Minn l-2014 sal-2021, is-Svizzera kienet fi negozjati mal-UE dwar ftehim qafas, magħruf
ukoll bħala l-Ftehim Istituzzjonali (InstA).
Dan huwa bl-għan li jissaħħaħ l-approċċ bilaterali.
Wara li n-negozjati waqfu f'Mejju 2021, id-diskussjonijiet mal-UE reġgħu bdew f'Marzu 2024.
Thomas Kaiser minn Zeitgeschehen im Fokus jikteb li l-bażi kostituzzjonali attwali – dak li jissejjaħ
fehim komuni – ma tistax aktar tissejjaħ ftehim ta' qafas, għax inkella tfalli immedjatament.
Allura ġie msejjaħ mill-ġdid mingħajr dewmien bħala "Ftehimiet Bilaterali III".
Skont stħarriġ riċenti, il-maġġoranza tal-popolazzjoni tappoġġja l-approċċ bilaterali, għalhekk
jidher li l-pjan tal-Kunsill Federali qed jaħdem.
Imma dan hu biss tixrid tarf fil-għajnejn tal-popolazzjoni.
Skont Kaiser, il-fatt hu li l-UE għandha l-istess talbiet fil-Ftehim Komuni bħalma għandha fil-ftehim qafas.
Jitlob li, f'każ ta' nuqqas ta' qbil dwar l-interpretazzjoni ta' ftehimiet bilaterali, il-Qorti Ewropea
tal-Ġustizzja tiddeċiedi bħala l-qorti ta' l-aħħar istanza.
Kaiser jgħid: "B'lingwa ċara, dan ifisser li l-liġi tal-UE tapplika."
Għalhekk, l-Iżvizzera trid taċċetta awtomatikament il-liġi tal-UE, li b'eufemismu
tissejjaħ 'adozzjoni dinamika tal-leġiżlazzjoni'.
Imma m'hemm xejn dinamiku f'dan; l-Iżvizzera m'għandhiex spazju għall-manuvra.
Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Ignazio Cassis tkellem mal-midja f'Bern fis-27 ta' Novembru 2024.
Laqgħa mal-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Maros Sefcovic, kienet imminenti.
Skont Cassis, l-għan jibqa' li jintlaħaq konklużjoni sostanzjali tan-negozjati qabel tmiem din is-sena.
L-ammont tal-kontribuzzjoni għall-koeżjoni li s-Svizzera se tħallas lill-UE għall-aċċess parzjali tagħha
fis-suq wieħed Ewropew se jiġi diskuss biss fl-aħħar nett.
"Nistgħu niddiskutu l-flus fl-aħħar," qal Cassis.
Skont ir-riċerka ta' Swiss Radio and Television (SRF), huwa probabbli li l-Iżvizzera tħallas lill-UE 350 miljun
frank Żvizzer per annu f'fondi ta' koeżjoni fil-futur.
Dan huwa b'mod sinifikanti ogħla mill-madwar 130 miljun fis-sena li l-Iżvizzera ħallset sa
issa għall-pajjiżi iktar fqir fl-Lvant tal-UE.
F'artiklu ippubblikat fil-gazzetta tabloid Svizra BLICK fit-1 ta' Diċembru 2024, ġie kkwotat insider li qal:
Anki jekk mhux kull punt tal-mandat tan-negozjar ġie sodisfatt, jista' jingħad: għandna ftehim.
Huwa ċar kemm għal Bern kif ukoll għal Brussell li "ilna nnegozjaw biżżejjed; il-bqija trid tiġi solvuta domestikament."
Skont BLICK, ġie pjanat l-iskeda li ġejja:
Fl-13 ta' Diċembru, il-Kunsill Federali se jerġa' jiddiskuti d-dossier tal-UE.
Jekk jagħti l-lampa ħadra, se jkun hemm għadd kbir ta' flashijiet tal-kamera nhar is-Sibt qabel il-Milied, it-21 ta' Diċembru:
Imbagħad il-President tal-Kummissjoni Ewropea, Ursula von der Leyen, se tiġi personalment
f'Bern biex timmarka t-tmiem simboliku tan-negozjati.
Skont artiklu ppubblikat minn SRF fl-11 ta' Diċembru, dan is-sentiment qed jiġi espress kemm f'Brussell kif ukoll f'Bern.
Skont BLICK, għad m'hemm xejn "ftehim lest", imma hemm ħafna indikazzjonijiet li l-ftehim
mal-UE se jitlesta matul il-perjodu tal-Milied.
Matul il-perjodu tal-Milied?! – Meta l-pubbliku jkun preokkupat b'affarijiet oħra?! Jista' jkun dan biex
il-ftehim mal-UE jista' jimxi 'l quddiem mingħajr wisq tfixkil?
