יאָ, אויף מײַן שטייט רובערט שטיין. טײַערער רובערט, אַ דאַנק פֿאַר דײַן צײַט.
דו ביסט דאָ בײַם אַלטערנאַטיוון WEF, דו האָסט שוין אַ סך זאכן מודערירט, און לויט מײַן וויסן האָסטו נאָר וואָס מודערירט
דעם פּאַנעל וועגן מאָרגנדיקער מעדיע, צווישן אַנדערע זאכן.
און וואָס זענען אייערע געפֿונדן? האָט איר שוין געקענט ציען קיין מסקנות דערפֿון, קיין לעקציעס וואָס מיר קענען
לערנען אָדער וואָס וואָלטן זײַן אינטערעסאַנט פֿאַר צוקוקער?
נו, פֿאַר איין זאַך, איז דאָס דאָ קלאָר אַן אומגלויבלעך גרויסע געשעעניש.
איך האָב טאַקע קיינמאָל נישט געטראָפֿן אַזאַ באַגעגעניש.
אַזוי, מיר האָבן דאָ 30, 40 מענטשן פֿון דער אַלטערנאַטיווער מעדיע־סצענע, פֿון ... אַזוי פֿיל פֿאַרשיידענע מעדיע־מאַכער און
אַקטיוויסטן, אַדוואָקאַטן, דאָקטוירים, דער גאַנץ פּאַנעל איז דאָ.
אַלע יענע וואָס האָבן זיך אין די לעצטע יאָרן אַרויסגעשטעלט און געזאָגט: "איך גיי נישט מיט
דעם", זענען דאָ צום ערשטן מאָל פֿאַראייניקט.
און פֿאַרשטייט זיך, עס איז אומגלויבלעך איצט דאָרט צו זײַן ווי אַ טיילנעמער און צו פֿילן די ענערגיע, וואָס
אַלע זענען מסכּים: עפּעס מוז איצט סוף־כּל־סוף פּאַסירן.
יעצט קענען מיר נישט נאָר אַרבעטן אַליין, יעדער אין זײַן אייגענעם קעלער און אויף זײַן
קליינעם יוטוב־קאַנאַל; מיר דאַרפֿן זיך פֿאַרבינדן.
דאָס אַליין איז טאַקע בריליאַנט, אַז אַזאַ ענערגיע איז דאָרט קאָנצענטרירט.
און די אַנדערע זאַך איז, פֿאַרשטייט זיך, די ספּעציפֿישע געדאַנקען וואָס זענען דאָ אויסגעדריקט געוואָרן.
נעכטן האָבן מיר דורכגעפֿירט אַ סימולאַציע־אויספֿירונג באַזירט אויף דעם סצענאַר אַז אַן אַנדער באַקטעריעלע עפּידעמיע איז
דערקלערט געוואָרן און מיר זײַנען איצט אין יאָר 25 דעצעמבער. די אַרבעט־גרופּעס האָבן דאַן געמוזט מער אָדער ווייניקער אויספֿינען:
וואָס האָבן מיר געטאָן ווי אַלטערנאַטיווע מעדיע, ווי אַקטיוויסטן, ווי מעדיצינישע פאַכמענטשן, ווי אַדוואָקאַטן, צו פאַרמיידן דאָס?
און דאָס איז דאַן אַרײַנגעגאַנגען אין אַרבעט־גרופּעס. און דאָס איז דאַן געוואָרן... זאַכן זענען פאָרגעלייגט
געוואָרן וואָס מען קען טאָן, אַזוי אַז מיט דער דערפֿאַרונג פֿון די לעצטע פֿיר יאָר, קען מען זאָגן:
"גוט, דאָס וועט אונדז ניט ווידער פּאַסירן." און דאָס אַליין איז געווען ממש, ממש שטאַרק.
