Van 2014 tot 2021 was Switserland in onderhandelinge met die EU oor 'n raamwerkovereenkoms, ook
bekend as die Institusionele Ooreenkoms (InstA).
Dit is met die doel om die bilaterale benadering te konsolideer.
Nadat die onderhandelings in Mei 2021 misluk het, is die besprekings met die EU in Maart 2024 hervat.
Thomas Kaiser van Zeitgeschehen im Fokus skryf dat die huidige grondwetlike basis – die sogenaamde gemeenskaplike
begrip – nie meer as 'n raamwerkovereenkoms beskou kan word nie, want anders sou dit onmiddellik misluk.
So is dit dadelik hernoem na "Bilaterale Ooreenkomste III".
Volgens 'n onlangse opname ondersteun die meerderheid van die bevolking die bilaterale benadering,
so dit lyk of die plan van die Federale Raad werk.
Maar dit is net om sand in die oë van die bevolking te gooi.
Volgens Kaiser is die feit dat die EU dieselfde eise in die Gemeenskaplike Begrip het as in die raamwerkovereenkoms.
Dit vereis dat, in die geval van meningsverskille oor die uitleg van bilaterale ooreenkomste, die Europese
Hof van Justisie as hof van laaste aanleg sal besluit.
Kaiser sê: "In eenvoudige taal beteken dit dat EU-reg van toepassing is."
Switserland moet dus outomaties EU-wetgewing aanvaar, wat eufemisties verwys word as 'dinamiese aanneming van wetgewing'.
Maar daar is niks dinamies hieraan nie; Switserland het geen speelruimte nie.
Minister van Buitelandse Sake Ignazio Cassis het op 27 November 2024 in Bern met die media gepraat.
'n vergadering met die vise-president van die Europese Kommissie, Maros Sefcovic, was onmiddellik op hande.
Volgens Cassis bly die doel om voor die einde van hierdie jaar 'n inhoudelike slotsom van die onderhandelings te bereik.
Die bedrag van die kohesiiebydrae wat Switserland aan die EU sal betaal vir sy gedeeltelike toegang tot die
Europese enkele mark, sal eers heel aan die einde bespreek word.
"Ons kan aan die einde oor geld praat," het Cassis gesê.
Volgens navorsing deur Swiss Radio and Television (SRF) sal Switserland waarskynlik in die toekoms
jaarliks 'n goeie 350 miljoen Switserse frank aan samehorigheidsfondse aan die EU betaal.
Dit is aansienlik hoër as die ongeveer 130 miljoen per jaar wat Switserland tot dusver
betaal het vir armer lande in die ooste van die EU.
In 'n artikel wat op 1 Desember 2024 in die Switserse skinderkoerant BLICK
gepubliseer is, word 'n insider aangehaal wat sê:
Selfs al is nie elke punt van die onderhandelingsmandaat vervul nie, kan daar gesê word: ons het 'n ooreenkoms.
Dit is vir sowel Bern as Brussel duidelik dat "ons het genoeg onderhandel; die res moet binnelandse opgelos word."
Volgens BLICK is die volgende tydschema beplan:
Op 13 Desember sal die Federale Raad weer die EU-dossier bespreek.
As hy die groen lig gee, sal daar 'n gedenkpen van kameraligte wees op Saterdag voor Kersfees, 21 Desember:
Dan sal die President van die Europese Kommissie, Ursula von der Leyen, persoonlik na Bern kom om die
simboliese einde van die onderhandelings te verseël.
Volgens 'n artikel wat op 11 Desember deur SRF gepubliseer is, word hierdie sentiment in beide Brussel en Bern uitgespreek.
Volgens BLICK is niks nog 'n vasgemaakte saak nie, maar daar is baie aanduidings dat die ooreenkoms
met die EU oor die Kerstydperk afgerond sal word.
Oor die Kersperiode?! – Wanneer die publiek met ander sake besig is?! Kan dit wees dat die ooreenkoms
met die EU sonder te veel ophef voortgesit kan word?
