Yana bir bor, namoyish etilgan ORF hujjatli filmidagi yetarli bo'lmagan xabar berishga e'tibor qaratishga sabab bor.
2024 yilda Vena shahrida bo'lib o'tgan Iqlim va Energetika bo'yicha Xalqaro konferensiyada ishtirokchilar manipulyativ iqlim
jurnalistikasi haqida ma'lumot olishdi, ORF ham shunga moyil.
Ushbu konferensiya munosabati bilan,
Kla.TV bugun atom va nurlanish fizikasiga ixtisoslashgan tadbirkor va fizik doktor Bernhard Strehlning
chuqur mazmunli ma'ruzasidan parchalarni taqdim etadi.
U iqlim mavzusida 50 dan ortiq puxta asoslangan ma'ruzalari bilan Avstriya iqlim tadqiqotchilari uchun qizil latta bo'lib qoldi.
Koronavirus inqirozi davrida Strehl va bir nechta do'stlari IMMUN assotsiatsiyasini
tuzdilar, uning ikki maqsadi – tibbiy va huquqiy.
Strehl boshqaruv sudi darajasida ko'plab huquqiy aralashuvlar orqali Avstriyada boshqaruv sudida kimnidir vakillik
qilish uchun advokat bo'lish shart emasligini bilib oldi.
Uning o'z bayonotlariga ko'ra, u allaqachon ko'plab odamlarni bepul himoya qilgan va
hozirgacha 20 dan ortiq ishda tajriba orttirgan.
Strehl o'zining aniq ochilishlari bilan tanilgan.
Shuning uchun butun Avstriya matbuoti uni "natsist" va "o'ng qanot ekstremisti" kabi shiorlar bilan jim
qilishga harakat qilmoqda. Asosiy ommaviy axborot vositalarida iqlim propagandasi qanday ishlaydi?
Dr. Strehlning "Avstriyadagi iqlim propagandasi. Biz unga qarshi turamiz" nomli juda ma'lumotli
ma'ruzasining qisqartirilgan shaklini tomosha qiling.
(Bernhard Strehl:) ... 'global isitish' atamasi haqiqatan ham faqat koronavirus inqirozi tugagach qo'llanila boshladi.
To'satdan, hech bo'lmaganda bu yerda, Avstriyada, 'global isish' atamasi qo'llanila boshladi.
Oldin uni har doim global isish deb atashardi.
Bu 1980-yillardan beri shunday bo'lib kelgan.
Keyin u birdan biroz zaifroq bo'lib qoldi.
Birdan hamma iqlim o'zgarishi haqida gapira boshladi.
Menimcha, Climategate bunga ma'lum darajada ta'sir qilgan. Chunki ommaviy axborot vositalari ham
iqlim fanida nimadir to'g'ri emasligini sezib qolgan.
Va hozir, yaqinda bu nihoyatda kuchaydi. Endi bizda global isish va iqlim doʻzaxi bor.
Va BMT bosh kotibi Guterres muammoni to'g'ri aniqladi – "global pishirish".
Men bu yerda uning jumlasini keltiraman:
Global isish davri tugadi. Global qaynash davri boshlandi.
Va menda asl nusxa bor.
Endi men sizga u o'sha paytda aslida nima deganini ko'rsataman:
Global isitish davri tugadi.
Global qaynash davri keldi.
Havo nafas olishga yaroqli emas.
Issiqlik bardosh berib bo'lmaydi.
Fosil yoqilg'i foydalari va iqlim bo'yicha chora ko'rmaslik darajasi qabul qilib bo'lmasdir.
(…) Ammo u bir nechta narsani aytdi.
Havo nafas olishga yaroqsiz. Va issiqlikni bardosh berib bo'lmaydi.
Ammo meni eng ko'p hayratga solgani shuki, u buni o'tgan yil (2023) iyul oyida butun BMT Bosh Assambleyasi oldida aytgani edi.
Va u yerda ko'plab ommaviy axborot vositalari vakillari ham bor edi, va bu oddiygina qabul qilindi.
Hech kim hech narsa demadi.
Endi men Will Happerni iqtibos qilmoqchiman: "U nima chekib yurgan?"
Endi davom etamiz.
Yana bir nisbatan yangi atama – iqlim inqirozi.
Endi hammasi faqat inqiroz.
Va men shuningdek Avstriyaning barcha ommaviy axborot vositalarida iqlim inqirozini inkor etuvchiman.
Va hozir kimdir "bir daqiqa, bu biroz boshqacha bo'lishi mumkin" desa, uni darhol inkor
etuvchi, iqlim inqirozini inkor etuvchi deb atashadi.
