n'ahịa ha na-asọmpi ibe ha maka oke ahịa; ya

383
00:43:43,004 --> 00:43:47,680
mere, ha nwere ike ịkwado nnyocha, ma ha yiri ụlọ ọrụ ọgwụ.

384
00:43:47,680 --> 00:43:52,281
O doro anya na ha na-akwado ndị nọ n'akụkụ ha.

385
00:43:52,281 --> 00:43:55,359
Ndị sayensị abụghị kpakpando pop; ha anaghị enweta ọtụtụ ego.

386
00:43:55,359 --> 00:43:59,941
Ha nwere ụlọ ha ga-akwado ego, ha nwekwara ezinụlọ ha ga-elekọta.

387
00:43:59,941 --> 00:44:03,991
Ònye ga-eme ha ụta ma ha bịa n'echiche ezighi ezi?

388
00:44:03,991 --> 00:44:09,603
Ị gaghị ahụ ọrụ ọzọ, opekata mpe ọ bụghị ebe ahụ.

389
00:44:09,603 --> 00:44:16,897
E nwere nrụgide uche, ọbụlagodi na enweghị nrụgide n'eziokwu,
nke nwere ike ịdị ma ọ bụ ghara ịdị na ikpe onye ọ bụla.

390
00:44:16,897 --> 00:44:24,749
Ma nrụgide uche iji kwekọọ na ime ka òtù
na-akwado ha nwee afọ ojuju n'ezie na-arụ ọrụ.

391
00:44:24,749 --> 00:44:26,249
Ị na-eche na ị ga-eme ya?

392
00:44:26,249 --> 00:44:30,547
Ee, mmadụ na-eche na ọ dị ya mkpa. Mmadụ na-eche na ọ dị ya mkpa.

393
00:44:30,547 --> 00:44:41,368
E nwere ụfọdụ ọnụọgụgụ siri ike nke na-egosi na mgbe ọ bịara
n'ihe gbasara mmetụta ubi eletromagnetik, ọmụmụ ndị

394
00:44:41,368 --> 00:44:52,043
ụlọ ọrụ na-enye ọkụ eletrik, ụlọ ọrụ redio ma ọ bụ ụlọ
ọrụ ekwentị mkpanaaka na-akwado, bụ ndị na-akwado ha.

395
00:44:52,043 --> 00:44:55,451
Nnyocha ndị a na-adịkarị nke ukwuu na-adịghị mma.

396
00:44:55,451 --> 00:45:02,131
N'aka nke ọzọ, ọmụmụ ndị a na-akwado onwe ha
n'ime mahadum na ihe ndị yiri ya anaghị adịkarị.

397
00:45:03,819 --> 00:45:07,409
Ọ bụ ubi nchọpụta siri ike.

398
00:45:07,409 --> 00:45:17,908
Ọ bụghị mfe ime nnyocha dị otú a, ma n'ihi ihe mgbochi dị
na nnyocha gbasara mmadụ, agaghị enwe ebe nnyocha zuru oke.

399
00:45:17,908 --> 00:45:21,408
A ga-enwe mgbe niile ókè.

400
00:45:26,367 --> 00:45:30,898
Ọ̀ bụ ọrịa n'eziokwu? Ee, kpamkpam, ọ bụ.

401
00:45:30,898 --> 00:45:37,518
Ugbu a, WHO na-ekwu na nke a bụ eziokwu na
mgbaàmà ya nwere ike ịdị njọ ma mee ka mmadụ daa mbà.

402
00:45:37,518 --> 00:45:42,701
Ọnụọgụ metụtara
electrohypersensitivity dị ihe dịka pasent 2 ruo 3.

403
00:45:42,701 --> 00:45:47,272
Ndị a bụ ndị ndụ ha metụtara nke ukwuu site na ọnọdụ a.

404
00:45:47,272 --> 00:45:52,740
Ma dịka m kwuru na mbụ, pasent 100 nke
ndị mmadụ na-aza ya na ọkwa mkpụrụ ndụ.

405
00:45:52,740 --> 00:45:57,282
Nke a pụtara na mmetụta nwere ike ịdị oke
buru ibu n'usoro ahụike ma ọ bụrụ na a naghị

406
00:45:57,282 --> 00:45:59,736
ewere ya nke ọma ma ọ bụ a naghị achọpụta ya.

407
00:45:59,736 --> 00:46:07,473
Ma ọnụọgụ ndị nwere electrosensitivity dị ntakịrị ma ọ bụ
nkezi nwere ike ịdị ọtụtụ karịa ka anyị tụrụ anya na mbụ.

408
00:46:09,742 --> 00:46:16,551
Ọ bụ ezie na WHO na-ekweta mmetụta eletrọsenti,
Sweden bụ naanị mba na-enyere ndị metụtara ya. Ugbu a,

409
00:46:16,551 --> 00:46:21,754
pasent 2.5–3 nke ndị bi na ya na-enweta ọgwụgwọ ebe ahụ.

410
00:46:21,754 --> 00:46:25,144
Gịnị ka nke ahụ pụtara maka anyị?

411
00:46:25,144 --> 00:46:33,823
Ọ na-ezo aka na ndekọ kaseti nke njikọ nnwale
n'etiti ekwentị ọkọlọtọ na ekweisi mkpanaaka pụrụ iche.

412
00:46:33,823 --> 00:46:37,627
ụda mgba – nke ahụ bụ nnukwu ihe ịga nke ọma!

413
00:46:37,627 --> 00:46:43,873
N'ihi na ọ bụ otu ihe ịnyefe mkparịta ụka, ma ọ
bụ ihe kpamkpam iche ịnyefe ozi dijitalụ ziri ezi.

414
00:46:43,873 --> 00:46:51,750
Ugbu a, e nwere nọmba oku ozugbo na ụlọ nyocha dị na Chelmsford
(Essex, England), nke emeela ka teknụzụ a bụrụ nke zuru oke.

415
00:46:51,750 --> 00:46:54,604
Liz Charnock kwesịrị ịdị n'akụkụ nke ọzọ.

416
00:46:54,604 --> 00:47:01,392
Mgbe ewebatara ekwentị mkpanaaka na
afọ 1980, a chọrọ netwọk antena maka ha.

417
00:47:01,392 --> 00:47:07,845
Kemgbe ahụ, ụlọ ọrụ nkwukọrịta ekebela
ihe karịrị nde ise mast n'ụwa niile.

418
00:47:07,845 --> 00:47:18,605
Ha ji mpako jupụta ikuku na ugboro microwave, ma ha emeghị ọmụmụ
ọ bụla iji hụ na ọ gaghị ebute mmebi ahụike n'oge dị ogologo.

419
00:47:18,605 --> 00:47:23,096
E wuru ha na-enweghị ijide n'aka na ha dị nchebe.

420
00:47:23,096 --> 00:47:25,615
Daalụ maka enyemaka gị.

421
00:47:42,930 --> 00:47:44,719
Ọ dịghị mma, ọ bụghị ya?

422
00:47:44,719 --> 00:47:48,388
Ee, ọ na-adịkwa mgbe niile, ihe
na-apụta ìhè bụ na ọ naghị akwụsị.

423
00:47:48,388 --> 00:47:54,294
Ọ na-apụta radieshon mgbe niile – ọ na-abịa site
na mastị – ọ bụrụ na ị hụ mastị, ị na-enweta ya.

424
00:47:54,294 --> 00:47:59,382
Ka m kwuo eziokwu, ọbụlagodi na ọ bụghị, ị ka na-enweta ya
n'ebe a n'ọdị anya a, n'ihi na ọ na-agafe mgbidi konkiri na ihe

425
00:47:59,382 --> 00:48:02,051
ndị ọzọ. A na-ebelata ụda ya ntakịrị, ma ọ bụ naanị ntakịrị.

426
00:48:02,051 --> 00:48:07,012
Mgbe ị nọ mita 200 ruo 300 pụọ na
mast, a na-emetụ gị ya mgbe niile.

427
00:48:07,012 --> 00:48:11,720
Mgbe ị nwere ike ịnụ ya, ọ na-agbanwe
ihe niile. Ee. Gịnị ma ị nwere ike ịhụ ya?

428
00:48:16,285 --> 00:48:19,920
Ọ ga-adị ka ị na-ahụ anwụrụ ọkụ kwa ụbọchị.

429
00:48:31,707 --> 00:48:37,779
Site na anwụrụ ikuku nke ugboro ụda mmadụ kere na-agba
anyị gburugburu mgbe niile, na-enweghị nyochaa

430
00:48:37,779 --> 00:48:43,688
nchekwa ha – ọ bụ ihe ijuanya na ahụ mmadụ amalitela ịza ha?

431
00:48:43,688 --> 00:48:47,891
Ọ dị ihe dị ka afọ iri gara aga. M nọ n'afọ iri atọ m.

432
00:48:47,891 --> 00:48:53,300
Enweghị kansa ara n'ezinụlọ m ruo
ugbu a. Enwerem ndụ dị mma nke ukwuu.

433
00:48:53,300 --> 00:48:59,511
E biri m n'akụkụ ogwe ekwentị ọtụtụ afọ, afọ asaa n'oge ahụ.

