WEBVTT
00:00.580 --> 00:04.726
Ни өчен кайбер китаплар һичкайчан да күрсәтелми?
00:04.726 --> 00:09.905
Анда хәтта «секс тәрбиясе» бүлегеннән
бестселлерларны да (!) таба алмыйсың, хәтта безнең
00:09.905 --> 00:13.220
ышанычлы китап кибетенең киштәләрендә дә юк!
00:13.220 --> 00:22.140
Бәлки, билгеле бер алгоритм хәтта китап эзләүче китап
сатучыга да мондый уку китапларын табарга мөмкинлек бирмидер?
00:22.140 --> 00:26.718
Ләкин Төп канунның 5-нче маддәсе болай ди: «Цензура булмаячак».
00:26.718 --> 00:28.259
Яисә ул шулаймы?
00:28.259 --> 00:37.982
2024 елның 17 февраленнән башлап DSA – Европа Берлегенең
яңа Цифрлы хезмәтләр турындагы законы – тулы көченә керде.
00:37.982 --> 00:42.924
Бу «канунсыз эчтәлек» таралуын, төгәлрәге
билгеле бер сюжетны алга сөрүдә шикләнелгән
00:42.924 --> 00:46.220
китапларны таралуын булдырмау өчен каралган.
00:46.220 --> 00:57.087
Гэса ханым etica media нәшриятчысы һәм DSA сәүдәгә һәм ахыр чиктә
укучы җәмәгатьчелеккә ничек тәэсир итүен турыдан-туры күрә.
00:57.087 --> 01:03.163
Бәхәсле китап мисалын китереп, ул бу
канунның җимергеч нәтиҗәләрен күрсәтә:
01:03.163 --> 01:10.620
Мәсәлән, онлайн хезмәтләр штрафлардан куркып,
кайбер китапларны сатучыларга тапшырырга теләмиләр.
01:10.620 --> 01:15.380
Ә хәзер үзе Геса ханымны тыңлагыз.
01:15.380 --> 01:21.558
Сәлам, минем исемем Геса, мин нәшриятчы һәм цензура юк –
01:24.918 --> 01:27.535
Бары тик кайбер эчтәлек кенә бастырылмаячак.
01:27.535 --> 01:36.277
Нәкъ менә халык кулланырга тиеш булмаган эчтәлек,
чөнки ул аларны уйлана башларга мәҗбүр итә ала.
01:36.277 --> 01:48.200
Әгәр мондый эчтәлек барыбер бастырылса, аны мөмкин кадәр
яшерү өчен бар көч куела, шуның өчен бик аз кеше генә моны белә.
01:48.200 --> 01:56.496
Һәм нәкъ менә шул хакта бу китап – «Die große Enteignung» («Зур
милекне тартып алу»), «Зур алу» дип тә йөртелә – Дэвид Роджерс
01:56.496 --> 02:01.100
Уэбб тарафыннан берничә көн элек, 26 мартта басылып чыккан.
02:01.100 --> 02:07.679
Бу мәгълүмат финанс секторындагы хәбәр бирүчедән алынган.
02:07.679 --> 02:16.896
Дэвид Уэбб анда бик куркыныч хәлләрне күрде, бу
аңа позиция тотарга һәм кешеләрне кисәтергә этәрде.
02:16.896 --> 02:23.524
Һәм ул чыкты. Мин аны шәхсән беләм һәм
аны тулысынча ышанычлы һәм чын дип саныйм.
02:23.524 --> 02:30.968
Мин шулай ук аның әйтергә теләгән эчтәлекне тулысынча мөһим дип
саныйм: кешеләр күбрәк белгән саен яхшырак – чөнки бары тик шул
02:30.968 --> 02:35.220
вакытта гына сез чынлап та үз карарларыгызны кабул итә аласыз.
02:35.220 --> 02:44.440
Әлбәттә, бу бары тик сездә шул сайлау мөмкинлеге булганда гына
эшли – эчтәлек белән эчтәлек арасындагы сайлау. Ләкин цензура юк.
