Резонанс, мавҷудоти басомад
Рӯз аз рӯз бештар одамон аз мушкилоти саломатӣ, ба монанди сарғардӣ, дарди сар, аритмияи дил ё бехобӣ ранҷ мекашанд.
Стресс аксар вақт ҳамчун сабаб зикр мешавад.
Филми ҳуҷҷатии зерин аз соли 2012 нишон медиҳад, ки чунин аломатҳо аксар вақт бо сабабҳои
комилан дигар ва камтар маълум алоқаманданд.
Филм моро ба сафаре мебарад, ки аз замони пайдоиши мо то солҳои 1990, замоне ки васеъшавии
технологияҳои алоқаи бесим оғоз ёфт, мебарад.
Аз он вақт инҷониб инсоният дар уқёнуси басомадҳои сунъӣ ғарқ шудааст.
Ба назари оддӣ сайёра ҳамон тавр менамояд, аммо дар сатҳи ҳуҷайра ин бузургтарин тағйиротест, ки
ҳаёт дар рӯи Замин то ҳол бо он рӯбарӯ шудааст.
Таъсирҳоро набояд кам баҳо дод!
Kla.TV ин филмро барои шумо ба забони олмонӣ тарҷума ва дубляж кардааст.
Олимон, намояндагони саноат, табибон ва шахсони зарардида назари худро баён мекунанд.
Мо умедворем, ки шумо аз тамошои филми ҳуҷҷатии зерин аз Ҷеймс Расселл «РЕЗОНАНС – Махлуқоти Басомад» лаззат мебаред!
Дар миёнаҳои солҳои 1980-ум, дар аксари кишварҳо тақрибан се дарсади мардум аз телефонҳои мобилӣ истифода мекарданд;
имрӯз қариб сад дарсад аз телефонҳои мобилӣ истифода мебаранд.
Вақте ки онҳо 19 ё 20-сола мешаванд, онҳо аллакай 10 сол боз телефонҳои мобилӣ истифода карда хоҳанд буд
ва мо намедонем, ки ин чӣ хатариҳоро дар бар мегирад.
Мо дар уқёнуси радиатсияи электромагнитӣ ғарқ ҳастем. Он моро аз ҳама тараф иҳота кардааст.
Ноаён, мо онро намебинем. Аммо мо медонем, ки он онҷост.
Ҳар боре, ки шумо телефони мобилии худро истифода мекунед, медонед, ки он онҷост.
Баргардонидани соат ба қафо хеле душвор аст. Номумкин.
Аммо мо бояд аз ин таъсироти саломатӣ огоҳ бошем, то тадбирҳои бехатариро андешем.
Ҳоло изҳороти Созмони ҷаҳонии тандурустӣ дар ин бора чунин аст, ки он воқеист.
Мо ягона гурӯҳи гирифторони саратони атрофи мачнa набудем; атрофи мачнaҳои зиёд гурӯҳҳои зиёди гирифторони саратон вуҷуд доранд.
Аксари саратонҳое, ки дар оянда пайдо хоҳанд шуд, ҳанӯз инҷо нестанд.
Чӣ гуна метавонистем фикр кунем, ки бехатарем, дар ҳоле ки мағзҳоямонро бо микроволновҳо нур медодем?
Мо ҳанӯз пурра намефаҳмем, ки чӣ кор мекунем.
Мо ниҳоят эълон дорем, ки оё телефонҳои мобилӣ сабаби саратонианд ё не.
Резонанс – Махлуқоти басомад
Оё шумо ҳеҷ гоҳ фикр кардаед, ки чаро вақте ба берун мебароед, худро ин қадар хуб эҳсос мекунед?
Як олими номаълум дар остонаи кашфиёте қарор дорад, ки бояд ҳама чизро тағйир медод. Номи ӯ Винфрид Отто Шуманн буд.
Аз он рӯз ба баъд ӯ ба шогирдонаш физикаи барқро бо рақамҳои таълим медод.
Чӣ гуна як сфер дар дохили сфер метавонад шиддати барқӣ эҷод кунад. Ва дар натиҷа: як басомад.
Дар синфи Шуман фаҳмидани мавзӯъ душвор буд.
Барои осонтар кардан, профессор ба онҳо дастур дод, ки Заминро як шароб ва ионосферу шароби дигар тасаввур кунанд.
Сипас ӯ аз онҳо хост, ки шиддати байни онҳоро ҳисоб кунанд.
Азбаски худаш ҳеҷ тасаввур надошт, Шуман низ ба ҳисоб кардан шурӯъ кард.
Дар ниҳоят, ӯ ба басомади тақрибан 10 герц расид.
Ҳарчанд барои Шуман ин ғайримумкин менамуд, сайёраи мо набз дошт, як басомади
ченшавандаи , ки ҳаётро дар рӯи Замин иҳота карда буд.
Ҳарчанд профессор аз кашфи худ ифтихор мекард, ӯ гуфт, ки он чандон аҳамияти калон надошт.
Хусусан аз он сабаб, ки он танҳо дар як маҷаллаи хурди илмӣ нашр шуда буд, дар саҳифаҳои охирӣ
зери сарлавҳаи «резонанси Шуман» маҳдуд шуда буд.
Барои он ки профессор аҳамияти воқеии резонанси Шуманро дарк кунад, чанд сол, аз ҷумла
як гардиши ҳайратангези тақдир, лозим буд.
Ин гардиши тақдир 30 сол пеш бо як олими дигари олмонӣ бо номи Ҳанс Бергер оғоз ёфта буд.
Бо истифода аз дастгоҳи EEG-и худсохт, Бергер аввалин сабти басомади барқиро, ки аз мағзи инсон интиқол меёфт, анҷом дод.
Дар ибтидо пешниҳод шуд, ки ин мавҷ ба номи марде, ки онро кашф кардааст, номгузорӣ шавад, аммо Бергер, ки шахси камталош
буд, номи алифбоӣ интихоб кард. Ӯ онро «Мавҷи Алфа» номид.
Каме пас аз кашфи профессор Шуман, яке аз ҳамкорони Ҳанс Бергер, марде бо номи Анкермюллер, ба нусхаи фарсудаи ҳамон
маҷаллаи хурди илмӣ бархӯрд; ҳамон маҷаллаи хурди илмӣ, ки чанд сол пеш кашфи профессор Шуман дар он нашр шуда буд.
Ӯ мақоларо чанд маротиба хонд ва бо нобоварӣ сар такон дод.
Ӯ фавран бузургии он чизеро, ки дар пеш буд, дарк кард.
Басомади мавҷҳои альфа, ки Ҳанс Бергер сабт карда буд, қариб ба резонанси Шуман — басомади Замин — баробар буд.
Доктор Анкермюллер фавран бо Шуман тамос гирифт, то ӯро ба гузаронидани таҳқиқоти иловагӣ водор созад.
Шуман розӣ шуд ва ҳамроҳ бо яке аз донишҷӯёнаш кашфиётҳояшро инкишоф дод.
Онҳо ба таври муфассал омӯхтанд, ки чӣ гуна шиддат тавассути барқ дар хонаи ионосфера холӣ мешавад.
Дар ниҳоят онҳо ба як басомади дақиқ расиданд: зарби Замин, резонанси Шуман, дақиқан 7,83 герц буд. Ин кашф ҳайратангез буд.
Оё резонанси Шуман танҳо ба мавҷҳои альфаи мағзи инсон монанд буд? Не – он комилан якхела буд!
Басомади мағз, ки эҷодкорӣ, самаранокӣ, стресс, тарсҳо ва системаи масунияти моро назорат
мекунад, ба таврие бо басомади сайёра ҳамоҳанг шуда буд.
Набзи замин ба набзи худи ҳаёт табдил ёфта буд.
Басомадии мавҷ дар герц чен карда мешавад. Ин ба шумораи ларзишҳое дахл дорад, ки мавҷ дар як сония анҷом медиҳад.
Басомадҳо аз як триллионии атом то дарозии худи кайҳон фарқ мекунанд.
Аз ҷиҳати назариявӣ, басомадҳо беохир ва комилан беанҷоманд.
Агар ин тасодуф мебуд, пас он яке аз ҳайратангезтарин тасодуфҳои табиат буд!
Пас, ҳамаи ин чӣ маъно дошт? Барои касе дер накард, ки кӯшиш кунад фаҳмад.
Номи ӯ Рютгер Вевер буд, як олими маъруф дар Институти Макс Планк.
Дар аввали солҳои 1960 профессор як бункери зеризаминӣ сохт, то ритми серкадиании инсонро омӯзад.
Ритми суткавӣ ритми рӯзона-шабонаест, ки дар тамоми ҳаёт ҳақ шудааст.
Дар тӯли сӣ сол профессор таҷрибаҳо гузаронд, ки дар онҳо 1,234,321 донишҷӯи ихтиёрӣ ҳафт ҳафта дар бункер
зиндагӣ карданд, пурра аз резонансҳои табиии Замин ҷудо шуда.
Натиҷаҳои ӯ ба мо чанд фаҳмиши ҳайратангез медиҳанд.
Ӯ фаҳмид, ки саломатии ҷисмонӣ ва равонии донишҷӯён ба зудӣ бад шуд, ҳамон лаҳзае ки резонанси Шуман аз бункери филтр карда шуд.
Ӯ донишҷӯёнро онҷо бурд. Ӯ ҷуръат намекард, ки инро бо беморон ё пиронсолон анҷом диҳад.
Ӯ донишҷӯёни ҷавонро ба он ҷо бурд, зеро медонист – Вевер медонист, ки ин таъсир хоҳад дошт.
Пас, албатта, дар зеризаминӣ ҳеҷ гуна резонанси Шуманн вуҷуд надорад.
Аз даруни Замин танҳо майдонҳои магнитии поперекӣ вуҷуд доштанд.
Пас вақте ки ӯ онҳоро дар зери замин дафн кард, онҳо худро нохуб эҳсос карданд, сардард доштанд
ва ритми серкадиании онҳо комилан халалдор шуд.
Чизи ҷолиб он буд, ки вақте ӯ бо генератори зарбаҳои магнитӣ басомади 7,83 гертсро татбиқ кард, он фавран қатъ шуд.
Вевер махфӣ ба бункер басомади 7.83-ро тавассути як интиқолдиҳандаи сунъӣ ворид кард.
Ҳар боре ки ӯ ин корро мекард, мебинад, ки таъсироти зараррасоне, ки ихтиёриён аз сар
мегузарониданд, ё нопадид мешуданд ё кам мешуданд.
Стрессаш, дардҳои сар ва фишори эҳсосиаш кам шуданд ва саломатии ӯ барқарор гардид.
Дар тӯли муаррифии резонанси Шуман
Тадқиқоти Вевер нишон дод, ки байни саломатии инсон ва басомади табиии сайёра алоқаи ҳайратангез вуҷуд дорад.
Ва дар соли 2011 таҳқиқоти бунёдгузор пешниҳод кард, ки чизе ҳатто бештар таъсирбахш аст:
Резонанси Шуман метавонад бо оғози худи ҳаёт алоқаманд бошад.
Ин кашфиёт аз ҷониби Люк Антуан Монтанье, олими барандаи Ҷоизаи Нобел, ба даст оварда
шуд, ки аввалин шуда вируси HI-ро дар кашф кард.
Профессор таҷрибаҳо оид ба хотираи об гузаронд ва омӯхт, ки об чӣ гуна метавонад хотираи
моддаҳоро, ки қаблан дар он ҳал шуда буданд, нигоҳ дорад.
Дар ҳоле ки ӯ ин корро мекард, ба чизе рӯ ба рӯ шуд, ки принсипҳои илмро ба чолиш мекашид.
Ҳама ҳаёт аз ҳаёт сарчашма мегирад. Ин принсипи асосии илм аст, ки ҳеҷ гоҳ аз ҷониби ягон таҷриба рад нашудааст.
Ҳаёт танҳо дар он ҷое метавонад ба вуҷуд ояд, ки қаблан ҳаёт вуҷуд дошт.
Ва механизми ин ҳамеша ҳамчун механизми моддӣ дарк шудааст.
Пас, мисли тухм ва сперма, ё спораҳо ва тақсимоти ҳуҷайра.
Аммо таҷрибаҳои Люк Монтанье гипотезаи комилан дигарро пешниҳод карданд.
Профессор нишон дод, ки пайдарпаии ДНК, воқеан блокҳои созандаи ҳаёт, дар об тавассути паҳн кардани мавҷҳои
электромагнитии басомад паст бо ҳамдигар муошират мекунанд.
Ҳатто вақте ДНК дар найчаҳои алоҳида нигоҳ дошта мешуд, профессор ҳанӯз ҳам иртиботи электромагнитии байни онҳоро ошкор кард.
Ин иртибот то чӣ андоза мураккаб метавонад бошад?
Хуб, Люк Монтанье нишон дод, ки онҳо метавонанд нуклеотидҳоро – блоки сохтмонии ДНК – ташаккул
диҳанд ва худро ба ДНК-и комилан нав ҷамъ кунанд.
Олимон ин ҷузъҳоро бепоён маротиба омехта кардаанд, аммо дар ягон таҷриба натавонистанд искраи ҳаётро дубора
фурӯзон кунанд ва нуклеотидҳоро бе он ки ДНК аллакай мавҷуд бошад, ба ДНК-и воқеӣ табдил диҳанд.