434
00:48:59,511 --> 00:49:02,628
Ọ nọ kwụ ọtọ mita narị otu pụọ n'ụlọ m.

435
00:49:02,628 --> 00:49:13,019
N'afọ ọtụtụ, enwerem mgbaàmà ndị na-adịghị ejikọ na masts, n'ihi
na n'oge ahụ amaghị m ihe ọ bụla gbasara mmetụta ọkụ eletrik.

436
00:49:13,019 --> 00:49:20,472
Enwere m mgbawa isi, nsogbu ụra, isi ọwụwa, mgbu
siri ike n'isi m, ma na-aga m dọkịta mgbe niile.

437
00:49:20,472 --> 00:49:26,665
A gwara m na ọ bụ nrụgide ma ọ bụ nje virus.
Mgbe ahụ, n'amaghị ama, a chọpụtara na m nwere

438
00:49:26,665 --> 00:49:32,793
kansa ara. Ọ bụ ihe kacha tụrụ m n'anya n'ndụ m.

439
00:49:32,793 --> 00:49:41,432
Na mbido, echere m na ọ bụ naanị chi jọrọ m,
na ọ bụ mmehie m. Mgbe ahụ, a malitere ọgwụgwọ.

440
00:49:41,432 --> 00:49:47,300
Ma m zutere ụfọdụ ndị agbata obi
n'ụlọ ọgwụ – ebi m n'obodo nta nke ukwuu.

441
00:49:47,300 --> 00:49:53,840
Ma m zutere ndị agbata obi ndị a, ụmụ nwanyị ntorobịa –
abụ m onye kacha nta n'ime anyị, nọ m n'afọ iri atọ,

442
00:49:53,840 --> 00:49:57,915
ndị ọzọ nọ n'afọ iri iri anọ ma ọ bụ mmalite afọ iri ise.

443
00:49:57,915 --> 00:50:06,836
Anyị ise nọ ebe ahụ, niile n'otu oge n'ime
ọnwa isii, nwere otu nchọpụta kansa ara.

444
00:50:06,836 --> 00:50:10,975
E nwere naanị ụlọ iri na asatọ n'obodo anyị,
nke dị gburugburu mastị ekwentị mkpanaaka.

445
00:50:10,975 --> 00:50:16,249
Ya mere, Eileen kpebiri ịmalite nnyocha
iji hụ ma ndị ọzọ na-arịa ọrịa mberede.

446
00:50:16,249 --> 00:50:26,235
Nsonaazụ ahụ mere ka anyị maa jijiji. Ọtụtụ mmadụ kọọrọ
otu mgbaàmà ahụ m na-arịa ọtụtụ afọ. Isi ọwụwa, ịtụ ụjọ isi.

447
00:50:26,235 --> 00:50:31,330
Ma e nwekwara ụmụ nwanyị ndị ọzọ nọ n'obodo ahụ nwere
nsogbu ime na ọrịa kansa cervix nke na-adịghị ka ọrịa

448
00:50:31,330 --> 00:50:34,814
kansa zuru oke – ma ọ bụ nwanyị nwere mkpụrụ ọrịa kansa ara.

449
00:50:34,814 --> 00:50:39,095
Ma e nwekwara ụdị kansa ndị ọzọ n'ime mpaghara ahụ.

450
00:50:39,095 --> 00:50:46,619
Onye agbata obi, onye dị afọ iri ise na otu
naanị, nwetara ọrịa motor neurone ma nwụọ nwụrụ

451
00:50:46,619 --> 00:50:51,930
n'ọnwụ mwute. Ka m kwuo eziokwu: ọ bụ ọrịa dị egwu.

452
00:50:56,289 --> 00:51:00,851
Ọ metụtara mmadụ iri asaa na asaa si n'ụlọ ndị a.

453
00:51:05,143 --> 00:51:12,370
Ee, a na-atụ aro na pasent 70% n'ime ndị ahụ
nwere mmetụta anụ ahụ n'afọ ndị gara aga –

454
00:51:12,370 --> 00:51:16,993
nsogbu ụra, ọnyá akpụkpọ, mkpụrụ ara ma ọ bụ kansa.

455
00:51:16,993 --> 00:51:22,415
Ee, ọ nwere nnukwu mmetụta n'ebe ndị bi n'obodo a.

456
00:51:22,415 --> 00:51:26,399
Echere m na ọ bụ nnukwu nsogbu zuru ụwa ọnụ.

457
00:51:26,399 --> 00:51:31,237
Kemgbe ahụ, anyị achọpụtala na anyị abụghị naanị ìgwè
ndị ọrịa kansa dị gburugburu ọdụ mgbasa ekwentị mkpanaaka.

458
00:51:31,237 --> 00:51:33,862
E nwere ọtụtụ ìgwè kansa n'akụkụ pylọn.

459
00:51:33,862 --> 00:51:40,017
Anyị rụrụ ọrụ na onye sayensị nọ n'ebe ahụ, ebe anyị nyochachara
ogwe osisi ndị ọzọ nke nọrọ n'ebe ndị ọzọ ruo ogologo oge.

460
00:51:40,017 --> 00:51:45,699
Anyị mere nnyocha ndị ọzọ ma
chọpụtakwa na e nwere ọtụtụ ikpe kansa.

461
00:51:53,076 --> 00:52:00,662
N'ihi ọtụtụ ekwentị mkpanaaka na ụlọ elu mgbasa ozi, yana ụlọ ọrụ
ekwentị mkpanaaka bara uru trilọọnụ, mmadụ ga-atụ anya na e

462
00:52:00,662 --> 00:52:09,341
guzobere ụlọ ọrụ gọọmenti siri ike, ọchịchị ga-ahụ na ụlọ
ọrụ nkwukọrịta dị n'akụkụ nchebe mgbe ọ bịara na mbufe ozi.

463
00:52:09,341 --> 00:52:19,748
Onye na-etinye ókè siri ike iji chebe ndị mmadụ – onye
na-eme ka ihe niile anyị na-enweta bụrụ nke kpamkpam nchebe.

464
00:52:19,748 --> 00:52:27,716
Ọ dị mwute na nke ahụ adịghị. Ihe anyị nwere bụ ICNIRP.

465
00:52:27,716 --> 00:52:33,093
E hiwere ICNIRP na Europe ihe dị ka afọ iri abụọ
gara aga iji nyochaa radieshon na-abụghị ionising.

466
00:52:33,093 --> 00:52:39,317
Ọ bụ Komiti Mba Ụwa maka Nchedo megide
Radieshon Na-abụghị Ionizing, ọrụ ya bụ nyochaa

467
00:52:39,317 --> 00:52:42,660
akwụkwọ niile e bipụtara ma n'ozuzu kọwaa ha:

468
00:52:42,660 --> 00:52:45,957
Nke ahụ bụ ihe sayensị na-ekwu n'ụzọ doro anya.

469
00:52:45,957 --> 00:52:52,608
Ị gaghị enwe ike ịbanye site n'ịtụ vootu. A na-akpọ
gị ka ị sonye ma ọ bụrụ na ị bụ otu n'ime ndị a họọrọ.

470
00:52:52,608 --> 00:52:58,133
Ya mere, a na-ekpebi ya mgbe niile site n'aka
ụlọ ọrụ, n'ihi na ebe ahụ ka mgbọrọgwụ ya dị.

471
00:52:58,133 --> 00:53:05,137
Ziri ezi. Ya mere, anyị nwere ụkpụrụ ntụnyere ha tọrọ,
nke ọtụtụ mba Europe nabatara, ọ bụkwa ihe European

472
00:53:05,137 --> 00:53:09,568
Commission n'onwe ya na-akwado, gụnyere otu ndị ọkachamara.

473
00:53:09,568 --> 00:53:16,568
Otú ọ dị, ntuziaka ndị a dabere na usoro owuwu anyị maara na
ha nwere mmekọrịta kpatara na nsonaazụ na radieshon ugboro elu.

474
00:53:16,568 --> 00:53:23,102
Naanị ọnọdụ dị ugbu a gbasara ike na-agba gburugburu anyị na
ugboro ahụ, dịka radieshon si na ekwentị mkpanaaka, ụlọ mgbasa

475
00:53:23,102 --> 00:53:28,893
ekwentị mkpanaaka na ekwentị na-enweghị eriri – n'ikwu ya
n'ụzọ ọzọ, ngwaọrụ nkwukọrịta niile anyị na-eji kwa

476
00:53:28,893 --> 00:53:32,473
ụbọchị – bụ otu ihe ahụ anyị maara site na ite ọkụ microwave.

477
00:53:32,473 --> 00:53:38,657
Ọ bụrụ na anyị jiri ume zuru oke ma tinye ya na
mpaghara pere mpe zuru oke, anyị na-ekpo akwara ahụ ọkụ, mgbe

478
00:53:38,657 --> 00:53:43,181
ahụ anyị na-ekpo ihe niile nwere oke mmiri ụfọdụ ọkụ.

479
00:53:43,181 --> 00:53:50,682
Enweghị ntuziaka ọ bụla dị ugbu a metụtara mmebi ahụike na-adịgide
adịgide ma ọ bụ kansa. Ọ dịghị otu n'ime ha, ọbụna otu.

