Nga viti 2014 deri në 2021, Zvicra ishte në negociata me BE-në për një marrëveshje kornize, e njohur
gjithashtu si Marrëveshja Institucionale (InstA).
Kjo bëhet me qëllim konsolidimin e qasjes dypalëshe.
Pas dështimit të negociatave në maj 2021, bisedimet me BE-në rifilluan në mars 2024.
Thomas Kaiser nga Zeitgeschehen im Fokus shkruan se baza aktuale kushtetuese – e ashtuquajtura mirëkuptim i
përbashkët – nuk mund të quhet më marrëveshje kornize, pasi përndryshe do të refuzohej menjëherë.
Kështu që u riemërtua menjëherë "Marrëveshjet Dypalëshe III".
Sipas një sondazhi të fundit, shumica e popullsisë mbështet qasjen dypalëshe, kështu që
duket se plani i Këshillit Federal po funksionon.
Por kjo është thjesht hedhje rëre në sytë e popullit.
Sipas Kaiser, fakti është se BE-ja ka të njëjtat kërkesa në Kuptimin e Përbashkët siç kishte në marrëveshjen kornizë.
Kërkon që, në rast të mosmarrëveshjeve mbi interpretimin e marrëveshjeve dypalëshe, Gjykata
Evropiane e Drejtësisë të vendosë si instanca e fundit.
Kaiser thotë: "Në gjuhë të thjeshtë, kjo do të thotë se zbatohet e drejta e BE-së."
Zvicra duhet për rrjedhojë të pranojë automatikisht ligjin e BE-së, i cili
eufemistisht quhet 'miratim dinamik i legjislacionit'.
Por nuk ka asgjë dinamike në këtë; Zvicra nuk ka hapësirë për manovër.
Ministri i Jashtëm Ignazio Cassis foli për mediat në Bernë më 27 nëntor 2024.
Një takim me Zëvendëspresidentin e Komisionit Evropian, Maros Sefcovic, ishte i afërt.
Sipas Cassis, qëllimi mbetet të arrihet një përfundim substancial i negociatave para fundit të këtij viti.
Shuma e kontributit të kohezionit që Zvicra do të paguajë për Bashkimin Evropian për aksesin e saj të pjesshëm në
tregun e vetëm evropian do të diskutohet vetëm në fund.
"Mund të diskutojmë për paratë në fund," tha Cassis.
Sipas kërkimeve të Radio-Televizionit Zviceran (SRF), Zvicra ka të ngjarë të paguajë BE-së rreth 350 milionë
franga zvicerane në vit në fonde kohezioni në të ardhmen.
Kjo është ndjeshëm më e lartë se rreth 130 milionë në vit që Zvicra ka paguar deri më sot
për vendet më të varfra në lindje të BE-së.
Në një artikull të botuar në gazetën tabloid zvicerane BLICK më 1 dhjetor 2024, një burim i brendshëm citohet të thotë:
Edhe pse nuk është përmbushur çdo pikë e mandatit të negociatave, mund të themi: kemi një marrëveshje.
Është e qartë si për Bernën ashtu edhe për Brukselin se "kemi negociuar mjaftueshëm; pjesa
tjetër duhet të zgjidhet në politikën e brendshme."
Sipas BLICK, orari i mëposhtëm ishte planifikuar:
Më 13 dhjetor, Këshilli Federal do të diskutojë përsëri dosjen e BE-së.
Nëse ai jep dritën e gjelbër, do të ketë një stuhishkëlqimesh kamerash të shtunën para Krishtlindjeve, më 21 dhjetor:
Pastaj Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, do të vijë personalisht në Bernë
për të vulosur përfundimin simbolik të negociatave.
Sipas një artikulli të botuar nga SRF më 11 dhjetor, ky sentiment po shprehet si në Bruksel ashtu edhe në Bernë.
Sipas BLICK, ende asgjë nuk është e sigurt, por ka shumë tregues se marrëveshja me BE-në do
të përfundojë gjatë periudhës së Krishtlindjeve.
Gjatë periudhës së Krishtlindjeve?! – Kur publiku është i zënë me çështje të tjera?! A mund të jetë kjo që
marrëveshja me BE-në të ecë përpara pa shumë zhurmë?
Deri tani, gjithmonë ka pasur një reagim të madh kundër një marrëveshjeje kornizë me BE-në. Negocimet e fundit
duhej të ndërpriteshin sepse rezistenca ishte shumë e madhe.
