6 dekabrda Rumıniya Konstitusiya Məhkəməsi prezident seçkisinin birinci turunu ləğv etdi və
bütün seçki prosesinin təkrarlanmasını qərara aldı.
Səsvermənin birinci turunda müstəqil namizəd Călin Georgescu ən çox səs toplayıb və ikinci turda liberal
USR partiyasından Elena Lasconi ilə qarşılaşacaqdı.
Bu ikinci tur seçkiləri artıq xaricdə yaşayan rumın vətəndaşları arasında keçirilirdi və sorğuların nəticələrinə görə,
Georgescu-nun qalib gəlmək üçün yaxşı şansı var idi, lakin məhkəmə tərəfindən gözlənilmədən dayandırıldı.
Bu qərar həm ölkə daxilində, həm də xaricdə böyük mübahisələr doğurur və bir çox müşahidəçinin fikrincə,
ölkənin demokratik proseslərinə qanunsuz müdaxilədir.
Lasconi demokratiyanın ayaq altına alınımasından şikayət etdi.
Georgescu və birinci turda məğlub olan AUR partiyasının namizədi George Simion dövlət çevrilişindən danışdılar.
Almaniyalı Die Welt qəzetində də dövlət çevrilişi termini işlədilib və yazıb ki, Avropa İttifaqının tarixində ilk dəfə bir
seçki "səhv nəticənin yaranacağı ehtimalına görə" ləğv edilib.
Bu qərar üçün kifayət qədər əsas varmı?
Seçkinin ləğvi geniş əhatəli qərardır və bunun üçün inandırıcı səbəblər olmalıdır.
Səs qutularında və ya səsvermə kompüterlərində hər hansı manipulyasiya olubmu?
Səslər bir dəfədən çox sayıldımı?
Nəticələr saxtalaşdırılmışdımı?
Səsvermə bülletenləri bir neçə dəfə verilibmi?
İnsanlar səsvermə qərarlarında təzyiq altında idilərmi?
Belə bir şey məlum deyil.
Rumıniyada sayma prosesi çox şəffafdır.
Bütün partiyaların nümayəndələri səsvermə prosesini müşahidə edir və səsvermənin nəticələrinin sayılmasında iştirak edirlər.
Hər şey kameralar tərəfindən qeyd olunur.
Buna baxmayaraq, doqquz hakimin səkkizinin mövcud PSD və PNL partiyalarından olan Konstitusiya Məhkəməsi seçkilərdən sonra
heç bir səbəb göstərmədən səslərin yenidən sayılmasını əmr etdi.
Bu o demək idi ki, seçki iki dəfə yoxlanıldı.
Lakin yenidən sayma heç bir fərqli nəticə vermədi.
3 dekabrda, seçkinin ləğv olunmasına cəmi üç gün qalmış, Konstitusiya Məhkəməsi seçkinin qanuni olduğunu elan etdi.
Seçki saxtakarlığına dair heç bir dəlil yox idi. Bəs məhkəmənin qısa müddət sonra qəfil fikrini dəyişməsinə nə səbəb oldu?
Seçki nəticələrinin qanuni elan edildiyi günün ertəsi, Rumıniyanın vəzifəni icra edən prezidenti Klaus Iohannis beş
kəşfiyyat hesabatı açıqlayıb. Hesabatlarda göstərilir ki, çox güman ki, dövlət aktorunun həyata keçirdiyi koordinasiyalı sosial
media kampaniyası Georgescu-nun seçilməsinə şərait yaradıb.
İllər əvvəl yaradılmış, lakin sonra istifadə olunmayan minlərlə "sleeper" hesabı TikTok qısa video
platformasında və Georgescu-nu dəstəkləyən, onu geniş şəkildə təbliğ edən Telegram-da aktivləşdirildi.
Həmçinin, Georgescu-nu dəstəkləyən ödənişli influenserlərin olduğu da deyilir.
Bu arada, Georgescu tərəfdarları olduğu güman edilən şəxslərə qarşı da reydlər keçirilib.
Georgescu özü belə əmrlər verdiyini inkar edir. O, həmçinin seçki kampaniyasına heç pul xərcləmədiyini iddia edir.
xarici müdaxilə
Mövcud biliklərə əsasən, Călin Georgescu-nun həqiqətən ruslar tərəfindən dəstəklənib-dəstəklənmədiyini
kifayət qədər əminliklə qiymətləndirmək mümkün deyil.
Lakin bu tamamilə mümkündür – və Georgescu-nun qələbəsi şübhəsiz ki, Rusiyanın da maraqlarına uyğun olardı.
Lakin sual budur ki, sosial media platformasında bir namizədə üstünlük vermək seçkinin
ləğvi üçün həqiqətən kifayət qədər əsasdırmı?