480
00:53:50,682 --> 00:53:56,686
Ha niile e mere ka ha mepụta mmetụta ọkụ ma ọ bụ mmetụta ozugbo
dịka ịkụ akpụkpọ ahụ ma ọ bụ ịkụ ntutu imi ma ọ bụ ihe yiri ya.

481
00:53:56,686 --> 00:54:00,809
Ọ dịghị onye nwere ike ịmata mmebi
ahụike nke ga-adịru ogologo oge.

482
00:54:00,809 --> 00:54:04,924
Ya mere ị chere na n'okpuru iri anọ ọ
dịghị mkpa, ọ nweghị ihe ọ pụtara...

483
00:54:04,924 --> 00:54:10,910
Ọ nweghị ihe ọ pụtara. Enweghị ebumnuche
ichebe megide mmebi ahụike n'oge dị ogologo.

484
00:54:10,910 --> 00:54:16,722
ICNIRP bụ... ee, ICNIRP kpamkpam adịghị mkpa.

485
00:54:16,722 --> 00:54:23,230
Dịka ọmụmaatụ: Ọ bụrụ na ịchọrọ ijide n'aka na
ọ nweghị onye gafere oke ọsọ n'ụlọ akwụkwọ, tọọ

486
00:54:23,230 --> 00:54:28,046
oke ọsọ ka ọ bụrụ kilomita 10,000 kwa elekere.

487
00:54:28,046 --> 00:54:32,957
N'ụzọ ahụ, onye ọ bụla ga-eso ya, ọ
dịghịkwa onye ga-anya ọsọ nke ukwuu.

488
00:54:32,957 --> 00:54:39,918
Ị nwere ike ịnya ụgbọala gafee ụlọ akwụkwọ ahụ
na ọsọ nke 999 km/h ma ka na-agbaso "ókè" ahụ.

489
00:54:39,918 --> 00:54:46,105
Komiti ndụmọdụ anaghị enwe ọrụ ugbu a
iji nyochaa ihe àmà metụtara nchebe ọha.

490
00:54:46,105 --> 00:54:54,175
Ya mere, ICNIRP dị naanị iji hụ na ihe bụ eziokwu 100%, ma
ihe ọ bụla na-abụghị eziokwu 100% abụghị n'ime nchegbu ya.

491
00:54:54,175 --> 00:55:00,920
Ee, ọ bụ eziokwu. Ha ga-ekwu maka ya, ha
ga-akọwa ihe dị, ihe na-adịghị, na ihe ka ga-achọpụta.

492
00:55:00,920 --> 00:55:05,979
Nke ahụ bụ ya. Ha hapụrụ ya otú ahụ. Enweghị ndụmọdụ ọ bụla –
ọ dịghị ihe ọ bụla, n'ihi na ha anaghị ahụ ya dị ka ọrụ ha.

493
00:55:05,979 --> 00:55:13,241
Fọrọ nke nta ka mba niile tọọ ókè mgbasa ọha
maka teknụzụ redio dabere na ntuziaka ICNIRP.

494
00:55:13,241 --> 00:55:16,768
Ntuziaka ICNIRP enweghị ihe jikọrọ ya na mmebi ahụike
ogologo oge kpatara site na ịdị n'okpuru teknụzụ redio.

495
00:55:16,768 --> 00:55:18,425
Bịa, m ga-agbalị ịkpọ oku.

496
00:55:18,425 --> 00:55:24,424
Mgbe ị na-agbalị ịkpọ onye, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ
mgbe niile ka mbufe ugboro elu malitere n'akụkụ abụọ.

497
00:55:24,424 --> 00:55:27,226
Ọ dị mma, ka anyị nwalee ya. Oh, wow!

498
00:55:27,226 --> 00:55:31,943
Ozugbo ọ jikọtara; nke ahụ bụ ọnọdụ oku,
nke ahụ bụ ihe ekwentị mkpanaaka na-eme.

499
00:55:31,943 --> 00:55:36,656
Ndị a bụ ebili mmiri na-aga site na ekwentị
mkpanaaka m ruo na ọdụ isi, ma na-ebufe ha si ebe ahụ?

500
00:55:36,656 --> 00:55:41,577
Nke ahụ bụ ihe ekwentị mkpanaaka gị na-eme
mgbe niile mgbe ị nwere nnata ma na-eji ya.

501
00:55:41,577 --> 00:55:42,682
Ọ dị njọ.

502
00:55:42,682 --> 00:55:50,867
Ma ekwentị mkpanaaka gị na-ebufe nke a n'isi gị mgbe
niile mgbe ị na-akpọ ọdụ isi ma na-eji ekwentị gị.

503
00:55:50,867 --> 00:56:02,322
Ekwentị mkpanaaka

504
00:56:06,533 --> 00:56:14,889
Ọ siri ike iche echiche maka teknụzụ ọ bụla nke
batara na ndụ anyị ngwa ngwa dịka ekwentị mkpanaaka.

505
00:56:14,889 --> 00:56:19,975
Afọ iri abụọ na ise gara aga, a na-ewere ya dị ka obere aghụghọ.

506
00:56:21,810 --> 00:56:26,320
N'oge a, ijeri anọ n'ime anyị nwere otu.

507
00:56:27,967 --> 00:56:32,615
N'ozuzu, ụmụaka na-enweta ekwentị
mkpanaaka ha mbụ mgbe ha dị afọ asatọ.

508
00:56:36,764 --> 00:56:43,771
Ekwentị mkpanaaka na-arụ ọrụ site n'ịnyefe
na nnata ugboro microwave si na ọdụ isi.

509
00:56:43,771 --> 00:56:49,912
Mgbe ị na-ejide ekwentị mkpanaaka n'olu gị, ụbụrụ
gị na-enwetaghị mgbochi na-anata ebili mmiri ndị a.

510
00:56:51,593 --> 00:56:55,381
Ọ̀ na ụbụrụ na-emeghachi omume n'ọkwa a?

511
00:56:55,381 --> 00:57:01,764
Nnyocha ọhụrụ nke ndị America gosiri na nke a bụ n'ezie.

512
00:57:01,764 --> 00:57:05,295
Dọkịta Nora Volkow mere ọmụmụ a.

513
00:57:05,295 --> 00:57:10,834
Dọkịta Volkow na ndị otu ya nyochara mmadụ
iri anọ na asaa nwere ahụ ike maka otu afọ dum.

514
00:57:10,834 --> 00:57:15,371
Ndị sonyere nwere ekwentị mkpanaaka n'olu nri na n'olu ekpe ha.

515
00:57:15,371 --> 00:57:19,381
Otu n'ime ha nọ na-arụ ọrụ ma
gbanyụrụ ụda, nke ọzọ gbanyụrụ kpamkpam.

516
00:57:19,381 --> 00:57:27,732
Dọkịta Volkow jiri ngwaọrụ onyonyo ụbụrụ
chọpụta ole glucose ụbụrụ ga-eji mgbe a na-enweta ya.

517
00:57:30,756 --> 00:57:37,329
Ọ bụ ihe ngosi dị nnọọ mmetụta nke ma e nwere
mgbanwe n'ọrụ ụbụrụ nke nwere ike ibute site

518
00:57:37,329 --> 00:57:43,500
na stimulator – n'okwu a, ekwentị mkpanaaka.

519
00:57:43,500 --> 00:57:50,982
Mgbe a na-akpali ụbụrụ, ọ na-eji
glukos, dịka ụgbọala si eji mmanụ.

520
00:57:50,982 --> 00:57:58,912
Ịkpọ ekwentị mkpanaaka ruo nkeji iri na ise jikọtara
na mmụba oriri glukos na ụbụrụ, na-egosi na ụbụrụ

521
00:57:58,912 --> 00:58:03,304
arụrụ ọrụ site na ugboro redio nke ekwentị mkpanaaka.

522
00:58:03,304 --> 00:58:09,394
Akụkụ nri nke ụbụrụ, nke dị nnọọ nso na antena,
gosiri mmụba kacha ukwuu na ọrụ metabolism ma e

523
00:58:09,394 --> 00:58:14,035
jiri ya tụnyere mgbe ekwentị mkpanaaka gbanyụrụ.

524
00:58:17,993 --> 00:58:25,217
Ọ bụ ezie na ugbu a teknụzụ ekwentị mkpanaaka
na-ebupụta ugboro redio dị ntakịrị ike, ha

525
00:58:25,217 --> 00:58:30,665
nwere ike ịkpali ụbụrụ mmadụ ma nwee mmetụta.

526
00:58:30,665 --> 00:58:35,713
Mgbe a na-eji ekwentị mkpanaaka na ọnọdụ jụụ, nnwale
Dọkịta Volkow gosiri na ụbụrụ mmadụ na-egosi

527
00:58:35,713 --> 00:58:41,760
mmeghachi omume metabolism na microwaves ekwentị mkpanaaka.

528
00:58:41,760 --> 00:58:46,848
Mmeghachi omume metabolism n'ọkwa dị n'okpuru oke iwu.

529
00:58:46,848 --> 00:58:52,126
Ihe ọtụtụ mmadụ na-ekwu na ọ gaghị ekwe omume.