אָבער דער מסר וואָס איך קריג פֿון דעם איז: אַז אַזוי פילע מענטשן טוען עפּעס, און דאָס וועט שיקן אַ סיגנאַל צו דער אויסערער וועלט.
הונדערטער טויזנטער מענטשן וועלן עס זען. און איך בין אויך נייגעריק צו זען ווי די אַנדערע זײַט וועט פֿאָרלייגן דעם געשעעניש,
אויב זיי בכלל וועלן עס אויפנעמען. אַזוי בלײַבט עס שפּאַנענדיק.
און איך פּערזענלעך פֿיל אויך אַ גרויסע מאָס ענערגיע אין איבערווינקען די אָפּטיילונגען און צוזאַמען געפֿינען סינערגיעס.
איך גלייב אַז דער ציל איז נישט געווען צו פּרוּוון דערגרייכן איינשטימיקן הסכמה אויף יעדן איינציקן פּונקט,
נאָר צו פאָקוסירן אויף וואָס אונדז פֿאַראייניקט, רעכט?
איך גלייב אַז איך קען עס שפּירן; עס איז אין דער לופט. יעדער וויל שלום, יעדער וויל אמת, יעדער וויל אַז
מיר זאָלן אויף עפּעס אַ אופֿן צוזאַמען פאָרויסגיין.
דאָס איז אויך וואָס איך זע דאָ. אַ גרויסן דאַנק דערפֿאַר.
קאָנקרעטע שריט, האָסטו שוין באַשטימט וואָס די מאָרגנדיקע מעדיע וועט טאָן קומענדיק יאָר? אָדער איז עס נאָך צו פרי צו זאָגן?
לויט ווי איך קען זאָגן, איז נאָך גאָרנישט גרייט צו מעלדן.
אָבער איך בין זיכער אַז די יחיד־גרופּעס וואָס זענען דאָרט צוזאַמען געקומען, אָדער אַז קאָנקרעטע פּראָיעקטן זענען דאָרט אין גאַנג.
איך האָב איצט געמאכט, איך ווייס נישט וויפֿל, נײַע טרעפֿונגען מיט אַנדערע מעדיע־שאַפֿערס און באַטייליקטע.
פֿאַרשטייט זיך, אַז סינעגיעס אַנטוויקלען זיך שוין דאָרט.
אָבער וואָס טאַקע וועט דערפֿון ווערן, בלײַבט צו זען.
דאָס איז אפֿשר אויך דער אָנהייב־געשעעניש פֿאַר אַ נײַע סעריע.
דאָס איז דאָס ערשטע מאָל אָן אַ פּובליקום.
קהל – נאָר די געלאָדענע געסט און די מענטשן וואָס זענען מיט זיי געקומען.
עס זענען געווען אפֿשר הונדערט מענטשן אין גאַנץ, די איינצעלנע באַטייליקטע.
און די קומענדיקע מאָל וואָס דאָס וועט פּאַסירן, וועט עס זײַן ערגעץ וווּ עס קען זײַן 1,000, 2,000 אָדער ווער ווייסט וויפֿל מענטשן.
און דאָס איז, כמובן, עפּעס וואָס וועט ציען אַ סך מענטשן. איך בין גאַנץ זיכער דערפֿון.
מיר האָבן אויך נעכטן דאָ דורכגעפֿירט אַ פּאָר קורצע אינטערוויוען.
איך האָב גערעדט מיט גערהאַרד וויזנעװסקי. אין יענעם מאָמענט האָב איך אַליין געדינט ווי קאַמערמאַן.
און דאַן האָט פּאָל בראַנדענבורג געשטאַנען אין דער הינטערגרונט מיט מאַרקוס היינטץ. דאַן האָט
פּראָפֿעסאָר באַקדִי פּלוצלינג זיך צו זיי צוגעשטעלט.