Tot dusver was daar nog altyd 'n groot uitbarsting teen 'n raamwerkovereenkoms met die EU. Die laaste onderhandelings
moes gestaak word omdat die weerstand te groot was.
Dit sou nie die eerste keer in die geskiedenis wees dat belangrike besluite deurgevoer is in tye
wanneer die publiek met ander sake besig is nie.
Op 23 Desember 1913, een dag voor Kersaand, is die wysiging om die FED te stig deur die ernstig uitgeputte Kongres goedgekeur.
Tydens die "somermagsie" van die 2006 Wêreldbeker het Duitsland besluit om die BTW van 16 na 19
persent te verhoog, met ingang van 1 Januarie 2007.
Verdere voorbeelde kan gevind word in die program "Word groot gebeure doelbewus as afleidings taktieke gebruik?"
Uiteindelik, kyk hoe verduidelik die Switserse Nasionale Raadslid Franz Grüter in 'n onderhoud met die onafhanklike
Switserse internet-televisiekanaal "HOCH2" waarom die nuwe raamwerkovereenkoms uiters gevaarlik is.
Jy het pas kortliks die raamwerk-ooreenkoms genoem wat die Federale Raad met die EU wil sluit.
Dit is dus 'n soort super-ooreenkoms, ook bekend as "Bilateral III", maar dit is nie individuele ooreenkomste nie; dit is
'n volledige pakket, 'n sogenaamde institusionele oplossing.
Die bedoeling was om die ooreenkoms teen die einde van die jaar te onderhandel. As 'n buitelandse
beleidskundige en in elk geval as lid van die Nasionale Raad, is jy nou betrokke by hierdie beleid.
Wat hoor jy? Wat is die status van hierdie onderhandelings?
Wel, ek kan sê dat die Federale Raad hierdie onderhandelings teen die einde van die jaar wil afsluit.
Belangrik: die term "Bilateral III" – die EU beklemtoon dat dit nie meer bilaterale
ooreenkomste is nie, omdat dit nie meer bilateraal is nie.
Bilaatiraal sou beteken dat ons ooreenkomste op gelyke voet het, maar in hierdie geval sou Europese reg op ons afgedwing
word, wat beteken dat dit nie meer bilaatiraal sou wees nie.
Inteendeel, dit sou 'n onderdanigheidsverdrag wees. Wel, die Federale Raad wil dit afsluit.
Terselfdertyd werk ongeveer 100 mense in verskeie departemente in Bern om al die nodige wetgewende
veranderinge in die binnelandse beleid aan te bring.
Daar word gepraat van minstens 30 wette wat nog gewysig moet word.
En dan – as hierdie skedule uitwerk – sal daar vanuit die Federale Raad se oogpunt volgende jaar,
d.w.s. in 2025, 'n konsultasieboodskap uitgereik word.
Volgens die Federale Raad is die boodskap meer as 1 000 bladsye lank, net om jou 'n idee te gee van hoe enorm dit is.
En dan sal dit volgende jaar voor die Parlement kom, waarskynlik in die tweede helfte van die jaar, en ek
verwag dat daar op 'n stadium in 2026 'n referendum sal wees.
Dit sal die belangrikste referendum in die afgelope 30 jaar wees.
Ek het gesê dit is die moeder van alle gevegte.
Dit is dus regtig 'n saak van lewe en dood vir Switserland – of ons kan voortgaan om
vry, onafhanklik en direk demokraties te wees.
– en vanuit daardie perspektief sal die groot stemming waarskynlik in 2026 plaasvind.
Kom ons gaan hierdie punte nog 'n bietjie deur.
Jy het kortliks genoem wat hierdeur geraak sou word. Sleutelwoord: "direkte demokrasie".
Waarom dink jy sou dit onder so 'n raamwerk-ooreenkoms in gevaar wees?
So, dit moet hier weer eens gesê word dat die hoofstroommedia elke dag berig oor sekere waarborgklousules en
sekere studiefooie, sekere punte uit hierdie onderhandelings.
Maar eintlik word die werklik groot kwessie, naamlik Switserland se institusionele bande met die EU, nie eens meer bespreek nie.