530
00:58:54,925 --> 00:59:00,705
Ma mmeghachi omume Dr. Volkow dekọtara bụ
nke abụọ n'ihe gbasara nchegbu buru ibu:

531
00:59:00,705 --> 00:59:09,420
Ụzọ e si anwụrụ ụzarị microwave ndị a
n'ezie n'ime ụbụrụ. A kpọrọ nke a uru SAR.

532
00:59:15,873 --> 00:59:19,565
SAR pụtara ọnụego ntinye ume pụrụ iche.

533
00:59:19,565 --> 00:59:30,128
Ma nke ahụ bụ tụọ etu ebili redio si abanye
n'ahụ mmadụ n'oge ụfọdụ na n'ime mpaghara ahụ.

534
00:59:30,128 --> 00:59:36,839
Ọ bụ tụọ mmetụta ọkụ nke onye na-ebufe redio nwere na ahụ mmadụ.

535
00:59:38,880 --> 00:59:45,792
A na-atụle SAR n'ụzọ a. A na-eji isi emere eme.

536
00:59:45,792 --> 00:59:50,690
E jupụtara ya ngwakọta glucose nke a
tụrụ anya na ọ na-anọchi anya ụbụrụ mmadụ.

537
00:59:50,690 --> 00:59:57,995
Ngwaọrụ ule ahụ na-atụle oke radieshon
maịkrowaevu na-agafe akpụkpọ isi nke ihe nlereanya.

538
00:59:57,995 --> 01:00:03,815
A na-agbakọta uru SAR mgbe ahụ dabere na oke ume a na-anata.

539
01:00:08,112 --> 01:00:13,395
Maka EU, oke bụ watt abụọ kwa kilogram
maka kilogram iri nke anụ ahụ nkezi.

540
01:00:13,395 --> 01:00:18,929
Maka USA, ọ bụ 1.6 W/kg nkezi anụ ahụ nke 1 g.

541
01:00:18,929 --> 01:00:29,291
Amerịka nwere oke elu siri ike karịa nke EU, mana mba
ndị ọzọ dịka Ọstralia na Niu Zilandi na-eji oke EU.

542
01:00:29,291 --> 01:00:34,038
Ụfọdụ n'ime ekwentị mkpanaaka kacha ewu ewu
n'ahịa na-apụta ọtụtụ radieshon maịkroweefu nke

543
01:00:34,038 --> 01:00:38,042
mere na uru SAR ha dị kpọmkwem n'ókè kacha elu.

544
01:00:50,560 --> 01:00:54,738
Millimita ọ bụla nke akpụkpọ isi na-enyere
chebe ụbụrụ pụọ na radieshon microwave, si otú

545
01:00:54,738 --> 01:00:59,540
a na-ebelata uru SAR nke ekwentị mkpanaaka.

546
01:00:59,540 --> 01:01:03,640
Ụmụaka na-enweta ekwentị mkpanaaka ha mbụ n'afọ asatọ n'ozuzu.

547
01:01:03,640 --> 01:01:08,366
Ọkpụkpụ isi nwa dị afọ asatọ dị ntakịrị karịa nke onye okenye.

548
01:01:08,366 --> 01:01:16,663
Ọ ga-adị mma ma a nwalee ekwentị mkpanaaka
na obosara ọkpụkpụ isi hà nha nke nke nwa.

549
01:01:16,663 --> 01:01:23,243
Isi SAM bụ isi ọkpụkpụ mmadụ buru ibu nke nwere ọdịdị nkịtị.

550
01:01:23,243 --> 01:01:37,071
E ji nkezi nha isi mmadụ 10,000 e were n'ahụ mmadụ mepụta
isi phantom SAM a, nke na-anọchi anya nkezi akpụkpọ isi mmadụ.

551
01:01:37,071 --> 01:01:43,210
N'ezie, isi onye okenye nkịtị buru ibu
nke ukwuu karịa nke nwa dị afọ asatọ.

552
01:01:45,971 --> 01:01:54,240
Ma mgbe anyị jụrụ ụlọ ọrụ na-emepụta isi phantom
SAM ajụjụ, anyị chọpụtara na eziokwu ahụ ka njọ.

553
01:01:55,764 --> 01:02:06,096
Ụdị nlele ule SAM abụghị nanị nkezi mmadụ 10,000,
kama ọ bụ nkezi ndị agha 10,000 nọ n'Ụgbọ Agha US.

554
01:02:08,268 --> 01:02:16,028
Ma ndị ọrụ agha US n'ezie nwere isi buru
ibu ma sie ike karịa nke nwa afọ asatọ nkezi.

555
01:02:17,997 --> 01:02:26,737
Ya mere, o yikarịrị ka ọ bụrụ na a nwalee ekwentị
mkpanaaka n'isi nwa afọ asatọ, ọtụtụ n'ime ha ga-ada.

556
01:02:28,952 --> 01:02:30,812
Ònye na-etinye ụkpụrụ nduzi?

557
01:02:30,812 --> 01:02:35,800
Ndị a bụ ndị si na kọmitii a na-akpọ ICNIRP.

558
01:02:46,030 --> 01:02:49,399
Ndị na-arụ ọrụ na ekwentị mkpanaaka bụ ndị injinia ndụ.

559
01:02:49,399 --> 01:02:56,500
Ha amaghị ihe na-eme n'ime mkpụrụ ndụ dị
ndụ, ma ha na-ekwu maka ya n'ụzọ mpako.

560
01:02:56,500 --> 01:03:07,232
Ha na-eche na ihe naanị nwere ike imetụta ọdịmma nke
ihe dị ndụ bụ ma ọ dị ike zuru ezu iji kpoo anụ ahụ ọkụ.

561
01:03:07,232 --> 01:03:13,674
Ma nke ahụ dị ka ịsị, "Anyị maara na
mgbe anyị na-esi akwa, ọ ga-esi ike."

562
01:03:13,674 --> 01:03:18,830
Ihe ha amaghị bụ na ọ bụrụ na ha
anaghị asụ akwa ahụ, ọ ga-aghọ ọkụkọ.

563
01:03:18,830 --> 01:03:25,986
Ha enweghị echiche ọbụla banyere otú o si
eme. Ma ka ha na-ekwu okwu dịka ha maara.

564
01:03:38,462 --> 01:03:49,805
N'afọ 2011, Ụlọ Ọrụ Ahụike Ụwa gbanwere klasifikashọn ize ndụ
ekwentị mkpanaaka, tọgharịrị ha dị ka ihe nwere ike

565
01:03:49,805 --> 01:04:02,917
ibute kansa n'ahụ mmadụ n'ihi ize ndụ ka ukwuu nke inweta
glioma, ụdị tumọ ụbụrụ jikọtara na ojiji ekwentị mkpanaaka.

566
01:04:02,917 --> 01:04:07,170
Gịnị kpatara mgbanwe ọdịdị a kpamkpam?

567
01:04:09,279 --> 01:04:15,432
E nwere ọtụtụ ọmụmụ gbasara mmetụta
ahụike ekwentị mkpanaaka nwere ike inwe.

568
01:04:15,432 --> 01:04:20,536
Ụfọdụ na-egosi mmetụta. Ụfọdụ anaghị egosi mmetụta ọ bụla.

569
01:04:22,189 --> 01:04:26,769
Ma ọmụmụ kacha doro anya sitere n'aka Lennart Hardell.

570
01:04:26,769 --> 01:04:32,190
Ọ duziri ọrụ nchọpụta kacha ibu na nke
kacha nwee amamihe e mere n'oge ọ bụla.

571
01:04:32,190 --> 01:04:37,867
Ọ jikọtara ọrụ ya n'onwe ya na nke ndị ọzọ si n'ụwa niile.

572
01:04:37,867 --> 01:04:45,048
Kemgbe mmalite afọ 1990, ha enweela ọmụmụ banyere omume
ndị mmadụ karịrị puku abụọ n'ụwa niile gbasara iji ekwentị.

573
01:04:45,048 --> 01:04:52,721
Ndị nwere tumọ dịka astrocytomas na acoustic
neuromas, tumọ ụbụrụ ndị a na-ejikọta ya na

574
01:04:52,721 --> 01:04:58,700
ojiji ekwentị mkpanaaka n'ihi nso ha na ntị.

575
01:04:58,700 --> 01:05:08,571
Nsonaazụ ahụ na-atụrụ n'anya. Ha kpebiri na iji ekwentị
mkpanaaka n'eziokwu na-abawanye ihe ize ndụ nke tumọ ụbụrụ.

576
01:05:08,571 --> 01:05:15,020
Ha chọpụtarakwa ihe kpatara ọmụmụ
gara aga ji egosi na ọ nweghị mmetụta.

577
01:05:24,450 --> 01:05:30,997
Echere m na e nwere ihe àmà karịrị nke na-egosi na ọ
na-akpata kansa karịa naanị o yikarịrị ka ọ ga-akpata kansa.

578
01:05:30,997 --> 01:05:39,767
Ma echere m na m ghọtara ya n'ụzọ ụfọdụ, n'ihi
na ọtụtụ n'ime kansa ndị ga-abịa ka abụghị ebe a.