Biz uning nima uchun ishlatilishini aniq bilamiz.
Albatta, bu ishlatiladi, chunki Holokostni inkor etuvchilar mavjud va bizni ham shu toifaga kiritishadi.
Bu yerda nemis tilida so'zlashadigan dunyoda juda hiylakor narsa bor.
Bu shunday deb ataladigan Iqlim Jurnalistika Tarmog'i.
U yerda bir necha yuz jurnalist va ommaviy axborot vositalari mutaxassislari ishlaydi.
U qaysi so'zlardan foydalanish kerakligini belgilaydi.
Insonlar endi 'iqlim o'zgarishi' atamasidan foydalanmaydi; u juda xavfsiz eshitiladi.
Iqlim inqirozi atamasidan foydalanish kerak.
Bu asosan xabarni iloji boricha dramatik tarzda yetkazilishini ta'minlash uchun ruxsat etilgan iboralar lug'atini taqdim etadi.
Va men buni aytayapman, chunki bu yerda ORFdan ham muharrirlar bor.
Va keyin biz nima uchun bu muhimligini tushuntiramiz. (...)
Va albatta, ijtimoiy tarmoqlar ham bor, ayniqsa yoshlar deyarli ekranlariga yopishib qolishadi va
barcha axborotni ijtimoiy tarmoqlardan olishadi.
Bizda Avstriyada ham muqobil ommaviy axborot vositalari mavjud.
(…) Ularning juda yaxshi diapazoni bor.
Biroq, keng jamoatchilik bu ommaviy axborot vositalaridan qochadi, chunki ular ham o'ng qanot ekstremist deb belgilangan.
Va Avstriyada eng yomoni maktablar va universitetlardir.
Bu sof propaganda, indoktrinatsiya va ideologiya...
Bu ishonib bo'lmas.
U yerda sodir bo'layotganlariga ishonib bo'lmaydi!
Men buning qanday qilib mumkinligini umuman tushunmayapman. Menga ko'ra, bu endi universitetlar emas.
Men Vena Texnika Universitetida o'qidim.
Ammo hozirgi kunda, aslida Bolonya tizimi joriy etilganidan beri, ular men uchun universitet bo'lmay qoldi.
Chunki tadqiqot va o'qitish erkinligi koronavirus pandemiyasidan beri, hech bo'lmaganda, endi mavjud emas.
Endi men qisqacha davlat teleradiokompaniyasi haqida aytib o'tmoqchiman, chunki biz unga qarshi choralar ko'ryapmiz.
Bu yerda uni Avstriya Radiotelesentr Korporatsiyasi – ORF deb atashadi.
Va uning quyidagi kanallari mavjud: ORF1, ORF 2 va ORF III.
Bu yerda, albatta, nemis davlat ommaviy axborot vositalarini hamda ko'plab xususiy
kanallarni ham yaxshi qabul qilishingiz mumkin.
Men shunchaki sizga ko'rsatmoqchiman – bu joriy yilgi so'rovnoma, mart oyida ushbu stansiyalarning qamrovi.
Hozir taxminan 40 taga yetdi.
Agar yaqindan qarasak, shunday deyish mumkin bo'lgan eng yaxshi 10talikka nazar tashlasak, ko'ramizki:
ORF 2 eng keng qamrovga ega bo'lib, avstriyaliklarning 20 foizi uni har kuni tomosha qiladi.
Chunki shu yerda shunday deyiladigan "yangiliklar" efirga uzatiladi.
Demak, aynan shu yerda, deyish mumkinki, ratsional propaganda ishlamoqda.
ORF 1 boshqasi.
Va keyin qiziq, juda qiziq, uchinchi o'rinda tanqidiy efir tashkilotchisi ServusTV turibdi, ZDF bilan bo'yinma-bo'yin.
Agar yaqindan qarasangiz, ORF III yo'q.
Men bu odamlar bilan telefon orqali gaplashdim va nega deb so'radim. Demak, bu ma'lumotlarni
to'playdigan bir kompaniya bor. Nega ORF III kiritilmagan?
Aqlli bahona bilan, chunki bu ORFning juda qimmat, kichik kanali: "U shunchalik yangi-ki,
uni reyting bosimidan himoya qilish kerak."
Ammo u 15 yildan beri ishlayapti.
Ammo ular bilan suhbatda ma'lum bo'ldiki, ORF III 2,8 foizda ekan. (...) Men ularning buni bostirmoqchi bo'lishlarini tushunaman.