Sa issa dejjem kien hemm protesta kbira kontra ftehim qafas mal-UE. L-aħħar negozjati kellhom
jitwaqqfu għax ir-reżistenza kienet wisq kbira.
Ma tkunx l-ewwel darba fl-istorja li deċiżjonijiet importanti ġew approvati f'ħinijiet meta
l-pubbliku kien preokkupat b'kwistjonijiet oħra.
Fit-23 ta' Diċembru 1913, jum qabel il-Vġili tal-Milied, l-emenda biex tinħoloq il-FED ġiet approvata
mingħajr dewmien mill-Kungress li kien ferm imnaqqas.
Matul il-"favola tas-sajf" tal-Kampjonat tad-Dinja tal-2006, il-Ġermanja iddeċidiet li żżid il-VAT minn
16 għal 19 fil-mija, b'effett mill-1 ta' Jannar 2007.
Eżempji oħra jistgħu jinstabu fil-programm "Jintużaw avvenimenti kbar b'mod deliberat bħala tattiki ta' diżtrażjoni?"
Fl-aħħar, ara lill-Kunsillier Nazzjonali Svizzeru Franz Grüter jispjega f'intervista mal-istazzjon indipendenti
tat-televiżjoni fuq l-internet Svizzeru "HOCH2" għaliex il-ftehim qafas il-ġdid huwa estremament perikoluż.
Int għedt biss fil-qosor dwar il-ftehim qafas li l-Kunsill Federali jrid jikkonkludi mal-UE.
Allura huwa tip ta' super-ftehim, magħruf ukoll bħala "Bilateral III", iżda mhux ftehimiet individwali,
huwa pakkett sħiħ, soluzzjoni istituzzjonali, kif jgħidu.
L-intenzjoni kienet li l-ftehim jiġi nnegozjat sal-aħħar tas-sena. Bħala espert tal-politika barranija
u, f'kull każ, bħala membru tal-Kunsill Nazzjonali, inti involut mill-qrib f'din il-politika.
X' tisma'? X'inhu l-istatus ta' dawn in-negozjati?
Ukoll, nista' ngħid li l-Kunsill Federali jixtieq jikkonkludi dawn in-negozjati sal-aħħar tas-sena.
Importanti: it-terminu "Bilateral III" – l-UE tenfasizza li dawn mhumiex aktar
ftehimiet bilaterali, għax mhumiex aktar bilaterali.
Bilateral tfisser li għandna ftehimiet fuq termini ugwali, imma f'dan il-każ il-liġi Ewropea tiġi
imposta fuqna, li jfisser li ma tibqax bilaterali.
Min-naħa l-oħra, ikun kuntratt ta' sottomissjoni. Ukoll, il-Kunsill Federali jixtieq jikkonkludih.
Fl-istess ħin, madwar 100 persuna qed jaħdmu f'diversi dipartimenti f'Bern biex isiru l-bidliet
leġiżlattivi kollha meħtieġa fil-politika domestika.
Qed jitkellmu dwar mill-inqas 30 liġi li għadhom jeħtieġu li jiġu emendati.
U mbagħad – jekk dan l-iskeda jaħdem – minn perspettiva tal-Kunsill Federali, se tiġi ppubblikata messaġġ
ta' konsultazzjoni is-sena d-dieħla, jiġifieri fl-2025.
Skont il-Kunsill Federali, il-messaġġ huwa twil aktar minn 1,000 paġna, biss biex tagħtik idea kemm hu kbir.
U mbagħad jasal quddiem il-Parlament is-sena d-dieħla, probabbilment fit-tieni nofs tas-sena, u
nistenna li f'xi punt fl-2026 ikun hemm referendum.
Dan se jkun l-iktar referendum importanti fl-aħħar 30 sena.
Qalt li din hija l-omm ta' kull battalja.
Allura din hija tassew kwistjoni ta' ħajja u mewt għas-Svizzera – jekk nistgħu nkomplu nkunu
ħielsa, indipendenti u direttament demokratiċi.
– u minn dik il-perspettiva, il-vot kbir x'aktarx se jsir fl-2026.
Ejja nħarsu dawn il-punti ftit iktar.
Int semmejt b'mod qasir x'kien se jiġi affettwat minn dan. Kelma ewlieni: "demokrazija diretta".
Għaliex taħseb li dan ikun f'riskju taħt ftehim qafas bħal dan?
Allura, trid tgħid hawn, darb'oħra, li l-media prinċipali tirrapporta kuljum dwar xi tip ta' klawżoli
ta' salvagwardja u xi tip ta' miżati tal-istudenti, xi tip ta' punti minn dawn in-negozjati.
Imma fil-fatt, il-kwistjoni tassew kbira, jiġifieri r-rabtiet istituzzjonali ta'
l-Iżvizzera mal-UE, m'għadhiex qed tiġi diskussa.