Nuk do të ishte hera e parë në histori që vendime të rëndësishme janë miratuar në kohë
kur publiku është i zënë me çështje të tjera.
Më 23 dhjetor 1913, një ditë para Vigjiljes së Krishtlindjeve, amendamenti për themelimin e
FED-it u miratua me ngut nga Kongresi i rraskapitur.
Gjatë "përrallës verore" të Kupës së Botës 2006, Gjermania vendosi të rrisë TVSH-në nga
16 në 19 për qind, me efekt nga 1 janari 2007.
Shembuj të tjerë mund të gjenden në programin "A përdoren ngjarjet kryesore qëllimisht si taktika shpërqendruese?"
Së fundi, shikoni Këshilltarin Kombëtar Zviceran Franz Grüter duke shpjeguar në një intervistë me stacionin e pavarur
zviceran të televizionit në internet "HOCH2" pse marrëveshja e re kornizë është jashtëzakonisht e rrezikshme.
Ju sapo përmendët shkurtimisht marrëveshjen kornizë që Këshilli Federal dëshiron të lidhë me BE-në.
Pra, është një lloj super-marrëveshjeje, e njohur gjithashtu si "Bilateral III", por nuk janë marrëveshje individuale, është
një paketë e tërë, një zgjidhje e ashtuquajtur institucionale.
Qëllimi ishte që marrëveshja të negociohej deri në fund të vitit. Si ekspert i politikës së jashtme dhe, në
çdo rast, si anëtar i Këshillit Kombëtar, ju jeni ngushtë të përfshirë në këtë politikë.
Çfarë dëgjon? Cili është statusi i këtyre negociatave?
Epo, mund të them se Këshilli Federal do të dëshironte të përfundojë këto negociata deri në fund të vitit.
E rëndësishme: termi "Dyanshëm III" – BE-ja thekson se këto nuk janë më marrëveshje dyanshme, sepse nuk janë më dyanshme.
Dyanshëm do të thotë që kemi marrëveshje në kushte të barabarta, por në këtë rast ligji evropian do të na
imponohej, gjë që do të thotë se nuk do të ishte më dyanshëm.
Përkundrazi, do të ishte një kontratë nënshtrimi. Epo, Këshilli Federal do të donte ta përfundojë atë.
Në të njëjtën kohë, rreth 100 persona po punojnë në departamente të ndryshme në Bernë për të bërë të gjitha
ndryshimet ligjore të nevojshme në politikën e brendshme.
Flitet për të paktën 30 ligje që ende duhet të ndryshohen.
Dhe pastaj – nëse ky orar funksionon – nga këndvështrimi i Këshillit Federal, vitin e ardhshëm, d.m.th.
në vitin 2025, do të lëshohet një mesazh konsultimi.
Sipas Këshillit Federal, mesazhi është më shumë se 1,000 faqe i gjatë, vetëm për t'ju dhënë një ide se sa i madh është.
Dhe pastaj do të paraqitej në Parlament vitin e ardhshëm, ndoshta në gjysmën e dytë të vitit, dhe pres që
në një moment në vitin 2026 të ketë një referendum.
Ky do të jetë referendumi më i rëndësishëm në 30 vitet e fundit.
Thashë se kjo është nëna e të gjitha betejave.
Pra, kjo është me të vërtetë një çështje jete a vdekjeje për Zvicrën – nëse mund të vazhdojmë të jemi të lirë,
të pavarur dhe demokratikë në mënyrë të drejtpërdrejtë.
– dhe nga kjo perspektivë, votimi i madh ndoshta do të mbahet në vitin 2026.
Le të shqyrtojmë pak më shumë këto pika.
Ju përmendët shkurtimisht se çfarë do të prekej nga kjo. Fjalë kyçe: "demokraci e drejtpërdrejtë".
Pse mendoni se kjo do të ishte në rrezik me një marrëveshje kornize të tillë?
Pra, duhet thënë këtu, edhe një herë, se mediat kryesore raportojnë çdo ditë për ndonjë lloj
klauzolash mbrojtëse dhe ndonjë lloj tarifash studentore, ndonjë lloj pikash nga këto negociata.
Por në të vërtetë, çështja me e madhe, pra lidhjet institucionale të Zvicrës me BE-në, nuk diskutohet më fare.
Ajo që ende diskutohet në Bruksel është në të vërtetë një shfaqje anësore.
Dhe çështja më e rëndësishme në këtë marrëveshje është, së pari, që ne do të duhet të zbatojmë
automatikisht – kjo quhet dinamikisht – ligjin e BE-së.
