Rézonansi, bikelamu ya fréquence
Bato bazali se kobakisama oyo bazali konyokwama na mikakatano ya kolongono ya nzoto lokola motu
kobaluka, motu mpasi, motema kobeta mabe to kozanga pongi.
Stress elobamaka mbala mingi lokola ntina.
Filme documentaire oyo elandi ya mobu 2012 emonisi ete bilembo ya bokono ya boye mbala mingi ezalaka na
boyokani na bantina oyo ekeseni mpenza mpe eyebani mingi te.
Filme ememi biso na mobembo longwa na ebandeli na biso kino na bambula ya 1990, tango bokoli
ya tekiniki ya communication sans fil ebandaki.
Banda wana, bato nyonso bazindá na kati ya mbu ya ba fréquences ya artificielle.
Na miso ya libanda, mokili emonani lokola ezali kaka ndenge moko, kasi na niveau ya ba cellules, ezali mbongwana ya
monene koleka oyo bomoi na mabele ekutanaki na yango naino te.
Esengeli te kokitisa makasi ya yango!
Kla.TV abongoli mpe atie mongongo ya Allemand na film oyo mpo na bino.
Bato ya siansi, bakambi ya ba-industrie, minganga mpe bato oyo likambo etali bapesi makanisi na bango.
Tozali na elikya ete bokosepela kotala documentaire oyo elandi ya James Russell: "RESONANCE – Creatures of Frequency"!
Na katikati ya bambula 1980, pene na pɔsɔ misato ya bato na mikili mingi bazalaki kosalela ba telefone ya mabɔkɔ; lelo
oyo, pene na pɔsɔ nkama nyonso basalelaka ba telefone ya mabɔkɔ.
Ntango bakokoma na mibu 19 to 20, bakozala basali déjà mibu 10 na ba telefone ya maboko,
mpe toyebi te makama nini yango ekoki komema.
Tozindá na kati ya mbu ya bapanzani ya électromagnétique. Ezingi biso bisika nyonso.
Ekomonana te, tokoki komona yango te. Kasi toyebi ete ezali wana.
Mbala nyonso osalelaka telefone na yo, oyebi ete ezali wana.
Ezali mpasi mingi mpenza kozongisa makambo na nsima. Ekoki kosalema te.
Kasi esengeli toyeba makama oyo mpo na kolongono ya nzoto, mpo ete tokoka komibatela.
Sik'oyo, liyebisi ya OMS na likambo oyo ezali ete ezali solo.
Tozalaki te kaka etuluku moko ya bato na kanser pembeni ya antenne; bituluku mosusu ebele ezali.
Mingi ya ba cancers oyo ekoya, eyaka naino te.
Ndenge nini tokoki kokanisa ete tozali na libateli nzokande tozali kotumba bɔɔngɔ na biso na mikrɔ-ɔnde?
Tososoli naino malamu te mpenza nini tozali kosala.
Na suka suka, tozwi liyebisi soki ba telefone ya maboko epesaka kanser to te.
Resonance - Bikelamu ya Frequence
Osilá komituna mpo na nini oyokaka malamu boye ntango obimi na libándá?
Savant moko oyo ayebani te alingaki kosala likambo moko ya sika oyo esengelaki kobongola biloko
nyonso. Kombo na ye ezalaki Winfried Otto Schumann.
Banda na mokolo wana, ateyaki bayekoli na ye physique ya kura ya .
Ndenge nini sphère moko na kati ya sphère mosusu ekoki kobimisa tension ya kura. Mpe na yango: fréquence.
Kelasi ya Schumann bazalaki na mpasi ya kokanga likambo.
Mpo na kokomisa yango pɛtɛɛ, profesɛrɛ alakisaki bango bámikánisa ete Mabele ezalaki sphɛrɛ moko mpe ionosphɛrɛ ezalaki mosusu.
Na sima, asɛngaki bango bákalkile tension oyo ezalaki kati na bango.
Lokola ye moko ayebaki te, Schumann mpe abandaki kosala bakalkile.
Na suka, akomaki na fréquence ya pene na 10 hertz.
Ata soki ezalaki kokamwisa Schumann, planɛti na biso ezalaki na motema, na fréquence ya komekama oyo ezingaki bomoi na Mabele.
Ata soki profesere azalaki na lolendo mpo na likambo ya sika oyo amonaki, alobaki ete ezalaki na ntina mingi te.
Mingi mpenza lokola ebimaki kaka na zulunalo moke ya siansi, na nkasa ya nsuka, na motó ya likambo "Résonance ya Schumann".
Ekozwa mwa bambula, elongo na mbongwana moko ya kokamwa ya makila, liboso ete profesere
ayeba ntina ya solo ya résonance ya Schumann.
Mbongwana oyo ya makambo ebandaki mbula ntuku misato liboso na siansi moko mosusu ya Allemagne na kombo ya Hans Berger.
Na kosaleláká aparɛyi ya EEG oyo ye moko asalaki, Berger asalaki enregistrement ya liboso ya
fréquence électrique oyo bɔɔngɔ́ ya moto etindaka.
Na ebandeli, likanisi ezalaki ete mbonge yango epesama nkombo ya moto oyo amonaki yango, kasi Berger, lokola
azalaki moto ya komikitisa, aponaki nkombo ya alfabɛ. Abengaki yango: "Mbonge ya Alfa".
Mwa moke sima ya likambo oyo Professeur Schumann amonaki, moko ya baninga ya mosala ya Hans Berger, mobali moko na kombo ya
Ankermüller, akutanaki na mwa zulunalo ya siansi ya moke oyo ezalaki na mapanzu; kaka mwa zulunalo wana ya
siansi ya moke oyo likambo oyo Professeur Schumann amonaki ebimaki na kati na yango mibu mingi liboso.
Atángaki lisolo yango mbala ebele mpe aningisaki motó na ye lokola andimaki te.
Amonaki mbala moko monene ya makambo oyo ezalaki liboso.
Vitesse ya ba ondes alpha oyo Hans Berger akangaki ezalaki pene na pene ndenge moko na résonance ya Schumann: vitesse ya Mabele.
Dr. Ankermüller abengaki Schumann na lombangu mpo na kondimisa ye asalisa ankɛtɛ mosusu.
Schumann andimaki mpe akobaki kokolisa makambo ya sika oyo amonaki elongo na moko ya bayekoli na ye.
Banyekolaki na mozindo ndenge tension ebimaka na nzela ya nkake na kati ya libulu ya ionosphère.
Na suka, bakomaki na fréquence moko ya sikisiki: kobeta ya Mabele, résonance ya Schumann, ezalaki
mpenza na 7,83 hertz. Dékouvɛrɛ yango ezalaki ya kokamwa.
Boye résonance ya Schumann ezalaki kaka lokola ba ondes alpha ya bɔɔngɔ́ ya moto? Te – ezalaki sé moko!
Fréquence ya bɔɔngɔ, oyo ekambaka bokeli na biso, ndenge na biso ya kosala, stress na biso, bobangi na biso mpe système immunitaire
na biso, na lolenge moko eyokanaki na fréquence ya planɛti.
Mbɛbu ya mabele ekomaki mbɛbu ya bomoi moko.
Vitesse ya mbonge emekamaka na hertz. Yango elakisi motango ya koningana oyo mbonge esalaka na kati ya segɔnde moko.
Ba fréquences ebandaka na moko na triliɔ́ ya atome kino na bolai ya molɔ́ngɔ́ mobimba.
Na théorie, ba fréquences ezali kozanga suka mpenza.
Soki ezalaki likambo ya kozanga kokana, wana ezalaki moko ya biloko ya kokamwa koleka ya mokili!
Bongo, yango nyonso elingaki koloba nini? Ezwaki ntango molai te, moto moko amekaki koyeba.
Nkombo na ye ezalaki Rütger Wever, moto ya siansi ya lokumu na Institut Max Planck.
Na ebandeli ya bambula 1960, profesere atongaki libulu na nse ya mabele mpo na koyekola rythme circadien ya bato.
Rythme circadien ezali rythme ya moi na butu oyo ekomami na kati ya bomoi nyonso .
Na boumeli ya mbula ntuku misato, profesere asalaki bomeki epai wapi bana-kelasi 1.234.321 oyo bamipesaki bafandaki na bunkeri
pɔsɔ nsambo mobimba, bakangami mpenza na koningana ya mabele.
Makambo oyo amonaki epesi biso mayele ya kokamwa.
Amonaki ete kolongono ya nzoto mpe ya makanisi ya bana-kelasi ebebaki, kaka ntango
balongolaki résonance ya Schumann na kati ya bunker .
Amemaki bana-kelasi kuna. Amonisaki mpiko te ya kosala yango na bato ya maladi to na bampaka.
Amemaki bana-kelasi ya bilenge kuna mpo ayebaki – Wever ayebaki ete yango ekosala bopusi.
Na yango, emonani polele ete résonance ya Schumann ezali te na nse ya mabele.
Ezalaki kaka na ba champs magnétiques transversaux kowuta na kati ya Mabele.
Bongo tango abombaki bango na nse ya mabele, babandaki komiyoka mabe, bazalaki na motu mpasi,
mpe rythme circadien na bango ebebaki mobimba.
Likambo ya kokamwa ezalaki ete tango apesaki fréquence ya 7,83 hertz na nzela ya aparɛyi oyo epesaka ba
impulsions magnétiques, yango etelemaki mbala moko.
Wever akotisaki na nkuku fréquence 7.83 na kati ya bunker na nzela ya transmetteur ya kosala.
Mbala nyonso oyo azalaki kosala boye, amonaki ete bilembo ya mabe oyo bato ya bolingo
malamu bazalaki komona ezalaki kolimwa to kokita.
Stress na ye, motó mpasi mpe mitungisi ya makanisi ekitaki, mpe azongelaki kolongono ya nzoto mpe ya makanisi.
Na nzela mobimba ya introduction ya résonance ya Schumann.
Bolukiluki ya Wever emonisi boyokani moko ya kokamwa kati na kolongono ya nzoto ya bato mpe fréquence naturelle ya mabele.
Mpe na mobu 2011, bolukiluki moko ya sika mpenza emonisaki likambo moko ya kokamwa koleka:
Résonance ya Schumann ekoki kozala na boyokani na ebandeli ya bomoi moko.
Bopanzani monene esalemaki na Luc Antoine Montagnier, moto ya siansi oyo azwaki mbano ya Nobel,
ye moto ya liboso oyo amonaki virus ya VIH na .
Professeur asalaki ba expériences na likambo ya mémoire ya mayi mpe atalelaki ndenge nini mayi ekoki kobomba
mémoire ya biloko oyo esilaki konyangwana na kati na yango.
Na kosala bongo, akutanaki na eloko moko oyo ekokaki komeka mitindo ya siansi.
Bomoi nyonso euti na bomoi. Oyo ezali mobeko ya moboko ya siansi oyo ata komeka moko te emonisi ete ezali lokuta.
Bomoi ekoki kobotama kaka esika bomoi ezalaki liboso.
Mpe lolenge oyo esalemaka, banda kala eyebanaki ete ezali likambo ya biloko.
Bongo, lokola maki na mbóto, to mpe spores na bokabwani ya ba cellules.
Kasi, ba expériences ya Luc Montagnier etie liboso likanisi mosusu ya ekeseni mpenza.
Profesɛrɛ alakisi ete ba séquences ya ADN, oyo ezali biloko ya moboko ya bomoi, esololaka na kati ya mai na nzela
ya kobimisa mbonge ya elektromagnetiki ya fréquence ya nse.
Ata ntango batíyaki ADN na ba tiyo ya komeka ekeseni, profesere amonaki kaka boyokani ya elektromagnetiki kati na yango.
Boyokani oyo ekoki kozala ya mayele mingi kino wapi?
Bon, Luc Montagnier amonisaki ete bakoki kosala ba nucléotides – biloko ya moboko ya ADN – mpe
kosangisa yango moko mpo na kokela ADN ya sika mpenza.