Баъд аз ҳама, ҳаёт танҳо дар он ҷо вуҷуд дорад, ки қаблан ҳаёт вуҷуд дошт.
Аммо дар таҷрибаҳои Люк Монтанье ДНК пурра аз об филтр карда шуда буд. Бо вуҷуди ин, ДНК-и нав ташаккул ёфт.
Ин чӣ гуна имконпазир буд? Лук Монтанье чӣ гуна ба он ноил шуд, ки ҳеҷ олими дигар натавонист?
Ва ӯ чӣ гуна дар ҷое, ки ҳаёт набуд, ҳаёт эҷод кард?
Чӣ чиз дар таҷрибаҳои Люк Монтанье ин қадар фарқ дошт?
Як басомад вуҷуд дошт. Басомаде, ки агар онро бардоранд, таҷриба ноком мешуд.
Аммо вақте ки он вуҷуд дошт, он муваффақиятро таъмин мекард. Ин басомад 7,83 герц буд: резонанси Шуман.
Дар ин ҷо пайванди нозук байни ҳаёт ва басомади сайёра барқарор шуда буд.
Муоширати байни организмҳои зинда ва басомадҳои электромагнитӣ. Вобастагӣ, пайванд.
Шоҳиди инро метавон бо хондани мақолаҳои илмӣ пайдо кард, аммо шоҳидии возеҳтарро
метавон танҳо бо баромадан ба берун пайдо кард.
Чӣ гуна дигар шумо метавонед ин қадар хуб эҳсос кунед?
Чӣ гуна ҳамаи ин рӯй дод? Хуб, агар шумо таърихи Заминро бинед, ин хеле равшан менамояд.
Шумман-мавҷҳо аз оғози ин сайёра ҷузъи он буданд.
Ҳаёт дар миёни онҳо рушд ёфт ва ногузир худро бо онҳо мутобиқ сохт.
Дар асл, ҳассосияти мо нисбат ба басомад амиқан бо қобилияти мо дар дарки як падидаи дигари сайёра алоқаманд аст.
Майдонҳои магнитӣ
Ду миллиард сол пеш бактерияҳои магнитотактикӣ бо майдони магнитии Замин муносибати оддӣ, вале ҷолиб барқарор карданд.
Организми якҳуҷагӣ зарраҳои моддаи магнитиро дар бар дошт.
Ин ба ӯ имкон дод, ки мисли сӯи магнит амал кунад ва худро дар самти хатҳои магнитии Замин равона созад.
Ҳангоме ки организмҳо мураккабтар мешуданд, вобастагии онҳо аз майдонҳои магнитии Замин низ меафзуд.
Мо медонем, ки асалпарастон ба майдонҳои магнитӣ ҳассосанд. Мо медонем, ки дар баданҳои онҳо зарраҳои магнетит мавҷуданд.
Ва санҷишҳои лабораторӣ нишон доданд, ки онҳо воқеан ба майдонҳои магнитӣ ҳассосанд.
Санҷишҳои лабораторӣ нишон доданд, ки бо эҷоди майдони сунъии магнитӣ имконпазир аст назорат кардан, ки занбурҳо чӣ гуна
равзанаҳои асалро месозанд, ва ба назар мерасад, ки занбурҳо майдонҳои магнитиро барои муайян кардани самт истифода мебаранд.
Нозукии мувозинати ҳаёт дар Замин комилан бо вобастагии мо ба занбурҳои асал ва гардолудии онҳо дар растаниҳо ифода меёбад.
Гумон меравад, ки бе занбурҳо ҳаёт қариб имкони зинда мондан надорад.
Пӯшонидани гулҳо бо ҳашарот қариб барои ҳама чизҳое, ки хӯрокро ҷолиб месозанд, зарур аст:
Пас, меваҳо, чормағзҳо ва ҳамаи инҳо ба гардолудшавӣ тавассути ҳашарот ниёз доранд, ва занбурҳои
асал муҳимтарин гурӯҳи гардолудкунандагон мебошанд.
Ҳудуди 70% ҳосили ғизоӣ дар саросари ҷаҳон аз ҷониби асалпарвонаҳо гардолуд мешавад.
Агар занбурҳо намебуданд...
Бале, агар асалпарварон намебуданд, мо парҳези хеле хастаовар медоштем.
Бале, мо зиндагии хеле ночиз хоҳем дошт. Ман фикр мекунам, ҳамин нуқта аст, бе асалпарвонаҳо...
Ва, албатта, ба ғайр аз растаниҳое, ки мо барои ғизо ниёз дорем, онҳо инчунин растаниҳои ваҳширо хока мекунанд ва
дар бисёр ҳолатҳо мо ҳатто ҷузъиёти хокакуниро намедонем.
Аммо мо метавонем мутмаин бошем, ки бисёре аз растаниҳои ваҳшии мо бидуни асалҳо барои гардолудкунӣ нопадид мешуданд.
Дар соли 2006 ғайримумкин рӯй дод: колонияҳои асал дар саросари ҷаҳон шурӯъ ба нобудшавӣ карданд
ва ҳеҷ кас наметавонист сабаби онро шарҳ диҳад.
Колнияҳои асал дар саросари ҷаҳон шурӯъ ба фурӯпошӣ карданд ва ҳеҷ кас наметавонист сабабашро шарҳ диҳад. Ҳангоми он ки
занбӯрпарварон дар бораи талафоти 30 то 90 дарсадии хонаҳои занбӯрҳояшон хабар медоданд... Вазорат бемории фурӯпошии
колонияҳои асалпарваронро таҳқиқ мекунад Аксари ҳосилотҳои ҷаҳон ба гардолудкунии асалпарварон вобастаанд. Агар гардолудкунӣ сурат
нагирад, башарият нобуд мешавад. ...дар 25 кишвар то ҳол занбурҳо аз хонаҳояшон мераванд ва дигар барнамегарданд. Ва бо вуҷуди ин,
пас аз ин ҳама солҳо ҳеҷ сабабе барои марги занбурҳо пайдо нашудааст. Ин ба Аврупо паҳн шудааст ва муайян шудааст, ки аҳолии
асалпарвонаҳо метавонад дар давоми 10 сол пурра нобуд шавад.
Бо мо ҳамроҳ шуд Мэриан Фрейзер, мутахассиси калон оид ба занбӯриасалпарварӣ дар Донишгоҳи давлатии Пенсилвания.
Критерияҳои классикии марги занбурҳои асал кадомҳоянд, ки занбурпарвар метавонад онҳоро истифода бурда, ба занбурҳо
назар карда бигӯяд: «Ин ба як ҳолати классикӣ монанд аст»?
Аломатҳо чунинанд, ки гарчанде занбурҳо нисбатан солим ва қавӣ ҳастанд, аҳолии занбурҳои калонсол дар хонаи занбур
дар муддати кӯтоҳ коҳиш меёбад; он колонияро тарк мекунад.
Ва он чи боқӣ мемонад, ин миқдори зиёди насл аст, яъне занбурҳои ҷавон, асал ва гардолуд.
Дар кадом қитъаҳо ин марги занбурҳои асал мушоҳида шудааст?
Дар асл, коҳиши аҳолии занбурҳои асал дар саросари ҷаҳон рух додааст.
Бисёре аз кишварҳои дигар дар бораи коҳиши аҳолии занбӯри асал хабар медиҳанд.
Оё ин воқеан ба феномени ба ном «нокомии колонияи асалпарастон» (CCD), ки барои он маҷмӯи мушаххаси
меъёрҳо вуҷуд дорад, марбут аст, саволи дигар аст.
Ва ин яке аз он нуқтаҳоест, ки мо тавассути муошират бо одамони дигар аз қисматҳои гуногуни ҷаҳон мекӯшем фаҳмем.
Ин нигаронии кунунӣ тақрибан аз соли 2006 вуҷуд дорад, махсусан дар Иёлоти Муттаҳида, ки дар он ҷо бисёре аз асалпарварони касбӣ
ногаҳон фаҳмиданд, ки асалпарвонашон, ки то як марҳилаи муайяни сол солим буданд, дар охири
тобистон талафоти назаррасро аз сар мегузаронанд.
Ва онҳо ба назар мерасид, ки аз ҳар он чизе, ки то ҳол дида шуда буд, фарқ мекунанд.
Пас мардум ба улоҳои асал омаданд ва фаҳмиданд, ки дар онҳо дигар асалпарвонаҳо набуданд.
Ин навъи марги занбурҳои асал, ки бо номи CCD – ихтилоли парокандагии колонияҳо – маъруф аст, колонияҳои
занбурҳои асалро дар саросари ҷаҳон фаро гирифта, дар баъзе кишварҳо талафоте то 70%-ро нишон медиҳанд.
Сабабҳои гуногун ҳамчун омилҳои муҳаррик зикр шуданд.
Аммо ҳеҷ кадоме аз онҳо натавонистанд бо итминон шарҳ диҳанд, ки чаро асалпарвонаҳо ногаҳон
ба хонаҳои худ барнамегаштанд – бо як истисно:
Кори тадқиқотии ҳайратангез аз ҷониби Йохен Кун ва дастаи ӯ.
Дар як таҷриба духтур бо ҳашт колонияи асалпарвона кор кард ва дар чортои онҳо телефони стандартии DECT гузошт.
Сипас олимон назорат карданд, ки оё ҳузури телефони DECT ба бозгашти занбурҳо ба хонаи онҳо
таъсир мерасонад ё не. Натиҷаҳо ҳайратангез буданд.
Занбури асал дар шумораи муқаррарӣ ба уяҳое баргаштанд, ки дар онҳо телефонҳои DECT гузошта нашуда буданд.
Аммо қариб ҳеҷ асалпараст ба ҳабҳое, ки дар онҳо телефони DECT буд, барнагашт.
Ҳеҷ як занбур ба яке аз уяҳо, ки дар он телефони DECT буд, барнагашт.
Барои пурра дарк кардани аҳамияти таҷрибаи доктор Кун, мо бояд аввал фаҳмем, ки телефони DECT чӣ гуна кор мекунад.
Сабаби он, ки шумо метавонед дар атрофи хонаи худ сайр кунед ва бо телефони DECT-и худ занг занед, дар он аст, ки
истгоҳи асосии телефони DECT-и шумо мавҷҳои электромагнитӣ, ки микромавҷҳо номида мешаванд, ба гӯшдонатон мефиристад.
Ин дақиқ ҳамон роҳест, ки антенаи телефони мобилӣ бо телефони мобилӣ муошират мекунад.
Телефони DECT аслан як нусхаи хурди манораи телефони мобилист.
Агар асалпараст аз он чи аз телефони DECT мебарояд зарар бинад, пас бешубҳа аз он чи аз антенаи
телефони мобилии мобилӣ мебарояд низ зарар хоҳад дид.
Ва бо 4 миллиард корбари телефони мобилӣ дар саросари ҷаҳон, ногаҳон шумораи антенаҳои
телефони мобилӣ ба таври нигаронкунанда зиёд шуд.
Ҳисси магнетикии самтёбии занбур ба он имкон медиҳад, ки бо истифода аз хатҳои
майдони магнитии Замин самти худро муайян кунад.
Маҳорате, ки дар он миллионҳо сол барои рушди он ва такмили дақиқаш сармоягузорӣ шудааст.
Оё равшан нест, ки чунин ҳассосияти баланд ҳатто аз хурдтарин тағйирот дар муҳити электромагнитӣ таъсир мегирад?
Пас, ин тағйири бузург, ки қариб як шабонарӯз рух дод, чӣ маъно дорад?
Оё намудҳои дигаре ҳастанд, ки ба майдонҳои магнитӣ ҳассос мебошанд?
Ҳассосият, ки дар ниҳоят онҳоро ба басомадҳои сунъӣ осебпазир мегардонад?
Мутаассифона, кашфи протеини нави криптохром нишон медиҳад, ки ҳамаи ҳаёт ҳисси магнитӣ доранд.
Криптохром
Онҳо дар растаниҳо дар солҳои 1990-ум кашф шуданд. Вазифаи онҳо ҷабби нури кабуд аст, ки барои танзими афзоиш зарур аст.
Аз он вақт инҷониб онҳо дар ҳашарот, ҳайвонот, ширхорон, инсонҳо ва паррандаҳо пайдо шудаанд.
Криптохромҳо молекулаҳои биологӣ мебошанд, ки онҳоро протеинҳо меноманд.
Онҳо аз ҷониби баъзе аз генҳои мо, ки генҳои CRY ном доранд, истеҳсол мешаванд.
Ва молекулаи криптохром дар асл ритми серкадиании моро танзим мекунад, аз ҷумла истеҳсоли мелатонин.
Баъзе аз криптохромҳо ба назар мерасад, ки вазифаи ҷабби нурро доранд ва ҳамчун детекторҳо барои соати суткаӣ амал мекунанд.
Пас онҳо ҳамчун омил дар ритми рӯзона-шабона, ки ба назар мерасад дар бисёр намудҳо, аз ҷумла дар
растаниҳо ва ҳайвонот вуҷуд дорад, иштирок мекунанд.
Аммо дар соли 2000 Торстен Ритц нақши боз ҳам ҳайратангезтари криптохромро ошкор кард.