און נאָר דאָס אַליין אין דער הינטערגרונט, אויב איך וואָלט דאָס געזען ווי אַ צוקוקער – אַזוי:
וווּ איז דאָס געווען? פֿאַרוואָס? איך וויל דאָרט גיין. וואָס האָבן זיי דאָרט געטאָן? וואָס איז דאָס?
איך גלייב אַז דער סיגנאַל־עפעקט אַליין איז אומגלויבלעך וויכטיק אין באַצוג צו וואָס דערפֿון קומט.
יאָ, עס איז אַ ביסל ווי אַ "וואָק אָף פֿיימ" פֿון דער צוקונפֿט, אין אַ מין אופֿן. דו גייסט דאָ דורך און טראַכטסט: "אַ,
איך ווייס דעם, איך ווייס דעם, איך ווייס דעם." פאַנטאַסטיש.
עס איז אויך אַ גרויסער כּבֿוד פֿאַר מיר צו קענען אינטערוויוירן אַזעלכע מענטשן דאָ. פֿאַנטאַסטיש.
אַ דאַנק פֿאַרן אָרגאַניזירן דעם געשעעניש, און אויך פֿאַרן צוזאַמען־אָרגאַניזירן עס דאָ.
אַ פֿראַגע וואָס אינטערעסירט אונדז, וואָס מיר האָבן איצט געפֿרעגט אַלעמען דאָ:
וואָס איז די סיטואַציע איצט, ווען, לאָמיר זאָגן, צענזור ווערט ברייט פֿאַרשפּרייט און די גאַנצע זאַך ווערט געפֿירט
דורך דעם אָריגינעלן WEF – לאָמיר זאָגן – אין דעם גרויסן ריסעט?
דאָס מיינט אַז מיר שטייען פֿאַר פֿאַרשיידענע קריזיסן און האָבן מער נישט די מעגלעכקייט זיך צו ווענדן צו דיגיטאַלע פּראָדוקטן.
קיין מער יוטוב, קיין מער וועבזײַטן, גאָרנישט. וואָס עצה וואָלט איר געגעבן אונדזערע צוקוקער?
צי איז זעלבסטשטענדיקע נעצווערקונג, וואָס איז נישט אָפּהענגיק פֿון דער אינטערנעץ – מיט אַנדערע ווערטער, זיך אָפּצובייגן פֿון
אַנאָנימיטעט און אַרײַנצוגיין אין רעגיאָנאַלע נעצווערקן – אַ שליסל־פֿאַקטאָר, אַ וויכטיקער פּונקט פֿאַר דער צוקונפֿט?
אַזוי האָט עמעצער נעכטן אויף דער פּאַנעל געזאָגט: "שטאַרט די דרוק־פּרעסן."
יאָ, וואָס איר האָט געטאָן פֿאַר פֿילע יאָרן, אויסדריקן אײַער מיינונג און אײַער אומשטימונג, קען נישט ווערן אויסגעמעקט.
דו מוזט דאָס מיט דער האַנט אין דעם מיסט־קאַסטן אַרױסװרײַפֿן. דו מוזט עס אַוועקװרײַפֿן.
עס איז נישט נאָר אַ קליק אויב דו ווילסט עס נישט און פשוט אויסמעקן עס ווי אַ אימעיל, נאָר עס איז אַנאַלאָג.
און דאָס איז, פֿאַרשטייט זיך, איינע פֿון די מעגלעכקייטן, אַזוי זאָגסטו: מיר האָבן שוין נישט קיין
דיגיטאַלע אָפּציעס, נאָר מיר מוזן עס ווידער אַנאַלאָג טאָן.
יאָ, מיט פּאָסט־אײַנגעשיקטע אײַנטראָגן, מיט, אַזוי צו זאָגן, מיט גוטן אַלטן... ווי הייסט עס? – בריוו/קייט־בריוו.
אַזוי, דו געבסט מענטשן נאָר שטיקלעך פּאַפּיר.