Bato ya siansi basangisi biloko oyo mbala ebele, kasi na komeka moko te balongi te kosekwisa lisusu mɔ́tɔ ya bomoi mpe kobongola
ba nucléotides na ADN ya solo soki ADN ezalaki nanu te.
Nsima na nyonso, bomoi ekoki kozala kaka esika bomoi ezalaki liboso.
Kasi, na komeka ya Luc Montagnier, bafiltré DNA mobimba na kati ya mayi. Atako bongo, DNA ya sika esalemaki.
Ndenge nini yango ekokaki kosalema? Ndenge nini Luc Montagnier alongaki kosala oyo bato ya siansi mosusu bakokaki te?
Mpe asalaki bomoi ndenge nini esika bomoi ezalaki te?
Nini ekesanisaki mpenza bomeki ya Luc Montagnier?
Fréquence moko ezalaki. Fréquence oyo, soki balongoli yango, elingaki kosala ete expérience ekweya.
Kasi ntango ezalaki, esalaki ete elonga. Frekansí oyo ezalaki 7,83 hertz: résonance ya Schumann.
Boyokani ya pɛtɛɛ kati na bomoi mpe fréquence ya planɛti ebukanaki awa.
Lisano kati na bikelamu ya bomoi mpe ba fréquences électromagnétiques. Bokolongono, boyokani.
Elembo ya likambo oyo ekoki komonana soki otangi ba articles ya siansi, kasi elembo oyo emonanaka
polele koleka ekoki komonana kaka soki obimi na libanda.
Ndenge nini mosusu okoki komiyoka malamu boye?
Ndenge nini makambo oyo nyonso esalemaki? Bon, soki otali lisapo ya Mabele, emonani polele.
Mabanga ya Schumann ezali eteni ya mabele oyo banda na ebandeli.
Bomoi ebimaki, ezingami na yango, mpe na nko te emimesanisaki na yango.
Ya solo, ndenge na biso ya koyoka ba fréquences ekangami makasi na likoki na biso ya komona likambo mosusu ya mokili.
Bipɛmbɛni ya magnɛ́tike
Mbula miliari mibale eleki, ba bactéries magnétotactiques esalaki boyokani ya pete kasi ya kokamwa na champ magnétique ya Mabele.
Organisme ya selile moko ezalaki na biteni ya eloko ya magnétike.
Yango epesaki ye makoki ya kosala lokola nzɛlɛ ya kompa mpe komitambwisa kolanda banzela ya magnétisme ya Mabele.
Ntango bikelamu ya bomoi ekomaki na lolenge ya mindondo, ndenge bazalaki kotalela makasi ya magnétisme ya Mabele mpe emataki.
Toyebi ete banzɔi bayokaka makasi bitando ya magnétisme. Toyebi ete bazali na biteni ya magnétite na kati ya nzoto na bango.
Mpe bomeki ya laboratoire emonisi ete bazali mpenza sensibles na ba champs magnétiques.
Bomeki ya laboratoire emonisi ete ekoki kokamba lolenge banzɔi etongaka ba rayons na yango na nzela ya kosala champ
magnétique artificiel, mpe emonani polele ete banzɔi esalelaka ba champs magnétiques mpo na komona nzela.
Boyokani ya pɛtɛɛ ya bomoi na Mabele emonisami malamu mpenza na ndenge totalelaka banzɔi mpe
na mosala na bango ya kopesa mbuma na banzete.
Bato bakanisaka ete bomoi ekoki kozala mpasi mpenza soki banzɔi bazali te.
Bokɔlɔngɔnɔ ya banzɔi ezali na ntina mpo na pene na biloko nyonso oyo epesaka elengi na bilei:
Bongo, mbuma, noix, biloko nyonso oyo esengelaka na bafololo bákabola mbuma, mpe banzɔi nde
etuluku ya ntina koleka ya bakaboli ya mbuma.
Pene na 70% ya milona ya bilei na mokili mobimba esalemaka fécondation na nzela ya banzɔi.
Soki banzɔi bazalaki te...
Iyo, soki banzɔi bazalaka te, bilei na biso elingaki kozala ya kolɛmbisa mpenza.
Iyo, tokomona bomoi ya mpasi mpenza. Nakanisi yango nde likambo, soki banzɔi bazali te...
Mpe, solo, longola banzete oyo tosengeli na yango mpo na bilei, bafolola mpe banzete ya zamba, mpe mbala
mingi toyebi ata malamu te ndenge nini fololo esalemaka.
Kasi tokoki kozala na bondimi ete ebele ya bitɔɛlɔ na biso ya zamba ekolongwa soki
banzɔi te mpo na kosala pollinisation na yango.
Na mobu 2006, likambo oyo bakanisaki te esalemaki: bituluku ya banzɔi na mokili mobimba ebandaki
kokufa, mpe moto moko te akokaki kolimbola ntina.
Bituluku ya banzɔi na mokili mobimba ebandaki kokwea mpe moto moko te akokaki kolimbola ntina. Ntango babɔkɔli ya banzɔi
babandaki koyebisa ete babungisi 30 kino 90 likoló ya nkama ya bandako na bango ya banzɔi... Ministère ezali kosala ankɛtɛ na
likambo ya kolɛmba mpe kokufa ya bituluku ya banzɔi. Bilanga mingi ya mokili mobimba esengelaka na banzɔi mpo na kopulusa.
Soki banzɔi bazali kopulusa te, bomoi ya bato eza na likama. ...esika banzɔi na bikolo 25 kino lelo bazali kotika bandako na
bango mpe bazongaka lisusu te. Kasi, atako bambula ebele eleki, ntina ya liwa ya banzɔi emonani naino te. Likambo
oyo epanzani na Eropa, mpe emonani ete motango ya banzɔi ekoki kosila mobimba na kati ya mibu 10.
Tozali elongo na Maryann Fraizer, Mokonzi ya Extension mpo na Bokolisi ya Banzɔi na Iniversite ya Leta ya Pennsylvania.
Bilembo nini ya solo oyo mobɔkɔli ya banzɔi akoki kotala mpo na koyeba soki banzɔi bakufi, mpe
koloba ete, "Oyo ezali mpenza likambo ya solo"?
Bilembo ezali ete, atako banzɔi bazali na nzoto kolongono mpe na makasi, motango ya banzɔi bakolo na kati ya ndako na bango
ya banzɔi ekitaka na eleko moke; yango etikaka libota ya banzɔi.
Mpe oyo etikali ezali ebele ya biloko ya kobota, elingi koloba bana ya nzoi, mafuta ya nzoi mpe putulu ya bafololo.
Na bikontina nini liwa ya banzɔi oyo emonanaki?
Bokitisi ya motango ya banzɔi ya mafuta esalemaki mpenza na mokili mobimba.
Bapaya ebele bazali koyebisa ete motango ya banzɔi ya mafuta ezali kokita.
Soki yango ezali mpenza mpo na likambo oyo babengi liwa ya banzɔi, oyo eyebani na nkombo ya "colony collapse disorder" (CCD),
oyo ezali na bilembo na yango moko boye, ezali motuna mosusu.
Mpe yango ezali moko ya makambo oyo tozali koluka koyeba na nzela ya kosolola na bato
mosusu oyo bauta na bisika bikeseni ya mokili.
Mitungisi oyo ya sikoyo ezali banda pene na mobu 2006, mingi mpenza na Etats-Unis, esika babɔkɔli-banzɔi mingi ya mosala
bamonaki na mbalakaka ete banzɔi na bango, oyo bazalaki na nzoto kolɔngɔnɔ kino na eteni moko ya mobu, babandaki
kokufa na motango monene mpenza na suka ya eleko ya molunge.
Mpe bamonanaki lokola biloko bikeseni na oyo emonanaki liboso.
Bongo bato bakomaki na ba ruche na bango mpe bakutaki ete banzɔi etikali lisusu te.
Lolenge oyo ya liwa ya banzɔi, oyo eyebani mpe na nkombo ya CCD – Kolɔpɔlɔpɔ ya Liboke ya Banzɔi – ezali
kobebisa maboke ya banzɔi na mokili mobimba, mpe na mikili mosusu, balobi ete babungisi kino 70%.
Bantina ndenge na ndenge batángamaki lokola bitindaki.
Kasi moko te na bango akokaki kolimbola polele mpo na nini banzɔi batikaki na mbala moko
kozonga na bandako na bango – longola kaka moko:
Mosala ya bolukiluki ya kokamwa ya Jochen Kuhn ná ekipi na ye.
Na komeka moko, monganga asalaki na bituluku mwambe ya banzɔi mpe atiaki telefone ya DECT ya ordinaire na minei kati na yango.
Na sima, bato ya siansi balandaki mpo na koyeba soki kozala ya telefone DECT ezalaki na bopusi na likambo ya
kozonga ya banzɔi na ndako na bango. Bilembeteli bikamwisaki.
Banzɔi bazongaki na motango ya normal na ba ruche oyo ba telefone ya DECT etiyamaki te.
Kasi, pene na banzɔi moko te ezongaki na bandako na yango oyo ezalaki na telefone ya DECT.
Ata nzoi moko te ezongaki na ndako na yango ya nzoi oyo ezalaki na telefone ya DECT.
Mpo na kososola malamu mpenza ntina ya expérience ya Dr Kuhn, esengeli liboso tósosola ndenge telefone ya DECT esalaka.
Ntina oyo okoki kotambola na ndako na yo mpe kobenga na telefone na yo ya DECT ezali ete station de base ya telefone
na yo etindaka mbonge ya elektromagnetiki, oyo babengaka mikrɔ-ɔnde, epai ya aparɛyi na yo ya kosimba.
Oyo ezali kaka lolenge moko oyo antene ya telefone esololaka na telefone.
Téléphone DECT ezali lokola version ya moke ya antenne ya téléphone mobile.
Soki nzinzi moko azwi likama na makambo oyo ewutaka na telefone ya DECT, na ntembe te akozwa mpe likama na
makambo oyo ewutaka na antene ya telefone ya maboko.
Mpe na bato miliárde minei oyo basalelaka telefone na mokili mobimba, na mbala moko
motango ya nsomo ya ba antenne ya telefone ebimaki.
Liyoki ya ndelo ya nzinzi esalisaka yango emiyeba epai ya kotala na kosaleláká milɔngɔ́ ya ndelo ya Mabele.
Mayele oyo esalelaki bamilio ya bambula mpo na bokoli mpe kobongisa yango malamu.
Emonani polele te ete sensibilité ya likolo boye ekoki kozala na bopusi na ata mbongwana ya
moke mpenza na environnement électromagnétique?
Bongo, mbongwana oyo ya monene, oyo esalemaki pene na butu moko, elingi koloba nini?
Ezali na bikelamu mosusu oyo ezali na boyoki boye mpo na ba champs magnétiques?
Boyoki moko oyo na suka esalaka ete bázala na likama liboso ya ba fréquences oyo bato basalaka?
Likambo ya mawa, komonana ya protéine ya sika oyo babengi cryptochrome emonisi ete bikelamu nyonso ya
bomoi bizali na likoki ya koyeba direction ya ndelo.
Cryptochrome
Bamonaki yango na kati ya banzete na bambula ya 1990. Mosala na yango ezali ya komɛla pole
ya bule, oyo esengeli mpo na kotambwisa bokoli.
Banda wana, bamɔnɔnɔ na yango na banyama-nkɛkɛ, banyama, banyama oyo ebɔtaka bana, bato mpe bandɛkɛ.
Ba cryptochromes ezali ba molécules biologiques oyo ebengami ba protéines.
Esalemaka na ndenge ya ba gènes na biso mosusu, oyo ebengami ba gènes CRY.
Mpe molekule ya cryptochrome nde ebongisaka mpenza rythme circadien na biso, bakisa mpe production ya melatonin.
Cryptochromes mosusu emonani lokola ezali na mosala ya kokanga pole, mpe esalaka lokola
biloko ya koyeba mpo na ngonga ya circadian.