Дар як қатор таҷрибаҳо бо сарвҳо ӯ исбот кард, ки ҳисси самти онҳо на танҳо бар асоси магнитизм аст, балки бевосита аз ҳуҷайраҳои
криптохром, ки дар паси чашм ҷойгиранд, сарчашма мегирад.
Ман фикр мекунам, ки нашрияҳои Ритц яке аз он марҳилаҳои муҳими илм мебошанд.
Зеро ӯ пешниҳод мекунад, ки ҳамин молекулаи криптохром – фаромӯш накунед, ки он барои таъсир расонидан ва назорат
кардани ритмҳои суткавӣ масъул аст – ва маҳз ҳамин молекула ба паррандаҳо компас, яъне компаси магнитӣ мебахшад.
Паррандаҳо воқеан майдонҳои магнитии Заминро мебинанд, шояд ҳамчун нуқтаи дурахшон ё торик, ки бар саҳни назари онҳо қарор дорад.
Ва вақте ки онҳо сар ё баданашонро ҳаракат медиҳанд, нуқта ё нишона низ бо онҳо ҳаракат
мекунад – монанди дисплейи сарпӯши пилоти ҷангӣ.
Онҳо чизе доранд, ки мебинанд ва он ба онҳо имкон медиҳад ҳангоми парвоз самти худро муайян кунанд.
Ӯ инро бо он санҷид, ки паррандаҳоро ба майдонҳои баландбасомад дучор созад, то бубинад, оё ин
воқеан компаси магнитии онҳоро халалдор мекунад.
Маълум шуд, ки майдони баландбасомад на танҳо воқеан муҳоҷирати синирҳоро халалдор кард, балки ин ҳатто
дар ҳолатҳои қувваи хеле пасти майдон низ рух дод.
Ин воқеан муҳим ва хеле ҷолиб аст, ки ҳатто майдонҳои хеле заифи басомади баланд компаси сайранҳоро тағйир доданд.
Таҷрибаҳои Ритц возеҳ нишон доданд, ки ҳуҷайраи криптохром, ки барои навигация истифода мешавад, аз басомадҳои сунъӣ ҷиддан осеб
мебинад – ҳатто басомадҳое, ки хеле поёнтаранд аз он сатҳҳое, ки аз ҷониби мақоми
танзимкунандаи ICNIRP бехатар ҳисобида мешаванд.
Ҳамаи тадқиқотҳо оид ба навигатсияи ҳайвонот — дар таракашакҳо, зейбра-финчҳо, мурғҳо ва воробьёвҳо — нишон доданд, ки компаси
магнитии онҳо бо майдонҳои баландчастота, ки хеле поёнтар аз ҳадди муқаррарнамудаи ICNIRP буданд, халалдор шудааст.
Ман бо паррандаҳо кор мекунам, махсусан бо паррандаҳо ва ҳашарот.
Ман нишон додаам, ки онҳо ба майдонҳое ҳассосанд, ки хеле поёнтар аз сатҳҳои ICNIRP
мебошанд, ки гӯё барои мо, инсонҳо, бехатар ҳастанд.
Агар шумо ба ин арзишҳо назар афканед, тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки ҳайвонот ба онҳо ҳассосона вокуниш нишон медиҳанд – дар ин
мавзӯъ адабиёти хеле хубе вуҷуд дорад, ки нишон медиҳад, ин арзишҳо ба таври назаррас пасттар аз он арзишҳоянд,
ки мо иҷозат дорем ба онҳо дучор шавем ва, дар натиҷа, ҳайвонот дар муҳити зист низ ба онҳо дучор мешаванд.
Сабабҳои илмии хеле мустаҳкам вуҷуд доранд, ки майдонҳои магнитӣ, аз ҷумла майдонҳои сунъии магнитӣ,
муҳити зисти як қатор намудҳоро нобуд хоҳанд кард.
Дар тӯли 25 соли охир (тавре ки то соли 2011), намудҳои гуногуни ҳайвонот, ки барои роҳнамоӣ аз майдонҳои магнитии
Замин истифода мебаранд, ба таври муаммоӣ коҳиш ёфтаанд:
коҳиши драмавии 109 намуди паррандагони муҳоҷири Арктика]
5 намуди парвона дар Британияи Кабир нопадид шуданд
36 намуди паррандагони соҳилии Австралия то 75% коҳиш ёфтаанд
10% намудҳои парвонаҳои ҷаҳон дар хатари нобудшавӣ қарор доранд
45% намудҳои маъмули паррандагони Аврупо коҳиш ёфтаанд
50% коҳиш дар шумораи парвонаҳои алафзорҳои Аврупо
Нисфи ҳамаи парвонаҳои маъруфи Бритониё дар хатари нобудшавӣ қарор доранд
Аз 1 то 7 миллион: коҳиши то 70%
62% паррандагони муҳоҷири обӣ дар Осиё дар ҳоли коҳишёбӣ ҳастанд ё аз байн рафтаанд
Паррандагони обгард дар Австралия: коҳиши 80%
Нисфи намудҳои занбӯри Маърика: коҳиш то 70%
4 намуди занбӯри амрикоӣ: коҳиши шумора то 98%
Паррандагони заминҳои кишоварзӣ то 79%
Яке аз ҳар ҳашт намуди паррандагон дар саросари ҷаҳон дар хатар қарор дорад.
190 намуди паррандаҳо дар ҳолати хеле хатарноканд
Муҳити зисти мо дар натиҷаи майдонҳои электромагнитӣ то чӣ андоза тағйир ёфтааст?
Дар тӯли 25 соли охир он то дараҷае тағйир ёфтааст, ки дигар шинохта намешавад...
Он аз ҷиҳати энергияи электромагнитӣ миллионҳо маротиба бузургтар аст.
Шӯрои миллии ҳифзи радиологӣ дар яке аз ҳуҷҷатҳояш гуфтааст, ки муҳити радиатсионӣ – агар хоҳед онро ҳамин тавр
ном баред – нисбат ба он чи 50 сол пеш буд, миллионҳо маротиба афзудааст – миллионҳо маротиба.
Ин як тағйири бузург дар муҳити Замин аст ва он ҳамаи ин сигналҳои табииро, аз ҷумла мавҷҳои
Шуманн, ки мо бо онҳо рушд кардаем, пурра фаро мегирад.
«Андозагирии резонанси Шуман дар дохили шаҳр ё атрофи он комилан ғайриимкон шудааст.»
«Ифлосшавии электромагнитӣ аз телефонҳои мобилӣ моро маҷбур кардааст, ки андозагирӣҳоямонро дар баҳр
гузаронем.» Иқтибос аз доктор Вольфганг Людвиг, физик
Яке аз сабабҳое, ки криптохромҳо хеле ҷолибанд, махсусан дар робита ба он ки инсонҳо майдонҳои магнитиро эҳсос мекунанд, ин
аст, ки як таҳқиқоти тозаи доктор Фоули ва ҳамкоронаш нишон медиҳад, ки агар криптохромҳои инсонро ба мушиҳои
мевагӣ ворид кунед, мушиҳои мевагӣ ба шарофати ҳузури ҳамин криптохромҳои инсонӣ аз ҷиҳати магнитӣ ҳассос мешаванд.
Ин воқеан нишон медиҳад, ки криптохромҳои инсонӣ ба майдонҳои магнитӣ ҳассосанд ва онҳо майдонҳои магнитиро ошкор мекунанд.
Кашфи ҳуҷайраи криптохром таваҷҷӯҳи навро ба ҳисси магнитии инсон бедор кардааст, ҳиссе, ки
Робин Бейкер (биолог) 40 сол пеш пешгӯӣ карда буд.
Ин парвози илмии кӯр нест. Ин як таҷриба аст, то маълум шавад, ки оё кӯдакон ҳисси самтро доранд ё не.
Бо рӯймол баста ва бо муҳофизакунандаҳои гӯш, субъекти озмоишӣ дар курсии махсус чархонда мешавад,
то ки дигар намедонад, ба кадом самт рӯй кардааст.
Курси меистад ва иштирокчии озмоиш тахмин мезанад, ки оё рӯ ба шарқ, ғарб, шимол ё ҷануб дорад.
Фарз дар як компютери хурд сабт шудааст.
Агар кӯдакон ҳисси самтро надоштанд, тахминҳояшон тасодуфӣ мешуданд. Аммо онҳо чунин нестанд.
Кӯдакони даҳсола ё ёздаҳсола метавонанд хеле хуб тахмин кунанд.
Ба назар мерасад, ки онҳо ҳисси воқеии самтро доранд. Ва ба назар мерасад, ки ин ҳисси магнитӣ аст.
Вақте ки олимон магнит ба сарҳои субъектҳо мебанданд, ин ба таври назаррас ҳисси самти онҳоро халалдор мекунад.
Ин аз ҷиҳати дарк як қадами бузург ба пеш аст.
Ва, албатта, ин ҳама гуна саволҳоро ба миён меорад, масалан, оё инсонҳо воқеан метавонанд бо истифода аз майдони
магнитии Замин роҳнамоӣ кунанд ва агар онҳо имрӯз ин корро накунанд, оё шояд ҳазорҳо сол пеш ин корро мекарданд?
Албатта, ин ҳамчунин саволеро ба миён меорад, ки оё раванде вуҷуд дорад, ки дар он майдонҳои магнитӣ дар бадани инсон воқеан
ошкор мешаванд ва ба халал дар ритмҳои серкадӣ оварда мерасонад.
Ин метавонад ҳамаи таъсироти манфии саломатиро, ки мо дар таҳқиқоти эпидемиологӣ оид ба саломатӣ
ва майдонҳои магнитӣ бисёр мебинем, шарҳ диҳад.
Агар инсонҳо қобилияти дарк кардани майдонҳои магнитиро дошта бошанд, агар онҳо ҳамон қобилиятро мисли занбурҳо,
паррандаҳо ва парвонаҳо дошта бошанд, оё ин маънои онро дорад, ки мо низ мисли онҳо ба басомадҳои сунъӣ ҳассос ҳастем?
Оё тағйирот дар муҳити атроф ба мо ҳамон гуна таъсир хоҳанд расонд, ки ба он таъсир мерасонанд?
Шумо ҳассосияти барқиро чӣ гуна тавсиф мекунед?
Электросензитивӣ ҳолатест, ки одамон шурӯъ мекунанд ба вокуниш, баданҳояшон ба майдонҳои электромагнитӣ вокуниш нишон медиҳанд.
Умуман, майдонҳои электромагнитие, ки онҳо ба онҳо вокуниш мекунанд, бесим мебошанд.
Пас ин иртиботи бесим аст: Wi-Fi, телефонҳои бесим, телефонҳои DECT, телефонҳои мобилӣ ва манораҳои телефонҳои мобилӣ.
Онҳо ҳама сигналҳоеро мефиристанд, ки баданҳои мо ҳеҷ гоҳ қаблан таҷриба накардаанд.
Ва вақте ки он ба одамон таъсир мерасонад – вақте ки он ба ман таъсир расонид – одатан
аввал сар аст – шумо дар сар дард эҳсос мекунед.
Ман намехоҳам бигӯям «дарди сар», зеро ин дардест дар сари шумо, ки онро бо ҳеҷ дарди саре, ки
шумо то ҳол доштаед, муқоиса кардан мумкин нест.
Аксари одамон аз нишонаҳое монанди аритмияи дил, бехобӣ, дардҳои сар, халал дар биниш, сарғардӣ, намудҳои
гуногуни халалҳои ҳиссӣ ё неврозҳо шикоят мекунанд.
Онҳо тавсиф мекунанд, ки дар баданҳояшон ҳиссиёти ғайриоддӣ эҳсос мекунанд.
Он воқеан метавонад ба низоми эндокринӣ ва фаъолияти қалқӯм низ таъсир расонад. Рӯйхат воқеан беохир аст.
Дар ҳолати ман, ва ин ҳолат барои ҳама нест, агар ман аз он муҳит берун нашавам, дар шикамам дардҳои хеле шадид сар мезананд – ва
ин маънои онро дорад, ки дер шудааст, ман хунравии дохилӣ дорам.
Ман фикр мекунам, ки нишонаҳо хеле гуногунанд ва робитаҳое, ки мардум эҷод мекунанд, агар шумо дар ин мавзӯъ
донише надошта бошед, қабул карданашон хеле душвор аст, ки аксари духтурон чунин донише надоранд.
Ва ин айби онҳо нест. Мо барои шинохти ин ҳолат омӯзонида нашудаем.
Ин хеле нав аст ва дарки мо дар ин марҳила ҳанӯз комилан нокомил аст – қадамҳои аввалин барои
кушодан ва пурра фаҳмидани ин ҳолат гирифта мешаванд.
Мисли бисёре аз одамоне, ки аз электросензитивӣ ранҷ мекашанд, Брайан маҷбур шуд дар хонаи худ тағйироти радикалӣ ворид кунад.
Ин ду ҳуҷра пурра бо фолгаи металлӣ муҳофизат шуда буданд.
Ин ҳуҷра ва хобхона бинобар ин қуттиҳои Фарадей мебошанд.
Ва агар шумо воқеан майдонҳои электромагнитӣ ё микроволновҳоро санҷед – ва ин дастгоҳ танҳо микроволновҳоро ба сигналҳои
садо табдил медиҳад – пас хоҳед дид, ки мачтаи он тараф, ки тақрибан ним мил дур аст, ба ман ҳеҷ мушкилот эҷод намекунад.
