Դեկտեմբերի 6-ին Ռումինիայի Սահմանադրական դատարանը չեղյալ հայտարարեց նախագահական ընտրությունների առաջին փուլը
և որոշեց, որ ամբողջ ընտրական գործընթացը պետք է կրկնվի։
Առաջին փուլի քվեարկության արդյունքներով անկախ թեկնածու Կալին Ջորջեսկուն ստացավ ամենաշատ ձայները և երկրորդ փուլում
կմրցեր ազատական USR կուսակցության թեկնածու Էլենա Լասկոնիի հետ։
Այս կրկնական ընտրությունները արտերկրում բնակվող ռումինացի քաղաքացիների շրջանում արդեն ընթացքի մեջ էին, և, ըստ
հարցումների, Ջորջեսկուն լավ հնարավորություն ուներ հաղթելու, երբ դրանք անսպասելիորեն դատարանի որոշմամբ դադարեցվեցին։
Այս որոշումը թե՛ երկրի ներսում, թե՛ արտերկրում չափազանց վիճահարույց է և, ըստ բազմաթիվ դիտորդների կարծիքի, հանդիսանում է
երկրի ժողովրդավարական գործընթացների անօրինական միջամտություն։
Լասկոնին բողոքեց, որ ժողովրդավարությունը ոտքի տակ է ոտնահարվում։
Ջորջեսկուն և Ջորջ Սիմիոնը, AUR կուսակցության թեկնածուն, ով առաջին փուլում պարտվեց, խոսեցին պետական հեղաշրջման մասին։
Գերմանական Die Welt թերթը նույնպես օգտագործել է «պետական հեղաշրջում» տերմինը և գրել է, որ ԵՄ-ի պատմության մեջ առաջին անգամ
ընտրությունները չեղարկվել են «քանի որ սպասվում էր սխալ արդյունք»։
Արդյո՞ք այս որոշման համար կան բավարար հիմքեր։
Ընտրությունների չեղարկումը խորը հետևանքներ ունեցող որոշում է, որը պետք է հիմնված լինի համոզիչ պատճառների վրա։
Կատարվե՞լ է քվեարկության տուփերի կամ քվեարկության համակարգիչների որևէ մանիպուլյացիա։
Արդյո՞ք ձայները հաշվել են ավելի քան մեկ անգամ։
Արդյո՞ք արդյունքները կեղծվել են։
Արդյո՞ք քվեաթերթիկները բազմիցս են տրամադրվել։
Արդյո՞ք մարդկանց ճնշում են գործադրել իրենց քվեարկության որոշումների վրա։
Այդպիսի ոչինչ հայտնի չէ։
Ռումինիայում հաշվարկման գործընթացը շատ թափանցիկ է։
Բոլոր կուսակցությունների ներկայացուցիչները հետևում են քվեարկության ընթացքին և մասնակցում են քվեաթերթիկների հաշվարկմանը։
Ամեն ինչ տեսախցիկներով է գրանցվում։
Այնուամենայնիվ, Սահմանադրական դատարանը, որտեղ ինը դատավորներից ութը պատկանում են հաստատված PSD և PNL
կուսակցություններին, ընտրություններից հետո առանց որևէ պատճառի հրամայեց վերահաշվարկ անցկացնել։
Սա նշանակում էր, որ ընտրությունը երկու անգամ ստուգվել է։
Այնուամենայնիվ, կրկնահաշվարկը որևէ այլ արդյունքի չհանգեցրեց։
Դեկտեմբերի 3-ին, ընտրությունները չեղյալ հայտարարելուց ընդամենը երեք օր առաջ, Սահմանադրական
դատարանը հայտարարեց ընտրությունները օրինական։
Ընտրական խարդախության որևէ ապացույց չկար։ Ուրեմն ի՞նչը ստիպեց դատարանին կարճ ժամանակ անց հանկարծակի փոխել իր որոշումը։
Ընտրությունների արդյունքները օրինական ճանաչվելուց մեկ օր անց ժամանակավոր պաշտոնակատար Ռումինիայի նախագահ Կլաուս Յոհանիսը