Na yango, ezali eloko oyo epesaka nzela na rythme ya moi na butu oyo ebele ya ba-espèces
emonanaka kozala na yango, ezala banzete to banyama.
Kasi na mobu 2000, Thorsten Ritz amonisaki mosala mosusu ya kokamwa koleka mpo na cryptochrome.
Na nzela ya bomeki ebele na bandɛkɛ ya robin, amonisaki ete likoki na bango ya koyeba nzela etongami kaka
na magnétisme te, kasi euti mbala moko na baselile ya cryptochrome oyo ezwami na sima ya liso.
Nakanisi ete mikanda ya Ritz ezali moko ya bilembo wana ya monene na siansi.
Mpo alobi ete moléki oyo ya cryptochrome – kanisa, ezali nde yango nde etambwisaka mpe ekambaka ba rythmes
circadiens – mpe ezali mpenza moléki oyo nde epesaka bandɛkɛ bompaso, bompaso ya magnétike.
Bandɛkɛ bamonaka mpenza ba champs magnétiques ya Mabele, mbala mosusu lokola esika ya pole to ya
molili oyo etɛlɛmi likolo ya esika oyo bazali kotala.
Mpe soki batumbi motó to nzoto na bango, elembo yango etambolaka elongo na bango – lokola écran oyo
emonisaka makambo liboso ya pilote ya mpɛpɔ ya bitumba.
Bazali na eloko moko oyo bamonaka, oyo esalisaka bango bámiyeba esika bazali ntango bazali kopumbwa.
Nzela oyo asalelaki mpo na komeka likambo oyo ezalaki ya kotia bandɛkɛ na kati ya bibanda ya makasi ya
fréquence ya likolo mpo na komona soki yango ekoki mpenza kobebisa kompase na bango ya magnétike.
Emonanaki ete champ de fréquence ya likolo ebebisaki mpenza mobembo ya bandɛkɛ robins, mpe likambo yango
esalemaki ata na makasi ya champ oyo ezalaki moke mpenza.
Ezali likambo ya ntina mingi mpe ya kosepelisa mpenza ete ata ba champs ya haute-fréquence ya makasi
moke mpenza ebebisaki boussole ya bandɛkɛ ya robin.
Bomeki ya Ritz emonisaki polele ete selile ya cryptochrome, oyo esalelamaka mpo na orientation, ezwaka likama monene uta na ba
fréquences oyo bato basalaka – ata mpe ba fréquences oyo ezali na nse mpenza ya oyo ebongiseli
ya bokengi ICNIRP emonaka ete ezali na likama te.
Bolukiluki nyonso na likambo etali ndenge banyama emonaka nzela, na ba cafards, ba zebra finches, ba nkoko, ba robins – na nyonso
wana, emonanaki ete bompikiliki na bango ya magnétisme ebebisamaki na ba champs ya haute-fréquence
oyo ezalaki na nse mpenza ya ndelo oyo ICNIRP etie.
Nasalaka mosala na bandɛkɛ, mingi mpenza na bandɛkɛ mpe banyama-nkɛkɛ.
Namonisi ete ba champs yango ezalaka na bopusi na nzoto ata na nivo oyo ezali nse mpenza ya oyo
ICNIRP elobaka ete ezali malamu mpo na biso bato.
Soki otali ba valeurs oyo, oyo bolukiluki emonisi ete banyama bayanganaka na yango na pɛtɛɛ – ezali na mikanda ya malamu mpenza
na likambo oyo oyo emonisi ete ba valeurs oyo ezali na nse mpenza koleka ba valeurs oyo bapesaka biso nzela tómiyokela
mpe, na yango, oyo mpe banyama na zinga zinga na bango bayokaka.
Ezali na bantina ya siansi ya makasi mpenza mpo na kondima ete ba champs magnétiques, mingi mpenza ba champs
magnétiques oyo esalami na maboko ya moto, ekobebisa esika ya kofanda ya mitindo ebele ya bikelamu ya bomoi.
Na boumeli ya mibu 25 oyo eleki (ndimbola: kino na mobu 2011), bikelamu ya ndenge na ndenge oyo basalelaka makasi ya magnétisme
ya Mabele mpo na komona nzela, ekitaki na lolenge ya kokamwa:
kokita makasi ya ba lolenge 109 ya bandɛkɛ ya Arctique oyo basalaka mobembo]
Biténi mitano ya ba-papillon esili na Grande-Bretagne
Biténi ya bandɛkɛ ya libóngo ya Australie ekitaki na 75%.
10% ya mitindo ya ba papillon ya mokili mobimba ezali na likama ya kolimwa.
45% ya mitindo ya bandɛkɛ oyo emonanaka mingi na Eropa ekitaki
Bokitisi ya 50% ya ba papillon ya bisika ya matiti ya Eropa
Ndambo ya ba papillon nyonso ya Grande-Bretagne oyo eyebani ezali na likama ya kolimwa.
Banzɔi: kokita kino na 70 likoló ya nkama
62% ya bandɛkɛ ya mai oyo batambolaka na Azia bazali kokita na motango to basili kobunga.
Bandɛkɛ ya Australia oyo etambolaka na mai: bokitisi ya 80%
Ndambo ya mitindo ya banzɔi ya Grande-Bretagne: bokitisi kino na 70%
Biténi ya banzɔi ya Amerika: bokitisi ya motángo na bango kino na 98%
Bantɔ́ki ya bilanga bakitaki kino na 79%
Moko kati na mitindo mwambe ya bandɛkɛ na mokili mobimba ezali na likama ya kolimwa.
190 mitindo ya bandɛkɛ na likama ya makasi ya kolimwa
Environnement na biso ebongwani boni mpo na ba champs électromagnétiques?
Na boumeli ya mibu 25 oyo eleki, ebongwani kino kokoka koyeba yango lisusu te...
Eza na nguya ya elektromagnetiki oyo eleki na bamilio ya mbala.
Lisanga ya kala ya Ekolo mpo na Bobateli na makambo ya Radioloji elobaki na moko ya mikanda na yango ete emoni ete motango ya
bapanzani – soki olingi kobenga yango bongo – emati na bamilio ebele ya mbala soki tokokanisi na
ndenge ezalaki mbula 50 eleki – bamilio ebele ya mbala.
Ezali mbongwana ya monene mpenza na environnement ya Mabele, mpe ezindisaka mpenza bilembo oyo nyonso ya naturel,
bakisa mpe ba ondes Schumann, oyo tosali evolisyo na yango.
"Komeka résonance ya Schumann na kati to na zingazinga ya engumba ekómi mpenza mpasi.
"Bosoto ya elektromagnetiki oyo ewutaka na batelefone esengi na biso tósala bomeki na biso na kati
ya mbu." Maloba ya Dr. Wolfgang Ludwig, physicien
Moko ya bantina oyo esalaka ete ba cryptochromes ezala ya kosepelisa mingi, mingi mpenza na likambo etali ete bato bayokaka
ba champs magnétiques, ezali boyekoli moko ya sika ya Dr Foley ná baninga na ye oyo emonisi ete soki otie ba cryptochromes ya moto
na kati ya nzinzi ya mbuma, nzinzi yango ekomaka na likoki ya koyoka makasi ya champ magnétique
mpo na kozala ya ba cryptochromes wana ya moto.
Oyo emonisi mpenza ete ba cryptochromes ya bato bayokaka makasi ya aimant, elingi koloba ete bamonaka ba champs magnétiques.
Bomɔni ya selile ya cryptochrome elamusi lisusu mposa ya koyekola likoki ya magnɛ́tike ya bato,
likoki oyo Robin Baker alobelaki liboso mbula 40 eleki.
Oyo ezali te volɔ ya kobombana ya siansi. Ezali nde komeka mpo na koyeba soki bana bayebi epai nini bazali kotala.
Na miso ekangami mpe alatá biloko ya kobatela matoi, moto oyo bazali komeka abalolamaka na kiti moko ya
sipesiale kino ayebi lisusu te epai wapi azali kotala.
Kiti etɛlɛmi mpe moto oyo bazali komeka ameki koyeba soki atali ɛsti, wɛsti, nɔrdi to sɔdi.
Likanisi ekomami na ordinatɛrɛ moke.
Soki bana bazalaki na mayele te, makanisi na bango elingaki kozala mpamba. Kasi ezali bongo te.
Bana ya mibu zomi to zomi na moko bakoki kokanisa malamu mpenza.
Emonani lokola bazali na boyebi ya solo ya nzela. Mpe emonani lokola ezali boyebi oyo ebendaka.
Tango bato ya siansi bakangisaka aimant na motó ya bato oyo bazali kosala na bango bomeki, yango
ebebisaka mpenza ndenge na bango ya koyeba epai nini ezali.
Yango ezali etamboli moko ya monene liboso na oyo etali koyeba.
Mpe, solo, yango etomboli mituna ya ndenge na ndenge, lokola soki bato bakoki mpenza komema nzela na kosaleláká champ
magnétique ya Mabele, mpe soki basalelaka yango te lelo, mbala mosusu basalelaki yango bankóto ya bambula eleki?
Ya solo, likambo oyo etomboli mpe motuna soki ezali na lolenge moko oyo ba champs magnétiques emonanaka
mpenza na kati ya nzoto ya moto, mpe yango nde ememaka na mobulu ya ba rythmes circadiens.
Yango nde ekoki kolimbola makama nyonso ya mabe na nzoto oyo tomonaka mingi na ba ankɛtɛ ya épidémiologie
na likambo etali bokolongono mpe ba champs magnétiques.
Soki bato bazali na likoki ya komona ba champs magnétiques, soki bazali na likoki moko lokola ya banzɔi, bandɛkɛ mpe ba
papillon, yango elingi koloba ete biso mpe tozali na likama ya kozwa ba fréquences oyo bato basalaka, lokola bango?
Mbongwana na zingazinga na biso ekokoma na biso ndenge moko lokola ekomaka na yango?
Ndenge nini okoki kolimbola bokono ya kozanga koyoka makelele ya kura?
Electrosensibilité ezali ntango bato babandi komonisa bilembo, nzoto na bango ebandi koyanola na bitonga ya lotiliki.
Na ndenge ya monene, ba champs électromagnétiques oyo esalaka bango bongo ezalaka kozanga fil.
Bongo ezali communication sans fil, ezali Wi-Fi, ba téléphones sans fil, ba téléphones DECT, ba
téléphones mobiles, mpe ba antennes ya ba téléphones mobiles.
Bango nyonso bazali kotinda bilembo oyo nzoto na biso emona naino te.
Mpe tango ebandi kozwa bato – tango ebandaki kozwa ngai – mbala mingi ebandaka na motó – obandi koyoka mpasi na motó.
Nalingaka te koloba 'moto ya motó', po ezali mpasi na motó na yo oyo ekokani na moto ya motó moko te oyo osila koyoka.
Bato mingi bamilelaka mpo na bilembo lokola motema kobeta na ndenge ya mabe, kozanga pongi, motu mpasi,
mikakatano na komona, motu kobaluka, mitindo ekeseni ya mikakatano ya boyoki to mpe mitungisi ya makanisi.
Bazali kolimbola ete bazali koyoka biloko ya kokamwa na nzoto na bango.
Ya solo mpenza, ekoki mpe kozwa système endocrinien mpe mosala ya thyroïde. Liste yango ezali mpenza ya suka te.
Na likambo na ngai moko, mpe ezali likambo ya moto nyonso te, soki nabimi te na esika wana, nabandaka koyoka mpasi
makasi na libumu na ngai – mpe yango elingi koloba ete eleki ngonga, makila ezali kotanga na kati ya nzoto na ngai.
Nakanisi ete bilembo ezali ndenge na ndenge mingi mpe makanisi oyo bato basalelaka yango ezali mpasi mpenza mpo na kondima soki
oyebi likambo yango te, mpe wana nde ezali mpo na minganga mingi.