Ҳангоми муҳофизат кардани ҳуҷра ман шишаи тирезаро бо пӯшиши металлӣ насб кардам – ин ба ман имкон медиҳад,
ки аксари майдонҳои электромагнитиро бартараф кунам.
Ҷанбаҳои организм, ки ба он имкон медиҳанд майдонҳои электромагнитиро ошкор ва ба онҳо посух гӯяд – метавон гуфт,
ки ин калимаҳо дар заминаҳои гуногун истифода мешаванд.
Ва агар онро ба «электросезitiv» ҷудо кунед, метавонед бигӯед, ки ин дар асл посух ба худи ҳаёт аст.
Масалан, вақте ки мо организмро барои муайян кардани мавҷудияти ҳаёт меомӯзем, дар асл ҷустуҷӯи ҳузури барқ
ҳастем – масалан, бо электрокардиограмма (фаъолияти дил), ЭКГ ва электроэнцефалограмма, ЭЭГ.
Он чизе, ки мо дар ин ҷо меомӯзем, мавҷудияти барқ аз ин узвҳои ҳадаф — мағз ва дил — мебошад.
Ва вақте ки мо инро мебинем, ин нишонаи мавҷудияти ҳаёт аст.
Дар як маънӣ, майдонҳои электромагнитӣ худи ҳаётро дар сатҳи ҳуҷайраӣ ташкил медиҳанд. Мешавад
гуфт, ки тамоми ҳаёт ба электромагнит ҳассос аст.
Бо умеди воқеан вуҷуд доштани ҳассосияти барқӣ ба мардум бовар кардан, Брайан ва чандин нафари дигари гирифторон дар
Донишгоҳи Эссекс ба як таҷрибаи бунёдкорона номнавис шуданд.
Таҷрибае, ки зери роҳбарии Элейн Фокс гузаронида шуд, мутаассифона, охирин кор дар ин мавзӯъ буд.
Шумо бояд ба ҳуҷраи муҳофизатшуда дохил шавед.
Шумо барои муддати нисбатан кӯтоҳ меоед, мачнӣ даҳ дақиқа фаъол аст, даҳ дақиқа хомӯш ва боз даҳ дақиқа фаъол
мешавад – ва сипас шумо мебинед, ки оё онро эҳсос мекунед ё не.
Ва ман ба ҳуҷра даромадам ва ба онҳо гуфтам, ки наметавонам бигӯям, ки мачн насб шудааст ё не.
Чаро чунин аст? Зеро фаҳмиши онҳо дар бораи он ки чӣ гуна бояд ба он посух дод, нодуруст аст.
Барои аксари одамон чунин нест, ки шумо мастро фаъол мекунед ва онҳо мегӯянд: «Оҳ, ман инро эҳсос мекунам.»
Ва сипас онҳо мачнро мебардоранд ва шахс мегӯяд: «Аҳ, ҳоло ман боз худро хуб ҳис мекунам». Ин тавр кор намекунад.
Ман аз аллергияи гулҳо ранҷ мебарам, ва вақте ба чунин майдон ворид мешавам, то таъсирҳояшро эҳсос кунам, каме вақт мегирад.
Аммо вақти зиёд мегирад, то ман дигар онро эҳсос накунам ва он дигар ба ман таъсир накунад.
Маро метавон аз алафзор дур кард, аммо ман ҳанӯз ҳам пас аз 24 соат чизеро эҳсос хоҳам кард.
Электросезitivӣ дар аксари одамон тақрибан ба таври зерин зоҳир мешавад.
Тарзе, ки даста таҷрибаро ташкил карда буд, маънои онро дошт, ки барои Брайан ва дигар ихтиёриён қариб ғайриимкон
мешуд, исбот кунанд, ки онҳо аз электросензитивӣ ранҷ мекашанд.
Ба назар чунин менамуд, ки ин чандон аҳамият надорад, зеро даста бе ягон сабаби фаҳмо
қарор дода буд, ки ҳар гуна баррасиро рад кунад.
Аз як тараф, ба назар мерасад, ки одамон ба чизҳои гуногун ҳассосона вокуниш нишон медиҳанд.
Ман ба телефонҳои мобилии 3G, масалан телефонҳои мобилии GSM, ҳассос ҳастам. Дар тарзи
кор кардани модулятсия фарқиятҳо вуҷуд доранд.
Ман намедонам, ки оё онҳо дар гуфтани он, ки ҳассосанд, дурустанд ё не, аммо агар шумо далел дошта бошед, пас мантиқӣ аст,
ки иштирокчиёни таҳқиқоти шуморо маҳз ба ҳамон сигнал, ки онҳо мегӯянд ба он вокуниш нишон медиҳанд, дучор созед.
Агар, масалан, шахсе ҳаст, ки ҳамеша ба Wi-Fi ҳассос аст, аммо ба телефонҳои мобилӣ нест – агар чунин шахс
вуҷуд дошта бошад – беҳтар аст, ки ӯ танҳо ба Wi-Fi дучор шавад, на ба телефонҳои мобилӣ.
Дар ниҳоят, ҳар кас мехоҳад исбот кунад, ки ба он чи даъво мекунад, вокуниш нишон медиҳад.
Ва дар ин ҷо ягон аз ин гуна фарқиятҳо ба назар гирифта нашуд.
Дар асл, агар шумо даъво мекардед, ки ба чизе ҳассосияти барқӣ доред, пас шумо дар ин бора огоҳ будед.
Яке аз сабабҳое, ки ман онро хеле муҳим мешумурдам, ин буд, ки ман ба одамоне, ки нисбати барқ ҳассос буданд, кӯмак мекардам.
Ва чанд моҳ пеш ман воқеан ба дидори як зан меомадам – ӯ худро электросензитив мешумурд – ва ман онҷо танҳо барои
кӯмак кардан ба ӯ будам; то фаҳмонам, ки электросензитивӣ чист ва чӣ метавонад сабаби мушкили ӯ бошад.
Барои кӯтоҳ кардани ҳикоя, маълум шуд, ки ин зан мушкилот дошт, аммо ӯ ба электромагнитҳо ҳассос
набуд. Вай бешубҳа ба электромагнитҳо ҳассос набуд.
Аммо дар ҷараёни гуфтугӯи мо ман фаҳмидам, ки ӯ дар таҳқиқоти Эссекс сабти ном шудааст,
то маълум кунад, ки оё ӯ ба барқ ҳассос аст.
Дили ман қариб бозистод. Ин шахс электросензитив нест ва дар Донишгоҳи Эссекс дохил шудааст.
Ва Эссекс ба ман мегӯяд, ки онҳо ҳеҷ гуна тартиби санҷишӣ надоранд!
Онҳо воқеан чӣ маълумот ба даст оварданд – ва ин бар асоси матни худи иншо аст – ман онро бо суханони худ ҷамъбаст мекунам.
Гуфта мешавад, ки бо назардошти сатҳи посухе, ки онҳо интизоранд, барои нишон додани таъсири оморист омодашуда онҳо
дар таҳқиқоти худ тақрибан 132 иштирокчӣ лозим хоҳанд дошт.
Бо назардошти шумораи зиёди одамон дар аҳолӣ, онҳо барои таҳқиқотҳои худ маълумоти зиёдеро ниёз доранд, то хулоса
бароранд, ки ин гурӯҳ возеҳан нисбат ба он гурӯҳ ҳассостар аст.
Онҳо 44 нафарро пайдо карданд. Ин маъно дошт, ки аз аввали кор онҳо танҳо ба як сеяки маълумоте дастрасӣ
доштанд, ки интизор буданд барои дарёфти ҳар гуна маълумот.
Натиҷа ин буд, ки онҳо хатари статистикӣ аҳамиятнокеро муайян карданд, ки аз нишондиҳандаҳои статистикӣ аллакай равшан буд.
Барои ҳамаи онҳое, ки гуфтанд, ки онҳо ҳассосанд, ин низ бо аҳамияти тақрибан 90% возеҳ буд.
Пас, марзие, ки дар он мақолаи илмӣ чизеро аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок мешуморад, 95% аст.
Агар ин сатҳи итминон ба даст наояд, онро ҳодисаи статистикӣ ҳисоб намекунанд. Он метавонад тасодуф, бахт ё чизе дигар бошад.
Онҳо 90% итминон доштанд, ки хатар афзоиш хоҳад ёфт, ва албатта ин аз нишондиҳандаи ҷодуӣ, ки дар он ҳодиса
аз ҷиҳати статистикӣ аҳамияти ҷиддӣ дорад, кам мемонад.
Ва онро бо ин суханҳо рад карданд: «Ин нишон медиҳад, ки одамон ҳассос нестанд.» Аммо ин умуман мавриди назар набуд.
Таъсири доимии мачнҳо дар чанд нафари субъектҳои озмоишӣ нишонаашро гузошт.
Баъзеҳо то ҳадде бемор шуданд, ки маҷбур шуданд аз таҷриба канор раванд.
Брайан то дер пас аз он ки Эссексро тарк карда буд, оқибатҳои таҷрибаро ҳанӯз ҳам эҳсос мекард.
Ман аввалин колоноскопиямро ҳафт сол пеш гузаронидам, дуюмиро чор сол пеш ва сеюмиро тақрибан як сол пеш.
Ҳама чиз бо ман хуб аст. Ҳама чиз бо ман хуб аст. Бале, шумо дуруст тахмин кардед: ман саратани рӯда дорам.
Пас, аз аввалин дафъае, ки ман хун равон кардам, то замоне, ки рӯдаи ман хориҷ карда шуд, дақиқан ҳафт сол буд.
Вақте ки ман аз духтур пурсидам, ки ин саратони рушд карданаш чанд вақт мегирад, ӯ гуфт: «Ҳафт сол.»
Пас шумо аслан метавонед тамоми вақти ҳузури маро дар Эссексро пайгирӣ кунед, ва як маротиба пеш аз он ман
хунравӣ доштам, хунравие, ки саратони рӯдаро оғоз кард.
Чӣ гуна як таҷрибаи ноком метавонад ҳамчун чунин «тадқиқоти боэътимод» муаррифӣ шавад?
Чаро дастаи бо таҷрибаи чунин дар кори худ чунин хатоҳои асосӣ ва возеҳро мекунад?
Оё ин метавонад ба онҳое, ки маблағгузорӣ кардаанд, рабт дошта бошад?
Таҷрибаи Эссекс яке аз як қатор таҷрибаҳоест, ки аз ҷониби MTHR маблағгузорӣ мешаванд.
Ин ширкат аз ҷониби худи саноати телефони мобилӣ идора ва маблағгузорӣ мешавад.
Метавонед ба ман бигӯед, ки MTHR чист ва он чӣ гуна маблағгузорӣ мешавад?
Бале, барномаи MTHR бо маблағгузории муштараки ҳукумати Британияи Кабир ва саноати телефони мобилӣ амалӣ мешавад ва барои
таҳқиқи эҳтимолияти таъсири зараровари саломатӣ, ки бо технологияи телефони мобилӣ алоқаманданд, хизмат мекунад.
Мавзӯи мо — кӣ тадқиқоти илмиро маблағгузорӣ мекунад — мавзӯи ҳассос аст.
Ман бисёр олимонеро мешиносам, ки мисли ман ҳастанд ва вақте таҳқиқоти наверо барои хондан мегиранд, аввал ба саҳифаи
охир менигаранд, то бубинанд, ки кӣ онро маблағгузорӣ кардааст.
Оё шумо фикр мекунед, ки дар мавриди маблағгузории саноати телефони мобилӣ барои таҳқиқоти таъсири
зараровар метавонад зиддияти манфиатҳо вуҷуд дошта бошад?
Хуб, албатта, эҳтимолияти зиддиятҳои манфиат вуҷуд дорад, ва аз ин рӯ барномаи
тадқиқотии ин гуна бояд бодиққат идора карда шавад.
Ман бо саноати телекоммуникатсия васеъ кор кардаам, зеро дар инҷо ҳамчун намоянда кори коммуникатсионӣ ташкил
мекунам, бинобар ин муддати тӯлонӣ бо ин одамон сӯҳбат кардаам.
Ман фикр мекунам, ки онҳо мехоҳанд бетараф бошанд, аммо онҳо аз ҷониби фоида роҳнамоӣ мешаванд, хусусан дар бозоре, ки барои
саҳми бозор бо ҳам рақобат мекунанд, ва бинобар ин метавонанд таҳқиқотро маблағгузорӣ кунанд,
аммо онҳо хеле ба саноати дорусозӣ монанданд.
Равшан аст, ки онҳо одамонеро ки аллакай дар тарафи онҳо ҳастанд, ба кор мегиранд.
Олимон ситораҳои поп нестанд; онҳо пули зиёд намегиранд.
Онҳо бояд хонаҳояшонро маблағгузорӣ кунанд ва оилаҳояшонро нигоҳубин кунанд.
Кӣ метавонист онҳоро айбдор кунад, агар онҳо ба хулосаҳои нодуруст мерасиданд?
Шумо кори дигар нахоҳед ёфт, ҳадди ақал он ҷо.
Фишорҳои равонӣ вуҷуд доранд, ҳатто бе фишори воқеӣ, ки метавонанд дар ҳолатҳои инфиродӣ мавҷуд бошанд ё набошанд.