Ularning byudjeti juda katta, va bu umuman bu diapazonni oqlamaydi.
Va aynan shuni ular shu tarzda yashirmoqchi. (...)
Xo'sh, propaganda qanday ishlaydi va nimaga erishmoqchi?
Aslida erishmoqchi bo'lgan narsa – hokimiyatdagilar yoki hukumat xohlagan narsaga rozilikni yaratishdir.
Inglizcha shior "Manufacturing Consent".
Mening bunga javobim: "Rozilik sun'iy ravishda yaratiladi".
Demak, siz odamlarga shunday ta'sir ko'rsataysizki, ular kerak bo'lgan narsaga rozi bo'lishadi.
Va bu qanday ishlaydi?
Bu his-tuyg'ular haqida.
Sizda doimo ichingizda his-tuyg'ular bo'ladi, chunki ular tanqidiy fikrlashni o'chirib qo'yadi, uni to'sib qo'yadi.
Bu juda xavfli, chunki biz undan o'zimizni himoya qila olmaymiz.
Buning sababi shundaki, ma'lumot keyin bizning ong ostimizga kiradi.
Va ong buni o'chirib qo'ya olmaydi. (...)
Qilinayotgan ish juda noto'g'ri va bu senzura bilan qo'lma-qo'l ketadi.
Chunki bir marta, aytaylik, odamlarni ma'lum bir yo'nalishga oldindan dasturlab qo'ysangiz, ularning
boshqa fikrni eshitishiga yoki boshqa nuqtai nazarga ega bo'lishiga yo'l qo'ymasligingiz kerak.
Ba'zi juda mashhur tajribalar shuni ko'rsatadiki, odamlar, shunday deyish mumkinki, o'z
e'tiqodlariga zid harakat qilishga undalishi mumkin.
Ammo agar test guruhidagi yagona kishi birdaniga qarama-qarshi fikrni bildirsa, unda ko'pchilik tezda fikrini o'zgartiradi.
Shuning uchun biz hammamiz senzuralanyapmiz.
Juda tor, shunday deyiladigan fikr koridori yaratiladi.
Bu shunchaki his-tuyg'ular. Va ular qanday his-tuyg'ular bo'lishidan qat'i nazar.
Ular albatta ijobiy bo'lishi mumkin, masalan, ishtiyoq, euforiya va hokazo, nima bo'lmasin.
Va hozir biz uchun, ayniqsa iqlim o'zgarishi sohasida, eng muhimi shuki: "Men yaxshi odamlardan
biriman; men eng mashaqqatli iqlim himoyachisiman."
Shuning uchun ularning barchasi yaxshi o'ynashadi.
- Albatta, salbiy his-tuyg'ular ham mavjud – nafrat, juda muhim.
Fikrlaringizni o'chirish uchun eng muhim hissiyot – qo'rquv.
Va shuning uchun qo'rqish har doim birinchi paydo bo'ladigan narsa.
Ushbu mexanizmlar tufayli, hozirda mening fikrimni bo'lishayotgan barcha odamlar, men endi o'zimning fikrim to'g'ri
ekanligiga ishonar ekanman, yomon odamlar bo'lib qoladi.
Demak, men yaxshi yigitlardan biriman, qolganlari esa yomon yigitlar.
Va bu juda yaxshi ijro etildi.
Ular yuz yildan ortiq vaqtdan beri amaliyot qilishmoqda.
Albatta, bu maqsadli guruhlarga bog'liq.
Shunday qilib, turli odamlar xabarlarga turlicha munosabat bildiradilar.
Qo'rqinch esa hamma narsani qamrab oladigan narsa.
Agar qo'rqishni uyg'ota olsangiz, undan foydalanishingiz mumkin; bu ajoyib.
Bu darhol tanqidiy fikrlashni to'xtatadi.
Eng muhim narsa shundaki, endi bularning barchasini to'g'ri birlashtirishingiz kerak.
Keyin eng yaxshi ta'sirga erishasiz.
Men raqiblarimizga yaqinlashadigan odamman.
Men iqlim sektasi, men ularni iqlim ayotullolari deb atayman, tomonidan uyushtirilgan tadbirlarga boraman.
Ularning ma'ruzalari shunday tuzilgan-ki, avvalo doimo qo'rquv uyg'otiladi.
Juda dahshatli, iqlim doʻzaxi va unga bogʻliq barcha narsalar, va toshqinlar ortib bormoqda.
Va keyin navbatdagi qadam keladi. Va keyin shunday bo'ladi: bu bizning aybimiz.
Aslida bu sizning aybingiz, tinglayotganlar. Keyin hamma o'zini aybdor his qiladi.