579
01:05:41,505 --> 01:05:47,876
Ụmụ mmadụ anaghị eji ekwentị mkpanaaka
ogologo oge zuru ezu ka mmetụta eziokwu pụta ìhè.

580
01:05:51,224 --> 01:05:59,251
Dị ka ihe ndị ọzọ na-akpata kansa, ọ na-ewe opekata
mpe afọ iri ka a hụ mmetụta site na ịdị n'okpuru ya.

581
01:05:59,251 --> 01:06:05,710
Ebe ọ bụ na mgbawa ekwentị mkpanaaka malitere na
ngwụsị afọ 1990, ọ bụghị ihe ijuanya na anyị ka

582
01:06:05,710 --> 01:06:10,959
na-amalite ịhụ mmetụta ya. Ma nke ahụ na-eme ugbu a.

583
01:06:10,959 --> 01:06:17,680
Ya mere, gịnị ka ụlọ ọrụ nkwukọrịta na-eme iji
chebe ndị ọrụ ya pụọ na ọrịa mkpụrụ ndụ ụbụrụ?

584
01:06:17,680 --> 01:06:25,636
Nlele anya n'akwụkwọ ntuziaka nchekwa na-egosi
na ha na-echebara nchebe onwe ha ihe karịrị.

585
01:06:29,766 --> 01:06:34,721
Ụdị ngwaọrụ na-enweghị eriri a kwekọrọ na ihe achọrọ
iwu gbasara ịdị n'okpuru mgbasa ọkụ redio. Mgbe eji ya

586
01:06:34,721 --> 01:06:37,247
dịka e kọwara na ngalaba a, ọ na-agbaso ntuziaka iwu.

587
01:06:37,247 --> 01:06:54,678
Debe ngwaọrụ BlackBerry opekata mpe sentimita 2.5 pụọ n'ahụ gị,
gụnyere afọ ụmụ nwanyị dị ime na ndị ntorobịa! Belata oge oku!

588
01:06:54,678 --> 01:07:02,063
N'azụ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ekwentị mkpanaaka niile, e nwere
ntuziaka gbasara otu e kwesịrị ijide ya ka ọ dị anya n'ahụ.

589
01:07:10,453 --> 01:07:15,815
Ntuziaka ndị na-adịghị arụ ọrụ n'ọtụtụ ọnọdụ.

590
01:07:19,079 --> 01:07:25,540
Gịnị ka ga-eme mgbe ụlọ ọrụ telekomunikeshọn
na-akwado nnyocha gbasara mmebi ọ na-akpata?

591
01:07:28,485 --> 01:07:42,403
Nnyocha a na-akpọchi mkpebi na e nwere mmetụta, na
ojiji ekwentị mkpanaaka na-akpa ọrụ n'mmepe kansa.

592
01:07:45,590 --> 01:07:50,090
Otú ọ dị, ha na-ahọrọ idobe nchọpụta a n'onwe ha.

593
01:07:54,242 --> 01:08:01,545
Anyị n'ezie amaghị ihe anyị na-echekwa site na EMF
n'ihi na mmetụta ha karịrị nke oge dị ogologo, ma

594
01:08:01,545 --> 01:08:05,809
dịka ị kwuru, anyị na-enweta ntinye a n'ebe niile.

595
01:08:05,809 --> 01:08:10,283
Na ịdabere sara mbara na ihe ndị a.

596
01:08:10,283 --> 01:08:14,126
Anyị ka na-amaghị nke ọma ihe anyị na-eme.

597
01:08:20,399 --> 01:08:27,376
Ọ bụ ezie na ọmụmụ mgbasa ọrịa doro anya na-egosi na iji
ekwentị mkpanaaka na-abawanye ihe ize ndụ nke inwe tumọ ụbụrụ.

598
01:08:27,376 --> 01:08:40,840
Ihe ndị ICNIRP kwesịrị ịhụ bụ kpatara na mmetụta doro anya;
otu o si eme, kedu usoro ya, na kpọmkwem otu kansa si akpata.

599
01:08:40,840 --> 01:08:48,569
O nwere ike ịdị doro anya na mmụọ dị otú ahụ, nke jikọtara nke
ọma na ugboro ụda ụwa ma na-enwe mmetụta dị elu na ubi magnetik

600
01:08:48,569 --> 01:08:54,600
ya, ga-emeghachi omume n'ụzọ eke na microwaves ndị mmadụ kere.

601
01:08:54,600 --> 01:08:59,971
Ma kemgbe ọtụtụ afọ, ụlọ ọrụ nkwukọrịta
ekwuola maka omume ha site n'ịjụ otu ajụjụ ahụ.

602
01:08:59,971 --> 01:09:02,785
Kedu ka ekwentị mkpanaaka si akpata kansa?

603
01:09:02,785 --> 01:09:05,959
Dị ka o siri pụta, ha jụrụ ajụjụ ezighi ezi.

604
01:09:05,959 --> 01:09:09,461
Kedu ka ekwentị mkpanaaka si egbochi ahụ mmadụ ịgwọ kansa?

605
01:09:09,461 --> 01:09:13,125
Azịza ya bụ: melatonin.

606
01:09:17,052 --> 01:09:23,387
Ị hụrụ, melatonin bụ homọn, ma kwere ma ọ
bụ ghara ikweta, a na-emepụta ya n'ụbụrụ.

607
01:09:23,387 --> 01:09:32,586
A na-emepụta ya na mkpụrụ pineal dị n'ụbụrụ, ọ nwekwara
njirimara antioxidant siri ike karịa nke vitamin, dịka ọmụmaatụ:

608
01:09:32,586 --> 01:09:42,524
Melatonin dị ike ugboro ise karịa
vitamin C na ugboro abụọ karịa vitamin E.

609
01:09:42,524 --> 01:09:45,180
Ma a na-ekesa ya naanị n'abalị.

610
01:09:45,180 --> 01:09:53,563
Ma ọ bụ n'abalị kpọmkwem ka anyị chọrọ ya, n'ihi na mgbe ahụ
ka anyị na-ehi ụra, ụbụrụ anyị na-emezi sel ndị dị n'ahụ anyị.

611
01:09:53,563 --> 01:09:57,781
Ma ọ bụ mgbe ahụ ka melatonin na-amalite ịrụ ọrụ.

612
01:10:04,808 --> 01:10:09,931
Kwa ụbọchị, ahụ anyị na-efunahụ ihe dị ka ọkara ijeri sel.

613
01:10:09,931 --> 01:10:20,315
Ma n'abalị, ahụ anyị na-anọchi sel ndị a
site n'usoro a na-akpọ mitosis sel, nkewa sel.

614
01:10:22,234 --> 01:10:27,883
Ihe ọ na-eme: Ọ na-ejide ihe a na-akpọ free radicals.

615
01:10:27,883 --> 01:10:39,280
Radikal efu ndị a bụ n'eziokwu eletrọn ndị fọdụrụ site na
usoro mmepụta ume, nke anyị chọrọ iji megharịa onwe anyị.

616
01:10:41,536 --> 01:10:52,280
Abalị ọ bụla, mgbe ahụ anyị na-emeghachi onwe ha, a na-emepụta
nde sel radịkal efu dịka ngwaahịa mgbakwunye nke mitosis sel.

617
01:10:52,280 --> 01:10:56,511
Sel radịkal efu ndị a na-awakpo sel ahụike.

618
01:11:01,590 --> 01:11:08,669
A na-anabata n'ozuzu na sel radikọl n'efu bụ
isi kpatara ma ọ bụ ihe kpatara ọtụtụ kansa.

619
01:11:08,669 --> 01:11:16,720
Nchebe kacha mkpa nke ahụ anyị megide radikọlị
efu ndị a bụ antioxidant kacha ike ya: melatonin.

620
01:11:19,087 --> 01:11:27,086
Ọ na-abanye n'ime ọbara ma na-arụ ọrụ dị
ka antioxidant eke, ọgwụ eke megide kansa.

621
01:11:27,086 --> 01:11:32,499
Melatonin bụ ọgwụ mgbochi kansa dị oke, oke ike.

622
01:11:32,499 --> 01:11:37,629
Ọ na-arụ ọrụ dị ka ihe a na-akpọ
oncostatic agent, nke na-echebe gị pụọ na kansa.

623
01:11:37,629 --> 01:11:46,023
Ọ na-achịkwa usoro ụra na ịrị ụtọ gị, na-eme ka ị
nwee ezigbo ụra abalị na oke melatonin kwesịrị ekwesị.

624
01:11:46,023 --> 01:11:58,080
Ọ bụ molekul na-egbochi ịka afọ. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ
na-ejide radikọl n'efu ma mee ka akpụkpọ gị pụta ka ọ dị nwata.

625
01:11:58,080 --> 01:12:03,342
Melatonin bụ ọgwụ ebube nke ahụ
na-ejide radikọl efu na-akpata kansa.

626
01:12:03,342 --> 01:12:12,330
Anyị nwere ọmụmụ iri na abụọ puku n'ụlọ nyocha anyị nke
anyị chịkọtara n'ime ọtụtụ afọ, nke karịrị ọmụmụ ọ bụla e

627
01:12:12,330 --> 01:12:18,561
bipụtara gbasara paracetamol, ọgwụ mgbu isi a na-ejikarị.