Аммо фишори равонӣ барои мутобиқ шудан ва хушнуд кардани ташкилоте, ки онҳоро маблағгузорӣ мекунад, бешубҳа нақш мебозад.
Оё шумо худро маҷбуршуда эҳсос мекунед?
Бале, худро маҷбур эҳсос мекунӣ. Худро маҷбур эҳсос мекунӣ.
Баъзе омори воқеан боэътимод нишон медиҳанд, ки вақте сухан дар бораи таъсири майдонҳои электромагнитӣ меравад, тадқиқотҳое, ки
аз ҷониби ширкатҳои коммуналӣ, яъне саноати барқ, саноати радио ё саноати телефони мобилӣ
маблағгузорӣ мешаванд, аз ҷониби онҳо маблағгузорӣ мешаванд.
Ин тадқиқотҳо одатан ба таври назаррас манфӣ мебошанд.
Аз тарафи дигар, таҳқиқотҳои мустақилона маблағгузоришуда дар донишгоҳҳо ва ғайра одатан чунин нестанд.
Ин соҳаи таҳқиқотӣ душвор аст.
Гузаронидани чунин тадқиқотҳо осон нест ва бинобар маҳдудиятҳои тадқиқот дар байни одамон ҳеҷ
гоҳ муҳити комили тадқиқотӣ вуҷуд нахоҳад дошт.
Ҳамеша маҳдудиятҳо хоҳанд буд.
Оё ин беморӣ воқеӣ аст? Бале, бешубҳа, ҳаст.
Ҳоло Созмони ҷаҳонии тандурустӣ мегӯяд, ки ин воқеист ва нишонаҳо метавонанд шадид ва заифкунанда бошанд.
Нишондиҳандаҳои марбут ба электрогиперҳассосӣ тақрибан 2–3%-ро ташкил медиҳанд.
Инҳо одамоне ҳастанд, ки ҳаёти онҳо аз ин ҳолат шадидан осеб дидааст.
Аммо, чун қаблан зикр кардам, 100% одамон дар сатҳи ҳуҷайравӣ ба он вокуниш нишон медиҳанд.
Ин маънои онро дорад, ки оқибатҳо барои низоми тандурустӣ метавонанд хеле бузург бошанд, агар ин ба
қадри кофӣ ҷиддӣ гирифта нашавад ё эътироф нашавад.
Ва эҳтимолан шумораи одамоне, ки ба электромагнитӣ ҳассосияти сабук ё миёна доранд, хеле
бештар аз он аст, ки мо қаблан гумон мекардем.
Гарчанде Созмони ҷаҳонии тандурустӣ (СҶТ) ҳассосияти барқиро эътироф мекунад, Шветсия ягона кишварест, ки ба осебдидагон
кӯмак мерасонад. Ҳоло дар он ҷо 2,5–3% аҳолӣ табобат мегиранд.
Ин барои мо чӣ маъно дорад?
Ин ба сабти кассетаи пайвасти таҷрибавӣ байни телефони стандартӣ ва телефони мобилии беназир ишора мекунад.
Сигнали зангзании хат – ва ин воқеан дастоварди бузург аст!
Зеро як чиз аст гуфтугӯро интиқол додан, вале чизи дигар аст интиқоли дақиқи маълумоти рақамӣ.
Ҳоло рақами мустақим ба Институти тадқиқотӣ дар Челмсфорд (Эссекс, Англия), ки ин технологияро такмил додааст, дастрас аст.
Лиз Чарнок бояд дар тарафи дигар бошад.
Бо ворид шудани телефонҳои мобилӣ дар солҳои 1980 шабакаи антеннаҳо зарур шуд.
Аз он вақт инҷониб ширкатҳои телекоммуникатсионӣ дар саросари ҷаҳон беш аз 5 миллион мачнҳоро насб кардаанд.
Ифтихор мекунанд, ки ҳаворо бо басомадҳои микроволновӣ пур мекунанд, аммо онҳо ҳатто як таҳқиқот ҳам
наметавонанд гузаронанд, то итминон ҳосил кунанд, ки ба саломатӣ зарари дарозмуддат нахоҳад расид.
Онҳоро бидуни аввал боварӣ ҳосил кардан, ки онҳо бехатар ҳастанд, сохтанд.
Ташаккур барои кӯмакатон.
Бисёр нороҳат аст, не?
Бале, ва он ҳамеша вуҷуд дорад; чизе, ки барҷаста аст, ин аст, ки он ҳеҷ гоҳ намеистад.
Он ҳамеша радиатсия хориҷ мекунад – он аз мастҳо меояд – агар шумо мастҳоро мебинед, шумо ба он дучор мешавед.
Ростӣ гӯям, ҳатто агар он набошад ҳам, шумо дар ин масофа ҳанӯз ҳам ба он дучор мешавед, зеро он аз деворҳои бетонӣ ва
дигар монеаҳо мегузарад. Он каме заиф мешавад, аммо танҳо каме.
Дар масофаи 200 то 300 метр дур аз мачнӣ, шумо ҳамеша ба он дучор мешавед.
Вақте ки шумо онро мешунавед, ҳама чиз тағйир меёбад. Бале. Чӣ мешуд, агар шумо метавонистед онро бубинед?
Ин мисли он аст, ки ҳар рӯз смогро мебинед.
Бо тумани басомадҳои сунъие, ки ҳамеша моро иҳота кардаанд ва бе санҷидани бехатарии онҳо – оё ҳайронкунанда
нест, ки бадани инсон ба онҳо вокуниш нишон медиҳад?
Ин тақрибан 10 сол пеш буд. Ман дар синни 30-солагиам будам.
То ҳол дар оилаи ман ҳеҷ кас ба саратани сина гирифтор нашудааст. Ман тарзи ҳаёти хеле солим доштам.
Ман солҳои зиёд дар паҳлӯи сутуни телефонӣ зиндагӣ мекардам, дар он вақт ҳафт сол буд.
Ӯ дар масофаи 100 метр дуртар аз хонаи ман истода буд.
Солҳо ман нишонаҳо доштам, ки ба мастҳо рабт надоштанд, зеро дар он замон ман дар бораи ҳассосияти барқӣ ҳеҷ чиз намедонистам.
Ман сарғардӣ, мушкилоти хоб, дардҳои сар, дардҳои тез дар сар доштам ва зуд-зуд ба духтур мерафтам.
Ба ман гуфтанд, ки ин стресс ё вирус аст. Ва пас, ногаҳон ба ман ташхиси саратани сина
гузоштанд. Ин бузургтарин зарбаи ҳаёти ман буд.
Аввал ман фикр мекардам, ки танҳо бадбахт ҳастам ва ин айби ман аст. Сипас табобат оғоз шуд.
Ва ман дар беморхона бо чанд ҳамсоя рӯ ба рӯ шудам – ман дар як деҳаи хеле хурд зиндагӣ мекардам.
Ва ман инчунин бо ин ҳамсояҳо вохӯрдам, занони ҷавон – ман ҷавонтарин будам, дар синни сӣ-солагӣ,
дигарон дар синни чил ё аввали панҷоҳсолагӣ буданд.
Панҷ нафар аз мо дар онҷо будем, ҳама дар давоми шаш моҳ ҳамзамон бо ташхиси якхелаи саратани сина.
Дар деҳаи мо ҳамагӣ 18 хона буд, ки дар атрофи манораи телефони мобилӣ ҷойгир буданд.
Пас Эйлин қарор дод, ки як пурсишнома оғоз кунад, то бубинад, ки оё дигарон низ аз бемории ногаҳонӣ ранҷ мекашанд.
Натиҷа моро ларзонд. Бисёре аз одамон ҳамон аломатҳоро хабар доданд, ки ман солҳо аз онҳо ранҷ мекашидам. Сардардҳо, сарғардӣ.
Аммо дар деҳа занони ҷавони дигаре низ буданд, ки мушкилоти ҳомиладоршавӣ ва осеби пешакансерии гардани бачадон
доштанд – ё зане, ки дар синааш гӯлчаҳои саратонии сина дошт.
Ва дар он минтақа намудҳои дигари саратон низ буданд.
Як ҳамсоя, ки ҳамагӣ 51-сола буд, ба бемории нейронҳои моторӣ гирифтор шуд ва бо таассуф аз
дунё даргузашт. Ростӣ: ин бемории даҳшатнок аст.
Ин ба 77 нафар аз ин хонаҳо таъсир расонд.
Бале, тахминан 70% онҳое, ки дар тӯли солҳо таъсири биологӣ эҳсос кардаанд – мушкилоти хоб, доғҳои пӯст, ғунзаҳои сина ё саратон.
Бале, он ба мардуми ин деҳа таъсири калон расонд.
Ман фикр мекунам, ки ин мушкили бузурги ҷаҳонӣ аст.
Мо аз он вақт фаҳмидем, ки мо ягона гурӯҳи беморони саратонем, ки дар атрофи мачнӯи телефони мобилӣ ҷойгирем.
Дар наздикии пилонҳо гурӯҳҳои зиёди саратони вуҷуд доранд.
Мо дар маҳал бо як олим кор кардем, ки дар он ҷо мачнҳои дигареро, ки муддати тӯлонӣ дар
минтақаҳои дигар истода буданд, тафтиш кардем.
Ва мо дигар пурсишҳо низ гузаронидем ва низ ҳолати зиёди саратонро муайян кардем.
Бо чунин шумораи зиёди телефонҳои мобилӣ ва манораҳои алоқа ва саноати телефони мобилӣ, ки арзиши он ба триллионҳо доллар
мерасад, метавон умедвор шуд, ки ҳоло як ниҳоди қатъии давлатӣ таъсис ёфтааст, ки кафолат медиҳад саноати
телекоммуникатсия дар доираи бехатарӣ фаъолият кунад.
Касе, ки маҳдудиятҳои қатъӣ мегузорад, то аҳолиро ҳифз кунад – касе, ки кафолат медиҳад, ки он
чизе, ки мо ба он дучор мешавем, комилан бехатар аст.
Мутаассифона, ҳеҷ кадоме аз ин вуҷуд надорад. Он чизе, ки мо дорем, ICNIRP аст.
ICNIRP тақрибан 20 сол пеш дар Аврупо таъсис ёфт, то радиатсияи ғайриёнӣро омӯзад.
Ин Кумитаи байналмилалии ҳифз аз радиатсияи ғайрийонизатсионӣ аст ва вазифаи он баррасии тамоми
адабиёти нашршуда ва дар асл хулоса кардани он мебошад:
Ин аст он чизе, ки илм ба таври қатъӣ мегӯяд.
Шумо наметавонед бо раъйдиҳӣ роҳ ёбед. Агар шумо яке аз шахсони афзалиятнок бошед, ба шумо даъват карда мешавад, ки ҳамроҳ шавед.
Пас, он ҳамеша аз ҷониби саноат муайян карда мешавад, зеро решаҳо дар он ҷо ҳастанд.
Хуб. Пас, мо як меъёри муқоисавӣ дорем, ки онҳо муқаррар кардаанд, ки аз ҷониби аксари кишварҳои Аврупо
қабул шудааст, ва он чизест, ки худи Комиссияи Аврупо, аз ҷумла панели коршиносон, тавсия медиҳад.
Аммо ин дастурҳо бар асоси усулҳои сохтмонӣ таҳия шудаанд, ки мо медонем онҳо бо радиатсияи
баландбасомад муносибати сабабу оқибат доранд.
Ягона сенариое, ки дар айни замон дар робита ба энергияе, ки дар он басомад моро иҳота кардааст, мисли радиатсия аз телефонҳои
мобилӣ, манораҳои базавии онҳо ва телефонҳои бесим – ба ибораи дигар, ҳамаи дастгоҳҳои гуногуни иртиботие, ки
мо ҳар рӯз истифода мебарем – вуҷуд дорад, ҳамон аст, ки мо аз танӯрҳои микроволновӣ мешиносем.
Агар мо энергияи кофӣ истифода барем ва онро дар майдони кофӣ хурд тамаркуз кунем, бофтаҳоро гарм мекунем,
яъне ҳама чизеро, ки дар он миқдори муайяни об дорад.
Ҳеҷ яке аз роҳнамоиҳои ҳозира бо осеби музмини саломатӣ ё саратон алоқаманд нест. Ҳеҷ кадоме, ҳатто яке ҳам нест.
Ҳамаи онҳо барои ба вуҷуд овардани таъсироти гармӣ ё таъсироти фаврӣ, ба монанди ларзиши пӯст,
ларзиши абрӯҳо ё чизи монанди он тарҳрезӣ шудаанд.
Ҳеҷ кас наметавонад зарари дарозмуддати саломатиро муайян кунад.
Пас шумо фикр мекунед, ки барои шахсони то 40-сола он ночиз ва бемаънӣ аст...
Ин бемаънӣ аст. Ният барои ҳифз аз зарари дарозмуддати саломатӣ вуҷуд надорад.
ICNIRP … хуб, ICNIRP комилан беалоқа аст.
Масалан: Агар шумо хоҳед, ки ҳеҷ кас дар мактаб аз ҳадди суръат нагузарад, ҳадди суръатро
ба 10 000 километр дар як соат муқаррар кунед.
Ба ин васила, ҳама ба он риоя мекунанд ва ҳеҷ кас тез намеравад.