Va keyin siz shunday deysiz: "Ammo endi najotkor keladi, u sizga nima qilishingiz kerakligini aytadi."
Muammoni hal qilishga hissa qo'shishim mumkin bo'lgan narsa bor.
Men bu dahshatli voqeaning sodir bo'lmasligini ta'minlashda yordam bera olaman.
Men iqlimni muhofaza qilishda o'z hissamni qo'shishim kerak.
Masalan, men elektr avtomobil haydashim kerak, chunki shu bilan men iqlimni himoya qilaman.
Va men yaxshi ishlar qiladigan kimsaman; men yaxshi odamlardan biriman.
Mana shu nuqta. Mana shunday ishlaydi.
Men buni bir nechta ma'ruzalarda eshitganman.
Bu haqiqatan ham juda shafqatsiz NLP = neyro-linguistik dasturlash.
Va odamlar bunga chin dildan jalb bo'lishmoqda.
Keyin ular ham bu qanchalik xavfli ekanini anglaganliklaridan nihoyatda xursand bo'ladilar.
Siz keyingi avlod uchun nimadir qilmoqchisiz. (...)
Va aytganimdek, virtual tarzda gipnoz qilingan odamlar o'rtasida birdamlik effekti mavjud va ular
bir-biriga nisbatan birdamlikni namoyish etadilar:
Biz hammamiz yaxshi odamlarmiz va biz – takrorlayman – boshqalar bilan juda qattiq kurashishimiz kerak. Endi esa, juda muhim:
Propaganda juda oson aniqlanadi. Siz darhol uning propaganda ekanligini bilib olasiz.
Chunki hammasi doimo his-tuyg'ularga bog'liq. O'zingizni kuzatishingiz kerak.
Xabar yoki nima bo'lmasin eshitganimda, o'zimni kuzatishim kerak.
Va agar men hissiyot bilan munosabat bildiraman, qanday bo'lmasin, demak bu propaganda.
Bu ataylab qilinadi, shunda men hissiyot bilan javob beraman. Chunki, aytganimdek, bu mening fikrlashimni to'xtatadi.
Bunga biroz odatlanish kerak. Buni haqiqatan ham sezib turishingiz kerak.
Albatta, takrorlash juda muhim nuqtadir.
Va bu doim emas, balki barcha ommaviy axborot vositalarida bir vaqtning o'zida.
Barchani bir xil yo'lga solish, shunda boshqa hech qanday nuqtai nazar ma'lum bo'lmasin. Chunki bu chuqurda
ozgina shubha saqlaydigan odamlarni darhol kerakli fikrni tark etishga undashi mumkin.
Bu shuni anglatadiki, faqat bitta haqiqat mavjud, va men aytganimdek, tanqidiy savollar berilmasligi kerak, chunki
sizga fikrlar koridoridan chetga chiqishga ruxsat berilmaydi.
(…) Xo'p, va endi haqiqiy casus belli ga.
Men aytganimdek, bu Kichik Muz davri haqidagi hujjatli dastur.
U o'tgan yil oxirida (2023-yil 29-dekabr) uch chorak soat davomida bo'lib o'tdi.
Va bu juda qiziqarli.
Endi men dastlabki bir daqiqani, ya'ni bu dasturning kirish qismini ijro qilaman:
"Ob-havo ularga qarshi fitna qilgandek ko'rinadi."
Sovuq va nam ob-havo hamda ekinlarning nobud bo'lishi qancha davom etadi?
Va ular barcha farzandlarini boqishlari mumkinmi?
16-asr oxirida insonlar va tabiat o'rtasidagi munosabatlarda endi hech narsa to'g'ri emasdek ko'rinadi.
Og'ir zilzila Vyennani silkitadi va hattoki Muqaddas Stefan soboriga zarar yetkazadi.
Muzli davrlar va keskin ob-havo hodisalari Kichik Muzlash davrini insonlar uchun og'ir sinovga aylantiradi.
Jamiyatdagi beqarorlik 17-asr boshlarida Yevropaning o'z-o'zini vayron qilishiga yo'l ochdi.
Ko'rib turganingizdek, bu Roland Emmerichning ofat filmlaridan biriga o'xshaydi – nihoyatda
hissiyotlarga boy, tahdidli sahnalar, qo'rqinch uyg'otadi.
Va aslida aynan shu mavzu butun bu badiiy film bo'ylab o'tadi, u o'zini "hujjatli film" deb ataydi.