Nëse populli zviceran mban një referendum ose plebiscit dhe nuk i përmbahet rezultatit, ai do të penalizohet.
Kjo njihet si masa kompensuese në gjermanishten moderne.
Pastaj, nëse nuk mund të pajtohemi, Gjykata Evropiane e Drejtësisë ka fjalën e fundit për atë se çfarë
zbatohet këtu në Zvicër – kështu thuhet në dokumentet.
Ne do të ishim një koloni e Brukselit. Dhe së fundi, por jo më pak e rëndësishme, do të na duhej të
paguanim para për BE-në në mënyrë të përsëritur.
Këto janë katër pikat më të rëndësishme që në të vërtetë paraqesin problemin më të madh për Zvicrën.
Dhe të gjitha pikat e tjera që ende po negociohen mund të jenë gjithashtu të rëndësishme, por ato nuk janë problemi kryesor.
Duke të dëgjuar, shoh që demokracia e drejtpërdrejtë po dobësohet, që është nën kërcënim, që sovraniteti
është nën kërcënim, që ne nuk jemi më vërtet të pavarur.
Ju përmendët këtë tarifë në fund. Do të doja ta eksploroja pak më tej.
Kjo është një tarifë e ashtuquajtur hyrjeje në treg, në thelb një biletë hyrjeje për këtë treg.
Pse është kaq njëanshme? BE-ja gjithashtu ka akses në tregun zviceran.
Pse Zvicra nuk ngarkon një tarifë të tillë?
Si u krijua ky pabarazi? Dhe pse është kaq e theksuar?
Tani kemi dëgjuar përsëri nga burime të ndryshme se BE-ja duket se dëshiron disa qindra milionë çdo vit.
Kjo shpejt arrin disa miliarda në një kohë të shkurtër. Si ndodh kjo?
Nga perspektiva e BE-së – isha në Bruksel me një delegacion pak pasi dështuan negociatat e para në nëntor 2021.
– Në Bruksel, Zvicra gjithmonë është paraqitur si "përzgjedhësi i madh" dhe si përfitues nga
Bashkimi Evropian, prandaj ne duhet të paguajmë.
Tani imagjinoni sikur SHBA-ja të tregtonte me BE-në, ose Kina të tregtonte me BE-në – askujt nuk do t'i
shkonte kurrë në mendje të kërkonte para për këtë.
Dhe sa i përket marrëdhënieve Zvicër–BE, ne ende blejmë rreth 20 miliardë më shumë në vit sesa anasjelltas.
Pra, ne jemi një klient shumë i mirë i Bashkimit Evropian, dhe në të vërtetë BE-ja duhet të na paguajë para, jo anasjelltas.
Pra, bota është e çmendur, dhe BE-ja pret që kjo të bazohet në modelin norvegjez.
Dhe mund ta llogarisni përafërsisht se do të na duhej të paguanim deri në një miliard në vit për BE-në.
Kështu që është krejtësisht e pakuptueshme, dhe unë gjithashtu nuk kuptoj pse Këshilli Federal
nuk e përfshiu këtë në negociata që nga fillimi.
Pra, këto pika nuk diskutohen më në Bruksel.
Si ka mundësi? A ka humbur në njëfarë mënyre qeveria shtetërore rrugën? A nuk është kjo e rëndësishme për ta?
A i vlerësojnë gjërat e tjera kaq shumë sa të thonë: "Nuk ka problem, më mirë të paguajmë një miliard
sepse pastaj marrim kaq shumë gjëra të tjera në këmbim?"
Çfarë do të ishte kjo gjë tjetër? Cila është racionaliteti, logjika e Këshillit Federal?
Duhet të bëjmë një hap prapa. Më 26 maj 2021, Këshilli Federal ndërpreu negociatat në Bruksel.
Në atë kohë, Presidenti Parmelin u shfaq para mediave me zonjën von der Leyen – e cila qëndronte aty me një
shprehje të ftohtë në fytyrë – dhe i tha asaj: "Ne nuk mund ta nënshkruajmë këtë marrëveshje."
Dhe pastaj ndodhi e mëposhtmja në Bernë: partitë e tjera ndërhynë – masivisht – te Këshilli Federal:
Kjo nuk është e mundur; ai duhet të fillojë negociata të reja.
Ignazio Cassis, Sekretari i Jashtëm, tha në atë kohë: "Ne kurrë nuk do të nënshkruajmë një Marrëveshje Kornizë 2.0."