Шумо метавонед бо суръати 999 км/соат аз назди мактаб гузаред ва ҳанӯз ҳам ба «маҳдудият» риоя кунед.
Кумитаи машваратӣ ҳоло вазифадор нашудааст, ки далелҳоро оид ба ҳифзи ҷомеа баррасӣ кунад.
Пас ICNIRP танҳо барои таъмини он чизе вуҷуд дорад, ки 100% ҳақиқат аст, ва ҳар чизе,
ки 100% ҳақиқат нест, ба он дахл надорад.
Дуруст аст. Онҳо дар ин бора сӯҳбат хоҳанд кард, он чи дастрас аст, он чи дастрас нест ва он чи
бояд ҳанӯз маълум шавад, ҷамъбаст хоҳанд кард.
Ва ҳамин буд. Онҳо ҳамин тавр мегузоранд. Ҳеҷ тавсия – ҳеҷ чиз, зеро онҳо инро масъулияти худ намедонанд.
Тақрибан ҳар кишвар маҳдудиятҳои таъсири радиотехнология ба аҳолиро бар асоси роҳнамоии ICNIRP муқаррар мекунад.
Роҳнамоии ICNIRP ҳеҷ рабте ба зарари дарозмуддати саломатӣ, ки аз таъсири технологияи радиоӣ ба вуҷуд меояд, надорад.
Биёед, ман кӯшиш мекунам занг занам.
Вақте ки шумо кӯшиш мекунед ба касе занг занед, қариб ҳамеша интиқолдиҳии баландбасомад дар ҳарду самт оғоз меёбад.
Хуб, биёед онро санҷем. Оҳ, ваҳ!
Ҳамин ки он пайваст мешавад; ин режими занг аст, ҳамин корест, ки телефони мобилӣ мекунад.
Ин мавҷҳое ҳастанд, ки аз телефони мобилии ман ба стансияи база мераванд ва аз он ҷо интиқол меёбанд?
Ин аслан ҳамон чизест, ки телефони мобилии шумо ҳамеша ҳангоми он ки сигнал дорад ва шумо онро истифода мебаред, анҷом медиҳад.
Даҳшатнок.
Ва телефони мобилии шумо дар асл ҳамеша инро ба сари шумо интиқол медиҳад, вақте ки шумо ба истгоҳи базавӣ
пайваст мешавед ва аз телефони худ истифода мекунед.
Телефонҳои мобилӣ
Душвор аст тасаввур кардан, ки ягон дастгоҳи технологӣ ба ҳаёти мо ба қадри телефони мобилӣ зуд ворид шуда бошад.
Бисту панҷ сол пеш онро қариб ки танҳо як ҳила мешумурданд.
Имрӯзҳо 4 миллиард нафари мо дорои яке ҳастанд.
Ба таври миёна, кӯдакон дар синни 8-солагӣ аввалин телефони мобилии худро мегиранд.
Телефонҳои мобилӣ тавассути интиқол ва қабули басомадҳои микроволновӣ аз истгоҳи асосӣ кор мекунанд.
Вақте ки шумо телефони мобилиро ба гӯшатон мегиред, мағзи сар беихтиёр ба ин мавҷҳо дучор мешавад.
Оё мағз ба ин таъсир вокуниш нишон медиҳад?
Як таҳқиқоти нави амрикоӣ нишон медиҳад, ки ин бешубҳа ҳамин тавр аст.
Доктор Нора Волков ин тадқиқотро гузаронд.
Доктор Волков ва дастаи ӯ дар тӯли як сол 47 нафар шахсони солимро омӯхтанд.
Иштирокчиён дар гӯшҳои рост ва чапи худ телефонҳои мобилӣ доштанд.
Яке аз онҳо дар ҳолати корӣ буд, аммо хомӯш буд, дигараш хомӯш карда шуда буд.
Доктор Волков аз таҷҳизоти тасвиргирии мағз истифода бурд, то маълум кунад, ки мағз
ҳангоми таъсир чӣ қадар глюкоза истеъмол мекунад.
Ин нишондиҳандаи хеле ҳассос аст, ки муайян мекунад, оё дар фаъолияти мағз тағйирот вуҷуд доранд, ки метавонанд бо
стимулятор – дар ин ҳолат телефони мобилӣ – ба вуҷуд оянд.
Вақте ки мағз стимулятсия мешавад, он глюкозаро истеъмол мекунад, ҳамон тавре ки мошин сӯзишворӣ истеъмол мекунад.
Таъсири телефони мобилӣ ба мӯҳлати 15 дақиқа бо афзоиши истеъмоли глюкоза дар мағз алоқаманд аст, ки нишон медиҳад мағз
тавассути басомадҳои радиоии телефони мобилӣ фаъол шудааст.
Нимкураи рост мағз, ки ба антенна хеле наздик буд, дар муқоиса бо ҳолати хомӯш будани телефони мобилӣ
бештар аз ҳама афзоиши фаъолияти метаболикиро нишон дод.
Ҳарчанд басомадҳои радиоӣ, ки аз технологияҳои кунунии телефонҳои мобилӣ пахш мешаванд, хеле заифанд, онҳо
метавонанд мағзи инсонро фаъол карда, таъсир расонанд.
Вақте ки телефони мобилиро дар режими хомӯш истифода мебаранд, таҷрибаи доктор Волков нишон дод, ки мағзи инсон ба
микроволновҳои телефони мобилӣ посухи метаболикӣ нишон медиҳад.
Реаксияи метаболикӣ дар сатҳҳое, ки хеле поёнтар аз ҳадди қонунианд.
Чизе, ки бисёриҳо мегӯянд ғайриимкон аст.
Ва вокунише, ки доктор Волков сабт кардааст, дуюмдараҷа аст нисбат ба як нигаронии бузургтар:
Тарзи воқеии ҷабби ин нурҳои микроволновӣ аз ҷониби мағз. Ин ҳамчун арзиши SAR маъруф шуд.
SAR маънои суръати мушаххаси ҷаббиро дорад.
Ва ин ченакест, ки нишон медиҳад, дар як муддати муайян ва дар як ҳаҷми муайян бадани
инсон чӣ қадар мавҷҳои радиоиро ҷабб мекунад.
Ин чен кардани таъсири гармидиҳӣ аст, ки радиопередатчик ба бадани инсон дорад.
SAR ба таври зерин чен карда мешавад. Сарпӯши сунъӣ истифода мешавад.
Он бо омехтаи глюкоза пур карда шудааст, ки гӯё намояндаи мағзи инсон аст.
Дастгоҳи санҷишӣ миқдори радиатсияи микроволновӣеро, ки ба косахонаи сар модели ворид мешавад, чен мекунад.
Арзиши SAR сипас бар асоси миқдори энергияе, ки ҷабби мешавад, ҳисоб карда мешавад.
Барои Иттиҳоди Аврупо маҳдудият 2 ватт дар як килограмм барои миёнаи 10 г бофта мебошад.
Барои ИМА, он 1,6 Вт/кг дар тӯли 1 г бофтаи миёна аст.
ИМА нисбат ба Иттиҳоди Аврупо ҳадди болоиро сахттар дорад, аммо кишварҳои дигар, ба монанди Австралия ва
Зеландияи Нав, маҳдудиятҳои Иттиҳоди Аврупоро истифода мебаранд.
Баъзе аз маъмултарин телефонҳои мобилӣ дар бозор радиоактивӣии микроволновӣ ба андозае зиёд хориҷ мекунанд, ки
арзиши SAR-и онҳо дар ҳадди болоии иҷозатдодашуда қарор дорад.
Ҳар миллиметри косахона ба ҳимояи мағз аз радиатсияи микроволновӣ кумак мекунад ва бо ин
арзиши SAR-и телефони мобилиро коҳиш медиҳад.
Кӯдакон дар синни миёнаи 8-солагӣ аввалин телефони мобилии худро мегиранд.
Скафи сари кӯдаки 8-сола нисбат ба калонсол ба таври назаррас тунуктар аст.
Умедвор мешавем, ки телефонҳои мобилӣ бо ғафсии устухони сар, баробар ба ғафсии устухони сари кӯдак, санҷида шаванд.
Сари SAM як косахонаи инсонӣ калон ва бо шакли миёнаҳаҷм аст.
Миёнаи 10 000 андозаи сар, ки аз одамон гирифта шудааст, барои сохтани ин сарчаи фантоми SAM истифода
шуд, ки он сарчаи миёнаи инсонро ифода мекунад...
Албатта, сари як калонсоли миёна ба таври назаррас калонтар аз сари як кӯдаки ҳаштсола аст.
Аммо вақте ки мо аз ширкати истеҳсолкунандаи сари фантоми SAM пурсидем, фаҳмидем, ки воқеият ҳатто бадтар аст.
Модели санҷиши SAM на танҳо миёнаи 10 000 нафар аст, балки миёнаи 10 000 сарбоз дар Артиши ИМА мебошад.
Ва кормандони Артиши ИМА бешубҳа сарҳои калонтар ва ғафстар аз сарҳои як кӯдаки миёнаи ҳаштсола доранд.
Аз ин рӯ, хеле эҳтимол аст, ки агар телефонҳои мобилӣ дар косахонаи сари як кӯдаки ҳаштсола
санҷида мешуданд, аксари онҳо ноком мешуданд.
Кӣ роҳнамоҳоро муқаррар мекунад?
Инҳо одамоне ҳастанд аз кумитае бо номи ICNIRP.
Одамоне, ки бо телефонҳои мобилӣ кор мекунанд, биоинженерҳо ҳастанд.
Онҳо ҳеҷ тасаввур надоранд, ки дар дохили ҳуҷайраи зинда чӣ мегузарад, аммо дар бораи он бо ифтихор ҳарф мезананд.
Онҳо гумон мекунанд, ки ягона чизе, ки метавонад ба некӯаҳволии организми зинда таъсир расонад, ин аст,
ки оё он барои гарм кардани бофтаҳо кофӣ қавӣ аст.
Аммо ин мисли он аст, ки бигӯем: «Мо медонем, ки вақте тухмро меҷӯшонем, он сахт мешавад.»
Онҳо намедонанд, ки агар тухмро напазонанд, он ба мурғ табдил меёбад.
Онҳо ҳатто тасаввур ҳам надоранд, ки ин чӣ гуна рӯй медиҳад. Аммо боз ҳам гӯё медонистанд, ҳарф мезананд.
Дар соли 2011 Созмони ҷаҳонии тандурустӣ таснифи хатари телефонҳои мобилӣро иваз карда, онҳоро эҳтимолан барои инсон
канцерогенӣ эълон намуд, зеро хатари афзояндаи рушди глиома, навъи омоси мағз, ки бо
истифодаи телефонҳои мобилӣ алоқаманд аст, вуҷуд дорад.
Чӣ чиз сабаби ин тағйири ногаҳонии мақом шуд?
Таҳқиқоти бепоён дар бораи таъсири эҳтимолии телефонҳои мобилӣ ба саломатӣ гузаронида шудаанд.
Баъзеҳо таъсирро нишон медиҳанд. Баъзеҳо ҳеҷ таъсирро нишон намедиҳанд.
Аммо муҳимтарин тадқиқот аз Леннарт Харделл буд.
Ӯ бузургтарин ва фаҳмотарин лоиҳаи тадқиқотиеро, ки то ҳол анҷом дода шудааст, роҳбарӣ кардааст.
Ӯ кори худро бо кори дигарон аз саросари ҷаҳон якҷоя кард.
Аз аввали солҳои 1990 онҳо одатҳои телефонӣ беш аз 2 000 нафарро дар саросари ҷаҳон омӯхтаанд.
Одамоне, ки гирифтори остеосаркома ва невриомаи акустикӣ ҳастанд, яъне он саратонҳое, ки бештар бо
истифодаи телефони мобилӣ алоқаманданд, зеро ба гӯш наздиканд.
Натиҷаҳо ҳайратангезанд. Онҳо ба хулоса омаданд, ки истифодаи телефонҳои мобилӣ воқеан хатари саратони мағзро зиёд мекунад.
Ва онҳо инчунин фаҳмиданд, ки чаро таҳқиқоти қаблӣ ҳеҷ таъсир нишон надода буданд.
Ман фикр мекунам, ки далелҳои бештар вуҷуд доранд, ки он канцерогенӣ аст, на танҳо эҳтимолан канцерогенӣ.
Аммо ман фикр мекунам, ки то андозае онро мефаҳмам, зеро аксари саратонҳое, ки дар оянда пайдо хоҳанд шуд, ҳанӯз вуҷуд надоранд.
Одамон ҳанӯз муддати кофӣ бо телефони мобилӣ кор накардаанд, то таъсироти воқеии он ошкор шаванд.
Мисли дигар канцерогенҳо, барои дидани таъсири таъсирпазирӣ ҳадди ақал даҳ сол вақт лозим аст.
Азбаски таркиши телефони мобилӣ танҳо дар охири солҳои 1990-ум оғоз ёфт, тааҷҷубовар нест, ки мо ҳоло
ба таъсирҳояш оғоз мекунем. Ва ин ҳозир рӯй медиҳад.
Пас саноати телекоммуникатсия барои ҳифзи корбарони худ аз омосҳои мағз чӣ кор мекунад?
Як нигоҳ ба дастурҳои бехатарӣ нишон медиҳад, ки онҳо бештар дар бораи ҳифзи худ ғамхорӣ мекунанд.