Wat nog in Brussel bespreek word, is eintlik net 'n byvertoning.
En die belangrikste kwessie in hierdie ooreenkoms is, eerstens, dat ons outomaties – dit
word dinamies genoem – EU-reg sou moes aanneem.
As die Switserse bevolking 'n referendum of plebiskiet hou en nie by die uitslag hou nie, sal dit gestraf word.
Dit word in moderne Duits kompenserende maatreëls genoem.
Dan, as ons nie kan saamstem nie, het die Europese Hof van Justisie die finale sê oor wat hier in Switserland
van toepassing is – dit is wat in die dokumente staan.
Ons sou 'n kolonie van Brussel wees. En laastens, maar nie die minste nie, sou ons herhaaldelik geld aan die EU moes betaal.
Dit is die vier belangrikste punte wat eintlik die grootste probleem vir Switserland inhou.
En al die ander punte wat nog onderhandel word, mag ook belangrik wees, maar dit is nie die hoofprobleem nie.
As ek na jou luister, kan ek sien dat direkte demokrasie verflou word, dat dit bedreig word, dat soewereiniteit
bedreig word, dat ons nie meer werklik onafhanklik is nie.
U het hierdie fooi aan die einde genoem. Ek wil dit graag 'n bietjie verder ondersoek.
Dit is 'n sogenaamde marktoetredingsfooi, in wese 'n toegangsbewys tot hierdie mark.
Waarom is dit so eenkantig? Die EU het ook toegang tot die Switserse mark.
Waarom hef Switserland nie so 'n fooi nie?
Hoe het hierdie wanbalans ontstaan? En waarom is dit so uitgesproke?
Ons het nou weer van verskeie bronne gehoor dat die EU blykbaar elke jaar verskeie honderdmiljoene wil hê.
Dit tel vinnig op tot verskeie miljarde in 'n kort tydperk. Hoe gebeur dit?
Volgens die EU se perspektief – ek was kort ná die eerste onderhandelings in November 2021
misluk het, saam met 'n delegasie in Brussel.
– In Brussel is Switserland nog altyd uitgebeeld as die groot "kersieplukker" en as iemand wat baat
by die Europese Unie, wat hoekom ons moet betaal.
Stel jou nou voor as die VSA met die EU handel dryf, of China met die EU handel dryf – dit sou
nooit by iemand opkom om daarvoor geld te vra nie.
En wat die Switserland–EU-verhoudings betref, koop ons steeds ongeveer 20 miljard meer per jaar as andersom.
Ons is dus 'n baie goeie kliënt van die Europese Unie, en eintlik behoort die EU geld aan ons te betaal, nie andersom nie.
So is die wêreld mal, en die EU verwag dat dit gebaseer sal wees op die Noorse model.
En jy kan ruwweg bereken dat dit waarskynlik tot 'n miljard per jaar sou wees wat ons aan die EU sou moes betaal.
Dit is dus heeltemal onbegryplik, en ek verstaan ook nie hoekom die Federale Raad dit nie van die
begin af in die onderhandelings ingesluit het nie.
So word hierdie punte nie meer in Brussel bespreek nie.
Hoe kom dit? Het die staatsregering op een of ander manier sy pad verloor? Is dit nie vir hulle belangrik nie?
Beskou hulle ander dinge so hoog dat hulle sê: "Dis nie 'n probleem nie, ons betaal liewer 'n
miljard, want dan kry ons soveel meer in ruil?"
Wat sou hierdie ander ding wees? Wat is die rasionaliteit, die logika van die Federale Raad?
Ons moet 'n tree terugneem. Op 26 Mei 2021 het die Federale Raad die onderhandelings in Brussel gestaak.
Op daardie tydstip het President Parmelin voor die media verskyn saam met mev. von der Leyen – wat daar met 'n
klipperige uitdrukking op haar gesig gestaan het – en vir haar gesê: "Ons kan nie hierdie ooreenkoms onderteken nie."
En toe het die volgende in Bern gebeur: die ander partye het massaal by die Federale Raad ingryp:
Dit is nie moontlik nie; hy moet nuwe onderhandelings begin.