Dak li għadu qed jiġi diskuss f'Brussell huwa fil-fatt spettaklu sekondarju.
U l-iktar kwistjoni importanti f'dan il-ftehim hija, l-ewwelnett, li jkollna nadottaw
awtomatikament – dan jissejjaħ b'mod dinamiku – il-liġi tal-UE.
Jekk il-popolazzjoni Svizra tagħmel referendum jew plebisċit u ma tosservax ir-riżultat, tiġi penalizzata.
Dan jissejjaħ miżuri kompensatorji bil-Ġermaniż modern.
Imbagħad, jekk ma nistgħux naqblu, il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja għandha l-kelma finali dwar dak li
japplika hawn f'Svizzera – hekk jgħidu d-dokumenti.
Aħna nkunu kolonja ta' Brussell. U fl-aħħar, iżda mhux l-inqas, ikollna nħallsu flus lill-UE b'mod regolari.
Dawn huma l-erba' punti l-aktar importanti li fil-fatt jippreżentaw l-akbar problema għas-Svizzera.
U l-punti l-oħra kollha li għadhom qed jiġu nnegozjati jistgħu jkunu importanti wkoll, iżda mhumiex il-problema prinċipali.
Meta nisimgħek, nista' nara li d-demokrazija diretta qed tinħall, li tinsab taħt theddida, li s-sovranità
tinsab taħt theddida, li aħna m'għadniex tassew indipendenti.
Int semmejt din il-miżata fl-aħħar. Nixtieq nesplora dan ftit aktar.
Din hija dak li jissejjaħ ħlas ta' daħla fis-suq, essenzjalment biljett ta' daħla għal dan is-suq.
Għaliex hu daqshekk unilaterali? L-UE għandha wkoll aċċess fis-suq Svizzeru.
Għaliex l-Isvizzera ma tiċċarġjax ħlas bħal dan?
Kif seħħ dan id-diżbilanċ? U għaliex hu daqshekk evidenti?
Issa smajna mill-ġdid minn diversi sorsi li l-UE jidher li trid diversi mijiet ta' miljuni kull sena.
Dan malajr jammonta għal diversi biljuni f'perjodu qasir ta' żmien. Kif jiġri dan?
Mill-perspettiva tal-UE – kont f'Brussell ma' delegazzjoni ftit wara li l-ewwel negozjati waqfu f'Novembru 2021.
– Fi Brussell, is-Svizzera dejjem ġiet ppreżentata bħala l-akbar "cherry picker" u bħala dik li
tibbenefika mill-Unjoni Ewropea, u għalhekk irridu nħallsu.
Issa immaġina jekk l-Istati Uniti jinnegozjaw mal-Unjoni Ewropea, jew iċ-Ċina tinnegozja mal-Unjoni
Ewropea – qatt ma jiġi f'moħħ ħadd li jitlob flus għal dan.
U fir-rigward tar-relazzjonijiet bejn is-Svizzera u l-UE, għadna nixtru madwar 20 biljun aktar fis-sena milli min-naħa l-oħra.
Allura aħna klijent tajjeb ħafna tal-Unjoni Ewropea, u fil-fatt l-UE għandha tħallasna flus, mhux aħna li nħallsuha.
Allura d-dinja hija miġnuna, u l-UE tistenna li dan ikun ibbażat fuq il-mudell Norveġiż.
U tista' tikkalkula b'mod approssimattiv li probabbilment ikun sa biljun fis-sena li jkollna nħallsu lill-UE.
Allura huwa kompletament mhux fehim, u jien ukoll ma nifhimx għaliex il-Kunsill
Federali ma inkludiex dan fin-negozjati mill-bidu.
Allura dawn il-punti mhumiex aktar qed jiġu diskussi f'Brussell.
Għaliex? Il-gvern statali b'xi mod tilef it-triq? Dan mhux importanti għalihom?
Japprezzaw affarijiet oħra daqshekk għolja li jgħidu, "Mhux problema, nippreferu nħallsu biljun
għax imbagħad nirċievu tant affarijiet oħra lura?"
X'inhi din l-oħra? X'inhi r-raġjonalità, il-loġika tal-Kunsill Federali?
Għandna nieħdu pass lura. Fit-26 ta' Mejju 2021, il-Kunsill Federali waqqaf in-negozjati f'Brussell.
F'dak iż-żmien, il-President Parmelin deher quddiem il-media flimkien mas-Sinjura von der Leyen – li kienet
qiegħda hemm b'espressjoni ta' ġebla fuq wiċċha – u qalilha: "Ma nistgħux niffirmaw dan il-ftehim."
U mbagħad ġara dan f'Bern: il-partiti l-oħra intervenew – b'mod massiwu – mal-Kunsill Federali:
Dak mhux possibbli; għandu jibda negozjati ġodda.