Mpe yango ezali foti na bango te. Bateyi biso te mpo na koyeba bokono oyo.
Ezali likambo ya sika mpenza, mpe na ntango oyo boyebi na biso ezali naino ya kokola te – bazali kaka na ebandeli
ya liboso mpo na kofungola mpe kososola malamu bokono oyo.
Lokola bato ebele baye bazali konyokwama na bokono ya koyoka makasi ya kura, Brian asengelaki kobongola ndako na ye mobimba.
Bashambre oyo mibale ezipamaki mobimba na nkasa ya ebende ya moke.
Bongo, shambre oyo ná shambre ya kolala bazali lokola ba cages ya Faraday.
Mpe soki otali mpenza ba champs électromagnétiques to ba micro-ondes – mpe aparɛyi oyo eza kaka kobongola ba micro-ondes
na ba signaux ya mongongo – okomona ete antenne oyo ezali kuna, oyo eza na distance ya soki
ndambo ya mile, epesaka ngai mokakatano ata moko te.
Ntango nazalaki kobatela shambre, natiaki ba vitres ya bafenetre oyo ezipami na ebende – yango esalisaki
ngai kolongola mingi ya ba champs électromagnétiques.
Makambo ya ekelamu ya bomoi oyo epesaka yango makoki ya koyeba mpe koyanola na bitando ya lotiliki-magnetiki –
tokoki koloba ete maloba oyo esalelami na ndimbola ekeseni.
Mpe soki okaboli yango na "electrosensitive" – okoki koloba ete oyo ezali mpenza eyano na bomoi yango moko.
Na ndakisa, ntango totali ekelamu mpo na koyeba soki bomoi ezali, na solo tozali koluka kozala ya kura – na ndakisa,
na electrocardiogram , ECG, mpe electroencephalogram, EEG.
Oyo tozali kolukaluka awa ezali koyeba soki kura ezali kowuta na biteni oyo ya nzoto, elingi koloba bɔɔngɔ mpe motema.
Mpe ntango tomoni yango, ezali elembo ete bomoi ezali.
Na ndenge moko, ba champs électromagnétiques ezali eteni ya bomoi moko na niveau ya ba cellules.
Tokoki koloba ete bomoi nyonso eyokaka courant.
Na mposa makasi ya kondimisa bato ete bokono ya allergie na kura ezali mpenza, Brian ná bato mosusu ebele oyo
bazalaki konyokwama na yango bakomisi nkombo mpo na komekama moko ya sika mpenza na Iniversite ya Essex.
Mekano oyo esalemaki na nse ya Elaine Fox, na mawa, ezalaki mosala ya suka na likambo yango.
Osengeli kokota na shambre oyo ebatelami na mikumba ya lotiliki.
Okotaka kuna mpo na ntango moke, mastɛ́ epelisami na boumeli ya miniti zomi, ekufisami na boumeli ya miniti zomi
mpe na nsima epelisami lisusu na boumeli ya miniti zomi – mpe na nsima okomona soki oyoki yango to te.
Mpe nakotaki na kati ya shambre mpe nayebisaki bango ete nakokaki te koyeba soki mast ezalaki likolo to te.
Mpo na nini bongo? Mpo ete ndenge na bango ya koyeba ndenge ya koyanola na yango ezali mabe.
Mpo na bato mingi, ezali te ete ofungola mast mpe balobi, "Oh, nayoki yango."
Mpe na nsima bakitisi mastɛ mpe moto alobi: Ah, sikoyo namiyoki malamu lisusu. Esalemaka bongo te.
Nazalaka na allergie ya matiti, mpe soki nakoti na esika ya matiti lokola oyo, ezwaka
ngai mwa ntango liboso nayoka bilembo na yango.
Kasi ezwaka ntango molai liboso nayoka yango lisusu te, liboso yango ezala na bopusi likolo na ngai lisusu te.
Bakoki kolongola ngai na elanga ya matiti, kasi naino nakoyoka eloko sima ya ngonga ntuku mibale na minei.
Bozangi-boyoki ya kura emonanaka epai ya bato mingi pene na lolenge oyo elandi.
Ndenge ekipi ebongisaki komeka yango, esalaki ete ezala pene na kozala mpasi mpenza mpo na Brian ná bato
mosusu ya bolingo malamu bamonisa ete bazalaki konyokwama na bokono ya elektrosensibilité.
Emonanaki lokola likambo ya ntina mingi te, mpamba te ekipi, na ndenge oyo eyebani te, ezwaki
mokano ya koboya lolenge nyonso ya botali lisusu.
Na ngambo moko, emonani lokola ete bato bazali koyoka makambo ndenge na ndenge.
Nazalaka na réaction na ba téléphones mobiles ya 3G, na ndakisa ba téléphones mobiles ya
GSM. Bokeseni ezali na ndenge modulation esalaka.
Nayebi te soki bazali na raison ntango balobi ete bazali sensibles, kasi soki likambo ezali bongo, ezali
na ntina ya komonisa bato ya etudio na yo mpenza elembo oyo balobi ete ezali kosala bango réaction.
Soki, na ndakisa, ozali na moto oyo nzoto na ye eyokaka Wi-Fi makasi ntango nyonso kasi ba telefone te – soki moto ya
boye azali – bongo ezali malamu komindimisa ete oyo azali kokutana na yango ezali Wi-Fi, kasi ba telefone te.
Na suka suka, olingi komonisa ete bazali koyanola na makambo oyo bango moko balobi.
Mpe lolenge moko te ya bokeseni ya boye esalemaki awa.
Na bosolo, soki olobaki ete ozali na bokono ya nzoto na kura, wana ezalaki lokuta, ezalaki
nde yo moko ozalaki na kati ya likambo yango.
Ntina moko oyo nakanisaki ete ezalaki na ntina mingi ezalaki ete nazalaki kosalisa bato oyo
bazalaki na bokono ya sensibilité électrique.
Mpe basanza moke liboso, nazalaki mpenza kokende kotala mwasi moko – oyo amimonaka ete azali na bokono ya kozanga koyika mpasi
ya kura – mpe nazalaki kuna kaka mpo na komeka kosalisa ye; kolimbola ye nini yango bokono ya kozanga koyika mpasi
ya kura mpe nini ekoki kozala ntina ya mokakatano na ye.
Na mokuse, emonanaki polele ete mwasi oyo azalaki na mokakatano, kasi azalaki te na bokono ya
sensibilité na courant. Azalaki mpenza te na bokono wana.
Kasi na kati ya lisolo na biso, namonaki ete akomisi nkombo na ye mpo na bolukiluki ya Essex mpo na koyeba
soki azali na bokono ya kozanga koyika mpiko na kura.
Motema na ngai ekangamaki pene. Talá moto moko oyo azali na bokono ya allergie na courant te, mpe
moto yango akomisi nkombo na Université ya Essex.
Mpe Essex ayebisi ngai ete bazali na lolenge moko te ya komeka!
Makambo oyo bamonaki mpenza – mpe yango esalemi na kotalela makomi ya lisolo yango moko –
nakolobela yango na mokuse na maloba na ngai moko.
Elobi ete, kolanda motango ya biyano oyo bazali kozela, bakozala na mposa ya pene na bato 132 oyo bakokota na bolukiluki
na bango mpo na komonisa bokeseni ya solo na kotalela mituya.
Lokola bato bazali ebele, bakozala na mposa ya ba données ebele mpo na bolukiluki na bango, mpo na kosukisa ete etuluku
oyo ezali mpenza na sensibilité mingi koleka etuluku mosusu.
Bazwaki bato 44. Yango elingaki koloba ete, banda na ebandeli, bazalaki na nzela ya kozwa kaka eteni moko kati
na misato ya ba données oyo bazalaki kolikya ete bakokaki kozwa mpo na koyeba ata eloko moko.
Nsuka na yango ezalaki ete bamonaki likama moko ya solo oyo emonanaki polele na mituya.
Mpo na bato nyonso oyo balobaki ete bazalaki na motema pɛtɛɛ, likambo yango emonanaki mpe na ntina ya pene na 90%.
Na yango, ndelo oyo mokanda ya siansi endimaka ete likambo moko ezali na ntina na mituya ezali 95%.
Soki niveau oyo ya bosolo ekokani te, ekomonana te lokola likambo ya statistiki. Ekoki
kozala likambo ya zando, chance to eloko mosusu.
Bazalaki na bondimi ya 90% ete likama yango ekomata, mpe solo, yango ekokani te na elembo wana ya maji oyo esalaka ete
likambo emonana lokola likambo ya ntina na kotalela mituya.
Na yango, balongolaki likambo na maloba oyo: "Yango emonisi ete bato bazali na motema
mpasi te." Kasi likambo ezalaki wana ata moke te.
Kozala ntango nyonso na boyokani na ba mats etikaki bilembo na bato mingi oyo bazalaki kosala bomeki.
Bamosusu bakómaki na bokono makasi mpenza na boye ete esengelaki bátika komekama yango.
Brian akobaki koyoka makama ya komekama yango, ata ntango molai sima ya kotika Essex.
Nasalaki colonoscopie na ngai ya liboso eleki sikoyo mbula nsambo, ya mibale eleki mbula
minei, mpe ya misato eleki pene na mbula moko.
Naza malamu. Naza malamu. Iyo, oyebani: nazali na kanser ya misopo.
Bongo, banda na mbala ya liboso nabimisaki makila kino na tango balongolaki ngai misopo, ezalaki sikoyo mbula sambo mobimba.
Ntango natunaki monganga ete esengaka mbula boni mpo kanser oyo ekola, ayanoli ngai, "Mbula nsambo."
Na bongo, okoki kolanda pene na ngonga nyonso oyo nazalaki na Essex, mpe ezalaki na mbala moko liboso na yango oyo
nazalaki na makila, makila oyo ebandisaki kanser ya misopo.
Ndenge nini bakoki kotombola bomeki oyo ebebaki boye lokola "bolukiluki ya solo"?
Mpo na nini ekipi oyo ya mayele mingi ekoki kosala mabunga ya monene mpe ya polele boye na mosala na bango?
Ekoki kozala ete ezali na boyokani na baoyo bapesaki mbongo?
Expérience ya Essex ezali moko na molongo ya ba expériences oyo MTHR efuteli.
Kompani oyo etambwisami mpe efutamami na industrie ya ba telefone ya maboko yango moko.
Okoki koyebisa ngai nini yango MTHR mpe ndenge nini bafutaka yango?
Iyo, programme ya MTHR efutamaka elongo na guvɛnɛmá ya Grande-Bretagne mpe na industrie ya ba téléphones portables, mpe
mosala na yango ezali ya kosala bolukiluki na ntina ya makama oyo ekoki kozala mabe mpo na kolongono ya
nzoto oyo etali technologie ya ba téléphones portables.
Likambo na biso, nani afutaka bolukiluki ya siansi, ezali likambo ya pete te.
Nayebi bato ya siansi ebele lokola ngai, oyo soki bazwi bolukiluki ya sika mpo na kotanga, liboso
batalaka lokasa ya nsuka mpo na koyeba nani afutaki yango.
Okanisi ete ekoki kozala na likambo ya kobunda na matomba na oyo etali mbongo oyo euti na industrie ya ba téléphones
portables ntango esalemi bolukiluki na ntina na mabe na yango?
Bon, solo, likama ya matomba ekoki kozala, mpe yango wana programɛ ya bolukiluki ya
lolenge oyo esengeli kokambama na likebi mingi.
Nasalaki mosala mingi na industrie ya télécommunications mpo ete nazali ko-organiser misala ya communication lokola
représentant awa, yango wana nasololaka na bato oyo banda kala.
Nakanisi balingaki kozala bato ya sembo, kasi eloko etindaka bango mingi ezali nde boluki matabisi, mingi mpenza na zando oyo
bazali komekana bango na bango mpo na kozwa eteni monene. Yango wana, bakoki kopesa mbongo mpo na bolukiluki,
kasi bazali pene ya ndenge moko na industrie ya nkisi.