Endi bu filmda "olimlar" deb ataladigan shaxslar ishtirokidagi takroriy sahnalar namoyish etilmoqda. Endi bu filmda
"ilmiy kashfiyotlar" deb ataladigan natijalar taqdim etilmoqda.
Odam (Roland Weißmann) muhimdir.
U o'ziga maqtovchi yigit, u ORF bosh direktori – nima uchun bu muhimligini aytib beraman.
Demak, bizda bu ofat filmi bor, va bu endi ilmiy faktlardir.
Va ushbu filmda – va bu bizning shikoyatimizning asosiy nuqtasi – harorat grafikalar mavjud.
Keyin ular studiya muhitida ko'rsatiladi, u yerda boshlovchi paydo bo'ladi – hissiy o'ziga xos badiiy film
bunday qisqa ketma-ketliklar bilan takror-takror uziladi – va birinchi grafik quyidagicha ko'rinadi:
Bu so'nggi 2000 yil davomidagi haroratlar bo'lib, ular Rim iliq davri, O'rta asrlar iliq
davri va Kichik Muz davrini aniq aks ettiradi.
- Va keyin, bu xuddi xokkey tayoqchasi to'rt marta ko'paytirilgandek, - so'ng u keskin
ko'tariladi va rang berilishini ham ko'rishingiz mumkin.
Avvalo, butun tasvir shunchalik perspektivaga yo'naltirilganki, hozirgi lahza kattalashtirilgan holda, ranglari qirmizi tomiriga
moyil qilib tasvirlangan – va agar diqqat bilan qarasangiz, chiziq qalinligi ham, deyish
mumkinki, oxirga yaqinlashgani sayin oshadi.
Ammo bundan ham yomoni shundaki, u oxirgi 12 000 yilni ko'rsatganda, u shunday ko'rinadi.
Ha, mutlaqo aqlga sig'mas, va, deyish mumkinki, bu undan ham yaxshiroq bo'ladi.
U bu haqda nimadir deydi.
U shunday deydi: "Bu yerda oxirgi cho'qqi – u aynan shuni nazarda tutmoqda, butunlay qizil bo'lgani – bizmiz."
U "mana bizmiz" demaydi, aslida bu xronologik ketma-ketlik; biz "u yerda" demoqimiz kerak, yo'q, u shuni aytadi.
U asosan shuni aytmoqchi: Biz buning sababchisi, endi ayb bizda.
Ya'ni, bu egri chiziqlarning u yerda bo'lishiga ishonib bo'lmaydi.
- Agar biroz yaqinroq qarasangiz, darajalar Selsiy bo'yicha yozilgani kulgili; - shunda uning
qanchalik sifatsiz ishlanganini ko'rishingiz mumkin.
Agar o'lchovlarga qarasangiz, biri +1,4° va ikkinchisi +1,5°.
Shuning uchun bu hech qanday ilmiy standartlarga javob bermaydi.
Buni ta'kidlash muhim, chunki ORF ham yuqori sifatli ish bajarishga majbur.
Bu qonun talabi.
Demak, u shunday ko'rinadi.
Va nafaqat shu yerda – bu hujjatli dasturning mutlaqo eng yorqin lahzasi, deyish mumkin.
U yerda yana ko'plab boshqa narsalar butunlay noto'g'ri.
Va shu sabab biz: "Bir daqiqa, bu shunchaki yolg'on, bu propaganda, biz qarshi kurashamiz" dedik.
Va buning qarshi chorasi nima?
Avstriyada "jamoat shikoyati" deb ataladigan narsa mavjud.
Shunday qilib, ORF ORF to'g'risidagi qonunga rioya qilmaganiga ishonadigan har kim, bu masalaga keyinroq to'xtalib o'taman,
tegishli organ – Avstriya aloqa organiga shikoyat qilishi mumkin.
U efirdan keyin olti haftaga ega bu shikoyatni berish uchun.
Bu biroz qiyinroq bo'ladi, chunki u shu olti hafta ichida 120 ta qo'llab-quvvatlovchi imzo yig'ishi kerak.
Va odatda bunga qo'shimcha ravishda ko'proq bo'lishi kerak, chunki rasmiy sabablarga ko'ra
ORF ularning 20 foizini noaniq deb hisoblaydi.
Shunday qilib, biz odatda 200 ta olib kelamiz. Agar ko'p qo'llab-quvvatlash bo'lsa, bu birinchi ORF
shikoyati emas, ba'zan hatto 1000 ta imzo to'playmiz.
Shunday qilib, bu bizning klubimiz uchun muammo emas.
Ammo avvalo buni tartibga solishingiz kerak, chunki odamlar ORF hissa raqamini kiritishlari lozim.