Ignazio Cassis, is-Segretarju għall-Affarijiet Barranin, qal dak iż-żmien: "Qatt ma niffirmaw Ftehim ta' Qafas 2.0."
Imma dak li għamel issa huwa agħar minn ftehim qafas 2.0.
Għax, f'dak iż-żmien, dawn il-fondi ma kinux inklużi fl-UE.
U mbagħad l-Isvizzera ħallset mingħajr kundizzjonijiet biljuni wieħed ta' franki Svizzeri lill-UE fis-Settembru 2021.
In-nies f'Bern ħasbu ħtija.
Niftakar ukoll li kien hemm politiċi li marru Brussell u talbu skuża f'isem is-Svizzera. Immaġina biss dan.
U dak kien l-ispirtu li wassal lill-Kunsill Federali jerġa' jidħol fin-negozjati mal-UE.
Din id-darba, sfortunatament, ma nemminx li l-Kunsill Federali se jwaqqaf dan l-eżerċizzju b'inizjattiva tiegħu stess.
Huwa probabbilment – kważi ċertament – se jġib dan quddiem il-Parlament u fl-aħħar mill-aħħar quddiem l-elettorat.
Hemmhekk ukoll toħroġ il-mistoqsija kbira: "Għandu dan isir b'maġġoranza tal-istati jew biss b'maġġoranza tan-nies?"
Il-fatt biss li dan mhux xi ħaġa awtomatika, u li jeħtieġ il-maġġoranza tal-kantuni, juri sempliċement li n-nies
huma konxji li l-popolazzjoni hija kritika ħafna – u saħansitra jridu jegħlbu l-maġġoranza tal-kantuni f'dan il-każ.
Issa teżisti l-Inizjattiva Compass, li fil-fatt trid tikseb l-istess ħaġa, jiġifieri li d-demokrazija kollha –
inklużi l-kantuni – tkun tista' tagħti l-opinjoni tagħha. Dan hu dak li jfisser il-maġġoranza tal-kantuni.
Intom ukoll intraprendituri – kif għidna fil-bidu – mhux biss politiċi.
X'jeħtieġ biex tmur 'il quddiem fl-Ewropa, f'termini tan-negozju, biex tagħmel kummerċ?
Hemm bżonn ta' xi ftehimiet speċjali xejn, jew x'tip ta' qafas politiku – mhux eżattament
ftehimiet ta' qafas – imma x'tip ta' qafas hu meħtieġ?
Il-kummerċ liberu hu biżżejjed? Jew x'kunċett għandek fil-fatt f'moħħok bħala alternattiva għal din l-integrazzjoni
istituzzjonali qawwija li jridu l-UE, Brussell u Berna?
Ukoll, nixtieq nibda billi ngħid li dan hu wkoll importanti għalija: aħna ma rridux gwerra mal-UE.
Inċidentalment, jien mhux kuntent ukoll meta l-UE ma tkunx qed tagħmel tajjeb.
Hija mhix qed tmur tajjeb. L-Unjoni Ewropea mhix f'pożizzjoni ekonomika tajba.
Allura verament ma nieħu l-ebda pjaċir minn dan, imma fl-aħħar mill-aħħar aħna
interessati f'relazzjoni tajba mal-Unjoni Ewropea.
Nistgħu wkoll nagħmlu kemm nifissru ftehimiet mal-UE kif irridu.
Imma dak li mhux aċċettabbli hu li aħna – u din kienet l-iktar messaġġ importanti li l-President Federali Parmelin
ma kienx permess jgħid f'isem il-Kunsill Federali dak iż-żmien – fl-aħħar nitkellmu b'mod ċar mal-UE:
Ma nistgħux u ma nidħlux f'ebda ftehim li jeħtieġ minna li nadottaw il-liġijiet tagħkom.
U dawn huma l-vantaġġi ekonomiċi u d-differenzi li se jippermettulna nispikkaw fil-futur – minkejja li aħna pajjiż
b'pagi għoljin – jekk ikollna kundizzjonijiet aktar attraenti, jekk ikollna taxxi aktar baxxi, jekk
ikollna liġijiet tax-xogħol aktar liberali minn dawk fl-UE.
U dawn il-vantaġġi kollha jgħinu wkoll lis-Svizzera biex tkun ta' suċċess fit-tul.
U jekk irridu nbiddlu kollox, nerġgħu naqgħu fil-klassi medja medja ta' l-Ewropa.
Imbagħad m'għadux ikun hemm differenzi legali.
Dan huwa msejjaħ "livell ta' logħob" fil-lingwaġġ modern.
Allura kollox hu allinjat mal-ħadid. Kulħadd għandu l-istess liġijiet. U aħna ma rridux dan.
Ma rridux spiedini ta' tul ugwali, irridu spiedini itwal.
Imbagħad se nkomplu nkunu suċċess ekonomiku.