02:44.440 --> 02:52.319
Бу китап инглиз телле базарда «The Great Taking»
исеме белән билгеле һәм, шөкер, тәрҗемә ителгән.
02:52.319 --> 02:59.143
Бу тема буенча шулай ук Дэвид Уэбб үзе төшергән һәм «Augen Auf
Medien Analyse» тарафыннан немец теленә тәрҗемә
02:59.143 --> 03:06.948
ителгән берничә искиткеч документаль фильм бар,
алар бу китап белән бергә DVD-дискыда кертелгән.
03:06.948 --> 03:14.477
Ләкин бу китап гадәти платформаларда,
ягъни китап платформаларында табылмый.
03:14.477 --> 03:19.483
Шулай итеп, әгәр дә сез Thaliaга, Hugendubelга яки
башка берәр китап кибетенә карасагыз, сез бу
03:19.483 --> 03:22.993
китапны да, бу авторны да, бу кешене дә таба алмаячаксыз.
03:22.993 --> 03:32.056
Төп мәгълүмат барлык уртак директорияләрдә саклана һәм яхшылап
тәртипкә салына, әлбәттә, бу мәгълүматка керү
03:32.056 --> 03:41.219
мөмкин, ләкин бу китапның басма рәвешендә мөмкин кадәр
аз кешегә барып җитүен тәэмин итү өчен киртә куелды.
03:41.219 --> 03:45.700
Китап кибетендә моны табу ихтималы аз.
03:45.700 --> 03:52.768
Шулай итеп, эчтәлек бик актуаль булганга, аны электрон
китап итеп тәкъдим итү яхшы фикер булыр дип уйладым.
03:52.768 --> 03:56.890
Бу табигый рәвештә сезгә төрле
урыннардагы кешеләргә ирешергә мөмкинлек бирә.
03:56.890 --> 04:03.923
Бу эшне бөтенләй дә арзанрак башкарып була, чөнки, мәсәлән,
бастыру чыгымнары юк һәм берни дә почта аша җибәрергә кирәкми.
04:03.923 --> 04:10.796
Шулай итеп, нәшриятчылар да, үз-үзен нәшер
итүчеләр дә китапларны бастыруның төрле юллары бар.
04:10.796 --> 04:17.803
Чөнки без барыбыз да өйрәндек: цензура
булмаганга күрә теләсә кем китаплар яза һәм бастыра ала.
04:17.803 --> 04:22.790
Мондый платформаларның берсе, мәсәлән, Tolino Media.
04:22.790 --> 04:29.118
Бу нәшриятчыларга да, үз-үзен нәшер итүчеләргә дә
китаплар, бигрәк тә электрон китаплар чыгару өчен яраклы.
04:29.118 --> 04:31.238
Ким дигәндә, кеше шулай уйлар иде.
04:31.238 --> 04:39.888
Аннары анда гына аккаунт булдырасың. Текстны
йөклисең, аннары кыскача тасвирлама, исем,
04:39.888 --> 04:45.570
бәя, тышлык һәм башка мәгълүматларны өстисең һ.б.
04:45.570 --> 04:48.423
Аннары раслау өчен OK төймәсенә басыгыз.
04:48.423 --> 04:54.243
Аннары ул Толино командасына китә.
04:54.243 --> 05:04.418
Аннары, аз гына вакыт эчендә, бу китап чыннан да
Tolino Альянсының шактый күп кибетләрендә сатуга чыгачак.
05:04.418 --> 05:07.776
Бу шулай ук Thalia һәм Hugendubel һ.б. керә.
05:07.776 --> 05:16.680
Сез шулай ук аны Amazon һәм Apple Books һәм башка мөмкин
булган платформаларга җибәрергә теләгәнегезне раслый аласыз.
05:16.680 --> 05:17.623
Бик әйбәт!
05:17.623 --> 05:24.768
Шулай итеп, мин шуны эшләдем, бу китап, ким
дигәндә санлы форматта, күбрәк кешегә барып җитсен өчен.
05:24.768 --> 05:27.880
Мин тиздән эчтәлеккә күчәрмен.