Axı seçkinin özünün qanuni qaydada keçirilməsi açıq-aydın təsdiq olunmuşdu.
Georgescu güclü şəkildə təbliğ olunmuş olsa belə, qərar hələ də səsverənin özündədir ki, xaçını harada qoymaq istəyir.
Bundan əlavə, Georgescu TikTok-da güclü mövcudluğa malik olsa da, demək olar ki, heç bir televiziya debatında iştirak etmirdi.
Ümumilikdə kütləvi informasiya vasitələrində əsasən mövcud partiyaların namizədləri yer alırdı.
Bu, TikTok-un güman edilən üstünlüyünü tez bir zamanda bərabərləşdirir.
Bundan başqa, şübhəsiz ki, seçki kampaniyasına müdaxilə etmiş digər xarici aktorlar da var.
Məsələn, milyarder Corc Sorosun Şərqi Avropa ölkələrinin hamısında uzun illərdir siyasi işlərə fəal şəkildə qarışdığı,
QHT-lər şəbəkəsi qurduğu və ianələr vasitəsilə media, universitetlər və daha çoxunu maliyyələşdirərək
onları istədiyi istiqamətə yönəltdiyi açıq sirrdir.
2017-ci ildə Rumıniya sosial-demokratları qanunvericilik yolu ilə Soros QHT-lərinin təsirini məhdudlaşdırmağa
cəhd etdilər, bu isə qanlı küçə etirazlarına səbəb oldu.
Sorosu açıq şəkildə tənqid edən sabiq Sosial Demokrat Partiyası lideri Liviu Dragnea kimi siyasətçilər məhkəmə
iddiaları ilə boğuldu, təhdid cəhdlərinə məruz qaldılar və komplo nəzəriyyəçiləri və axmaqlar kimi lağa qoyuldular.
Rumıniyanın sabiq baş naziri Viktor Ponta bildirib ki, Sorosun onun hökumətinin
devrilməsində rol oynadığını göstərən sübutlar var.
Soros indi üç əsas partiyanı o qədər öz xəttinə gətirib ki, rumın siyasi elmləri üzrə alim Bogdan Duka 2020-ci ildə bildirib
ki, Rumıniyada Soros üçün artıq heç bir çətinlik qalmayıb.
USR partiyasına gəldikdə, o hətta o qədər irəli getdi ki, dedi ki, Sorosun Rumıniyada öz partiyası, USR var.
Beləliklə, Soros, bir əcnəbi, illərdir siyasi mənzərəyə hakim olub.
Lakin bu xarici müdaxilələr Konstitusiya Məhkəməsini heç vaxt seçkiləri ləğv etməyə vadar etməyib.
Bəs niyə indi?
Bunun üçün vacib izahlardan biri Georgescu-nun Ukraynada müharibə ilə bağlı mövqeyi ola bilər ki,
o, bunu seçki kampaniyası zamanı ifadə etmişdi.
Georgescu həmişə Ukraynaya silah göndərilməsinə qarşı çıxıb və sülh danışıqlarını dəstəkləyib.
O, Rusiya ilə dialoqu dəstəkləyir və rumın xalqını müharibədən kənarda saxlamaq, həmçinin ona maliyyə ayırmamaq istəyir.
Pul rumın xalqına məxsusdur və onlar üçün istifadə olunmalıdır.
Bu bəyanatlara görə, seçkinin birinci turunda Georgescu qalib gələndə NATO-nun
qərargahında xəbərdarlıq siqnalları çalınmalıydı.
Bu, Prezidentin Rumıniyada, xüsusən də təhlükəsizlik siyasəti baxımından çox güclü mövqeyə malik olması ilə bağlıdır.
O, Silahlı Qüvvələrin baş komandanıdır və xarici siyasətə cavabdehdir.
O, NATO və Aİ sammitlərində ölkəni təmsil edir.
O, həmçinin milli maraqlara dair referendumlar təşəbbüs etmək hüququna malikdir.
Georgescu vurğuladı ki, o, NATO-dan və ya Avropa İttifaqından ayrılmaq istəmir.
Mənim istədiyim isə mövqe tutmaqdır, orada diz çökmək yox, hər şeyi qəbul etmək yox.
Beləliklə, səlahiyyətin Georgescu-ya doğru dəyişməsi alyans üçün ciddi problemlər yarada bilər, xüsusilə
də Rumıniyanın NATO üçün əsas ölkə olması səbəbindən:
Rumıniya vasitəsilə ittifaq Qara dənizə çıxış əldə edir, burada Krım yarımadası yerləşir ki, bu
da Rusiya üçün böyük strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Rusiya ilə münaqişə yaransa, Rumıniya coğrafi mövqeyinə görə cənub qanadını təşkil edə bilər.