628
01:12:18,561 --> 01:12:25,001
E nwere mmasị sayensị dị ukwuu karị
na melatonin karịa na paracetamol.

629
01:12:27,196 --> 01:12:30,584
Gịnị bụ nsonaazụ nke mbelata ntapu melatonin?

630
01:12:30,584 --> 01:12:38,080
Ee, ọfọn, ma ọ bụrụ na ọkwa melatonin gị
belatara, mgbe ahụ usoro mgbochi ọrịa gị na-ada.

631
01:12:38,080 --> 01:12:46,368
Na mbido, ị na-enwekarị nsogbu ịrahụ ụra, ya bụ, ị pụghị ịda
ụra ma ọ bụ, ọ bụrụ na ị daa ụra, ị pụghị ịlaghachi n'ụra.

632
01:12:46,368 --> 01:12:53,660
Ị nwere ike inwe nsogbu obi n'ihi na melatonin na-echekwa obi gị.

633
01:12:58,359 --> 01:13:05,343
Ma ị na-adị mfe ịrịa ọrịa n'ihi na usoro
mgbochi ọrịa gị anaghị arụ ọrụ nke ọma.

634
01:13:05,343 --> 01:13:10,169
Nke a bụ ụfọdụ n'ime ihe ndị
na-eme mgbe ọkwa melatonin gị belatara.

635
01:13:10,169 --> 01:13:15,113
Ma, dịka ọmụmaatụ, nwanyị nkezi nwere kansa
ara nwere naanị otu n'ime iri nke melatonin

636
01:13:15,113 --> 01:13:19,227
ma e jiri ya tụnyere nwanyị nkịtị nke afọ ya.

637
01:13:22,375 --> 01:13:30,871
Ma n'ime ndị nwere kansa prostate, ha nwere
melatonin pere mpe karịa ọkara nke ha kwesịrị inwe.

638
01:13:30,871 --> 01:13:38,078
Ụmụaka nwere autism nwere ọkwa melatonin
ha kwesịrị inwe nke dị n'okpuru ọkara.

639
01:13:38,078 --> 01:13:43,335
Belatara melatonin n'ime ndị ọrụ na-arụ ọrụ
n'abalị n'ihi na ha na-arụ ọrụ n'abalị ma na-enweta ìhè.

640
01:13:43,335 --> 01:13:50,302
Ha anaghị emepụta melatonin n'abalị, nke a maara na ọ
na-abawanye ihe ize ndụ kansa ara site na pasent 50%.

641
01:13:50,302 --> 01:13:56,807
Ma Ụlọ Ọrụ Mba Ụwa maka Nnyocha kansa (IARC)
emeela nwayọ nwayọ ka ọrụ n'abalị bụrụ ihe

642
01:13:56,807 --> 01:14:01,970
nwere ike ibute kansa n'ihi mbelata melatonin a.

643
01:14:04,956 --> 01:14:10,487
Ugbu a e nwere ọtụtụ ọmụmụ na-egosi na ndị
na-arụ ọrụ n'abalị ma ọ bụ ndị na-adịghị ahụ anya

644
01:14:10,487 --> 01:14:14,320
nwere ọnụego kansa dị iche na nke ndị mmadụ n'ozuzu.

645
01:14:14,320 --> 01:14:25,322
Ma ọtụtụ n'ime ọmụmụ ndị a na-akwado echiche na enweghị ma
ọ bụ mbelata ọkwa melatonin nwere mmetụta ọjọọ na ahụike.

646
01:14:25,322 --> 01:14:34,269
Ebe ahụ na-emeghachi onwe ya naanị n'abalị, a na-emepụta
melatonin naanị mgbe akwara pineal chọpụtara na ọ nweghị ìhè.

647
01:14:36,182 --> 01:14:39,769
Ihe na-eme bụ na akpa pineal na-enwe mmetụta na ìhè.

648
01:14:39,769 --> 01:14:46,211
Ọ dị kpọmkwem ebe ụbụrụ gị na-anata
mgbaàmà site n'anya gị ma na-agafe n'ebe etiti.

649
01:14:46,211 --> 01:14:49,511
A na-akpọ ya nuklia suprachiasmatic.

650
01:14:49,511 --> 01:14:56,107
Ma njikọ si ebe ahụ na-aga ozugbo na mkpụrụ
pineal ka ọ mata ma ìhè dị ma ọ bụ na ọ nweghị.

651
01:14:56,107 --> 01:15:03,573
Mgbe ìhè dị, enwere mgbochi n'otu oge na
mgbaàmà ụbụrụ chọrọ izipu na sel anyị iji dozie ha.

652
01:15:03,573 --> 01:15:14,288
Ya mere, ọ nweghị isi ka ụbụrụ zigara sel anyị mgbaàmà ka ha dozie
onwe ha mgbe e nwere nnukwu mgbochi nke na ha agaghị anụ ya.

653
01:15:14,288 --> 01:15:18,620
Ya mere ọ na-echere, ụbụrụ na-echere ruo mgbe ọ gbara ọchịchịrị.

654
01:15:33,624 --> 01:15:42,752
Kedu nnyocha gosiri na ubi eletrik, ubi magnetik ma
ọ bụ ebili redio nwere mmetụta na mmepụta melatonin?

655
01:15:42,752 --> 01:15:52,861
Ee, Battelle Institute dị na America emeela
ọtụtụ ọrụ na isiokwu a kemgbe ngwụsị afọ 1970.

656
01:15:52,861 --> 01:16:02,542
Na ndị sayensị ya, Barry Wilson, Dick Stevens na ndị
a malitere iche banyere ya, n'ihi na anyị maara na

657
01:16:02,542 --> 01:16:08,860
ụbụrụ na-akwụsị imepụta melatonin mgbe ị gbanyere ọkụ.

658
01:16:08,860 --> 01:16:16,671
Ya mere ha chere, eleghị anya ụbụrụ anyị enweghị ike ịmata
ọdịiche dị n'etiti ubi eletrik anyị na-emepụta

659
01:16:16,671 --> 01:16:25,581
onwe anyị na ìhè eke anyị niile maara na ọ dị
n'ụbọchị, n'ihi na anyị anaghị emepụta melatonin n'ụbọchị.

660
01:16:25,581 --> 01:16:28,019
E nwere ezigbo ihe kpatara ya n'ihe gbasara ndụ.

661
01:16:28,019 --> 01:16:35,939
Ya mere, ha chere na ubi eletrik ndị a ga-egbochi mmepụta
melatonin, nke ga-eduga na kansa, karịsịa

662
01:16:35,939 --> 01:16:44,250
kansa ara n'ime ụmụ nwanyị, n'ihi na ha
agaghị enwe nchebe mgbochi ọrịa nke a na-ahụkarị.

663
01:16:44,250 --> 01:16:47,840
Ya mere ụbụrụ na-aghọta ụda redio dịka ụda ìhè?

664
01:16:47,840 --> 01:16:51,240
Ee, anyị enweghị ike ịmata ọdịiche dị n'etiti ha.

665
01:16:53,026 --> 01:16:58,456
Ìhè a na-ahụ anya nwekwara ugboro.

666
01:17:01,284 --> 01:17:07,893
Echiche na mkpụrụ ndụ pineal enweghị ike ịmata
ọdịiche dị n'etiti ugboro ìhè na ugboro mmadụ kere

667
01:17:07,893 --> 01:17:11,665
egosila n'ụzọ na-enweghị mgbagha site n'ọtụtụ nnyocha.

668
01:17:11,665 --> 01:17:13,500
Mmetụta nkwụsị ozugbo nke ubi magnetik dị ntakịrị
ike (50 Hz na 16 2/3 Hz) na mmepụta melatonin n'akụkụ

669
01:17:13,500 --> 01:17:16,094
pineal nke hamsters Dzungarian (Phodopus sungorus)

670
01:17:16,094 --> 01:17:19,153
Nsonaazụ ọmụmụ a na-egosi na ubi magnetik ugboro dị ala nwere
ike ibelata mmepụta melatonin na akpa pineal hamster e kewapụrụ.

671
01:17:19,153 --> 01:17:21,829
... belata mmepụta melatonin ...

672
01:17:21,829 --> 01:17:25,075
… Mmetụta ubi eletromaginetik na ọdịnaya
melatonin na-agagharị n'oge ìhè na American kestrels …

673
01:17:25,075 --> 01:17:28,760
N'ịkọwa nkenke, EMF metụtara melatonin dị na
plasma n'ime ụmụ nwoke American kestrel, ...

674
01:17:28,760 --> 01:17:31,310
EMFs nwere ike imetụta mmegharị ha...

675
01:17:31,310 --> 01:17:39,324
… Enweghị mmetụta na-adịgide adịgide nke ịkpọpụta na mgbaàmà redio
mkpụmkpụ na ọkwa melatonin n'ime nsi ọnụ ehi mmiri ara ehi.

676
01:17:39,324 --> 01:17:42,649
Ya mere, mmetụta akut nke EMF
na-echere nwayọọ na ọkwa melatonin bụ ...

677
01:17:42,649 --> 01:17:46,009
A 0.5 G, 60 Hz ubi magnetik na-ebelata
mmepụta melatonin n'ime pinealocytes.