05:27.880 --> 05:38.071
Аннары Tolino-дан кире элемтә булды – әйтерсең лә, теләсә кем
(!) китаплар бастыра ала торган үз-үзеңне бастыру платформасы.
05:38.071 --> 05:45.783
Исеме: «Бастыру өчен яраксыз: Зур милекне тартып алу».
05:45.783 --> 05:50.978
Мин цитата китерәм: "Сезнең "Зур милекне тартып алу"
китабыгыз бастыру өчен яраклы түгел. Шуңа күрә без
05:50.978 --> 05:54.079
сезнең китабыгызны сәүдә нокталарына тарата алмыйбыз."
05:54.079 --> 05:57.847
Теләсә нинди уңайсызлык өчен гафу үтенәбез һәм аңлавыгыз өчен
рәхмәт. Без сезнең фикер-тәкъдимнәрегезне кабул
05:57.847 --> 06:01.547
итәргә һәм сорауларыгызга җавап бирергә һәрвакыт әзер.
Зинһар, безгә publishing@tolino.media адресына языгыз.
06:01.547 --> 06:04.240
Әйе –
06:04.240 --> 06:06.300
Цензура юк.
06:06.300 --> 06:11.255
Миндә бар яки миңа шулай язып җавап бирделәр: «Нигә юк?»
06:11.255 --> 06:15.620
Һәм җавап бик тиз килде: «Электрон почтагыз өчен бик зур рәхмәт.»
06:15.620 --> 06:24.064
Без китапны безнең шартларның 3.2 бүлегенә ярашлы
рәвештә «бастыру өчен яраксыз» дип классификацияләдек.
06:24.064 --> 06:29.038
Шулай итеп, шартлар һәм кагыйдәләрнең
3.2 маддәсе нәкъ менә нәрсәне аңлата?
06:29.038 --> 06:32.736
3 tolino media тарафыннан бастырыла һәм таратыла.
06:32.736 --> 06:35.922
3.2 Сыйфатны тәэмин итү һәм сынау.
06:35.922 --> 06:37.902
Хәзер кызык була, менә цитата:
06:37.902 --> 06:45.395
"Нәшрият үз эшен сәүдәгәрләргә тарату яки
бастыру өчен раслаганда, ул tolino media сыйфатны
06:45.395 --> 06:49.260
тәэмин итү командасы тарафыннан карап чыга."
06:49.260 --> 06:55.428
Бу кул белән эчтәлекне карап чыгу, автоматик алгоритм түгел.
06:55.428 --> 07:01.712
Метadataның дөреслеген, тулылыгын һәм укучы өчен
куллану уңайлылыгын тикшерүдән тыш, сыйфатны
07:01.712 --> 07:06.894
тәэмин итү эшне түбәндәге критерийлар буенча тикшерә:
07:06.894 --> 07:17.685
Җинаять эчтәлеге (ризасыз җенси гамәлләр, педофилия һәм инцест,
зоофилия, уң канат экстремистик идеология, көч куллануны данлау,
07:17.685 --> 07:27.886
конспирологик теорияләр, нәфрәт тудыручы чыгышлар, билгеле халык
төркемнәренә карата дискриминация, расизм, антисемитизм,
07:27.886 --> 07:34.968
трансфобия, гомофобия, этәрү, салымнан качу
кебек җинаятьләр кылырга өндәү, авторлык
07:34.968 --> 07:41.660
хокукларын һәм шәхси хокукларны бозу, клевета һ.б.)
07:41.660 --> 07:51.728
Мин сезгә ышанычлы итеп әйтә алам, бу китапта
җинаять дип санала торган бернинди дә эчтәлек юк.
07:51.728 --> 08:00.140
Әйе, бу мавыктыргыч, чөнки цензура юк.
08:00.140 --> 08:05.132
Бу автор, Дэвид Роджерс Уэбб, мин аны шәхсән беләм
һәм аны тулысынча ышанычлы һәм дөрес дип саныйм.
08:05.132 --> 08:14.423
Һәм аның чыннан да әйтер сүзләре бик күп.
Минемчә, бу нигездә безнең барыбыз өчен дә әһәмиятле.