סטיקערס, למשל, זענען אַ אַנדערע זאַך. סטיקערס מיט אַ קלעפּ וואָס איז שווער צו אָפּנעמען.
צי פֿאַרשטייסטו אַז דו קלעפּסט דאָרט עפּעס אָן וואָס דו וועסט דאַרפֿן אַ מעסער צו באַזייַטיקן עס ווידער?
אַ ביסל אַנאַרכיסטישע אינפֿאָרמאַציע. דאַן איין אָדער צוויי לאָגאָס.
און, פֿאַרשטייט זיך, נעצווערקן אין דײַן פּערזענלעכער סביבה איז אויך זייער וויכטיק.
דער איינער וואַגט זיך אויך צו שטעלן די מענטשן אין זײַן אייגענער סביבה מיט די זאַכן.
פֿילע זענען נאָך אלץ געפֿאַנגען אין וואָס עמעצער האָט באַשריבן ווי אַ "מענטאַלער געפֿאַנגעניש". ווײַל זיי
באַקומען זייער אינפֿאָרמאַציע נאָר פֿון די מאַס־מעדיע. און דאָס דאַרף מען גענטיל אָפּברעכן.
דאָס איז נישט גרינג, ווי איר מסתּמא ווייסט.
פֿיל מענטשן זענען געוווינט צו זיצן אין דעם קאָקאָן. עס איז באַקוועם דאָרט, דו ווייסט וווּ דו ביסט.
און דו דאַרפֿסט זיך נישט זאָרגן וועגן קיין בייזע כּוחות וואָס מעגלעך טוען עפּעס אין דער הינטערגרונט.
אָבער דו מוזסט פשוט לאַנגזאַם ברענגען מענטשן צו דעם ניוואָ וווּ זיי זענען.
איך טו עס שטענדיק אַזוי, עס איז שוין געוואָרן אַ לויפנדיקער וויץ.
ווען איך בין באַטייליקט אין אַזעלכע דיסקוסיעס, פּרוּוו איך שטענדיק אַרויפֿלאָזן אַ פּאָר פּרוּוו־באַלאָנען.
למשל: בנין 7, וועלט־האַנדל־צענטער 7.
פֿאַר מיר איז דאָס דער קלאַסישער טעסט, אַ ליטמוס־טעסט, וווּ איך ווייס פּונקט: אָקעי, אויב
איך פּלוצלינג באַקומען אַן ענטפֿער ווי דאָס:
"אנטשולדיגט? בנין 7?" "יאָ, וועלט־האַנדל־צענטער 7 – 9/11 און אַלעס." "איך קען נישט זאָגן."
"דאַן אפֿשר מער צו דער טשאַמפּיאָנס־ליגע...", זאָג איך שטענדיק.
דו ווייסט, דאַן פֿאַרשטייסטו פשוט, אַז דו קענסט נישט דורכקומען צום מענטש אויף דער ... דו קענסט זיי פשוט נישט
דערגרייכן. און פֿאַר דעם איז נישטאָ קיין מאַגישע פֿאָרמולע.
אָבער איך ווייס, אָדער איך פיל און זע, אַז צוליב די אומגלויבלעכע קריזיסן, צוליב די משוגענע צייטן, וווּ איין
קאַטאַסטראָפֿע־באריכט נאָכגייט דעם צווייטן, וואַקסט די גרייטקייט אָדער דער ווילן פֿון מענטשן צו באַקומען אינפֿאָרמאַציע.
איך האָב הײַנט נאָר געהערט אַז 38% פֿון די דײַטשישע פֿירמעס וועלן קומענדיק יאָר אַרבעט־פּלאַץ אָפּשניידן.
אין צוגאָב צו וואָס איז געשען אַלע מאָל.
ווײַל: מיר האָבן ניט מער ביליקן גאַז, מיר האָבן וואָלאַטילע ענערגיע־מקורות, מיר האָבן אַ אומשטענדיק
עלעקטריציטעט־נעץ, מיר האָבן ניט קיין זיכערהייט, מיר האָבן מענטשן אין פּאָזיציעס וואָס בכלל ניט געהערן דאָרט.