Emonani polele ete bazali kozwa na mosala bato oyo bazali déjà na ngambo na bango.
Bato ya siansi bazali ba vedettes ya miziki te; bazwaka mbongo mingi te.
Bazali na bandako ya kofinanse, bazali na mabota ya kobatela.
Nani akoki kopesa bango foti soki bakomi na makanisi ya libunga?
Okokuta mosala mosusu te, ata kuna te.
Ezali na mitindo ya bopusi na makanisi, ata soki pression ya solo ezali te, oyo ekoki
kozala to kozanga na likambo ya moto na moto.
Kasi, pression psychologique ya kondima mpe kosepelisa ebongiseli oyo efutaka bango, ezali solo na ntina na likambo yango.
Okomi na mokumba?
Iyo, moto amiyokaka na mokumba. Moto amiyokaka na mokumba.
Eza na ba statistiques ya solo mpenza oyo emonisaka ete, na oyo etali bopusi ya ba champs électromagnétiques, ba études oyo
efutamaka na ba compagnies ya lotomo, elingi koloba industrie ya kura, to industrie ya radio, to industrie ya ba
téléphones portables, ezali bango moko nde bafutaka yango.
Ba études oyo mbala mingi ezalaka na ba résultats ya mabe mpenza.
Kasi, ba bolukiluki oyo efutamaka na misolo ya bango moko na kati ya ba universités mpe
bongo na bongo, mbala mingi ezalaka bongo te.
Ezali domaine ya bolukiluki ya mpasi.
Ezali pɛtɛɛ te kosala bolukiluki ya lolenge oyo, mpe mpo na bandelo oyo ezali na bolukiluki oyo esangisi bato,
esika ya bolukiluki ya kokoka ekozala ata mokolo moko te.
Ekozala ntango nyonso na bandelo.
Oyo ezali bokono ya solo? Iyo, solo mpenza, ezali.
Sikawa, OMS elobi ete likambo oyo ezali ya solo mpe bilembo na yango ekoki kozala makasi mpe kolɛmbisa nzoto.
Mitango etali hypersensibilité électrique ezali pene na 2–3%.
Bango bazali bato oyo bomoi na bango ezwami mpasi makasi na bokono oyo.
Kasi lokola nalobaki liboso, bato nyonso 100% bayanolaka na yango na niveau ya ba cellules.
Yango elingi koloba ete makama mpo na système ya bokolongono ekoki kozala monene mpenza soki
likambo oyo ezwami na sérieux te to emonani te.
Mpe motango ya bato oyo bazali na bokono ya electrosensibilité ya pɛtɛɛ to ya katikati ezali
mbala mosusu ebele koleka ndenge tokanisaki liboso.
Ata soki OMS endimi bokono ya sensibilité na kura, Suède ezali mboka kaka moko oyo esalisaka bato oyo bazali na yango.
Sikawa, 2,5–3% ya bato ya mboka wana bazali kozwa lisalisi kuna.
Yango elingi koloba nini mpo na biso?
Ezali kolobela enregistrement na kasete ya boyokani ya komeka kati na telefone ya ordinaire
mpe telefone ya maboko moko ya ndenge na yango.
Son ya ligne – mpe yango ezali mpenza elonga monene!
Mpo ezali likambo moko kopesa lisolo, kasi likambo mosusu mpenza kopesa bansango ya numérique ya sikisiki.
Sikawa, bopesa nimero oyo mpo na kobenga mbala moko institut ya bolukiluki na Chelmsford (Essex,
Angleterre), oyo ebongisi malamu koleka tekiniki oyo.
Esengeli ete Liz Charnock azala na ngambo mosusu.
Ntango batyaki ba telefone ya maboko na bambula ya 1980, esengelaki réseau ya ba antennes mpo na yango.
Banda wana, bakompanyi ya télécommunications batongisi ba masite koleka milio mitano na mokili mobimba.
Na lofundu ya kotondisa mopɛpɛ na ba fréquences ya micro-ondes, basalá ata bolukiluki moko te mpo na
komindimisa ete yango ekobebisa nzoto te na mikolo ezali koya.
Batongamaki kozanga liboso komindimisa ete ezali na likama te.
Matondi mpo na lisalisi na yo.
Ezali mabe mpenza, boye te?
Iyo, mpe ezalaka mpe ntango nyonso, likambo oyo emonanaka polele ezali ete etelemaka te.
Ebombaka ntango nyonso ba rayons – ewutaka na ba antennes – soki ozali komona ba antennes, ozali kozwa yango.
Mpo na koloba solo, ata soki ezali bongo te, ozali kaka na likama na yango na mosika oyo, mpamba te elekaka na
kati ya bafelo ya béton mpe biloko mosusu. Mongongo na yango ekitanaka moke, kasi kaka moke mpenza.
Na ntaka ya mɛtrɛ 200 kino 300 mosika na mastɛ, ozalaka ntango nyonso na likama na yango.
Tango okoki koyoka yango, ebongolaka biloko nyonso. Iyo. Boni soki okokaki komona yango?
Ekozala lokola komona molinga ya mopɛpɛ mabe mokolo na mokolo.
Na molinga ya ba fréquences oyo bato basalaka oyo ezingelaka biso ntango nyonso mpe kozanga kotala soki ezali
na likama te – ezali likambo ya kokamwa te ete nzoto ya moto ebandi koyanola na yango?
Ezalaki pene na mibu zomi eleki. Nazalaki na mibu na ngai ya ntuku misato.
Kino sikoyo, moto moko te na libota na ngai azwaki kanser ya mabele. Nazalaki na bomoi ya kolongono mpenza.
Nafandaki pembeni ya poto ya telefone bambula ebele, mbula nsambo na tango wana.
Azalaki kotelema na mɛtrɛ nkama moko mosika na ndako na ngai.
Na boumeli ya bambula, nazalaki na bilembo oyo ezalaki na boyokani te na ba masts, mpo na ntango wana
nayebaki eloko te na likambo ya sensibilite na courant.
Nazalaki na nzoto-kolengana, mikakatano ya kolala, motó mpasi, mpasi ya makasi na motó, mpe
nazalaki kokende epai ya monganga mbala na mbala.
Bayebisaki ngai ete ezalaki stress to virus. Mpe na mbala moko, bamonaki ngai ete nazali na kanser ya
mabele. Ezalaki likambo ya kokamwa koleka na bomoi na ngai.
Na ebandeli, nakanisaki ete nazalaki kaka na malchance, ete ezalaki libunga na ngai. Sima, lisalisi ebandaki.
Mpe nakutanaki na bato ya kartié kuna na lopitalo – nafandaki na mboka moke mpenza.
Mpe nakutanaki mpe na bavoisin oyo, basi ya bilenge – ngai nazalaki ya mwana koleka, na mibu na ngai ya ntuku misato, basusu
bazalaki na mibu ya ntuku minei to na ebandeli ya ntuku mitano.
Biso mitano tozalaki kuna, nyonso na ngonga moko na kati ya sanza motoba, na diagnostic moko ya kanser ya mabele.
Ezalaki kaka na bandako 18 na mboka na biso, oyo etongamaki zingazinga ya antene ya telefone.
Na yango, Eileen azwaki mokano ya kobanda ankɛtɛ mpo na koyeba soki bato mosusu mpe bazalaki konyokwama na bokono ya mbalakaka.
Résultat yango ekómisaki biso nzoto mpasi. Bato ebele balobaki ete bazalaki na bilembo moko lokola oyo nazalaki konyokwama
na yango bambula ebele. Mpasi ya motó, mpe motó kobaluka.
Kasi ezalaki mpe na bilenge basi mosusu na mboka oyo bazalaki na mikakatano ya kobota mpe na bampota ya kanser na nkingo ya libota
– to mpe mwasi moko oyo azalaki na mabenga ya kanser ya mabele.
Mpe ezalaki na mitindo misusu ya kanser na etuka wana.
Mozalani moko, oyo azalaki kaka na mibu 51, azwaki bokono ya ba neurones motrices mpe na mawa
akufaki. Mpo na koloba solo: bokono moko ya mabe mpenza.
Ezuaki bato 77 uta na bandako oyo.
Iyo, bakanisi ete pene na 70% ya bato oyo bayokaki bampasi na nzoto na boumeli ya bambula – mikakatano ya
pongi, bampota na lomposo, mabenga na mabele to kanser.
Iyo, ezalaki na bopusi monene likolo ya bato ya mboka oyo.
Nakanisi ezali mokakatano monene ya mokili mobimba.
Na sima, tomonaki ete tozalaki te lisanga kaka moko ya bato ya kanser pembeni ya antene ya telefone.
Ezali na bituluku mingi ya kanser pene na ba pylones.
Tosalaki mosala elongo na moto ya siansi na esika yango, epai wapi totalelaki banzete
mosusu oyo etelemaki na bisika mosusu banda kala.
Mpe tosalaki ba ankɛ́ti misusu mpe tomonaki ete kanser ezali ebele.
Na ba telefone ya maboko mpe ba antenne ebele boye, mpe na industrie ya telefone ya maboko oyo motuya na yango ezali na ba
trillions, moto akoki kolikya ete sikoyo ebongisami agence moko ya makasi ya leta, bokonzi moko oyo ekokengela ete
industrie ya télécommunications esala na lolenge ya libateli.
Moto oyo atyaka bandelo ya makasi mpo na kobatela bato – moto oyo asalaka ete biloko nyonso oyo
tokutanaka na yango ezala mpenza ya likama te.
Likambo ya mawa, wana nyonso ezali te. Oyo tozali na yango ezali ICNIRP.
ICNIRP esalemaki na Eropa eleki sikoyo pene na mibu 20 mpo na koyekola radiation oyo ezali na ba ions te.
Ezali Komite ya Mokili Mobimba mpo na Bobateli liboso ya Mibɛngu oyo ezali na ba Ion te, mpe mosala na yango ezali ya kotalela
mikanda nyonso oyo ebimisami mpe kosangisa yango na mokuse:
Yango nde siansi elobi na bosolo mpenza.
Okoki te kokɔta na nzela ya voti. Bakobengisa yo mpo okɔta soki ozali moko ya bato oyo baponami.
Na yango, ezalaka ntango nyonso na kotalela industrie, mpo wana nde misisa na yango ezali.
Malamu. Bongo, tozali na elembo ya komeka oyo bango batiaki, oyo bikolo mingi ya Eropa bandimaki, mpe ezali
eloko oyo Komisyo ya Eropa yango moko elendisaka, bakisa mpe lisanga ya bato ya mayele.
Kasi, malako oyo esalemi na kotalela lolenge ya kotonga oyo toyebi ete ezali na boyokani ya
kozwa-mpe-kopesa na radiation ya fréquence ya likolo.
Scénario kaka moko oyo ezali sikoyo na ntina na énergie oyo ezingi biso na fréquence wana, lokola radiation oyo ewutaka na ba
téléphones portables, ba antennes na yango mpe ba téléphones sans fil – na maloba mosusu, bisaleli nyonso ya
communication oyo tosalelaka mokolo na mokolo – ezali lolenge moko na oyo toyebi malamu uta na ba fours à micro-ondes.
Soki tosaleli nguya ekoki mpe totiisi yango na esika moko ya moke mpenza, wana totiisi tisi moto, mpe na nsima
totiisi biloko nyonso oyo ezali na mwa mai na kati moto.
Moko te na malako ya sikoyo etali likambo ya kobebisama ya nzoto ya ntango molai to kanser. Moko te na yango, ata moko te.
Nyonso esalemi mpo na kobimisa makambo ya moto to mpe makambo ya mbala moko lokola nzoto
kongunga to nkiki koningana to biloko ya ndenge wana.
Moto moko te akoki koyeba mbeba oyo ekoya sima na nzoto.
Bongo okanisi ete na nse ya mibu 40 ezali na ntina te, ezali eloko ya pamba...
Yango ezali na ntina te. Mokano ya kobatela na mabe ya nzoto ya ntango molai ezali te.