08:14.423 --> 08:20.660
Бу китапта шулай ук биографик элементлар
көчлерәк, чөнки ул финанс секторында эшли.
08:20.660 --> 08:26.265
Ул Джордж Сорос дәрәҗәсендәге элекке хедж-фонд идарәчесе.
08:26.265 --> 08:36.030
Ул аны хәтта шәхсән белә һәм монда үз дәгъвәләрен чыганаклар һәм
дәлилләр белән ныгытып сөйләгән вакыйгаларны үзе дә кичергән.
08:36.030 --> 08:42.251
Минемчә, һәркем бу мәсьәлә буенча үз фикерен
формалаштырып, аннары нинди генә нәтиҗәләргә
08:42.251 --> 08:45.934
килсә дә, шул нәтиҗәләргә килүе яхшы булыр иде.
08:45.934 --> 08:51.507
Минемчә, бу халыкны сакларга кирәк булган эчтәлек түгел.
08:51.507 --> 08:55.674
Карама-каршы, без халыкны сакларга тиешбез һәм
шуңа күрә аларга бу эчтәлекне күрсәтергә тиешбез.
08:55.674 --> 09:04.541
Ни өчен бу эчтәлек монда тыелган – «бастыру
өчен яраксыз»? Беркемгә дә укырга яраксыз.
09:04.541 --> 09:05.820
Бу барысы ни турында?
09:05.820 --> 09:08.928
«Зур милекне тартып алу» исеме күпне сөйли.
09:08.928 --> 09:18.306
Дэвид Роджерс Уэббның гаилә әгъзалары — ата-анасы һәм
бабалары — Бөек депрессия чорын, нигездә Америкада кичергәннәр.
09:18.306 --> 09:21.510
Ул вакытта алар барысын да югалттылар.
Аларның чәчәк аткан эшмәкәрлекләре бар иде.
09:21.510 --> 09:25.596
Алар чыннан да урта классның бер өлеше иделәр.
09:25.596 --> 09:31.883
Һәм берничә атна эчендә алар барлык милекләрен югалттылар.
09:31.883 --> 09:36.730
Балалар мәктәпкә йөри алмадылар. Балаларга
эшләргә туры килде һәм башка шундый хәлләр булды.
09:36.730 --> 09:44.933
Һәм шулай аталган «банк бәйрәмнәреннән» соң, барлык банклар
ябылган иде, ләкин аннан соң аларның барысы да яңадан ачылмады.
09:44.933 --> 09:52.136
Тик Федераль резерв системасына (ФРС) турыдан-туры
буйсынган яки ким дигәндә алар белән хезмәттәшлек иткән кешеләр
09:52.136 --> 09:57.180
генә – башка сүз белән әйткәндә, ФРСтан яшел ут алганнар.
09:57.180 --> 10:04.120
Калганнары ябылып калды, һәм
нәтиҗәдә кешеләр барысын да югалттылар.
10:04.120 --> 10:05.902
Ләкин бурычлар, әлбәттә, калды.
10:05.902 --> 10:08.822
Һәм бу милекне тартып алу инде булды.
10:08.822 --> 10:11.140
Һәм ул соңыннан бизнес дөньясына керде.
10:11.140 --> 10:18.364
Ул бу механизмнарны аңлау өчен финанс секторына керде һәм
аннары ничектер аңа карап сорады: хәзер нәрсә нәрсәгә бәйләнгән?
10:18.364 --> 10:22.174
Һәм ул бу өлкәләрдә тулысынча, искиткеч оста белгечкә әйләнде.
10:22.174 --> 10:29.064
Аннары ул шул вакыттагы механизмнарны һәм
үрнәкләрне таныды, аларны бүген дә табарга мөмкин.
10:29.064 --> 10:31.491
Һәм ул моңа кискен кисәтә.
10:31.491 --> 10:36.344
Шулай итеп, ул чыннан да безгә таба
килә торган фаҗигале сценарийны күрә.
10:36.344 --> 10:44.905
Күпләрнең әле дә күңелендә йөри торган «Син бернигә
дә ия булмаячаксың» дигән җөмләне ничек тормышка
10:44.905 --> 10:51.206
ашырырга кирәклеген Дэвид Роджерс Уэбб бу китапта аңлата.