Ин модели дастгоҳи бесим бо талаботи қонунӣ оид ба таъсири радиоволн мувофиқ аст. Вақте ки он тибқи тавсифи ин
бахш истифода мешавад, бо роҳнамоиҳои қонунӣ мувофиқ аст.
Дастгоҳи BlackBerry-ро ҳадди ақал 2,5 см дур аз баданатон нигоҳ доред, аз ҷумла аз шиками
занони ҳомиладор ва наврасон! Вақти зангро кам кунед!
Дар қафои қариб ҳар телефони мобилӣ дастурҳо оид ба он ҳастанд, ки он бояд чӣ қадар дур аз бадан нигоҳ дошта шавад.
Дастурҳое, ки дар аксари ҳолатҳо комилан ғайриамлӣ мебошанд.
Ва чӣ мешавад, вақте ки саноати телекоммуникатсия таҳқиқотҳоро оид ба зараре, ки он мерасонад, маблағгузорӣ мекунад?
Ва ин тадқиқот хулоса мекунад, ки таъсир вуҷуд дорад ва истифодаи телефони мобилӣ дар рушди саратон нақш мебозад.
Аммо онҳо одатан ин тадқиқотро барои худ нигоҳ медоранд.
Мо воқеан намедонем, ки бо майдонҳои электромагнитӣ чӣ чизро нигоҳ медорем, зеро таъсирҳо асосан дарозмуддат
ҳастанд ва, тавре ки шумо гуфтед, ин дучоршавӣ паҳншуда аст.
Ва такяи густурда ба ин омилҳо.
Мо ҳанӯз пурра намефаҳмем, ки чӣ кор мекунем.
Гарчанде эпидемиология возеҳ нишон медиҳад, ки истифодаи телефони мобилӣ хатари пайдоиши саратони мағзро меафзояд.
Чизе, ки коршиносони ICNIRP бояд бубинанд, ин аст: сабаб ва таъсири возеҳ; чӣ гуна ин рӯй медиҳад,
механизми он чист ва дақиқан чӣ гуна саратон ба вуҷуд меояд.
Шояд возеҳ ба назар расад, ки мавҷудоте, ки ба басомадҳои Замин ин қадар ҳамоҳанг ва ба майдони магнитии он хеле ҳассос
аст, табиатан ба микроволновкаҳои сунъӣ вокуниш нишон медиҳад.
Аммо солҳост, ки саноати телекоммуникатсия амалҳои худро бо пурсидани ҳамин савол ҳимоя кардааст.
Чӣ гуна телефони мобилӣ сабаби саратон мешавад?
Чунон ки маълум шуд, онҳо саволи нодуруст доданд.
Чӣ тавр телефони мобилӣ ба шифо ёфтани саратони бадани инсон монеъ мешавад?
Ҷавоб: мелатонин.
Шумо мебинед, мелатонин гормон аст ва бовар кунед ё не, он дар мағз истеҳсол мешавад.
Он дар ғадуди шинофӣ (эпифиз) дар мағз истеҳсол мешавад ва нисбат ба витаминҳо,
масалан, хосиятҳои хеле қавии зиддиоксидантӣ дорад:
Мелатонин панҷ маротиба пурқувваттар аз витамини С ва ду маротиба пурқувваттар аз витамини Е мебошад.
Ва он танҳо шабона тақсим карда мешавад.
Ва маҳз шабона ба он ниёз дорем, зеро дар он вақт мо мехобем ва мағзи мо ҳуҷайраҳои баданамонро барқарор мекунад.
Ва ҳамин вақт мелатонин ба кор шурӯъ мекунад.
Ҳар рӯз баданамон тақрибан ним миллиард ҳуҷайраро аз даст медиҳад.
Ва шабона бадани мо ин ҳуҷайраҳоро тавассути раванде, ки митоз — тақсимоти ҳуҷайраҳо — ном дорад, иваз мекунад.
Он чӣ кор мекунад: Он радикалҳои озодро, ки ҳамчун чунин маъруфанд, банд мекунад.
Ин радикалҳои озод дар асл электронҳои изофае мебошанд, ки аз раванди истеҳсоли энергия боқӣ мондаанд
ва мо онҳоро барои барқарорсозии худ лозим дорем.
Ҳар шаб, вақте ки баданҳои мо худро барқарор мекунанд, миллионҳо ҳуҷайраҳои радикалии озод ҳамчун маҳсулоти
иловагӣ дар натиҷаи митози ҳуҷайраҳо тавлид мешаванд.
Ин ҳуҷайраҳои радикалии озод ба ҳуҷайраҳои солим ҳамла мекунанд.
Умуман қабул шудааст, ки радикалҳои озод асосан сабаб ё омиле дар аксари саратонҳо мебошанд.
Муҳимтарин дифои бадани мост бар зидди ин радикалҳои озод – қавитарин антиоксиданти он: мелатонин.
Он ба хун ворид мешавад ва ҳамчун антиоксиданти табиӣ, агенти табии зидди саратон амал мекунад.
Мелатонин як агенти зидди саратонии хеле, хеле пурқувват аст.
Он ҳамчун агенти онкостатикӣ амал мекунад, ки шуморо аз саратон муҳофизат мекунад.
Он инчунин давраи хоб ва бедории шуморо танзим мекунад, то шумо шабона хуб хоб кунед ва миқдори зарурии мелатонинро гиред.
Ин молекулаи зидди пиршавӣ аст. Ба ибораи дигар, он радикалҳои озодро мегирад ва ба
таври оддӣ пӯсти шуморо ҷавонтар нишон медиҳад.
Мелатонин шифои мӯъҷизавии бадан аст, ки радикалҳои озоди саратониро ба дом меандозад.
Мо дар лабораторияи худ 12 000 тадқиқот дорем, ки дар тӯли солҳо ҷамъоварӣ кардаем, ки ин шумора аз ҳамаи тадқиқоте,
ки то ҳол дар бораи парацетамол, доруи маъмулан истифодашаванда барои дарди сар, нашр шудаанд, бештар аст.
Дар муқоиса бо парацетамол, ба мелатонин таваҷҷӯҳи илмӣ хеле бештар аст.
Оқибатҳои коҳиши секрецияи мелатонин кадомҳоянд?
Бале, хуб, агар сатҳҳои мелатонин дар шумо кам шаванд, пас системаи масуниятатон заиф мешавад.
Дар аввал шумо одатан дар хоб рафтан мушкилӣ мекашед, яъне наметавонед ба хоб равед ё, агар ба
хоб равед ҳам, боз ба хоб баргаштан наметавонед.
Шояд шумо мушкилоти дил дошта бошед, зеро мелатонин низ дили шуморо муҳофизат мекунад.
Ва шумо ба беморӣ хеле ҳассос ҳастед, зеро системаи масунияти шумо ба таври оптималӣ кор намекунад.
Инҳо баъзе аз ҳолатҳое мебошанд, ки ҳангоми паст шудани сатҳи мелатонин рух медиҳанд.
Ва, масалан, миёнаи зане, ки гирифтори саратани сина аст, нисбат ба зани солими ҳамсиннаш танҳо даҳяки мелатонин дорад.
Ва дар шахсоне, ки гирифтори саратани простата ҳастанд, миқдори мелатонини онҳо камтар аз нисфи он аст, ки бояд дошта бошанд.
Кӯдакони аутистӣ дорои сатҳи мелатонин камтар аз ним ҳастанд, ки бояд дошта бошанд.
Мелатонин дар коргарони навбати шаб кам мешавад, зеро онҳо шабона кор мекунанд ва ба нур дучор мешаванд.
Онҳо шабона мелатонин истеҳсол намекунанд, ки маълум аст хатари саратани синаро то 50% зиёд мекунад.
Ва Агентии байналмилалии тадқиқоти саратон (IARC) тадриҷан кори навбатҳои шабонаро эҳтимолан канцерогенӣ
эътироф кардааст, зеро дар натиҷаи ин коҳиши мелатонин.
Ҳоло таҳқиқоти зиёде нишон медиҳанд, ки одамоне, ки дар навбатҳои шабона кор мекунанд, ё одамоне, ки нобино ҳастанд, сатҳи
гирифторӣ ба саратони онҳо нисбат ба аҳолии миёна фарқ мекунад.
Ва аксари ин тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки набудани мелатонин ё паст будани сатҳҳои он ба саломатӣ таъсири манфӣ дорад.
Азбаски бадан танҳо шабона барқарор мешавад, мелатонин танҳо вақте истеҳсол мешавад, ки ғадуди
пинеалӣ эҳсос мекунад, ки рӯшноӣ вуҷуд надорад.
Ва он чи рӯй медиҳад ин аст, ки ғадуди шиноҳӣ ба нур ҳассос аст.
Он дақиқ дар он ҷо ҷойгир аст, ки мағзи шумо сигналҳоро аз чашмҳояш қабул мекунад ва дар нуқтаи марказӣ онҳоро мегузаронад.
Онро ядрои супрахиазматикӣ меноманд.
Ва пайвандҳо аз он ҷо бевосита ба ғадуди эпифиз мераванд, то ба он хабар диҳанд, ки оё рӯшноӣ вуҷуд дорад ё не.
Вақте ки нур вуҷуд дорад, халалрасонии ҳамзамон ба сигналҳое, ки мағз мехоҳад ба ҳуҷайраҳои мо
фиристад, то онҳоро таъмир кунад, ба амал меояд.
Пас барои мағз маъно надорад, ки ин сигналҳоро ба ҳуҷайраҳои мо фиристад, то ба онҳо бигӯяд, ки худро таъмир кунанд, вақте ки
халалҳо он қадар зиёданд, ки онҳо ин сигналҳоро намешунаванд.
Пас он мунтазир мемонад, мағз мунтазир мемонад то торик шавад.
Кадом тадқиқотҳо нишон додаанд, ки майдонҳои барқӣ, майдонҳои магнитӣ ё радиоволнҳо ба истеҳсоли мелатонин таъсир мерасонанд?
Бале, хуб, Институти Баттелл дар Амрико аз охири солҳои 1970 дар ин мавзӯъ корҳои зиёде анҷом додааст.
Ва олимони ӯ, Барри Уилсон, Дик Стивенс ва ин одамон дар ин бора фикр карданро шурӯъ карданд, зеро мо медонем, ки мағз ҳангоми
фурӯзон кардани чароғ истеҳсоли мелатонинро қатъ мекунад.
Пас онҳо фикр карданд, ки шояд мағзҳоямон натавонанд байни майдонҳои барқие, ки мо сунъӣ эҷод мекунем, ва нури
табиӣ, ки ҳамаи мо медонем дар рӯз вуҷуд дорад, фарқ гузоранд, зеро мо дар рӯз мелатонин истеҳсол намекунем.
Барои ин сабабҳои биологӣ хеле хуб вуҷуд доранд.
Пас онҳо фикр карданд, ки ин майдонҳои барқӣ синтези мелатонинро суст мекунанд, ки дар навбати худ ба саратон,
махсусан саратони сина дар занон, меорад, зеро онҳо дигар ҳимояи иммунологии маъмулиро надоранд.
Пас мағз мавҷҳои радиоиро ҳамчун мавҷҳои нурӣ тафсир мекунад?
Бале, мо наметавонем онҳоро аз ҳам фарқ кунем.
Нури намоён низ басомад дорад.
Гипотезае, ки ғадуди эпифиз наметавонад байни басомадҳои нур ва басомадҳои сунъии инсон фарқ гузорад,
бо як қатор тадқиқотҳо бе ягон шубҳа исбот шудааст.
Таъсири мустақими сусткунандаи майдонҳои магнитии заиф (50 Гц ва 16 2/3 Гц) ба синтези мелатонин дар
ғадуди эпифизи хамстерҳои джунгарӣ (Phodopus sungorus)
Натиҷаҳои таҳқиқоти мазкур нишон медиҳанд, ки майдонҳои магнитии басомади паст метавонанд истеҳсоли мелатонинро
дар ғадудҳои пинеалии ҷудошудаи хамстерҳо коҳиш диҳанд.
... истеҳсоли мелатонинро кам кунед ...
… Таъсири майдонҳои электромагнитӣ ба миқдори мелатонини гардишкунандаи фотофазӣ дар кастелҳои амрикоӣ …
Хулоса, майдони электромагнитӣ (EMF) ба мелатонини плазма дар кастрелҳои амрикоии мард таъсир расонд, ...
Майдонҳои электромагнитӣ метавонанд ба муҳоҷирати онҳо таъсир расонанд...
… Нобудани таъсири музмини таъсири сигналҳои радиои кӯтоҳмуддат ба консентратсияи мелатонин дар луобпардаи ширдеҳон.
Аз ин рӯ, таъсири таъхирёфтаи шадиди майдони электромагнитӣ (EMF) ба консентратсияи мелатонин ...
A 0.5 G, 60 Гц майдони магнитӣ истеҳсоли мелатонинро дар пинеалоцитҳо маҳдуд мекунад.
… дар миёна 46% коҳиш дар истеҳсоли мелатонин дар пинеалоцитҳо, ки бо норадреналин барангехта шудааст. Натиҷаҳо гипотезаро
дастгирӣ мекунанд, ки таъсири электромагнитӣ метавонад бо таъсир ба ҳуҷайраҳои алоҳида дар
ғадуди пинеалӣ истеҳсоли мелатонинро суст кунад.