פּאָליטיקער וואָס מען טאָר זיי נישט רופן בײַ זייערע צונאָמען.
עס זענען גאָר אומפֿעיִקע מענטשן אין פּאָזיציעס, וואָס זענען פּשוט אידעאָלאָגיש אויסגעברענט.
און פֿאַרשטייט זיך, מענטשן וואָס האָבן נאָר געלייענט און געזען די "זודדײַטשע צײַטונג",
"שפּיגעל" און "טאַגעסשאַו", באַמערקן דאָס אויך.
אַזוי איז די צײַט אויף אונדזער זײַט. מײַן איינציקער פּראָבלעם איז אַז דו מוזסט טרעפֿן דעם
נידעריקסטן פּונקט, אַז דו מוזסט אפילו נידעריקער גיין.
מיר זענען שוין אין אַ אַזאַ אַראָפּגייענדיקן טרענד. איך דאַרף איצט נישט אַראָפּגיין אין די טיפֿסטע, דונקעלסטע טאָל.
איך האָב געהערט אַ אויסדרוק פֿון עוואַ הערמאַן און אַנדרעאַס פּאָפּ: "מיר מוזן איצט נאָר דורכגיין דעם אויג פֿון דער נאדל!"
עס קען זײַן גרינגער. אויב גענוג מענטשן הייבן אָן צו טראַכטן פֿאַר זיך. אָבער איך מיין אַז דערפֿאַר זײַנען מיר אַלע דאָ.
אָבער ווען איך מוז דורכגיין אַזאַ טאָל, בין איך דאַנקבאַר אַז איך קען דאָס טאָן מיט אַזעלכע מענטשן. צוזאַמען אויך.
און אַז מיר אויך וואַקסן אין צאָל. דאַן וועלן די זאַכן ווידער אָנהייבן זיך פֿאַרבעסערן.
יאָ, דאָס קלינגט גוט, נישט אַזוי? נאָך דעם טאָל קומט דער באַרג. איך בין פול מיט "האָפּיום" .
גרויס. דאָס איז איינער פֿון מיינע יסודותדיקע אייגנשאַפֿטן. נאָר דאָרט זײַן... טאַקע פֿירן דעם וועג.
מאָל אין לעבן מאַכסטו ממש לופּ-די-לופּס אָדער עפּעס אַזוי.
איך בין געווען מיט דיר דעם 27סטן נאוועמבער 2012 אין AZK. און דאָס איז געווען איינער פֿון די גרעסטע מאָמענטן אין
מײַן לעבן, טאַקע. עס איז געווען אַזוי, וואו, 3,000 מענטשן, אַלץ איז געגאַנגען גוט. און די פֿידבק.
און איך האָב געטראַכט: אוי, מײַן לעבן, וואָס קומט דערנאָך? קום, ווײַז מיר.
דאָס איז געווען קורץ פֿאַר דעם 21סטן דעצעמבער 2012 און אַזוי ווייטער. אַזוי האָב איך זיך געטראַכט: יאָ, דאָ גייט עס.
באַלד דערנאָך האָבן זיי מיר דיאַגנאָזירט אַז איך האָב קענסער. דו ווייסט, איך האָב זיך געטראַכט: אוי, ליבער
אוניווערס, דאָס איז נישט ווי איך האָב זיך דאָס פאָרגעשטעלט.
און דאַן האָב איך געפֿלויגן אַ גאַנץ משוגענעם קרײַז, וואָס איז גוט אויסגעקומען, אָבער עס איז געווען אַ ווילדע פֿאָר.
דאָס איז געווען ממש עקסטרעם. אָבער אפילו פֿון דעם האָב איך געקענט לערנען געוויסע זאַכן וואָס זענען געווען וויכטיק.