10:51.206 --> 10:58.859
Бу киләсе зур күләмле милекне тартып алу шулай ук хәзер
яңадан табыла торган билгеле үрнәкләр белән дә бәйле.
10:58.859 --> 11:05.759
Кануннар үзгәртелде, шуңа күрә хәзер
банкротлыкка эләгүчеләр компанияләр, банклар яки
11:05.759 --> 11:10.539
шундый оешмалар гына түгел, ә шәхси милек тә эләгә.
11:10.539 --> 11:16.972
Һәм минемчә, моны белү һичшиксез кирәк,
чөнки кирәк булса, син үзеңне саклый аласың.
11:16.972 --> 11:19.935
Анда сез нишләргә мөмкин икәнлеге турында да күп киңәшләр бар.
11:19.935 --> 11:22.941
Мин әйткәнчә, теләсә нинди нәтиҗәгә килә аласың.
11:22.941 --> 11:32.445
Әмма хәзер «Бу эчтәлек безнең иминлек өчен тулысынча яшереләчәк»
дип әйтүне мин шактый кискен һәм шактый борчулы дип саныйм.
11:32.445 --> 11:35.003
Мин әйткәнчә, ул күп чыганакларны
һәм шундый әйберләрне үз эченә ала.
11:35.003 --> 11:44.395
Кайбер урыннарда ул шулай ук нәрсә булып яткан дип уйлавын,
ни өчен бу булуын яки кайсы юнәлешкә таба баруын аңлата.
11:44.395 --> 11:45.969
Моның да күрсәткечләре бар.
11:45.969 --> 11:50.781
Ләкин хәтта бу да монда tolino
ниндидер мәгънәгә ия булуына туры килми.
11:50.781 --> 11:59.823
Ләкин белергә, аңлатырга, фикер
формалаштырырга һәм шундый итеп укырга мөһим.
11:59.823 --> 12:04.956
Минемчә, мондый эчтәлекнең тулысынча саклануы бик куркыныч.
12:04.956 --> 12:14.001
Мин сезгә искә төшерергә телим, 2024 елның 3 апрелендә
дәүләт тапшыручысы яки дәүләт тапшыручысының
12:14.001 --> 12:20.099
хезмәткәрләре үз борчуларын тасвирлаган манифест игълан иттеләр.
12:20.099 --> 12:26.997
Кызганычка каршы, әйтергә мәҗбүрмен: бу хәл хәзер
инде теләсә ничек уйлый ала торган җәмәгать
12:26.997 --> 12:30.436
тапшыруларына гына түгел, башка өлкәләргә дә кагыла.
12:30.436 --> 12:42.020
Ләкин хәзер шулай ук мәсьәлә бар: санлы хезмәтләр
турындагы акт 2024 елның 17 февраленнән тулы көченә керде.
12:42.020 --> 12:48.652
Бу инде 2022 елда ук каралган иде. Ләкин хәзер ул
чыннан да һәркемгә, бигрәк тә барлык
12:48.652 --> 12:53.723
платформаларга тәэсир итә, чөнки ул бик зирәк итеп көйләнгән.
12:53.723 --> 12:59.001
Без, халык буларак, яңадан «якланырга» тиешбез, чөнки цензура юк.
12:59.001 --> 13:05.478
Шулай итеп, безнең куркынычсызлыкны тәэмин итү
өчен билгеле бер механизмнар булдыру кирәк.
13:05.478 --> 13:09.911
Һәм хәзер бу нигездә платформаларга тапшырылган.
13:09.911 --> 13:20.123
Әгәр дә нәфрәт тудыручы чыгышлар, дискриминация, конспирологик
теорияләр һ.б. мөмкин булган эчтәлек булса, платформа
13:20.123 --> 13:30.880
операторлары бу мәсьәләне хәл итмәсә һәм әлеге эчтәлекне
бетермәсә, зур штрафлар түләргә мәҗбүр булырга мөмкин.
13:30.880 --> 13:38.922
Һәм бу, мондый мисаллардан күренгәнчә, алдан буйсынуга китерә.