ICNIRP ezali... bon, ICNIRP ezali na ntina ata moke te.
Na ndakisa: Soki olingi komindimisa ete moto moko te aleka vitesse oyo etiami na eteyelo, tia
vitesse yango na 10 000 kilomɛtrɛ na ngonga moko.
Na lolenge wana, moto nyonso akolanda yango mpe moto moko te akokumba motuka mbangu mingi.
Okoki koleka kelasi na vitesse ya 999 km/h mpe kaka olanda "limitɛ".
Komite ya toli ezali na mokumba te na sikoyo ya kotalela bilembetele oyo etali kobatela bato.
Bongo ICNIRP ezali kaka mpo na kondimisa makambo oyo ezali solo 100%, mpe eloko nyonso oyo
ezali solo 100% te ezali likambo na yango te.
Ezali solo. Bakolobela yango, bakofingisa nini ezali, nini ezali te mpe nini esengeli naino koyeba.
Mpe esukaki wana. Batiki yango kaka bongo. Bapesaki toli moko te – eloko moko te, mpo bamonaka yango lokola mokumba na bango te.
Pene na mikili nyonso etyaka bandelo na yango ya bopusi na bato mpo na tekiniki ya radio, kolanda malako ya ICNIRP.
Mibeko ya ICNIRP etali te mbeba ya kolɔngɔnɔ ya nzoto ya ntango molai oyo ewutaka na kozala na esika ya tekiniki ya radio.
Yaka, nakomeka kobenga.
Soki omeki kobenga moto, ezalaka pene na ntango nyonso ebandaka kotinda ba ondes ya fréquence ya likolo na ngambo nyonso mibale.
Okay, tómeka. Oh, wow!
Noki kaka ekangami; yango nde mode ya kobenga, yango nde telefone ya maboko esalaka.
Oyo ezali ba ondes oyo etambolaka longwa na telefone na ngai ya maboko kino na antenne-relais mpe etindamaka longwa kuna?
Yango nde ezali mpenza oyo telefone na yo ya maboko esalaka ntango nyonso soki ezwi réseau mpe ozali kosalela yango.
Mabe mingi.
Mpe telefone na yo ya maboko etindaka mpenza yango na motó na yo ntango nyonso soki obengi
na antene mpe ozali kosalela telefone na yo.
Ba telefone ya maboko
Ezali mpasi kokanisa teknoloji moko oyo ekɔtaki na bomoi na biso na lombangu lokola telefone ya mabɔkɔ.
Eleki mibu ntuku mibale na mitano, bazalaki komona yango lokola kaka likambo ya kosakana.
Sikawa, biso bilyari minei tozali na moko.
Na mwayene, bana bazwaka telefone na bango ya liboso na mbula mwambe.
Ba telefone ya maboko esalaka na kotinda mpe kozwa ba fréquence ya micro-ondes kowuta na antenne.
Soki osimbi telefone na litoi, bongo na yo ekutanaka na ba ondes wana kozanga ntembe.
Bɔɔngɔ́ esalaka eloko na bopusi oyo?
Bolukiluki ya sika ya Amerika emonisi ete ezali solo mpenza.
Dr. Nora Volkow asalaki bolukiluki oyo.
Dr Volkow ná ekipi na ye basalaki bolukiluki likolo ya bato 47 ya nzoto kolongono mobu mobimba.
Bato oyo bazalaki kosangana bazalaki na batelefone na matoi na bango ya mobali mpe ya mwasi.
Moko na yango ezalaki kosala kasi na kimya, mosusu bakangaki yango.
Dr Volkow asalelaki bisaleli ya kokanga bilili ya bɔɔngɔ mpo na koyeba ebele boni ya
glucose bɔɔngɔ ekosalela na tango ya exposition.
Ezali elembo moko ya pete mpenza mpo na koyeba soki mbongwana ezali na ndenge bongo esalaka mosala, oyo ekoki kouta na
eloko oyo epesaka makasi – na likambo oyo, telefone ya maboko.
Ntango bongo etindami, elyaka glucose, kaka lokola motuka elyaka esansi.
Kozala pene ya telefone ya maboko na boumeli ya miniti 15 emonisani ete ematisaka ndenge bongo esalelaka
glucose, yango elakisi ete bongo esalaki mosala mpo na mbonge ya radio ya telefone ya maboko.
Ngámbo ya mobali ya bɔɔngɔ, oyo ezalaki pene mpenza na antene, emonisaki bomati ya monene koleka ya mosala ya
métabolisme soki tokokanisi na tango telefone ekufisamaki.
Ata soki ba fréquences ya radio oyo ba technologies ya ba téléphones portables ya lelo ebimisaka ezali na makasi te, ekoki
kosala ete bɔɔngɔ́ ya moto esala mosala mpe kozala na bopusi.
Tango ozali kosalela telefone na mode silencieux, komeka ya Dr. Volkow emonisaki ete bɔɔngɔ́ ya moto
emonisaka eyano ya métabolisme na mikɔ́lɔ́ngɔ́ ya telefone.
Réaction métabolique na nivo oyo ezali mosika na nse ya ndelo oyo mobeko etie.
Eloko oyo bato ebele balobaka ete ekoki kosalema te.
Mpe réaction oyo Dr. Volkow amonaki ezali sé likambo ya mibale, likambo ya liboso ezali motungisi monene koleka:
Lolenge oyo banzela ya mikorɔnde enyɛkamaka mpenza na bɔɔngɔ. Yango eyebanaki na nkombo ya motuya SAR.
SAR elimboli taux spécifique d'absorption.
Mpe yango ezali emekeli ya bonene ya mbonge ya radio oyo nzoto ya moto emɛlaka na kati ya
ngonga moko boye mpe na kati ya esika moko boye.
Ezali emekeli ya bopusi ya molunge oyo transmeteur ya radio ezalaka na yango likolo ya nzoto ya moto.
SAR emekamaka boye. Batosalelaka motó ya lokuta.
Etɔndisami na mélange ya glucose oyo esengeli komonisa bɔɔngɔ ya moto.
Esaleli ya komeka emekaka motango ya mikwawa ya mikorɔnde oyo ekotaka na kati ya libongo ya motó ya modɛlɛ.
Bongo, motuya ya SAR ebalukamaka kolanda na ebele ya énergie oyo ekɔtɔ.
Mpo na Lisanga ya Mpoto (EU), ndelo ezali 2 watts na kilo moko mpo na moyenne ya 10g ya misuni.
Mpo na Etats-Unis, ezali 1,6 W/kg na moyenne ya 1 g ya tissu.
Etats-Unis ezali na ndelo ya likolo oyo eleki makasi koleka oyo ya Union Européenne, kasi bamboka mosusu lokola Australie
na Nouvelle-Zélande basalelaka bandelo ya Union Européenne.
Bafɔ́ni mosusu oyo eyebani mingi na zando ebimisaka mikɔ́ngɔ ya mikrowawe ebele mpenza, na boye ete motuya
na bango ya SAR ezali pene na ndelo ya likoló mpenza.
Milimɛtrɛ nyonso ya libongo esalisaka mpo na kobatela bɔɔngɔ na radiation ya mikrɔ-ɔnde mpe na
boye ekitisaka motuya ya SAR ya telefone mobɛlɛ.
Bana bazwaka telefone na bango ya liboso na mwayene ya mibu mwambe.
Mokuwa ya mwana ya mibu mwambe ezali nyɛɛ mingi koleka oyo ya mokolo.
Ekozala malamu soki batestaka ba telefone na makasi oyo ekokani na bokasi ya mokuwa ya mwana.
Motó ya SAM ezalí libángú ya moto ya monéne na loléngé ya katikati.
Moyenne ya bimesure 10 000 ya mitu ya bato esalelamaki mpo na kosala motu oyo ya SAM phantom, oyo
emonisaka mokuwa ya motu ya moto ya katikati...
Ya solo, motó ya mokóló ya ordinaire eleki monene mingi koleka oyo ya mwana ya mibu mwambe.
Kasi tango totunaki kompani oyo esalaka motó ya SAM phantom, tomonaki ete likambo yango ezali mabe koleka.
Modèle ya test ya SAM ezali te kaka moyenne ya bato 10 000, kasi ezali nde moyenne ya basoda 10 000 ya Armée ya Amerika.
Mpe basoda ya Amerika bazali mpenza na mitó ya minene mpe ya minyɛlɛ koleka mitó ya mwana ya mbula mwambe ya momeseno.
Na yango, ezali na likoki monene ya kokanisa ete soki bamekaki batelefone na motó ya mwana ya
mibu mwambe, mingi na yango elingaki kokoka te.
Nani nde atyaka mibeko?
Bango nde bato ya komite babengami ICNIRP.
Bato oyo basalaka na ba téléphones portables bazali ba bio-ingénieurs.
Bazali na likanisi te na nini esalemaka na kati ya selile ya bomoi, kasi balobelaka yango na lolendo.
Bakanisaka ete eloko kaka moko oyo ekoki kozala na bopusi na bolamu ya eloko ya bomoi ezali soki
ezali na makasi ekoki mpo na kotumba misuni na yango.
Kasi yango ezali lokola koloba ete, "Toyebi ete soki tolambi liki, ekokoma makasi."
Oyo bayebi te ezali ete soki balambi liki te, ekokoma soso.
Bazali ata na likanisi moke te ndenge nini yango esalemaka. Kasi ata bongo balobaka lokola nde bayebi.
Na mobu 2011, Lisanga ya Mokili Mobimba mpo na Bokolongono (OMS) ebongolaki ndenge ya kokabola makama ya ba telefone ya maboko,
mpe etie yango na etuluku ya biloko oyo ekoki kopesa kanser epai ya bato, mpo likama ya kozwa glioma, lolenge moko
ya etumba ya bɔɔngɔ, emataki. Etumba yango ezalaka na boyokani na bosaleli ya telefone ya maboko.
Nini etindaki mbongwana oyo ya mbalakaka na ezalela?
Bolukiluki ebele mpenza esalemi na ntina na makama oyo telefone ya maboko ekoki kozala na yango mpo na kolongono ya nzoto.
Bamosusu emonisaka effet. Bamosusu emonisaka ata moko te.
Kasi bolukiluki oyo eleki kondimisa eutaki epai ya Lennart Hardell.
Akambaki projet ya bolukiluki oyo eleki monene mpe ya mayele koleka oyo esalema naino te.
Asangisaki mosala na ye na oyo ya bato mosusu kouta na mokili mobimba.
Banda na ebandeli ya bambula 1990, bazali koyekola bizaleli ya kosalela telefone ya bato koleka 2 000 na mokili mobimba.
Bato oyo bazali na ba tumeurs lokola ba astrocytomes mpe ba neuromes acoustiques, oyo ezali ba tumeurs ya
bɔɔngɔ oyo emonanaka mingi na bato oyo basalelaka telefone ya mabɔkɔ, mpo ezalaka pene ya litoi.
Biyano ezali ya kokamwa. Basukisaki ete kosalela ba telefone ya maboko ematisi mpenza likama ya kozwa ba tumeur ya bɔɔngɔ.
Mpe lisusu bamonaki ntina oyo bolukiluki ya kala emonisaki matomba te.
Nakanisi ete bilembetele ezali ebele koleka oyo emonisi ete ezali na likama ya kopesa kanser, na esika
ya kokanisa kaka ete ekoki kozala na likama yango.
Kasi nakanisi nasosoli yango na lolenge moko, mpo ete ebele ya ba kanser oyo ekoya, eyeli naino te.
Bato basaleli ba telefone mobimba te banda kala mpo ete bopusi na yango ya solo emonana polele.
Lokola na biloko mosusu oyo epesaka kanser, esengaka ata mibu zomi mpo emonana bopusi na nzoto soki moto azali kokutana na yango.
Lokola boteki ya telefone ya maboko ebandaki sé komata makasi na suka ya bambula ya 1990, ezali likambo ya
kokamwa te ete tobandi sé komona bopusi na yango. Mpe yango ezali kosalema sik'oyo mpenza.