дучоршавӣ ба супрессияи мелатонин
метавонад дар ғадуди эпифиз истеҳсол шавад,
бо таъсир расонидан ба ҳуҷайраҳои инфиродӣ.
EMF/EMR дар ҳайвонот ва инсонҳо мелатонинро коҳиш медиҳад Доктор Нил Черри 2 сентябри 2002 Ҳабдаҳ тадқиқот нишон медиҳанд, ки
таъсири ELF ва RF/MW мелатонинро коҳиш медиҳад. Шонздаҳ тадқиқот коҳиши назарраси мелатонинро дар
одамон, ки бо EMR алоқаманд аст, мушоҳида кардаанд.
Оё шумо фикр мекунед, ки далелҳои қатъӣ вуҷуд доранд, ки майдонҳои барқӣ, майдонҳои магнитӣ ва
радиоволнҳо ба истеҳсоли мелатонин таъсир мерасонанд?
Ин тадқиқот нишон медиҳад, ки сатҳи мелатонин дар кабутарҳои камоншакл бо таъсири радиатсия коҳиш меёбад; ки лелекҳои ваҳшӣ,
ки дар биноҳо наздик ба мачнҳои радиоӣ лона мегузоранд, нисбат ба лонаҳои лелек, ки дур аз мачнҳои радиоӣ ҷойгиранд, фарзандони
камтар доранд; таҳқиқотҳо дар бораи мураббоҳо, асалпарвонаҳо ва намудҳои гуногуни паррандаҳо ва таҳқиқотҳо
дар бораи ширхорони баҳрӣ ҳама ба як самт ишора мекунанд.
Аммо пас тадқиқотҳои лабораторӣ оид ба ҳуҷайраҳои ғадуди шиноӣ ҳастанд, ки воқеан мелатонинро синтез мекунанд.
Ман таъсири майдонҳои магнитиро ба ин ҳуҷайраҳо меомӯзам.
Ва дар ҳар марҳилаи арзёбии мелатонин нишон дода шудааст, ки майдонҳои магнитӣ ба истеҳсоли мелатонин халал мерасонанд.
Пас, далелҳо дар ҳама ҷанбаҳои истеҳсоли мелатонин ва манъкунии истеҳсоли он бо майдонҳои магнитӣ равшан аст.
Тадқиқот воқеан ҳар ҷанбаи ин роҳро фаро мегирад.
Оё шумо мегӯед, ки он ба андозаи кофӣ ҳалкунанда аст?
Бале, ман мегӯям, ки ин натиҷаи ниҳоӣ аст.
Аҷибтарин чиз дар бораи баданҳои мо ин аст, ки онҳо тавассути истеҳсоли мелатонин тавоноии
муқобила бо тавлиди радикалҳои озодро доранд.
Мо дар даруни худ мувозинати дақиқ ва низоми комили дифоиро эҷод кардаем.
Баданҳои мо миллионҳо солро сарф карданд, то ин техникаро ба комилӣ расонанд.
Технологияест, ки бар асоси муҳите эҷод шудааст, ки дар он мо рушд кардаем.
Аммо оё муҳити зисти мо дар чанд даҳсолаи охир ба таври экспоненсиалӣ тағйир наёфтааст?
Ба назари бевосита ҷаҳон яксон менамояд, аммо дар сатҳи ҳуҷайра ин бузургтарин тағйири муҳити
зист аст, ки ҳаёти мо то ҳол таҷриба кардааст.
Равшан аст, ки чунин тағйири бузург ногузир чунин мувозинати ҳассосро халалдор мекунад.
Ва оқибатҳои истеҳсол накардани миқдори зарурии мелатонин дар бадани мо метавонанд ҳалокатбор бошанд.
Олимон дар саросари ҷаҳон ҳоло бовар доранд, ки радикалҳои озод метавонанд сабаб ё омиле дар
пайдоиши ҳар бемории маълум, на танҳо саратон, бошанд.
Дар аввали асри XX лейкемияи кӯдакон ҳодисаи камёб дар тиб буд.
Аз он вақт инҷониб мо танҳо афзоиши лейкемияро дар байни кӯдакон мушоҳида кардем.
Он ҳар сол тақрибан ду фоиз меафзояд.
Ва ин инчунин ба бисёр бемориҳои дигар дахл дорад: аутизм, омосҳои мағз, саратон.
Шумораи гирифторони саратони дар солҳои 1910 эҳтимолан танҳо ним баробар ба шумораи онҳо дар имрӯз буд.
Бино ба таҳқиқот ва пажӯҳишҳои илмӣ, бисёр бемориҳои дигар низ бо таъсири майдонҳои электромагнитӣ ва радиатсия, на танҳо аз хатҳои
барқӣ, балки аз майдонҳои радио ва микроволновӣ алоқаманданд.
Дар тӯли 50 соли охир мо дар уқёнуси радиатсияи электромагнитӣ ғарқ шудаем. Он дар ҳама ҷо моро иҳота кардааст.
Ноаён, мо онро намебинем. Аммо мо медонем, ки он онҷо ҳаст.
Ҳар боре, ки шумо телефони мобилии худро истифода мекунед, медонед, ки он онҷост.
Баргардонидани соат ба қафо хеле душвор аст. Номумкин.
Аммо мо бояд аз ин таъсироти саломатӣ огоҳ бошем, то ки имкони андешидани чораҳои бехатарӣ дошта бошем.
Агар мо инро хоҳем, мо бояд онро анҷом диҳем.
Чизе, ки маро нигарон мекунад, он чизҳоест, ки дар асл ҳоло рӯй медиҳанд (ёддошт: соли 2013 дар YouTube нашр шудааст).
Шояд мо ба қадри кофӣ диққат накардаем.
Яке аз чизҳое, ки ҳоло рух медиҳад, аутизм аст, ё биёед онро бо номи дурусташ биномем: ихтилоли спектри аутизм.
Оё шумо фикр мекунед, ки мо дар илм ба нуқтае расидаем, ки қариб дигар гурӯҳи назоратӣ барои санҷидани чунин чизҳо надорем, зеро
қариб ҳар кас телефонҳои мобилӣ дорад, қариб ҳар кас Wi-Fi дорад ва қариб ҳар кас ба майдонҳои электромагнитӣ дучор мешавад?
Бале, мо ҳама ба нуқтае мерасем, ки теъдоди зиёди одамон ба майдонҳои электромагнитии телефонҳои мобилӣ ва Wi-Fi дучор
шудаанд, ва мо дигар гурӯҳи назоратӣ надорем, то фарқи байни саломатии онҳое, ки дучор
шудаанд, ва онҳое, ки дучор нашудаанд, мушоҳида кунем.
Агар иҷозат диҳед, як ташбеҳ биёрам:
Мо фаҳмидем, ки тамокукашӣ метавонад боиси саратони шуш гардад.
Ин ба он хотир буд, ки баъзе одамон сигор намекашиданд ва онҳо гурӯҳи назоратиро ташкил медоданд.
Агар ҳама сигор мекашиданд, мо ҳеҷ гоҳ намефаҳмидем, ки сигоркашӣ метавонад сабаби саратони шуш гардад.
Ва ҳама аз саратони шуш мемурданд ва он бе бевосита ба тамокукашӣ рабт доштан ҳамчун бемории миллӣ эътироф мешуд.
Он чизе, ки ҳангоми халалрасонии телефони мобилӣ рӯй медиҳад, ин аст, ки мо тамоми он қишрҳои
аҳолиро, ки ба он дучор намешаванд, аз даст медиҳем.
Ҳатто он чанд нафаре, ки телефони мобилӣ надоранд, дар атрофи радиатсияи телефонҳои мобилӣ қарор доранд; вақте ки онҳо
ба харид мераванд, дар қатора ва дар ҳар ҷое, ки мераванд!
Ин танҳо «канар дар кон» нест, мисли ман.
Дар ниҳоят, агар шумо танҳо майдонҳои электромагнитиро дар атмосфера афзоиш диҳед, ки ҳамин корро мо дар асл анҷом медиҳем,
ва ҳоло дар муҳити атроф миллион маротиба бештар майдонҳои электромагнитӣ ва микроволновҳо нисбат ба 30 сол пеш дорем.
Дар як лаҳза он низ ба шумо таъсир мерасонад!
Гӯфтан хеле душвор аст, ки дар 15 сол мо дар куҷо хоҳем буд.
Аммо ман мегӯям, ки танҳо дар чанд соли охир мо дарк мекунем, ки ин таъсироти зараровар ба аҳолӣ чӣ қадар хароҷот меоранд.
Ва сипас мо бедор мешавем ва ба сабабҳо менигарем. Ва мо бояд дар бораи сабабҳо чорае андешем.
Мо организми зирак ва ҳамзамон мураккаб ҳастем.
Тарзи кор кардани баданҳои мо на тасодуфӣ аст ва на чизе, ки дар як шабонарӯз рух дода бошад.
Мисли ҳар мавҷуди зиндаи дигар дар ин сайёра, мо ба муҳити зисте, ки дар он зиндагӣ мекунем, мутобиқ шудаем.
Муҳите, ки аз оғози замон мувозинати ҳассоси майдонҳо ва резонансҳоро нишон додааст.
Ин падидаҳо на танҳо моро иҳота мекунанд, балки моро он чизе месозанд, ки ҳастем.
Ҳуҷайраҳои бадани мо бо истифода аз басомадҳои нурӣ бо ҳамдигар муошират мекунанд, ҳамон тавре ки ДНК-и мо барои
такроршавӣ аз басомадҳои электромагнитӣ истифода мебарад.
Дар маркази ҳамаи ин протонҳо ва электронҳо ҳастанд, ки мусбат ва манфӣ заряддор буда, ҳамаи ҳаётро магнитӣ месозанд.
Мисли ҳамаи мавҷудоти зинда, мо бо ҳуҷайраҳои криптохром муҷаҳҳаз ҳастем, ки ба мо имкон медиҳанд ин
майдонҳоро ба тарзе дарк кунем, ки мо қариб намефаҳмем.
Мо мавҷудоти басомад, барқ, нур ва магнитием.
Ва миллионҳо сол лозим шуд, то он ба вуҷуд ояд; раванде, ки аз аввалин ҳуҷайра оғоз ёфт.
Ҳарчанд мо технологияи бесимро қабул карда, онро ба ҳаёти ҳаррӯзаи худ ворид кардаем, баданҳои
мо дар сатҳи ҳуҷайраӣ бо он ҳамқадам нашудаанд.
Басомадҳое, ки ҳоло моро иҳота кардаанд, барои ҳуҷайраҳои мо ҳамон қадар бегонаанд, ки агар мо
метавонистем онҳоро бубинем, барои чашмони мо мебуданд.
Фарзандони мо дар ҷаҳоне ба дунё меоянд, ки баданҳояшон онро ба осонӣ дарк карда наметавонанд.
Ҳамаи ин ба куҷо мебарад?
Ҳангоми истеҳсоли ин филм, технологияи 4G дар саросари ҷаҳон ҷорӣ мешавад. Барои имконпазир
сохтани ин, маҳдудиятҳо боло бурда мешаванд.
Wi-Fi қариб дар ҳар хона, мактаб ва корхона дастрас аст ва ҳамеша моро иҳота мекунад.
Технологияи телефонии DECT қариб дар ҳар хона пайдо мешавад.
Дар замоне, ки саноат бояд масъул бошад ва эҳтиёткорӣ кунад, он беэҳтиёкорона нисбати
саломатии дарозмуддати мо бетафовутӣ нишон медиҳад.
Пул ҷаҳонро идора мекунад.
Ва эҳтимолияти он, ки онҳо дар ин бора виҷдон пайдо кунанд, тақрибан ҳамон қадар аст, ки барои саноати тамоку буд.
Пас, агар тағйирот сурат гирад, он аз онҳо нахоҳад омад.
Он бояд аз мо бошад!
Мо танҳо бояд чашмонамонро кушоем ва мушкилотро эътироф кунем.
Оё шумо нақша доред, ки аз MTHR барои маблағгузории тадқиқот оид ба таъсири мавҷҳои радиоӣ ба мелатонин истифода баред?
Бо назардошти он, ки ин механизмест, ки мардум ҳангоми гуфтани халалрасонии телефонҳои
мобилӣ ба истеҳсоли мелатонин ба он ишора мекунанд.
Мелатонин як антиоксидант аст, монанди тозакунандаи радикалҳои озод.
Вақте ки мо пешниҳоди тадқиқотӣ нашр мекунем, ки ҳамин корро ҳоло анҷом медиҳем, дар ҳоле ки ба соҳаҳои
махсусан ҷолиб таъкид мекунем, мо дар тамоми спектр аризаҳо ва пешниҳодҳоро даъват мекунем.
Аммо инҳо бояд ҳамроҳ бо дигар дархостҳое, ки мо мегирем, афзалият дода шаванд. Буҷаи мо маҳдуд аст.
Аммо мо ҳоло ягон тадқиқот дар бораи мелатонинро нақша намебандем. Ҳоло ин афзалият надорад.
MTHR ҳанӯз бояд дар таҳқиқоте сармоягузорӣ кунад, ки чӣ гуна телефонҳои мобилӣ ба мелатонин таъсир мерасонанд.