678
01:17:46,009 --> 01:17:49,900
… belatara mmepụta melatonin nke noradrenaline kpatara na
pinealocytes site na pasent 46 n'ozuzu. Nsonaazụ ndị a

679
01:17:49,900 --> 01:17:53,134
na-akwado echiche na ịdị n'okpuru EM nwere ike ibute
nkwụsị melatonin na gland pineal site n'imetụta sel ọ bụla.

680
01:17:53,134 --> 01:17:54,712
ịbụ n'okpuru nkwụsị melatonin

681
01:17:54,712 --> 01:17:56,775
nwere ike imepụta na mkpụrụ akwara pineal,

682
01:17:56,775 --> 01:17:58,214
site n'ịkpa mmetụta sel ọ bụla.

683
01:17:58,214 --> 01:18:00,427
EMF/EMR na-ebelata melatonin n'anụmanụ na mmadụ Dọkịta Neil
Cherry 2 Septemba 2002 Nnyocha iri na asaa gosiri na mmetụ

684
01:18:00,427 --> 01:18:02,089
ELF na RF/MW na-ebelata melatonin. Nnyocha iri na isii
achọpụtala mbelata melatonin dị mkpa metụtara EMR n'ahụ mmadụ.

685
01:18:02,089 --> 01:18:10,952
Ị chere na e nwere ihe akaebe doro anya na ubi eletrik,
ubi magnetik na mgbasa redio na-emetụta mmepụta melatonin?

686
01:18:10,952 --> 01:18:21,150
Nnyocha a, nke na-egosi na ọkwa melatonin nke nnụnụ kestrel
na-ebelata mgbe e kpughere ha; na stork ọhịa na-azụ n'ụlọ dị nso

687
01:18:21,150 --> 01:18:30,197
na mast redio nwere ụmụ ole na ole ma e jiri ya tụnyere ụlọ stork
dị anya na mast redio; nnyocha gbasara agwọ,

688
01:18:30,197 --> 01:18:40,169
nnụnụ aṅụ na ụdị nnụnụ dị iche iche, yana nnyocha
gbasara anụmanụ mmiri, niile na-egosi otu ụzọ ahụ.

689
01:18:40,169 --> 01:18:48,586
Ma e nwekwara ọmụmụ ụlọ nyocha gbasara sel dị na
mkpụrụ pineal nke n'eziokwu na-emepụta melatonin.

690
01:18:48,586 --> 01:18:52,410
Ana m ele anya mmetụta ubi magnetik nwere na sel ndị a.

691
01:18:52,410 --> 01:19:01,525
Na ọkwa ọ bụla nke nyocha melatonin, e gosiri
na ubi magnetik na-emetụta mmepụta melatonin.

692
01:19:04,342 --> 01:19:13,542
Ya mere, ihe àmà doro anya n'akụkụ niile nke mmepụta
melatonin na igbochi mmepụta melatonin site na ubi magnetik.

693
01:19:13,542 --> 01:19:18,180
Nnyocha a n'eziokwu na-ekpuchi akụkụ niile nke ụzọ a.

694
01:19:21,180 --> 01:19:26,063
Ị ga-asị na ọ zuru oke iji kpebie?

695
01:19:26,063 --> 01:19:30,314
Ee, m ga-asị na nke ahụ zuru oke.

696
01:19:42,441 --> 01:19:52,375
Ihe ijuanya gbasara ahụ anyị bụ ikike ha igbochi
mmepụta nke radikọl efu site n'ịmepụta melatonin.

697
01:19:52,375 --> 01:19:59,664
Anyị emepụtala n'ime onwe anyị
nguzozi ziri ezi, usoro nche zuru oke.

698
01:20:01,343 --> 01:20:06,750
Ahụ anyị ewerewo nde afọ iji mee ka usoro a zuru oke.

699
01:20:06,750 --> 01:20:12,540
Teknụzụ e kere dabere na gburugburu ebe anyị mepụtara.

700
01:20:14,522 --> 01:20:22,993
Ma ọ bụghị na gburugburu ebe obibi anyị agbanweela
nke ukwuu n'ime ọtụtụ iri afọ ole na ole gara aga?

701
01:20:22,993 --> 01:20:29,325
N'anya na-enweghị enyemaka, ụwa na-apụta ka ọ dị
otu, ma n'ọkwa mkpụrụ ndụ, ọ bụ nnukwu mgbanwe

702
01:20:29,325 --> 01:20:34,424
gburugburu ebe obibi kacha ukwuu ndụ anyị n'enwetala.

703
01:20:38,517 --> 01:20:47,810
O doro anya na mgbanwe buru ibu dị
otú a ga-emebi nguzozi dị nro dị otú a.

704
01:20:47,810 --> 01:20:54,628
Ma nsonaazụ nke ahụ anyị na-emepụtaghị
melatonin zuru oke nwere ike ibute ọnwụ.

705
01:20:54,628 --> 01:20:59,737
Ndị sayensị n'ụwa niile ugbu a kwenyere na
radikals efu nwere ike ịbụ ihe kpatara ma ọ bụ ihe

706
01:20:59,737 --> 01:21:03,634
na-enyere aka n'ọrịa niile a maara, ọ bụghị nanị kansa.

707
01:21:03,634 --> 01:21:09,493
N'mbido narị afọ nke iri abụọ, leukemia
ụmụaka bụ ihe a na-ahụghịkarị n'ọgwụ.

708
01:21:09,493 --> 01:21:13,696
Kemgbe ahụ, anyị ahụla naanị mmụba
nke ọrịa ọbara ọcha n'etiti ụmụaka.

709
01:21:13,696 --> 01:21:17,172
Ọ na-arị elu ihe dị ka pasent abụọ kwa afọ.

710
01:21:17,172 --> 01:21:23,146
Ma nke a metụtara ọtụtụ ọrịa ndị ọzọ: autism, tumọ ụbụrụ, kansa.

711
01:21:23,146 --> 01:21:29,034
O yikarịrị ka ọnụego kansa n'afọ
1910s bụ naanị ọkara nke ọ dị taa.

712
01:21:29,034 --> 01:21:39,523
Ọtụtụ ọrịa ndị ọzọ ejikọtara na ịdị n'okpuru ubi
eletrọmagnetik na radieshon n'ọmụmụ na nnyocha sayensị; ọ

713
01:21:39,523 --> 01:21:45,637
bụghị naanị eriri ọkụ, kamakwa ubi redio na ubi mikrowaiv.

714
01:21:45,637 --> 01:21:50,390
N'ime afọ iri ise gara aga, anyị etinyela onwe
anyị n'ime oke osimiri nke radieshon

715
01:21:50,390 --> 01:21:53,899
eletromagnetik. Ọ na-agba anyị gburugburu n'ebe niile.

716
01:21:53,899 --> 01:21:57,111
Na-adịghị ahụ anya, anyị enweghị ike
ịhụ ya. Ma anyị maara na ọ dị ebe ahụ.

717
01:21:57,111 --> 01:22:02,999
Mgbe niile ị na-eji ekwentị
mkpanaaka gị, ị maara na ọ dị ebe ahụ.

718
01:22:02,999 --> 01:22:06,849
Ọ dị oke sie ike ịlaghachi elekere azụ. Ọ gaghị ekwe omume.

719
01:22:06,849 --> 01:22:14,280
Ma anyị kwesịrị ịmara mmetụta ndị a na
ahụike ka anyị wee nwee nhọrọ ime usoro nchekwa.

720
01:22:14,280 --> 01:22:17,819
Ọ bụrụ na anyị chọrọ nke ahụ, anyị ga-eme ya.

721
01:22:17,819 --> 01:22:23,664
Ihe na-eme n'eziokwu ugbu a ka na-eme ka m nwee
nchegbu (cheta: e bipụtara ya na YouTube na 2013).

722
01:22:25,227 --> 01:22:30,288
O nwere ike ịbụ na anyị ejighị ntị nke ọma.

723
01:22:30,288 --> 01:22:40,739
Otu n'ime ihe na-eme ugbu a bụ autism, ma ọ bụ ka
anyị kpọọ ya aha ya ziri ezi: ọrịa autism spectrum.

724
01:22:40,739 --> 01:22:47,676
Ị chere na anyị erutela n'ókè sayensị ebe fọdụrụla ìgwè njikwa ọ
bụla iji nwalee ihe ndị a, n'ihi na fọrọ nke nta ka mmadụ niile

725
01:22:47,676 --> 01:22:55,905
nwee ekwentị mkpanaaka, fọrọ nke nta ka mmadụ niile nwee Wi-Fi,
na fọrọ nke nta ka mmadụ niile na-enweta ubi eletrọmagnetik?

726
01:22:55,905 --> 01:23:04,286
Ee, anyị niile na-eru n'ọnọdụ ebe ọtụtụ mmadụ na-enweta ubi
eletromagnetik si na ekwentị mkpanaaka na Wi-Fi, nke

727
01:23:04,286 --> 01:23:15,472
mere na anyị enweghịzi otu njikwa iji hụ ọdịiche dị
n'etiti ahụike ndị na-enweta ya na ahụike ndị na-enwetaghị ya.

