Ndenge nini biténi mosusu emonanaka ata mokolo moko te na etalaka?
Ata ba buku oyo etekamaka mingi koleka (!) ya eteni ya "mateya ya makambo ya nzoto" ezwami kuna te, ata
na ba etagere ya librairie na biso ya kotiela motema!
Ekoki kozala ete algorithme moko epekisaka ata moteki-buku oyo azali koluka ete azwa babuku ya boyekoli ya ndenge wana?
Kasi Article 5 ya Mobeko-Mokonzi elobi: "Bokangoli ekozala te."
To ezali bongo?
Banda na mokolo ya 17 sanza ya mibale 2024, DSA – Mobeko ya sika ya Lisanga ya Mpoto mpo na
Misala ya Numérique – ekoti na nguvu mobimba.
Mokano ezali ya kopekisa bopalangani ya "makambo oyo epekisami na mobeko", to mpe, na bosikisiki, babuku
oyo bakanisaka ete ezali kolendisa lisolo moko boye.
Mama Gesa azali mobimisi ya etica media mpe amonaka na miso na ye moko ndenge DSA
etungisaka mombongo mpe, na suka, bato oyo batangaka.
Na ndakisa ya buku moko oyo ezali kobimisa ntembe, alakisi makama ya monene oyo mobeko oyo ememi:
Na ndakisa, ba services ya internet balingaka te "kopesa babuku mosusu na batekisi" na kobanga ya kozwa bitumbu.
Kasi sikoyo, bóyoka Mama Gesa ye moko.
Mbote, kombo na ngai Gesa, nazali mobimisi mpe ezali na censure te –
Kaka ndambo ya makambo nde ekobimisama te.
Mpenza mpenza, makambo oyo bato balingaki kozala malamu soki batalaka te, mpo ekoki kosala ete babanda kokanisa.
Mpe soki na suka suka makambo ya boye ebimi na papie, bongo basalaka nyonso oyo ekoki mpo na kopekisa
yango, na boye ete kaka bato moke nde bayeba yango.
Mpe yango mpenza nde likambo oyo buku oyo, ebimisami na mokolo ya 26 sanza ya misato, mikolo mike eleki, na David Rogers
Webb – Die große Enteignung (Kozwama monene ya biloko) – oyo eyebani mpe na nkombo The Great Taking – elobeli.
Sango oyo euti na moto moko oyo abimisi makambo ya kobombama na secteur ya finance.
David Webb amonaki makambo ya nsomo kuna oyo etindaki ye atɛlɛma mpe akebisa bato.
Mpe abimaki. Nayebi ye moko, mpe namonaka ete azali moto ya kotyela motema mpenza mpe ya solo.
Mpe lisusu, namonaka ete makambo oyo alobaka ezali na ntina mingi mpenza, mpe ete soki bato ebele bayebi yango,
ekozala malamu koleka – mpo ezali kaka na ndenge wana nde okoki mpenza kozwa bikateli na yo moko.
Kasi solo, yango esimbaka kaka soki ozali na liponi wana – liponi kati na makambo mpe makambo. Kasi censure ezali te.
Buku oyo eyebani na zando ya ba anglɛfɔni na nkombo ya The Great Taking mpe na esengo ebongolami.
Ezali mpe na ba documentaires mosusu ya malamu mpenza na likambo oyo, oyo David Webb ye moko asalaki mpe
ebongolamaki na Allemand na Augen Auf Medien Analyse, oyo ezali na kati ya buku oyo na DVD.
Kasi, buku oyo ekoki kozwama te na ba plateformes ya kawaida, elingi koloba, ba plateformes ya babuku.
Bongo soki otali na Thalia to na Hugendubel to na esika mosusu nyonso, okokuta buku oyo te, to mokomi oyo te, to moto oyo te.
Ata soki ba données ya moboko ebombami na ba répertoires nyonso ya bato mingi mpe ebatelami malamu, mpe sango oyo ezali
solo disponible, baringaki mpasi mpo na kosala ete buku oyo, na lolenge ya imprimé, ekoma na maboko ya bato moke mpenza.
Eza mpasi ete moto akuta eloko oyo na librairie.
Bongo nakanisaki ete lokola makambo yango ezali na ntina mingi mpenza, ekozala likanisi ya
malamu ya kobimisa yango lokola buku ya elektroniki.
Yango epesaka yo nzela ya kokoma na bato na bisika bikeseni.
Likambo yango mobimba ekoki mpe kosalema na ntalo moke, mpamba te, na ndakisa, ozali na frais ya
imprimerie te, mpe esengeli te otinda eloko na nzela ya poste.