Agar siz stend bilan tadbirga borib, masalan, "Bu bizning shikoyatimiz, iltimos, imzo qo'ying"
desangiz, odamlar imzo qo'yishga mamnun bo'lishadi – lekin kim o'zining ORF hissa raqamini biladi?
Endi biz ularga uni bizga elektron pochta orqali yuborishni aytishimiz kerak, va bu, afsuski,
odamlarning uchdan ikki qismini chiqarib tashlaydi.
Afsuski, ular ro'yxatdan o'tgan bo'lsalar ham, raqamlarini yubora olmayapti.
Ammo biz odatda bu rasmiy to'sqinni yengib o'tamiz.
Biz aniq ko'rsatishimiz kerak, ORF to'g'risidagi qonunning qaysi bo'limi yoki hatto qaysi kichik bo'limi buzilganini.
Va keyin, albatta, biz shikoyatni asoslashimiz kerak.
Ayganimdek, men bu ishda bizga yordam berayotgan juda yaxshi advokatlar bilan do'st bo'lganimdan nihoyatda omadliman,
shunda biz uni nafaqat masala va tanqid nuqtai nazaridan, balki huquqiy jihatdan ham to'g'ri shakllantira olamiz.
Ushbu jamoat shikoyati hozirda berilmoqda.
Yaxshi tomoni shundaki, bu hech qanday haqiqiy xarajatlarni keltirib chiqarmaydi.
Shunday qilib, siz hech qanday to'lov to'lamasdan shikoyat qilishingiz mumkin.
Advokat yollash majburiyati ham yo'q.
Shunday qilib, agar o'zingizni yetarlicha yaxshi deb hisoblasangiz, shunchaki buni bajarashingiz mumkin.
Bu faqat shaxsiy vaqtni talab qiladi, pul emas.
Keyin, rasmiy to'siq bartaraf etilgach, KommAustria shikoyatni ORFga yuboradi va advokatlar hozir bayonot beradi.
- Keyin men yoki advokat qarshi bayonot yozamiz, - va bu bir necha marta yozma ravishda almashiladi.
Biroq, eng kech olti oy ichida bu organ, KommAustria, qaror qabul qilishi kerak.
Avstriyada bu "qaror" deb ataladi.
- Bu huquqiy nuqtai nazardan muhim, chunki endi unga qarshi da'vo qo'yish mumkin; - uni keyingi bosqichga olib chiqish mumkin.
"Xo'p, bu qaror bo'lishi mumkin, lekin har doim shikoyat qilish jarayoni mavjud."
Ammo bunga o'tishdan oldin, keling, ORF to'g'risidagi qonunni yaqindan ko'rib chiqaylik.
ORFning haqiqiy vakolat doirasi nima?
Endi uni o'qishingiz mumkin. Umuma'lumotli omma va boshqalar uchun juda keng qamrovli ma'lumot.
- Va u yerda "fanni vositachilik qilish va targ'ib qilish" deyilgan – bu uning asosiy missiyasidir.
Buni qilish uning burchidir. Va boshqa turli xil narsalar.
Hozircha shunday qoldiraman.
Hozir buni batafsil o'qib chiqish menga muhim emas.
Men baribir muhim so'zlarni doimo ajratib ko'rsatganman.
Va shuningdek, dastur qanday tuzilishi kerakligi bo'yicha juda aniq ko'rsatmalar ham mavjud.
Va aynan eng yuqorida allaqachon "obyektiv tanlov" deb yozilgan.
Shunday qilib, 'obyektiv' so'zi birinchi marta paydo bo'ladi.
Va keyin unda tanqidiy fikrlar ham aks ettirilishi kerakligi aytiladi.
Xilma-xillikni hisobga olish.
U qonunga ko'ra buni qilishi talab etiladi.
Biroz pastroqda yana shunday yozilgan: Izohlar, tahlillar va hokazo. Ob'ektivlik tamoyillari.
- Bu yerda biz yana 'obyektivlik' so'zini ko'ramiz.
Va keyin u kontentni qanday tuzishi kerakligi haqida yana qo'shimcha kichik paragraflar mavjud.
Endi u sifatli deb aytadi.
Shuning uchun men buni grafikada tilga oldim. Axir, bu grafika hazil-ku.
Masalan, bu grafikda ishlatilgan ma'lumotlarning manbai ko'rsatilmagan.
Bilasan-ku, (...) men u yerga shunchaki istalgan eski grafikani qo'ya olmayman.