Ignazio Cassis, die Minister van Buitelandse Sake, het destyds gesê: "Ons sal nooit 'n Raamwerk-ooreenkoms 2.0 onderteken nie."
Maar wat hy nou gedoen het, is erger as 'n raamwerkovereenkoms 2.0.
Want op daardie tydstip was hierdie fondse nie in die EU ingesluit nie.
En Switserland het toe onvoorwaardelik een miljard Switserse frank aan die EU in September 2021 betaal.
Mense in Bern het skuldig gevoel.
Ek onthou ook dat daar politici was wat na Brussel gegaan het en namens Switserland omverskoning gevra het. Stel jou net voor.
En dit was die stemming wat gelei het tot die Federale Raad se hertoetrede tot onderhandelings met die EU.
Hierdie keer glo ek ongelukkig nie dat die Federale Raad hierdie oefening op eie inisiatief sal staak nie.
Hy sal dit waarskynlik – amper sekerlik – voor die Parlement en uiteindelik voor die kiesers bring.
Daar ontstaan ook die groot vraag: "Moet dit met 'n meerderheid van die state gedoen
word of net met 'n meerderheid van die mense?"
Die blote feit dat dit nie vanselfsprekend is nie, dat 'n meerderheid van die kantons vereis word, wys eenvoudig dat mense
bewus is daarvan dat die bevolking baie krities is – en selfs die meerderheid van die kantons in hierdie geval wil oorskry.
Daar is nou die Compass-inisiatief, wat eintlik dieselfde wil bereik, naamlik dat die hele demokrasie –
insluitend die kantonne – 'n sê kan hê. Dit is wat bedoel word met die meerderheid van die kantonne.
Julle is ook entrepreneurs – soos ons aan die begin gesê het – nie net politici nie.
Wat verg dit om in Europa, in sake-terme, vooruit te kom en handel te dryf?
Is daar enige spesiale ooreenkomste nodig, of watter soort politieke raamwerk – nie presies
raamwerk-ooreenkomste nie – maar watter soort raamwerk is nodig?
Is vrye handel genoeg? Of watter konsep het jy eintlik in gedagte as 'n alternatief vir hierdie sterk
institusionele integrasie wat die EU, Brussel en Bern wil hê?
Wel, ek wil graag begin deur te sê dat dit vir my ook belangrik is: ons wil nie oorlog met die EU hê nie.
Terloops, ek is ook nie tevrede wanneer die EU nie goed vaar nie.
Sy gaan nie goed nie. Die EU is nie in 'n goeie ekonomiese posisie nie.
Ek haal dus regtig geen plesier hieruit nie, maar uiteindelik is ons geïnteresseerd in 'n goeie verhouding met die Europese Unie.
Ons kan ook soveel ooreenkomste met die EU sluit as wat ons wil.
Maar wat nie aanvaarbaar is nie, is dat ons – en dit was die belangrikste boodskap wat Federale President
Parmelin destyds nie namens die Federale Raad kon uitspreek nie – uiteindelik duidelik met die EU moet praat:
Ons kan nie en sal nie enige ooreenkomste aangaan wat vereis dat ons u wette aanneem nie.
En dit is die ekonomiese voordele en verskille wat ons in die toekoms sal laat uitstaan – selfs al is ons 'n land met hoë lone –
as ons aantrekliker voorwaardes het, as ons laer belastings het, as ons arbeidswette het wat meer liberaal is as dié in die EU.
En al hierdie voordele help ook om Switserland op die lang termyn suksesvol te wees.
En as ons dit alles moet verander, sal ons terugval in die gemiddelde middelklas van Europa.
Daar sal dan geen meer regsverskille wees nie.
Dit word in moderne taalgebruik 'n gelyke speelveld genoem.
So is alles in lyn met die yster. Almal het dieselfde wette. En dit wil ons nie hê nie.
Ons wil nie spiesies van gelyke lengte hê nie, ons wil langer spiesies hê.
Dan sal ons voortgaan om ekonomies suksesvol te wees.