Na yango, ezali na banzela ndenge na ndenge oyo bakaboli-buku mpe bakomi oyo bakabolaka
mikanda na bango moko bakoki kokabola mikanda.
Mpo biso nyonso toyekoli ete moto nyonso akoki kokoma mpe kobimisa babuku, lokola bokangoli ezali te.
Plateforme moko ya ndenge wana ezali, na ndakisa, Tolino Media.
Ebongi mpo na babimisi mpe babimisi-bango-moko mpo na kobimisa babuku, mingi mingi babuku ya elektroniki.
Ata bongo, ezali likambo oyo moto akoki kokanisa.
Mpe na sima, okela kaka compte kuna. Otíya texte, na sima obakisa mwa maloba ya mokuse, titre,
ntalo, ezipeli mpe ba données, mpe bongo na bongo.
Na sima, fina OK mpo na kondima.
Sima, ekende epai ya ekipi ya Tolino.
Mpe na nsima, na ntango mokuse, titre oyo ekobima mpenza na bamagazini nyonso ya Tolino Alliance, oyo ezali ebele.
Yango ezali mpe na Thalia mpe Hugendubel, mpe bongo na bongo.
Okoki mpe kondimisa ete olingi ete etindama na Amazon mpe Apple Books mpe na bisika nyonso mosusu oyo ezali.
Kitoko!
Yango wana nasali bongo, mpo buku oyo ekoma na maboko ya bato ebele, ata na lolenge ya numérike.
Nakokoma na makambo na kati na mwa ngonga.
Sima, Tolino apesaki eyano – esika ya kobimisa mikanda yo moko, soki olingi, esika moto nyonso (!) akoki kobimisa mikanda.
Na motó ya likambo: "Ebongi te mpo na kobimisa: Bokamati biloko ya minene ya bato."
Nazuwi maloba oyo: "Buku na yo The Great Expropriation ebongi te mpo na kobimisama. Yango
wana, tokoki te kokabola buku na yo epai ya batekisi."
Tolimbisi mpo na mokakatano nyonso mpe tosepeli na bososoli na bino. Tozali ntango nyonso mpo na koyoka makanisi na
bino mpe koyanola na mituna nyonso oyo bokoki kozala na yango. Bondeko, benga biso na publishing@tolino.media.
Iyo
Bokangoli ezali te.
Nazali na yango to bakomelaki ngai: "Mpo na nini te?"
Mpe eyano eyaki noki mpenza: "Matondi mingi mpo na email na yo."
Tokatisi buku yango lokola "ebongi te mpo na kobimisama" kolanda eteni 3.2 ya mibeko mpe masɛngami na biso.
Bongo, clause 3.2 oyo na kati ya mibeko mpe masɛngami ezali nini mpenza?
3 ebimisami mpe ekabolami na tolino media.
3.2 Kondimisa bolamu mpe komeka.
Sikawa makambo ekomi ya esengo, nazali kotánga:
"Ntango mobimisi andimi mosala na ye mpo na kobimisa mpe kokabola yango epai ya batekisi to mpo na konyata, elekaka na
botali ya ekipi ya tolino media oyo etalelaka bolamu ya mosala."
Oyo ezali botali ya makambo na maboko, kasi ezali algorithme automatique te.
Longola kotala soki ba métadonnées ezali ya solo mpe ekokani, mpe soki ezali pete mpo na motangi, assurance
qualité etalelaka mosala kolanda makambo oyo elandi:
Makambo ya nko ya mabe (misala ya bolingo ya nzoto kozanga ndingisa, kosangisa nzoto na mwana mpe bolingo ya nzoto na
libota, zoophilie, makanisi ya politiki ya makasi ya loboko ya mobali, kokumisa mobulu, makanisi ya complot, maloba ya koyina,
bokeseni mpo na bituluku mosusu ya bato, racisme, koyina Bayuda, transphobie, homophobie, kotinda na mabe, bibengeli mpo na
kosala mbeba lokola kokima kofuta mpako, kobuka mibeko ya lotomo ya bokeli mpe ya moto ye moko, kobebisa lokumu, b.n.b.)
Nakoki koyebisa bino na bosolo nyonso ete buku oyo ezali na eloko moko te oyo ekoki komonana lokola likambo ya mabe.
Iyo, ezali kokamwisa mpo ete censure ezali te.
Mokomi oyo, David Rogers Webb, nayebi ye moko mpe namonaka ye moto ya solo mpenza mpe ya kotyela motema.