Bongo, industrie ya télécommunications ezali kosala nini mpo na kobatela basali na yango liboso ya ba tumeurs ya bongo?
Kotalela mwa moke na babuku ya bokengi emonisi ete bamitungisaka mingi koleka mpo na komibatela bango moko.
Modèle oyo ya aparɛyi ya kozanga fil ekokani na masɛngami ya mibeko etali kozala na esika ya bapululu ya radio. Soki esalelami
ndenge elimbolami na eteni oyo, ekokani na malako ya mibeko.
Tika esaleli ya BlackBerry ata na bokeseni ya 2,5 cm mosika na nzoto na yo, ata mpe na libumu ya basi ya zemi
mpe ya bilenge! Bokisa te ntango ya kosolola na telefone!
Na sima ya pene na telefone nyonso ya maboko, ezalaka na malako oyo elakisaka mosika boni esengeli kosimba yango mosika na nzoto.
Malako oyo ezali mpasi mpenza mpo na kosalela na makambo mingi.
Mpe nini ekosalema soki bakompanyi ya télécom bapesaka mbongo mpo na bolukiluki na ntina ya mabe oyo bango moko basalaka?
Mpe bolukiluki oyo emonisi ete ezali na bopusi, ete kosalela telefone ya maboko ezali na esika na bokoli ya kanser.
Kasi, mbala mingi babombaka bolukiluki oyo kaka mpo na bango moko.
Toyebi mpenza te nini tozali kobomba na nzela ya ba EMF mpo ete bopusi na yango emonanaka mingi mingi sima ya ntango molai,
mpe lokola olobi, tozali na boyokani na yango bisika nyonso.
Mpe kotalela yango mingi na bisika ebele.
Toyebi naino malamu te nini tozali kosala.
Atako boyekoli ya bokono emonisi polele ete kosalela telefone ya maboko ebakisaka likama ya kozwa tumeur ya bɔɔngɔ.
Oyo bato ya ICNIRP basengeli komona ezali ntina mpe mbano ya polele; ndenge nini esalemaka, lolenge nini mosala na
yango ezali, mpe solo mpenza ndenge nini kanser ebimaka.
Ekoki komonana polele ete ekelamu oyo eyokani makasi na mibanzá ya Mabele mpe eyokaka makasi champ magnétique na
yango, ekoki kaka koyanola na mikoroweve oyo bato basalaka.
Kasi banda bambula ebele, industrie ya télécommunications ezali komitɛlɛmɛla na kotunaka motuna kaka moko.
Téléphone mobile epesaka kanser ndenge nini?
Na suka suka, batunaki motuna oyo ebongi te.
Ndenge nini telefone ekangaka nzoto ya moto ekoka kobika kanser?
Eyano ezali: melatonin.
Oyebi, melatonin ezali hormone, mpe ondima to te, ebimaka na bɔɔngɔ.
Ebimaka na kati ya glandule pinéale ya bɔɔngɔ mpe ezali na nguya ya makasi mpenza ya kobundisa
oxydation soki tokokanisi yango na ba vitamini, na ndakisa:
Melatonin ezali makasi mbala mitano koleka vitamine C mpe mbala mibale koleka vitamine E.
Mpe ekabolamaka kaka na butu.
Mpe ezali mpenza na butu nde tosengelaka na yango, mpo na ntango wana nde tokendaka kolala mpe
bɔɔngɔ́ na biso ebongisaka ba cellules ya nzoto na biso.
Mpe wana nde melatonin ebandi kosala.
Mokolo na mokolo, nzoto na biso ebungisaka pene na miliare mitano ya ba cellules.
Mpe na butu, nzoto na biso ekitanaka ba selile wana na nzela ya processus babengi mitose, elingi koloba bokabwani ya ba selile.
Ndenge esalaka: Ekangaka oyo babengaka ba radicaux libres.
Ba radicaux libres oyo ezali solo ba électrons oyo etikali koleka uta na processus ya production ya énergie,
oyo tozali na mposa na yango mpo na komibongisa lisusu.
Butu nyonso, ntango nzoto na biso ezali kobongisa moko, bamilio ya ba cellules ya ba radicaux libres
ebimaka lokola biloko ya kobwaka ya mitose ya ba cellules.
Ba cellules oyo ya ba radicaux libres ebundisaka ba cellules ya malamu.
Endimami na bato mingi ete ba radicaux libres ezali ntina monene ya kanser mingi.
Bobateli ya ntina koleka ya nzoto na biso liboso ya ba radicaux libres oyo ezali
antioxydant na yango ya makasi koleka: melatonin.
Ekotaka na kati ya makila mpe esalaka lokola antioxydant ya naturel, eloko ya naturel oyo ebundisaka kanser.
Melatonin ezali nkisi ya makasi mpenza mpenza mpo na kobundisa kanser.
Esalaka lokola eloko babengi oncostatic, oyo ebatelaka yo na kanser.
E-réguler mpe cycle na yo ya pongi na kolamuka, mpo osala pongi ya malamu na butu mpe ozwa dose ya malamu ya melatonin.
Ezali molékile oyo epekisaka bobange. Na maloba mosusu, ekangaka ba radicaux libres mpe
esalaka kaka ete loposo na yo emonana ya bilenge.
Melatonin ezali nkisi ya likamwisi ya nzoto oyo ekangaka ba radicaux libres oyo epesaka kanser.
Tozali na bolukiluki 12 000 na laboratoire na biso, oyo tosangisaki na boumeli ya bambula, yango eleki
bolukiluki nyonso oyo ebimisamaki na ntina na paracetamol, nkisi ya motó oyo esalelamaka mingi.
Bolingo ya siansi mpo na melatonin eleki mosika oyo ya paracetamol.
Nini ezali makama ya bokitisi ya kobima ya melatonin?
Iyo, bon, soki nivo ya melatonin na yo ekiti, bongo système immunitaire na yo ekómaka makasi te.
Na ebandeli, ezalaka mpasi ya kolala, elingi koloba, okoki te kolala, to soki olali, okoki lisusu kolala te.
Okoki kozala na mikakatano ya motema mpo ete melatonin ebatelaka mpe motema na yo.
Mpe ozali na likama mingi ya kobɛla mpo système immunitaire na yo ezali kosala malamu te.
Oyo ezali mwa makambo oyo esalemaka ntango nivo ya melatonin na yo ekitani.
Mpe, na ndakisa, mwasi ya katikati oyo azali na kanser ya mabele azali na kaka eteni moko likolo ya zomi ya
melatonin soki tokokanisi ye na mwasi ya malamu ya mbula na ye.
Mpe epai ya bato oyo bazali na kanser ya prostate, bazalaka na melatonin moke koleka ndambo ya oyo esengelaki bazala na yango.
Bana ya autisme bazalaka na nse ya ndambo ya melatonin oyo esengelaki bázala na yango.
Bokitisi ya melatonin epai ya basali ya butu mpo basalaka na butu mpe bamonaka pole.
Bazali kobimisa melatonin te na butu, oyo eyebani ete ematisaka likama ya kanser ya mabele na 50%.
Mpe Agence Internationale ya Recherche sur le Cancer (IARC) ekomisaki mosala ya butu mokemoke na molongo ya
biloko oyo ekoki kopesa kanser, mpo na bokitisi ya melatonin.
Sikawa ezali na bolukiluki ebele oyo emonisi ete bato oyo basalaka na butu to bato oyo bakufá miso bazali
na motango ya kanser ekeseni na oyo ya bato nyonso.
Mpe bolukiluki mingi kati na yango endimi likanisi ete kozanga to kokita ya melatonin
ezalaka na bopusi ya mabe na kolongono ya nzoto.
Lokola nzoto ebongwanaka kaka na butu, melatonin ebimaka kaka ntango glande pinéale emoni ete pole ezali te.
Mpe oyo esalemaka ezali ete glande pinéale ezalaka sensible na pole.
Ezwami mpenza esika bɔɔngɔ́ na yo ezwaka ba signaux kowuta na miso na yo mpe ekutanaka na esika moko na katikati.
Ebengami noyau suprachiasmatique.
Mpe boyokani uta kuna ekendeke mbala moko na glande pinéale mpo na koyebisa yango soki pole ezali to te.
Ntango pole ezali, ezalaka na botutani na mbalakaka na ba signaux oyo bɔɔngɔ́ elingi kotinda
na ba cellules na biso mpo na kobongisa yango.
Yango wana, ezali na ntina te ete bɔɔngɔ́ etinda ba signaux oyo na ba cellules na biso mpo na koyebisa yango emibongisa,
soki mpenza mobulu ezali mingi kino yango ekoki koyoka te.
Bongo ezali kozela, bɔɔngɔ́ ezali kozela kino molili.
Bolukiluki nini emonisi ete bibanda ya lotiliki, bibanda ya magnétisme to mpe mbonge ya radio
ezalaka na bopusi likolo ya bosalemi ya melatonin?
Iyo, bon, Institut Battelle na Amerika esali misala ebele na likambo oyo banda na suka ya bambula ya 1970.
Mpe bato na ye ya siansi, Barry Wilson, Dick Stevens mpe bato mosusu babandaki kokanisa likambo yango, mpo toyebi ete
bɔɔngɔ etikaka kobimisa melatonin ntango ofungoli mwinda.
Bongo bakanisaki ete, mbala mosusu bɔɔngɔ́ na biso ekoki te kokesenisa kati na ba champs électriques oyo biso moko tosalaka
na mabɔkɔ mpe pole ya naturel oyo biso nyonso toyebi ete ezalaka na ntango ya moi, mpo ete biso
tobimisaka kaka melatonin te na ntango ya moi.
Ezali na bantina ya siansi ya bomoi oyo ezali malamu mpenza mpo na yango.
Bongo bakanisaki ete ba champs électriques oyo ekokanga nzela na bosalemi ya melatonin, oyo na nsima ekomema na kanser,
mingi mingi kanser ya mabele epai ya basi, mpo bakozala lisusu na libateli ya immunitaire te oyo ezalaka mbala na mbala.
Bongo, bɔɔngɔ́ ezwaka mbonge ya radio lokola mbonge ya pole?
Iyo, tokoki te kokesenisa bango.
Pole oyo emonanaka mpe ezali na fréquence.
Likanisi ete glande pinéale ekoki te kokesenisa ba fréquences ya pole na ba fréquences oyo bato basalaka,
emonisami na bolimboli ya solosolo na nzela ya bolukiluki ebele.
Bopekisi ya mbala moko ya ba champs magnétiques ya makasi te (50 Hz mpe 16 2/3 Hz) likolo ya bosali ya melatonin na kati ya
glande pinéale ya ba hamsters ya Dzungaria (Phodopus sungorus)
Biyano ya bolukiluki oyo emonisi ete bitando ya magnétiki ya nzinga nzinga ya nse ekoki kokitisa bosali ya
mélatonine na ba glandes pinéales oyo ekabwani ya ba hamsters.
... kokitisa production ya melatonin ...
… Bopusi ya bitando ya lotiliki mpe magnétisme na motango ya melatonin oyo etambolaka na
nzoto mpe oyo etali pole na ba faucons d'Amérique …
Na mokuse, EMF ebongolaki melatonin ya plasma na ba faucons américains ya mibali, ...
Ba-EMF ekoki kotinda bango básenguka...
… Kozanga effet ya ntango molai oyo etali kotyama na mbonge ya radio ya mbonge mokuse na
motango ya melatonin na nsoi ya bangɔ́mbɛ ya miliki.
Na yango, effet aigu retardé ya EMF na concentration ya melatonin ezali ...
A 0.5 G, 60 Hz champ magnétique ekitisaka production ya mélatonine na kati ya ba pinealocytes.