Rumıniya hərbi xərclər üçün NATO-nun ÜDM-in 2%-i hədəfini aşır və Ukraynaya Patriot raketdən müdafiə sistemi tədarük edib.
Rumıniyada Avropadakı ən böyük NATO bazası hazırda 2,5 milyard dollara tikilir və 10 000 əsgəri yerləşdirəcək.
NATO-nun iki raket əleyhinə müdafiə məntəqəsindən biri Rumıniyanın Deveselu qəsəbəsində də yerləşir.
Putin dəfələrlə açıq şəkildə bildirib ki, o, bunu təhdid kimi qəbul edir, çünki Rusiya nüvə qabiliyyətli
Tomahawk gəmi-süvari kruiz raketləri və digər raketlərin də oradan atıla biləcəyindən qorxur.
Georgescu bu raketləri milli utanc adlandırıb.
Bu, şübhəsiz ki, NATO-nun eşitmək istədiyi bir şey deyil.
Georgescu həmçinin digər sahələrdə də siyasi quruluşla ayaqlaşmır.
O, CO2-nin iqlim dəyişməsinə səbəb olduğuna inanmır və koronavirusla bağlı
karantinləri insanlığa qarşı cinayət adlandırıb.
Roma Klubunun Avropa üzrə keçmiş prezidenti və "BMT-nin İnsan Hüquqları və Təhlükəli Tullantılar üzrə Xüsusi
Məruzəçisi" kimi Georgescu həmçinin qlobal gücün yüksək dairələri barədə məlumatlı oldu və ifşaçıya çevrildi.
O ifadə verdi ki, ən vacib qlobal güc mərkəzlərinə nəzarət edən qlobal oliqarxik sistem mövcuddur və onun üzvləri
pedofiliya sistemi vasitəsilə bir-biri ilə əlaqələndirilir.
Bu bəyanatlar və mövqelərlə Georgescu özünü qlobal güclərlə açıq qarşıdurma yoluna salıb; onlar isə bu adamın
NATO-nun ən vacib ölkələrindən birində mərkəzi mövqeyə yüksəlməsini sadəcə izləmək istəmirdilər.
Bu, bəzi dairələrin Konstitusiya Məhkəməsinə 3 dekabr seçkilərini tanımaq barədə qərarını yenidən
gözdən keçirməyi təklif edib-etmədiyi sualını doğurur.
Avstriyanın Rumıniyanın Şengen zonasına tam üzvlüyünə qarşı uzun müddətdir tətbiq etdiyi vetonun bir həftə
sonra "şirinləşdirici" kimi təəccüblü şəkildə qaldırılıb-qaldırılmaması isə mübahisə mövzusudur.
Konstitusiya Məhkəməsinin indi verdiyi qərarla bütün seçki prosesi yenidən başlayacaq.
Seçkilərin yenidən keçirilməsi uzun müddət alacaq. Orta və ya gec mart ayında bir tarix müzakirə olunur, çünki son
parlament seçkilərindən sonra bu seçkiləri təşkil edə biləcək hələ heç bir hökumət formalaşmayıb.
Yalnız koalisiya hökuməti formalaşdıqdan sonra yeni prezident seçkisinin tarixi müəyyən ediləcək.
Sonra namizədliyi elan etmək və dəstək imzalarını yenidən təqdim etmək üçün son müddətlər başlayacaq.
Şübhə var ki, Georgescu yenidən qaçışa qatılacaq, yoxsa o vaxta qədər onu seçkilərdən tamamilə kənarlaşdırmaq
üçün kifayət qədər ittiham tapılacaq və ya uydurulacaq.
Hazırkı prezident və Dünya İqtisadi Forumunun üzvü Klaus Iohannis, bu il NATO Baş Katibi vəzifəsinə də
namizəd olduğu halda, artıq seçkilərə qədər vəzifəsində qalmaq niyyətində olduğunu bildirib.
Məhkəmənin qərarından sonra İohannis Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen ilə ətraflı müzakirə aparıb.
Hər ikisi sonradan sosial şəbəkələrin təhlükəsizliyini gücləndirmək barədə razılıqlarını bildirdilər.
Sadə dildə desək, bu, yəqin ki, senzura və ya digər üsullarla yeni seçki zamanı Georgescu-nun sosial şəbəkələrdə
geniş auditoriyaya çıxış əldə etməməsini təmin etmək deməkdir.
Digər media orqanlarının indi Călin Georgescu-nu hədəfə alıb ictimaiyyətin gözü önündə onu ləkələmək üçün bir neçə ayı var.
Əsas sual odur ki, rumın xalqı bu səyləri dəstəkləyəcəkmi, yoxsa kursda daha əhəmiyyətli dəyişiklik etməyə qərar verəcəkmi?