Mpe solo, azali na makambo ebele ya koloba. Na makanisi na ngai, likambo oyo etali biso nyonso, na mokuse.
Buku oyo mpe ezali na makambo ya bomoi ya moto oyo ekangi makasi koleka, mpo ete awuti na mosala ya mbongo.
Azalaki mokambi ya kala ya hedge fund, na nivo moko na George Soros.
Ayebi ye ata moto na moto mpe amonaki makambo oyo azali kokabola awa, kopesaka ba sources
mpe bilembeteli mpo na kondimisa maloba na ye.
Mpe nakanisi ekozala malamu soki moto na moto akoki kozwa makanisi na ye moko na likambo oyo, mpe
na nsima azwa ekateli na ye moko – ata ezali nini.
Na makanisi na ngai, oyo ezali te eloko oyo esengeli kobatela bato na yango.
Kasi, esengeli nde tóbátela bato mpe na yango, tólakisa bango makambo oyo.
Bongo mpo na nini makambo oyo epekisami awa – 'ebongi te mpo na kobimisama'? Ebongi te mpo moto moko atanga.
Ezali kolobela nini?
Titre The Great Expropriation elobi makambo mingi.
Libota ya David Rogers Webb, elingi koloba baboti na ye mpe bankoko na ye, balekisaki eleko
ya Crise ya Monene, mingi mpenza na Amerika.
Babungisaki biloko na bango nyonso na tango wana. Bazalaki na ba mombongo oyo ezalaki kotambola malamu.
Bazalaki mpenza bato ya katikati.
Mpe na kati ya mwa baposo kaka, babungisaki biloko na bango nyonso.
Bana bakokaki lisusu kokende kelasi te. Esengelaki bana básala mosala mpe bongo na bongo.
Mpe sima ya bafeti oyo babengi ya banki, ntango banki nyonso ekangamaki, banki nyonso te nde efungwamaki lisusu sima.
Kaka baoyo bazalaki na nse ya FED, Federal Reserve, to ata basalaki na bango elongo – na
maloba mosusu, baoyo bazwaki ndingisa epai ya FED.
Baoyo mosusu etikali kokangama, mpe na yango, bato babungisaki biloko na bango nyonso.
Kasi banyongo etikali kaka, solo.
Mpe bopɔngoli oyo esili kosalema.
Mpe na sima akotaki na mokili ya mombongo.
Akɔtaki na mosala ya mbongo mpo na koyeba ndenge makambo yango esalaka, mpe na nsima, lokola nde
amonaki yango, atunaki: Sikawa, nini ekangami na nini?
Mpe akomi moto ya mayele ya solosolo mpe ya kokamwa na makambo oyo.
Mpe na nsima, amonaki lolenge ya misala mpe bizaleli ya kala oyo ekoki naino komonana lelo.
Mpe akebisi na makasi mpenza na likambo oyo.
Bongo, amoni mpenza likama monene ezali koya epai na biso.
Mpo na liloba oyo, oyo mbala mosusu ezali naino na makanisi ya bato ebele, "Bokozala na eloko te" – David Rogers
Webb alimboli na buku oyo ndenge nini esengeli kosalema.
Ete bokamati biloko ya bato na ndenge ya monene oyo ezali koya ezali mpe na boyokani na
bizaleli mosusu oyo sikoyo ekoki komonana lisusu.
Mibeko ebongwani, yango wana sikoyo ezali lisusu kaka te ba kompani, ba banki to biloko ya ndenge
wana nde ekweyaka, kasi mpe biloko ya moto ye moko.
Mpe nakanisi ezali mpenza na ntina koyeba likambo oyo mpo okoka komibatela soki esengeli.
Ezali mpe na toli ebele na likambo ya makambo oyo okoki kosala kuna.
Ndenge nalobaki, okoki kozwa conclusion nyonso olingi.
Kasi koloba sikoyo ete, "Makambo oyo ekozala ebombami mobimba mpo na bokengi na biso," namoni yango
ezali likambo ya koleka ndelo mpe ya kobangisa mpenza.
Ndenge nalobaki, ezali na ba sources ebele mpe biloko ya ndenge wana.
Na bisika mosusu, apesaka mpe bandimbola ya makambo oyo akanisi ezali kosalema, ntina
nini ezali kosalema, to epai wapi ezali kokende.
Bilembo ya yango mpe ezali.
Kasi ata yango mpe ekokani te na ndimbola oyo tolino ezali na yango awa.
Kasi ezali na ntina koyeba, mpe kolimbola, kozwa likanisi mpe bongo na bongo, mpe kotanga yango ndenge wana.