հրապարակեց հինգ հետախուզական զեկույց, որոնք ենթադրում էին, որ, ամենայն հավանականությամբ, պետական դերակատարի կողմից համակարգված
սոցիալական մեդիայի արշավը նպաստել է Ջորջեսկուի ընտրությանը։
Հազարավոր այսպես կոչված sleeper հաշիվներ, որոնք ստեղծվել էին տարիներ առաջ, սակայն հետո անօգտագործված էին մնացել,
ակտիվացվել են կարճ տեսանյութերի TikTok հարթակում և Telegram-ում, որոնք աջակցել են Ջորջեսկուին և լայնորեն քարոզել նրան։
Նաև ասվում է, որ եղել են վճարված ինֆլուենսերներ , որոնք աջակցել են Ջորջեսկուին։
Մինչդեռ ռեյդեր են անցկացվել նաև Ջորջեսկուի կասկածվող աջակիցների նկատմամբ։
Ջորջեսկուն ինքն անձամբ հերքում է, որ տվել է նման հրամաններ։ Նա նաև նշում է, որ ընտրարշավի համար ոչ մի գումար չի ծախսել։
արտաքին միջամտություն
Ըստ ներկայիս գիտելիքների՝ անհնար է բավարար կերպով գնահատել, թե արդյոք Կալին Ջորջեսկուն իսկապես աջակցություն է ստացել ռուսներից։
Այնուամենայնիվ, դա լիովին հնարավոր է, և Ջորջեսկուի հաղթանակը անշուշտ Ռուսաստանի շահերին ևս կհամապատասխաներ։
Հարցը, սակայն, այն է, թե արդյոք սոցիալական ցանցի հարթակում թեկնածուին աջակցելը իսկապես բավարար
հիմք է ընտրությունները չեղյալ հայտարարելու համար։
Վերջիվերջո, հստակ հաստատվեց, որ ընտրությունները ինքնին անցկացվել են օրինականորեն։
Չնայած Ջորջեսկուն լայնորեն գովազդվել է, ընտրողների վրա է մնում որոշել, թե ուր են ուզում դնել իրենց խաչը։
Բացի այդ, թեև Ջորջեսկուն TikTok-ում ուժեղ ներկայություն ուներ, նա գրեթե չի մասնակցել որևէ հեռուստաբանավեճի։
Ընդհանուր առմամբ, զանգվածային լրատվամիջոցներում հիմնականում ներկայացված էին հաստատված կուսակցությունների թեկնածուները։
Սա արագորեն հավասարակշռում է TikTok-ի ենթադրյալ առավելությունը։
Բացի դրանից, անշուշտ կան նաև այլ արտասահմանյան դերակատարներ, որոնք անկասկած միջամտել են ընտրարշավին։
Բաց գաղտնիք է, որ միլիարդատեր Ջորջ Սորոսը, օրինակ, տարիներ շարունակ ակտիվորեն ներգրավված է եղել բոլոր Արևելյան Եվրոպայի
երկրների քաղաքական գործերին, ստեղծել է ՀԿ-ների (ոչ կառավարական կազմակերպությունների) ցանց և նվիրատվությունների միջոցով
ֆինանսավորում է լրատվամիջոցները, համալսարանները և շատ ավելին՝ այդպիսով ուղղորդելով դրանք ցանկալի ուղղությամբ։
2017 թվականին ռումինական սոցիալ-դեմոկրատները փորձեցին օրենսդրական միջոցներով զսպել Սորոսի ՀԿ-ների
ազդեցությունը, ինչը հանգեցրեց արյունալի փողոցային բողոքների։
Քաղաքական գործիչներ, ինչպիսիք են նախկին սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Լիվիու Դրագնեան, ով հրապարակայնորեն
քննադատել էր Սորոսին, հեղեղվել են դատական հայցերով, ենթարկվել են ահաբեկման փորձերի և ծաղրվել որպես կոնսպիրոլոգներ և հիմարներ։
Ռումինիայի նախկին վարչապետ Վիկտոր Պոնտան հայտարարել է, որ կան ապացույցներ, որ Սորոսը դեր է խաղացել իր կառավարության անկման մեջ։