און אָן דער עקסטרעמער דערפֿאַרונג וואָלט איך זיך נישט אָנגעהויבן אויף דעם וועג.
אַזוי, אין אָנהייב איז עס געווען ממש שרעקלעך. און אַ רויטע נעפּל פֿון פֿײַער און ווייטאָג פֿאַר אַ לאַנג, לאַנג צײַט.
און אויך די אומזיכערקייט: וואָס וועט איצט פּאַסירן? ווי וועלן זאַכן טאַקע פאָרגיין? צי וועט עס בכלל אַרבעטן?
און ווען מען קוקט צוריק, איז דאָס געווען אַ גרויסער מזל. אפילו אויב עס קלינגט האַרש.
דו קענסט שטענדיק אָן דעם ווייטאָג זײַן. אָבער דאָס איז געווען שווער. און ווען מען קוקט צוריק – זייער, זייער דאַנקבאַר.
אָבער דאָס איז נישט עפּעס וואָס דו קענסט קאָנטראָלירן. עס קומט צו דיר, און דאַנקבאַר ווייסטו נישט מראש די
פּערזענלעכע פּרוּוון וואָס דו קלײַבסט פֿאַר דײַן אינקאַרנאַציע־קאָנטראַקט, ווי מען רופֿט עס אַזוי שיין.
אָבער ווען איך קוק צוריק, בין איך איצט דאָ, איך מעג נאָך אַלץ אָנטיילנעמען, און איך בין טאַקע – איך בין נישט
אַזאַ מענטש וואָס שיקט יעדן טאָג אַ שנעלע תּפילה צום הימל.
אָבער איך וועק זיך אָפֿט אויף און דאַנק דער בריאה, דער מאַמע־טאַטע־שאַפֿער־קראַפֿט פֿון אַלץ וואָס איז.
איך בין נישט אַזוי רעליגיעז אַז איך האָב דאָס דערשיינט אָדער פּערסאָניפֿיצירט.
אָבער איך בין זייער דאַנקבאַר פֿאַר דער שטאַרקייט וואָס האָט מיך אַהער געשיקט.
און דער פאַקט אַז איך בין ערלויבט דאָ בײַצוטראָגן, בפרט אין אַזאַ פּאָזיציע, מאַכט מיר זיך איצט גאָר נידעריק פילן.
און אויך צנוע אין דעם זין, אַז מיר קענען אַקטיוו העלפֿן פאָרמירן די דאָזיקע שפּאַנענדיקע צײַט.
ווײַל דאָס איז די צײַט וואָס וועט שפּעטער געדענקט ווערן אין די געשיכטע־ביכער.
וואָס האָבן מענטשן דעמאָלט געטאָן, כּדי צו פֿאַרמײַדן אַז די זאַכן זאָלן נישט ווערן אַזוי שלעכט?
איך בין שטאַרק איבערצויגן דערפון. איך גלייב אַז די צוקוקערס זענען אויך.
אַ גרויסן דאַנק פֿאַרן עפֿענען דײַן האַרץ און טיילן דײַנע געפֿילן מיט אונדז. פאַנטאַסטיש, טאַקע.
און אויך פֿאַר דײַן אַרבעט, אַז דו אינוועסטירסט אַזוי פֿיל פֿון זיך, און דו קענסט פשוט פֿילן די ענערגיע, דו שטראַלט זי.
דו האָסט אַ סך פּאָזיטיווע זאַכן וואָס גייען דיר גוט, וואָס איז גרויס, און דאָס זאָל מען איבערגעבן צו אַלע צוקוקער.
דערפֿאַר זײַנען מיר דאָ, נישט אַזוי? דערפֿאַר לעבן מיר אַזוי.
אַ גרויסן דאַנק, ראָבערט. לאָמיר פאָרזעצן. אַ דאַנק, מאַטיאַס. גרויס.