Por ajo që ai ka bërë tani është më keq se një marrëveshje kornize 2.0.
Sepse, në atë kohë, këto fonde nuk ishin përfshirë në BE.
Dhe Zvicra më pas pagoi pa kushte një miliard franga zvicerane për BE-në në shtator 2021.
Njerëzit në Bernë ndiheshin fajtorë.
Unë gjithashtu mbaj mend që kishte politikanë që shkuan në Bruksel dhe kërkuan falje në emër të Zvicrës. Vetëm imagjinoje.
Dhe ky ishte disponimi që çoi në ri-hyrjen e Këshillit Federal në negociatat me BE-në.
Këtë herë, fatkeqësisht, nuk besoj se Këshilli Federal do ta ndërpresë këtë ushtrim me iniciativën e vet.
Ai me shumë gjasa – pothuajse me siguri – do ta paraqesë këtë para Parlamentit dhe, në fund, edhe para elektoratit.
Edhe aty lind pyetja e madhe: "A duhet që kjo të bëhet me shumicën e shteteve apo vetëm me shumicën e popullit?"
Vetëm fakti që kjo nuk është diçka e mirëqenë, që kërkohet shumica e kantoneve, tregon thjesht se njerëzit janë të
vetëdijshëm se popullsia është shumë kritike – dhe madje duan të mbizotërojnë shumicën e kantoneve në këtë rast.
Tani ekziston Iniciativa Compass, e cila në të vërtetë synon të arrijë të njëjtën gjë, domethënë që e gjithë
demokracia – përfshirë kantonet – të ketë një fjalë. Kjo nënkupton shumicën e kantoneve.
Ju jeni gjithashtu sipërmarrës – siç thamë në fillim – jo vetëm politikanë.
Çfarë duhet për të përparuar në Evropë në aspektin e biznesit, për të bërë tregti?
A janë të nevojshme ndonjë marrëveshje të veçanta, apo çfarë lloj kornize politike – jo domosdoshmërisht
marrëveshje kornizë – por çfarë lloj kornize nevojitet?
A është tregtia e lirë e mjaftueshme? Ose çfarë koncepti keni në mendje si alternativë ndaj kësaj integrimi të
fortë institucional që duan BE-ja, Brukseli dhe Berna?
Epo, do të doja të filloja duke thënë se kjo është gjithashtu e rëndësishme për mua: ne nuk duam luftë me BE-në.
Rastësisht, as unë nuk jam i kënaqur kur as BE-ja nuk po ecën mirë.
Ajo nuk po shkon mirë. BE-ja nuk është në një pozicion të mirë ekonomik.
Pra, unë me të vërtetë nuk ndiej asnjë kënaqësi nga fatkeqësia e të tjerëve, por në fund të fundit ne jemi të
interesuar për një marrëdhënie të mirë me Bashkimin Evropian.
Ne gjithashtu mund të arrijmë aq shumë marrëveshje me BE-në sa të duam.
Por ajo që nuk është e pranueshme është se ne – dhe ky ishte mesazhi më i rëndësishëm që Presidenti Federal
Parmelin nuk iu lejua ta thoshte në emër të Këshillit Federal në atë kohë – duhet më në fund t'i flasim BE-së hapur:
Ne nuk mund dhe nuk do të hyjmë në asnjë marrëveshje që na kërkon të miratojmë ligjet tuaja.
Dhe këto janë avantazhet dhe ndryshimet ekonomike që do të na mundësojnë të dallohemi në të ardhmen – edhe pse jemi një vend me
paga të larta – nëse kemi kushte kornizë më tërheqëse, nëse kemi taksa më të ulëta, nëse
kemi ligje pune më të lira se ato të BE-së.
Dhe të gjitha këto përparësi gjithashtu ndihmojnë Zvicrën të ketë sukses afatgjatë.
Dhe nëse na duhet të ndryshojmë të gjitha këto, atëherë do të kthehemi në klasën e mesme mesatare të Evropës.
Atëherë nuk do të ketë më dallime ligjore.
Kjo njihet si "fushë loje e barabartë" në fjalorin modern.
Pra, gjithçka është në përputhje me hekurin. Të gjithë kanë të njëjtat ligje. Dhe ne nuk e duam këtë.
Ne nuk duam shkopinj me gjatësi të njëjtë, duam shkopinj më të gjatë.
Atëherë do të vazhdojmë të jemi të suksesshëm ekonomikisht.