Na makanisi na ngai, ezali likambo ya kobangisa mingi ete makambo ya boye ebatelami mobimba.
Nalingi kokundolela bino ete na mokolo ya 3 Aprili 2024, radiodifuseur ya Leta to basali na yango babimisaki
liyebisi moko epai wapi balakisaki mitungisi na bango.
Na mawa, esengeli naloba ete likambo oyo etali kaka te ba media ya leta, oyo sikoyo
bokoki kokanisa likolo na yango nionso bolingi.
Kasi sikoyo, mokakatano mosusu ezali mpe ete Mobeko ya ba Services Numériques ebandi kosalelama
mobimba banda mokolo ya 17 sanza ya mibale 2024.
Ekatamaki déjà na 2022. Kasi sikoyo ezali mpenza kosimba moto nyonso, mingi mingi ba
plateformes nyonso, mpo ete batie mibeko na mayele mpenza.
Biso, lokola bato, esengeli lisusu 'bátɛlɛma biso', mpo ete censure ezali te.
Yango wana, esengeli tózala na mwa bibongiseli mpo na bokengi na biso. Mpe sikoyo, mokumba yango etiyami mingi na ba plateformes.
Soki ezali mpe na makambo oyo ekoki kozala na maloba ya koyina, bokeseni, makanisi ya lokuta, mpe bongo na bongo, bongo bakambi
ya ba plateformes bazali na likama ya kofuta amande ya minene soki babongisi likambo yango te mpe balongoli makambo wana te.
Mpe yango ekoki mpenza komema – lokola emonanaka na bandakisa ya boye – na botosi ya liboso.
Bongo, bakambi ya ba plateformes bazali déjà koloba:
Makambo oyo ezali na ntembe mingi mpo na biso. Tokoki kokutana na makambo ya tribinale to likambo mosusu
mpo na yango. Yango wana, tokobimisa makambo oyo te.
Ya solo, makambo mosusu ekoki kobimisama te.
Kasi basusu, bon, bazali kaka komitungisa ete bakofuta ba amande wana soki te.
Mpe nakanisi te ete moto nyonso akoki kofuta makambo ya tribinale ya boye.
Mpe bato nyonso te bazali na ntango, makoki, mpe biloko mosusu mpo na kosala yango.
Yango wana, ezali malamu koloba liboso ete 'libanda, libanda, libanda'.
Na sima, ezali mpe na bato oyo babengami batalisi ya bosolo, oyo bafutamaka mpenza mpo na mosala wana.
Na likambo oyo, babengami "bapanzi-bendele ya kotiela motema," mpe na nsima bapesami nzela ya koloba:
Malamu, oyo ezali makambo ya bokeseni. Esengeli kolongola yango, soki te, soki olongoli
yango mbala moko te, okofuta amande ya monene.
Motuna oyo ezali komituna ngai sikoyo ezali: ndenge nini biso, lokola media ya bokeseni to
media ya bonsomi, tokoki kotɛmɛla likambo oyo?
Na ndenge mosusu, tozali naino na ezalela oyo esengaka ete tósalela ba plateformes wana, ata
moke mpo na ntina ete tolingi kokutana na bato.
Na suka ya nyonso, pene na moto moko te nde akendeke na site internet moko. Yango wana,
esengeli epalanganisama na lolenge moko boye.
Mpe YouTube ezali plateforme – bon, yango ezali Google, kasi yango ezali lisolo mosusu mpenza.
Kasi ata mpe biloko lokola Telegram to sikoyo tolino, esika moto nyonso akoki komikangisa mikanda na ye moko.
Iyo, ezali na biloko ya ndenge na ndenge ya boye.
Mpe ekokoma mpasi koleka, ata mpo na ba media alternatifs, ete bázwa esika ata moke soki Mobeko oyo ya ba
Services Numériques ebandi kosalelama na makasi na yango nyonso mpo na mbala ya liboso.
Mpe ekoki kozala ete bapesaka mpe baavoka mosala ya koluka makambo ya ndenge wana.
Mpe soki olingi te ete makambo mosusu ebimisama mpe epalanganisama, okoki koluka banzela
mpe mayele ya kopekisa yango na nzela ya mibeko.
Yango wana, kokanisa mpo na yo moko ekoki kokoma mpasi mingi koleka.
Yango elingi koloba:
Bozala na ekɛngɛ, bozala na mposa ya koyeba, bóbanga te!
Tokozwa nzela, kasi ekoki kosɛnga ete tótoboka na kati ya nzete ya nzete.
Na kokanisa yango, nyonso ya malamu mpe matondi mpo na likebi na bino.