Սորոսը այժմ այնպես է համակարգել երեք խոշոր կուսակցություններին, որ ռումինացի քաղաքական գիտնական Բոգդան
Դուկան 2020 թվականին հայտարարել է, որ Ռումինիայում Սորոսի համար այլևս մարտահրավերներ չկան։
USR կուսակցության վերաբերյալ նա նույնիսկ այնքան հեռու գնաց, որ ասաց, թե Սորոսը
Ռումինիայում ունի իր սեփական կուսակցությունը՝ USR-ը։
Այսպիսով, Սորոսը, օտարերկրացի լինելով, տարիներ շարունակ գերիշխել է քաղաքական դաշտում։
Այնուամենայնիվ, այս արտաքին միջամտությունները երբեք չեն ստիպել Սահմանադրական դատարանին չեղյալ հայտարարել ընտրությունները։
Ուրեմն ինչու՞ հիմա։
Սրա մեկ կարևոր բացատրություն կարող է լինել Ջորջեսկուի Ուկրաինայի պատերազմի վերաբերյալ դիրքորոշումը, որը
նա արտահայտել է իր նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում։
Ջորջեսկուն միշտ դեմ է արտահայտվել Ուկրաինային զենքերի մատակարարմանը և կողմ է խաղաղ բանակցություններին։
Նա կողմ է Ռուսաստանի հետ երկխոսության և ցանկանում է, որ ռումինացի ժողովուրդը չմասնակցի պատերազմին և չֆինանսավորի այն։
Այդ գումարը պատկանում է ռումինացի ժողովրդին և պետք է օգտագործվի նրանց համար։
Ըստ այս հայտարարությունների՝ երբ Ժորժեսկուն հաղթեց ընտրությունների առաջին փուլում,
ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում ահազանգերը պետք է հնչեին։
Սա պայմանավորված է նրանով, որ նախագահը Ռումինիայում ունի շատ ուժեղ դիրք, հատկապես անվտանգության քաղաքականության ոլորտում։
Նա զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն է և պատասխանատու է արտաքին քաղաքականության համար։
Նա ներկայացնում է երկիրը ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ գագաթնաժողովներում։
Այն նաև իրավունք ունի նախաձեռնել հանրաքվեներ ազգային շահերի հարցերի շուրջ։
Ջորջեսկուն ընդգծեց, որ չի ցանկանում լքել ՆԱՏՕ-ն կամ ԵՄ-ը։
Իսկ ես ուզում եմ դիրքորոշում հայտնել, ոչ թե այնտեղ ծնկի իջնել, ոչ թե ամեն ինչ ընդունել։
Ուստի Ջորջեսկուի օգտին իշխանության տեղաշարժը կարող է լուրջ խնդիրներ առաջացնել դաշինքի համար,
հատկապես որ Ռումինիան ՆԱՏՕ-ի համար կարևոր երկիր է։
Ռումինիայի միջոցով դաշինքը հասանելիություն ունի Սև ծովին, որտեղ գտնվում է Ղրիմի թերակղզին, որը
Ռուսաստանի համար մեծ ռազմավարական նշանակություն ունի։
Եթե Ռուսաստանի հետ հակամարտություն ծագի, Ռումինիան իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ կարող է կազմել հարավային թևը։
Ռումինիան գերազանցում է ՆԱՏՕ-ի ռազմական ծախսերի 2%-անոց թիրախը և Ուկրաինային մատակարարել
է Patriot հրթիռային պաշտպանության համակարգ։
Ռումինիայում ներկայումս կառուցվում է Եվրոպայի ամենամեծ ՆԱՏՕ-ի բազան՝ 2,5 միլիարդ դոլար
արժեքով, որը նախատեսված է 10 000 զինվորների համար։
ՆԱՏՕ-ի երկու հրթիռային պաշտպանության կայաններից մեկը նույնպես գտնվում է Ռումինիայի Դևեսելուում։