… bokitisi ya katikati ya 46% na production ya melatonin oyo noradrenaline etindaka na kati ya ba pinealocytes. Ba résultats
endimi likanisi ete komimona na ba ondes électromagnétiques (EM) ekoki kokitisa production ya melatonin na
glande pinéale na nzela ya kosimba ba cellules moko moko.
kokutana na kokitisama ya melatonin
ekoki kobimisa na glandule pinéale,
na nzela ya bopusi likolo ya ba selile moko moko.
EMF/EMR ekitisaka melatonin na banyama mpe na bato Dr Neil Cherry 2 Sɛtɛmbɛ 2002 Bolukiluki zomi na nsambo emonisi ete komonana na
ELF mpe RF/MW ekitisaka melatonin. Bolukiluki zomi na motoba emonisi bokitisi ya monene ya
melatonin epayi ya bato, oyo ezali na boyokani na EMR.
Okanisi ete bilembeteli ya solosolo ezali oyo emonisi ete bibanda ya lotiliki, bibanda ya magnétiki mpe mbonge ya
radio ezalaka na bopusi likolo ya kobimisa ya mélatonine?
Bolukiluki oyo, emonisi ete nivo ya melatonin na nzoto ya ba faucons ekitaka ntango bazali pene ya ba antennes ya radio; ete
ba cigognes ya zamba oyo batongaka bandako na likolo ya bandako pene ya ba antennes ya radio babotaka bana moke koleka ba
cigognes oyo batongaka mosika na ba antennes ya radio; ba bolukiluki na likambo ya ba fourmis, banzɔi mpe
mitindo ekeseni ya bandɛkɛ, mpe ba bolukiluki na likambo ya banyama ya mai, nyonso ezali kolakisa likambo moko.
Kasi, ezali mpe na bolukiluki ya laboratoire na likambo etali ba selile ya glande pinéale oyo mpenza esalaka melatonin.
Nazali kotala bopusi ya ba champs magnétiques likolo ya ba cellules oyo.
Mpe na etape nyonso ya botalisi ya melatonin, emonani ete ba champs magnétiques epekisaka nzoto kobimisa melatonin.
Na yango, bilembeteli ezali polele na makambo nyonso etali ndenge melatonin esalemaka mpe ndenge
bilanga ya magnétisme epekisaka bosalemi na yango.
Bolukiluki oyo ezali mpenza na makambo nyonso ya nzela oyo.
Okoki koloba ete ezali na bosukisi ya kokoka?
Iyo, nakoloba ete yango ezali ya suka.
Likambo ya kokamwa na nzoto na biso ezali makoki na yango ya kopekisa kobimisa ba
radicaux libres na nzela ya kobimisa melatonin.
Tosali na kati na biso moko équilibre ya sikisiki, système ya défense ya kokoka.
Nzoto na biso ezuaki bamilio ya bambula mpo na kokómisa mayele oyo ya kokoka.
Teknoloji moko esalemi kolanda na zinga zinga oyo tokoli na kati.
Kasi environnement na biso ebongwani te na ba décennies oyo euti koleka, mpe ebongwani lisusu na lombangu ya makasi?
Na miso ya libanda, mokili emonanaka lokola ezali kaka ndenge moko, kasi na nivo ya ba cellules, ezali
mbongwana ya monene koleka oyo bomoi na biso emona naino te.
Emonani polele ete mbongwana ya monene boye ekobebisa kozanga ntembe boyokani wana ya pete.
Mpe soki nzoto na biso ebimisi te melatonin na motango oyo esengeli, yango ekoki komema liwa.
Sikawa, bato ya siansi na mokili mobimba bakanisi ete ba radicaux libres ekoki kozala ntina to mpe eloko oyo
epesaka nzela na bokono nyonso oyo eyebani, kasi kaka kanser te.
Na ebandeli ya ekeke ya 20, leucémie ya bomwana ezalaki bokono oyo emonanaka mingi te.
Banda wana, tomoni kaka bokóli ya leucémie epai ya bana.
Ekómaka monene na pene na pɔsɔ mibale na mobu na mobu.
Mpe likambo oyo etali mpe bamaladi mosusu ebele: autism, ba tumeurs ya bɔɔngɔ, kanser.
Na bambula ya 1910, motango ya bato na kanser ezalaki mbala mosusu kaka ndambo ya oyo ya lelo.
Bolɛmbu mosusu ebele emonisami na bolukiluki ya siansi ete ezali na boyokani na kokutana na bitando ya lotiliki
mpe ya radiasio; ezali kaka te bansinga ya kura, kasi mpe bitando ya radio mpe ya mikrɔ-ɔnde.
Na boumeli ya mibu 50 oyo eleki, tozali na kati ya mbu monene ya radiation électromagnétique. Ezingi biso bisika nyonso.
Ekomonani te, tokoki komona yango te. Kasi toyebi ete ezali wana.
Mbala nyonso osalelaka telefone na yo, oyebi ete ezali wana.
Ezali mpasi mingi mpenza kozongisa ntango nsima. Ekoki kosalema te.
Kasi esengeli toyeba makama oyo mpo na kolongono ya nzoto, mpo ete tózwa bikateli ya komibatela.
Soki tolingi yango, esengeli tosala yango.
Likambo oyo etungisi ngai ezali makambo oyo ezali mpenza kosalema sikoyo (ndimbola: etiyamaki na YouTube na 2013).
Ekoki kozala ete totyelaki likebi malamu te.
Moko ya makambo oyo ezali kosalema sikoyo ezali autism, to tóbenga yango na nkombo na yango ya solo: bokono ya autism spectrum.
Okanisi ete tokomi na esika moko na siansi epai wapi etikali lisusu na biso te etuluku ya bato ya komekela makambo ya boye,
mpo pene na bato nyonso bazali na telefone ya maboko, pene na bato nyonso bazali na Wi-Fi mpe pene na
bato nyonso bazali na nse ya bampɛmbɛni ya lotiliki?
Iyo, tokomi na esika oyo bato ebele bazali kokutana na bampéngo ya elektromagnetiki oyo ewutaka na batelefone ya maboko mpe
Wi-Fi, na boye ete tozali lisusu na etuluku ya bato ya kokanisa te mpo na komona bokeseni kati na kolɔngɔnɔ
ya nzoto ya bato oyo bazali kokutana na yango mpe ya baoyo bazali kokutana na yango te.
Soki nakoki kopesa ndakisa:
Tomonaki ete komela likaya ekoki kopesa kanser ya mapapu.
Yango ezalaki mpo bato mosusu bazalaki komela likaya te, mpe bango nde basalaki etuluku ya bokengi.
Soki bato nyonso bazalaki komela likaya, tolingaki koyeba ata mokolo moko te ete komela likaya ekoki kopesa kanser ya mapapu.
Mpe bato nyonso balingaki kokufa na kanser ya mapúlúmú, mpe elingaki koyebana lokola bokono ya ekolo
mobimba kozanga ete bákangisa yango na komela likaya.
Likambo oyo esalemaka na mobulu ya ba ondes ya ba telefone ezali ete tobungisaka bato
nyonso ya biteni ya ekolo oyo bazali na yango te.
Ata moke oyo bazali na telefone te, bazingami na radiation ya batelefone; tango bakendeke kosomba
biloko, na engbunduka, bisika nyonso bakendeke!
Ezali kaka te "canarie na mine ya makala", lokola ngai.
Na suka suka, soki bobakisi kaka ba champs électromagnétiques na kati ya mopɛpɛ, oyo ezali mpenza oyo tozali kosala, mpe sikoyo
tozali na ba champs électromagnétiques, ba ondes microwaves na kati ya biloko ya mokili mbala
milio koleka ndenge tozalaki na yango mbula 30 eleki.
Na nsima, ekobanda kozwa yo mpe!
Ezali mpasi mingi koloba wapi tokokozala na sima ya mibu 15.
Kasi nakoloba ete, kaka na mwa bambula oyo euti koleka, tozali komona ndenge nini makama oyo ezali kosɛnga bato mosolo mingi.
Mpe na nsima tolamuki mpe totali bantina. Mpe esengeli tosala likambo mpo na bantina yango.
Tozali bikelamu ya mayele kasi ya mpasi mpo na koyeba.
Ndenge nzoto na biso esalaka ezali te likambo ya mbalakaka to oyo esalemaki na butu moko.
Lokola bikelamu nyonso mosusu ya bomoi na mokili oyo, tomesana na esika oyo tofandaka.
Esika oyo emonisaki boyokani ya pɛtɛɛ kati na bilanga mpe mabɔngɔ banda na ebandeli ya ntango.
Makambo oyo ezingi biso kaka te, kasi nde esali biso bato oyo tozali.
Ba selile na kati ya nzoto na biso esololaka na nzela ya ba fréquences ya pole, kaka ndenge ADN na biso
esalelaka ba fréquences électromagnétiques mpo na komikopisa.
Na motema ya makambo oyo nyonso ezali ba protons na ba électrons, oyo ezali na charge positive na
négative, oyo epesaka bomoi nyonso nguya ya aimant.
Lokola bikelamu nyonso ya bomoi, tozali na ba selile ya cryptochrome, oyo epesaka biso makoki ya
koyoka ba champs oyo na lolenge oyo toyebi malamu te.
Biso tozali bikelamu ya fréquence, kura, pole mpe magnétisme.
Mpe esengelaki bamilio ya bambula mpo ekoma bongo; ezalaki nzela oyo ebandaki na selile ya liboso mpenza.
Ata soki tondimi technologie ya kozanga fil mpe tokotisi yango na bomoi na biso ya mokolo na mokolo,
nzoto na biso ekómi nanu te na niveau ya ba cellules.
Ba fréquences oyo ezingi biso sikoyo ezali mopaya mpo na ba cellules na biso, ndenge moko lokola ezalaki
mpo na miso na biso soki tozalaki kokoka komona yango.
Bana na biso babotamaka na mokili oyo nzoto na bango ekoki mpenza te kokanga ntina na yango.
Esika nini nyonso oyo ekomema?
Wana film oyo ezali kosalema, technologie 4G ezali kopanzana na mokili mobimba. Mpo na
kosala ete yango esalema, bandelo ezali komatisa.
Wi-Fi ezali pene na bandako nyonso, na biteyelo nyonso mpe na bamagazini nyonso, mpe ezingelaka biso ntango nyonso.
Teknoloji ya telefone ya DECT ezwamaka pene na ndako nyonso.
Na tango oyo industrie esengelaki kozala na mokumba mpe kokeba, ezali komonisa kozanga likebi
ya solo mpo na kolongono na biso ya mikolo ekoya.
Mbongo nde eyangelaka mokili.
Mpe likoki ete bázwa makanisi ya mozindo na likambo oyo ezali moke mpenza, lokola kaka ndenge ezalaki mpo na kompanyi ya tabak.
Bongo soki mbongwana ekozala, ekowuta na bango te.
Esengeli kowuta na biso!
Tosengeli kaka kofungola miso na biso mpe komona mokakatano.
Ozali na mokano ya kosalela MTHR mpo na kofuta bolukiluki na ntina na bopusi ya mbonge ya radio na melatonin?
Kotalela ete oyo nde mekanisme oyo bato bazali komonisa polele tango balobaka ete ba telefone
ezali na bopusi mabe na production ya melatonin.
Melatonin ezali antioxydant, lokola aspiratɛrɛ ya ba radicaux libres, soki olingi.
Tango tobimisaka proposition ya bolukiluki, lokola tozali kosala sikoyo, atako tozali kopesa motuya na biteni mosusu
oyo eleki ntina, tobengisaka bato bápesa bakandidatire mpe bápesa mpe maplan na bango na makambo nyonso.
Kasi, esengeli kotia oyo na liboso elongo na ba demandes mosusu oyo tozali kozwa. Budjé na biso ezali moke.
Kasi na ntango oyo, tozali na mwango ya kosala bolukiluki na likambo ya melatonin te. Ezali likambo ya liboso te sikoyo.
MTHR esengeli naino kosala investissement na bolukiluki mpo na koyeba ndenge nini ba téléphones
portables ezalaka na bopusi likolo ya melatonin.