- Keyin u keng qamrovli, mustaqil, partiyasiz va yana bir bor ob'ektiv bo'lishi kerak; - u haqiqatni va
manbasini diqqat bilan tekshirishi hamda tekshirilishi mumkin bo'lgan faktlarga yopishishi kerak.
Va – bu aholining ta'limiga hissa qo'shishi kerak.
Aslida hozir hammasi juda zo'r.
Shunday qilsa, Avstriyada bizda juda ajoyib ommaviy axborot vositasi bo'lardi.
Lekin u shunday qilmaydi!
Endi asosiy nuqtaga keldik.
- Shunday deyiladigan instantsiya o'tkazilishi, ya'ni birinchi instantsiya mavjud.
KommAustria eng kech olti oy ichida qaror qabul qiladi.
- Va keyin biz har doim ikkinchi instantsiyaga boramiz.
Chunki ORF mag'lub bo'lganda, u keyingi yuqoriroq organiga murojaat qiladi.
Bu Federal Ma'muriy Suddir.
Agar men yoki klubimiz yutqazsa, biz har doim masalani darhol keyingi bosqichga olib chiqamiz.
Va bu aslida juda yaxshi.
Bu uch nafar hakamdan iborat hay'atdir.
Bu so'zma-so'z yozib olingan.
Guvohlarning ismlari aytilishi mumkin, va sud xarajatlari yana nihoyatda past – atigi 30 yevro.
Yagona muammo – bu xarajatlar.
Garchi yutsangiz ham, agar ekspertlar va shunga o'xshash mutaxassislarga pul to'lasangiz,
o'zingizning yuridik xarajatlaringiz baribir qoladi.
Afsuski, Avstriyada shunday bo'ladi.
Ammo bu Avstriyada jinoyat huquqida ham shunday.
Keyin yuqoriroq vakolat bor – bu eng oliy vakolatdir.
Bu yerda Avstriyada uni har doim Adliya sudi deb atashadi.
Bu holda bu Ma'muriy sud bo'lib, unga parallel ravishda, garchi amalda mustaqil bo'lsa-da, Konstitutsiyaviy sud mavjud, u
yerga masalan, ORF to'g'risidagi qonundagi ayrim normalar konstitutsiyaga zid ekanligi haqida shikoyat qilish mumkin.
Shunday qilib, siz masalaga bevosita hujum qilmayapsiz, balki shunday deysiz: Bu asosiy qoida konstitutsiyaga zid.
Yoki protsedura o'zida xatolar mavjud.
Siz buni hali ham qabul qilishingiz mumkin.
Bu ham suddir.
Bu umuman olganda eng oliy sud – Konstitutsiyaviy sud, oliy sud.
Bizning tajribamiz nima?
Demak, bu ORFga qarshi iqlim o'zgarishi bilan bog'liq biz ko'rgan birinchi sud ishi emas.
KommAustria juda qat'iy rasmiy mezonlarga ega, bu imzo va boshqa barcha narsalar bilan – va aniq ORF tarafdori.
Shuning uchun u shikoyatni iloji boricha to'sib qo'yishga harakat qilmoqda.
U shikoyatchilar nuqtai nazaridan vaziyatni endi boshqacha ko'rish kerakligini isbotlash uchun turli xil dalillarni topadi.
Ikkinchi instantsiya – Federal ma'muriy sud bilan, kamida men ishlashgan sud hay'atlari
bo'yicha juda yaxshi tajribalarga ega bo'ldik.
U yerda taxminan 35 nafar sudya ishlaydi. U yerda bir necha senatlar mavjud va ular neytral.
Protseduralar ham shunday olib boriladiki, ular bunga ta'sir o'tkazishga urinmaydi.
Bu sudlarda juda keng tarqalgan.
Agar sud jarayoni ma'lum bir yo'nalishga yo'naltirilsa, sudya aslida ish natijasini belgilashi mumkin.
Bizning ma'muriy sudlarimizda dalillar rad etilishi yoki guvohlarning chaqirilishidan bosh
tortish, deyish mumkinki, juda keng tarqalgan.
Ammo Federal ma'muriy suddagi tajribam juda neytral.
Ammo endi bu murakkablashadi.
Bizning sudlarimiz, ya'ni oliy sudlarimiz, barchasi siyosiy tayinlangan.
Va bu amalda ko'plab sohalarda qonun ustuvorligini yo'q qiladi.
Chunki yakuniy qarorni qabul qiladigan oliy hokimiyat organlari haqiqatan ham ob'ektiv va mustaqil emasligi,
yoki aytaylik, bu borada shubha tug'dirishi mumkin bo'lsa, bu, albatta, juda muammoli.