13:38.922 --> 13:41.615
Шулай итеп, платформа операторлары инде болай диләр:
13:41.615 --> 13:46.638
Бу эчтәлек безнең өчен артык бәхәсле. Безне
судка бирү яки башка нәтиҗәләр көтәргә
13:46.638 --> 13:50.336
мөмкин. Шуңа күрә без бу эчтәлекне бастырмыйбыз.
13:50.336 --> 13:53.440
Әлбәттә, кайбер эчтәлек бастырылмаска мөмкин.
13:53.440 --> 13:59.500
Ә калганнары, мөгаен, башкача булмаганда бу
штрафларны түләргә туры киләчәк дип борчылалардыр.
13:59.500 --> 14:02.432
Һәм мин уйлыйм, һәркем дә мондый суд
эшләрен алып бара алырлык акчасы юк.
14:02.432 --> 14:06.332
Һәм моны эшләргә һәркемдә дә вакыт,
мөмкинлек һәм башка ресурслар юк.
14:06.332 --> 14:09.272
Шуңа күрә алдан ук «чыгып кит,
чыгып кит, чыгып кит» дип әйтү яхшырак.
14:09.272 --> 14:14.721
Аннан соң шулай ук «фактларны тикшерүчеләр» дип аталган
кешеләр дә бар, алар нәкъ менә шушы максат өчен эшкә алынган.
14:14.721 --> 14:18.254
Бу очракта алар «ышанычлы флаггерлар» дип атала,
һәм аларга түбәндәгеләрне әйтергә рөхсәт ителә:
14:18.254 --> 14:27.545
Ярар, бу дискриминацион эчтәлек. Аны бетерергә кирәк, юкса аны
шунда ук бетермәсәгез, сезгә зур штраф түләргә туры киләчәк.
14:27.545 --> 14:34.126
Хәзер миңа туа торган сорау: без, альтернатив яки
бәйсез матбугат буларак, моңа ничек каршы тора алабыз?
14:34.126 --> 14:44.140
Кайбер яктан без әле дә шундый платформаларга керәсе килә
торган хәлдә, ким дигәндә кешеләргә ирешергә теләгәнлектән.
14:44.140 --> 14:51.360
Ниһаять, бер генә веб-сайтны да бик аз кеше генә
карый. Шуңа күрә аны ничек тә булса таратырга кирәк.
14:51.360 --> 14:55.009
YouTube — ул платформа, әйе, ул
Google, бу бөтенләй башка мәсьәлә.
14:55.009 --> 15:00.616
Ләкин хәтта Telegram кебек яки хәзерге толино кебек
платформалар бар, анда һәркем үз-үзен нәшер итә ала.
15:00.616 --> 15:02.670
Әйе, мондый төрле әйберләр бар.
15:02.670 --> 15:10.217
Һәм бу санлы хезмәтләр турындагы акт беренче
тапкыр гамәлгә керү белән, хәтта альтернатив медиа
15:10.217 --> 15:14.600
өчен дә бернинди йогынты ясау тагын да авырлашачак.
15:14.600 --> 15:20.512
Һәм мондый эшләрне эзләү өчен
билгеләнгән кайбер адвокатлар да булырга мөмкин.
15:20.512 --> 15:27.056
Әгәр дә сез билгеле бер эчтәлекнең бастырылып
таратылуын теләмисез икән, моны законнар аша
15:27.056 --> 15:31.166
булдырмау өчен юллар һәм чаралар таба аласыз.
15:31.166 --> 15:34.913
Шулай итеп, үз фикерең белән уйлау көннән-көн авырлаша бара ала.
15:34.913 --> 15:36.826
Бу дигән сүз:
15:36.826 --> 15:41.693
Уяу булыгыз, кызыксынучан булыгыз, курыкмагыз!
15:41.693 --> 15:47.213
Без юл табарбыз, ләкин кайбер
куаклыкларны үтеп чыгарга туры килер.
15:47.213 --> 15:51.486
Шуны истә тотып, иң изге теләкләр һәм игътибарыгыз өчен рәхмәт.