728
01:23:15,472 --> 01:23:18,325
Ọ bụrụ na m nwere ike ịkpọ ihe atụ:

729
01:23:18,325 --> 01:23:21,841
Anyị chọpụtara na ịṅụ sịga nwere ike ibute kansa iku ume.

730
01:23:21,841 --> 01:23:26,364
Nke a bụ n'ihi na ụfọdụ ndị mmadụ anaghị
anwụrụ sịga, ha wee mepụta otu njikwa.

731
01:23:26,364 --> 01:23:31,812
Ọ bụrụ na mmadụ niile gụrụ sịga, anyị agaghị
achọpụta na ịgụ sịga nwere ike ibute kansa iku ume.

732
01:23:31,812 --> 01:23:39,553
Ma onye ọ bụla ga-anwụ n'ọrịa kansa iku ume, a
ga-amatakwa ya dị ka ọrịa mba n'enweghị njikọ ya na ịṅụ sịga.

733
01:23:39,553 --> 01:23:46,703
Ihe na-eme mgbe e nwere mgbochi ekwentị mkpanaaka bụ na
anyị na-efu akụkụ niile nke ndị bi na ya ndị na-adịghị ahụ ya.

734
01:23:46,703 --> 01:23:52,802
Ọ bụ ezie na ole na ole n'ime ha enweghị ekwentị mkpanaaka,
a na-agba ha gburugburu site na radieshon nke ekwentị mkpanaaka;

735
01:23:52,802 --> 01:23:56,015
mgbe ha na-azụ ahịa, n'ụgbọ oloko, ebe ọ bụla ha gara!

736
01:23:56,015 --> 01:23:59,729
Ọ bụghị naanị "kanari nọ n'ime ọla kọla", dịka m.

737
01:23:59,729 --> 01:24:06,111
N'ikpeazụ, ọ bụrụ na ị na-eme ka ubi eletromagnetik dị n'ikuku
too, nke bụ ihe anyị na-eme n'eziokwu, ugbu a anyị nwere

738
01:24:06,111 --> 01:24:12,709
nde ugboro karịa ubi eletromagnetik na mikrowaiv n'ime
gburugburu ebe obibi karịa ka anyị nwere afọ iri atọ gara aga.

739
01:24:12,709 --> 01:24:16,552
N'otu oge, ọ ga-amalitekwa imetụta gị!

740
01:24:16,552 --> 01:24:20,576
Ọ siri ike nke ukwuu ikwu ebe anyị ga-adị n'ime afọ iri na ise.

741
01:24:20,576 --> 01:24:28,057
Ma aga m asị na n'ime afọ ole na ole gara aga, anyị
na-amata ego ole mmetụta ndị a na-emerụ ahụ na-eri ndị mmadụ.

742
01:24:28,057 --> 01:24:34,716
Mgbe ahụ, anyị na-ebili ma lelee ihe kpatara
ya. Anyị ga-eme ihe gbasara ihe kpatara ya.

743
01:24:44,751 --> 01:24:48,079
Anyị bụ ihe dị ndụ nwere amamihe ma sie mgbagwoju anya.

744
01:24:48,079 --> 01:24:55,241
Ụzọ ahụ ahụ anyị si arụ ọrụ abụghị ihe a
na-eme n'amaghị ama ma ọ bụ ihe mere n'otu abalị.

745
01:24:56,795 --> 01:25:04,144
Dị ka ihe dị ndụ ọ bụla ọzọ n'ụwa a, anyị emelitere
onwe anyị ka anyị kwekọọ na gburugburu ebe anyị bi.

746
01:25:08,964 --> 01:25:17,042
Ebe obibi nke gosipụtara nguzozi dị
nro n'etiti ubi na ụda kemgbe mbido oge.

747
01:25:18,665 --> 01:25:24,123
Ihe ndị a abụghị naanị na ha gbara anyị
gburugburu, kamakwa ha na-eme ka anyị bụrụ ndị anyị bụ.

748
01:25:24,123 --> 01:25:36,080
Seli dị n'ahụ anyị na-ekwurịta okwu ibe ha site n'iji ugboro
ọkụ, dịka DNA anyị si eji ugboro eletrọmagnetik emepụta onwe ya.

749
01:25:39,040 --> 01:25:43,868
N'isi nke ihe niile a bụ protọn na elektrọn,
ndị nwere ụgwọ dị mma na ndị nwere ụgwọ dị

750
01:25:43,868 --> 01:25:47,679
ọjọọ, nke na-eme ka ndụ niile bụrụ magnetik.

751
01:25:50,093 --> 01:26:00,179
Dị ka ihe niile dị ndụ, anyị nwere sel cryptochrome nke na-enye
anyị ohere ịhụ ubi ndị a n'ụzọ anyị fọrọ nke nta ka anyị ghọta.

752
01:26:02,882 --> 01:26:14,523
Anyị bụ ndị e kere site na ugboro, eletrisiti, ìhè na magnetizim.

753
01:26:14,523 --> 01:26:22,368
Ma o were nde afọ ka o ghọọ nke ahụ;
usoro malitere na sel mbụ kpamkpam.

754
01:26:23,930 --> 01:26:34,480
Ọ bụ ezie na anyị anabatala teknụzụ enweghị eriri ma tinye ya
n'ọrụ kwa ụbọchị, ahụ anyị adịghị eso ya n'ọkwa mkpụrụ ndụ.

755
01:26:34,480 --> 01:26:38,815
Ụdị ugboro eletromaginetik ndị gbara anyị gburugburu
ugbu a dị ka ndị mba ọzọ nye sel anyị, dịka ha

756
01:26:38,815 --> 01:26:42,942
ga-adịkwa nye anya anyị ma ọ bụrụ na anyị nwere ike ịhụ ha.

757
01:26:48,364 --> 01:26:54,028
Ụmụ anyị a mụrụ n'ụwa nke ahụ ha enweghị ike ịghọta.

758
01:26:57,255 --> 01:27:00,372
Ebee ka nke a niile ga-eduga?

759
01:27:04,508 --> 01:27:13,828
Ka a na-eme fim a, a na-ebute teknụzụ 4G n'ụwa
niile. Iji mee ka nke a kwe omume, a na-ebuli oke.

760
01:27:15,961 --> 01:27:22,719
Wi-Fi dị na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụlọ ọ bụla, ụlọ akwụkwọ ọ
bụla na ụlọ ahịa ọ bụla, ma na-agba anyị gburugburu mgbe niile.

761
01:27:22,719 --> 01:27:28,108
Enwere ike ịchọta teknụzụ ekwentị DECT
n'ụlọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n'ụlọ ọ bụla.

762
01:27:28,108 --> 01:27:36,923
N'oge ụlọ ọrụ kwesịrị ịbụ ndị ziri ezi ma na-eme ihe nlezianya,
ọ na-egosi enweghị nlekọta maka ahụike anyị n'oge dị anya.

763
01:27:36,923 --> 01:27:41,045
Ego na-achị ụwa.

764
01:27:41,045 --> 01:27:49,224
Ma ohere ha ga-enweta ezi omume
banyere nke a dị ka nke ụlọ ọrụ taba.

765
01:27:49,224 --> 01:27:54,348
Ya mere, ọ bụrụ na e nwere mgbanwe ga-eme, ọ gaghị abịa n'aka ha.

766
01:27:54,348 --> 01:27:58,055
Ọ ga-esi n'aka anyị!

767
01:27:58,055 --> 01:28:03,297
Anyị chọrọ naanị imeghe anya anyị ma mata nsogbu ahụ.

768
01:28:18,453 --> 01:28:24,731
Ị na-eme atụmatụ iji MTHR kwụọ ụgwọ nnyocha
gbasara mmetụta ebili mmiri redio na melatonin?

769
01:28:24,731 --> 01:28:34,098
Na-atụle na nke a bụ usoro ndị mmadụ doro anya na-ezo aka mgbe
ha na-ekwu na ekwentị mkpanaaka na-emetụta mmepụta melatonin.

770
01:28:34,098 --> 01:28:40,231
Melatonin bụ antioxidant, dị ka igwe
na-ehicha radikals efu, ma ọ bụrụ na ịchọrọ.

771
01:28:45,817 --> 01:28:53,008
Mgbe anyị na-ebipụta aro nnyocha, nke bụ ihe anyị na-eme
ugbu a, mgbe anyị na-ekwusi ike na mpaghara ndị kacha masị

772
01:28:53,008 --> 01:28:58,448
anyị, anyị na-akpọ maka itinye akwụkwọ na aro n'ofe ụdị niile.

773
01:29:04,215 --> 01:29:12,012
Otú ọ dị, a ga-etinye ha n'usoro ihe kacha mkpa ọnụ na
ngwa ndị ọzọ anyị na-enweta. Anyị nwere mmefu ego pere mpe.

774
01:29:12,012 --> 01:29:19,342
Ma anyị anaghị atụle ime nnyocha ọ bụla gbasara
melatonin ugbu a. Ọ bụghị ihe kacha mkpa ugbu a.

775
01:29:35,705 --> 01:29:44,255
MTHR ka chọrọ itinye ego na nnyocha
na-enyocha otú ekwentị mkpanaaka si emetụta melatonin.