Ayniqsa Konstitutsiyaviy sud. U aniq siyosiy tayinlangan.
Va keyin, aytganimdek, katta savol tug'iladi: u hatto mustaqil bo'la oladimi?
Men Konstitutsiya sudiga oid bir necha so'z aytmoqchiman.
U 14 nafar sudyadan iborat, mana ular.
Va bu, aytganimdek, hozir juda hayajonli.
Kimdir mamlakatdagi eng yaxshi sudyalar Konstitutsiyaviy sudda ishlaydi deb o'ylashi mumkin. Ammo bu umuman shunday emas.
Ularning orasida bitta ham sobiq sudya yo'q!
Bu aslida ajoyib.
Ammo shunday bo'ladi.
Ular huquqiy bilimga ega bo'lishlari kerak.
Menimcha, ular ham yuridik bo'yicha bakalavr darajasini tamomlagan bo'lishlari kerak.
Ularning orasida ko'plab universitet professorlari bor, ya'ni biror joyda huquq institutini
boshqargan yoki hozir ham faoliyat yuritayotgan shaxslar.
Va ma'muriyatda yurist sifatida ishlaydigan ko'plab davlat xizmatchilari bor – yoki eng yomoni, ular vazirliklarda
bevosita siyosiy lavozimlarda ham ishlaydi yoki ilgari ishlagan.
Bu davlat xizmatchilarining siyosatga juda yaqinligidir.
Va eng yomoni shundaki, ba'zi hollarda siyosatchilar yoki siyosiy partiyalarni himoya qiladigan advokatlar ishtirok etadi.
Shunday qilib, bizning Konstitutsiyaviy sudimizning juda keskin siyosiy tarafkashligi aniq.
Va bu partiyalarga bog'lanadi, chunki partiyalarning takliflar berish huquqi bor – va ularning takliflari barchasi ma'qullanadi.
Shunday qilib, siz Avstriyada so'nggi 20 yil ichida hokimiyat qanday taqsimlanganini va u yerda
qaysi hukumatlar bo'lganini ko'rishingiz mumkin.
Va keyin ular, deyish mumkinki, barcha nomzodlarini Konstitutsiyaviy sudga surib qo'yishadi.
Rostini aytsam, bu juda, juda muammoli, chunki – ular haqiqatan ham neytral hukmlar qiladimi?
Masalan, yaqinda bir ish birinchi instantsiyada ham, ikkinchi instantsiyada ham bizning foydamizga hal bo'ldi.
Bu uch hakamdan iborat hay'atdir. A'lo darajadagi mantiqiy tahlil, 24 sahifa.
Va keyin ORF Konstitutsiyaviy sudga bordi.
Advokatlar aytishdi: Xo'p, aslida biz haqiqiy ishni yutqazdik.
Biz siyosiy tayinlangan Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilamiz va ular ma'muriy sud
qarorini ahmoqona asos bilan bekor qiladilar.
Shunday qilib, ularni o'qiganda o'zingizga: "Yana nima chekishyapti?" deb o'ylaysiz. Qonun – bu yerda ehtiyot bo'lishim
kerak – qonun ustuvorligi endi ishlamayotgani aqlga sig'maydi.
Men adolatning buzilishi haqida gapirishni istamayman, lekin birdaniga qanday
asoslashlar ilgari surilayotganiga ishonib bo'lmaydi.
Ammo men bilan yaxshi ishlaydigan yagona advokat endi Avstriya Konstitutsiyaviy sudini
Yevropa Adliya sudiga tortishga harakat qiladi.
Chunki bizda hanuzgacha bu davo bor.
Ba'zan ... qanday ajoyib bo'lishi hayratlanarli, va afsuski, eng oliy hokimiyat qarori hal qiluvchi bo'ladi.
Xuddi shunday, mamlakatdagi eng qudratli odam kim?
Favqulodda holatni e'lon qiluvchi. Bu koronavirus inqirozi paytida bizning sog'liqni saqlash vazirimiz edi.
U birdaniga favqulodda holat e'lon qildi va endi hamma narsa bekor qilindi. Shunday qilib,
favqulodda holatda konstitutsiya amal qilmaydi.
Boshqa nima qilamiz, men allaqachon aytganman...
Aziz tomoshabinlar, dastur ostida to'liq ma'ruza havolasi joylashgan.
Biz bu imkoniyatdan foydalanib, ma'ruzachi Dr Bernhard Strehlga hamda EIKE, Heartland Institute va
CFACT platformalariga minnatdorchilik bildiramiz.