Պուտինը բազմիցս հստակ է հայտնել, որ սա նա ընկալում է որպես սպառնալիք, քանի որ Ռուսաստանը վախենում է, որ այնտեղից կարող են
արձակվել միջուկային զինված Թոմահոք թռչող հրթիռներ և հրթիռներ։
Ջորջեսկուն այս հրթիռները բնութագրել է որպես ազգային ամոթ։
Դա, անշուշտ, այն չէ, ինչ ՆԱՏՕ-ն սիրում է լսել։
Ջորջեսկուն նաև այլ ոլորտներում անհամապատասխան է քաղաքական վերնախավի հետ։
Նա չի հավատում, որ CO2-ն պատասխանատու է կլիմայի փոփոխության համար, և նկարագրել է կորոնավիրուսի պատճառով
հայտարարված լոքդաունները որպես մարդկության դեմ հանցագործություն։
Եվրոպայի համար Հռոմի ակումբի (մի ազդեցիկ մտքի կենտրոն, որի նպատակն է բնակչությունը նվազեցնել) նախկին նախագահի և «ՄԱԿ-ի
մարդու իրավունքների և վտանգավոր թափոնների հատուկ զեկուցողի» կարգավիճակով Ջորջեսկուն նույնպես
հասկացություններ ձեռք բերեց համաշխարհային իշխանության բարձրագույն շրջանակների մասին և դարձավ բացահայտող։
Նա վկայեց, որ գոյություն ունի համաշխարհային օլիգարխիկ համակարգ, որը վերահսկում է ամենակարևոր համաշխարհային
իշխանության կենտրոնները, և որ դրա անդամները միմյանց կապված են պեդոֆիլիայի համակարգով։
Այս հայտարարություններով և դիրքորոշումներով Ջորջեսկուն իրեն ուղղորդել է բաց հակամարտության ճանապարհով համաշխարհային ուժերի
հետ, որոնք, ակնհայտ է, չէին ցանկանում անտարբեր մնալ և դիտել, թե ինչպես է այս մարդը զբաղեցնում
կենտրոնական դիրք ՆԱՏՕ-ի ամենակարևոր երկրներից մեկում։
Սա առաջ է բերում հարց, թե արդյոք որոշ շրջանակներ առաջարկել են Սահմանադրական դատարանին վերանայել իր
որոշումը՝ ճանաչելու 3 դեկտեմբերի ընտրությունները։
Թե արդյոք Ավստրիայի երկարամյա վետոն Ռումինիայի Շենգենյան գոտու լիակատար անդամակցության դեմ մեկ շաբաթ անց անսպասելիորեն
հանվել է որպես «քաղցրացուցիչ», մնում է ենթադրությունների առարկա։
Սահմանադրական դատարանի կողմից այժմ կայացված որոշմամբ ամբողջ ընտրական գործընթացը կսկսվի նորից։
Ընտրությունները կրկին անցկացնելու համար դեռ երկար ժամանակ կպահանջվի։ Մարտի կեսերից մինչև վերջին օրերը քննարկվում է որպես
թარიխ, քանի որ վերջին խորհրդարանական ընտրություններից հետո դեռ չի կազմվել կառավարություն,
որը կարող է կազմակերպել այս ընտրությունները։
Միայն այն բանից հետո, երբ կձևավորվի կոալիցիոն կառավարություն, կհրապարակվի նոր նախագահական ընտրությունների ամսաթիվը։
Այնուհետև կսկսեն հաշվարկվել թեկնածություն հայտարարելու և աջակցող ստորագրությունները կրկին ներկայացնելու վերջնաժամկետները։
Կասկածելի է, թե Ջորջեսկուն կկարողանա՞ նորից առաջադրվել, թե մինչ այդ կգտնվեն կամ կկեղծվեն բավարար մեղադրանքներ,
որոնք նրան ամբողջությամբ դուրս կմղեն ընտրություններից։
Ներկա նախագահն ու Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի անդամ Կլաուս Յոհանիսը, ով այս տարի նաև առաջադրվել էր ՆԱՏՕ-ի
գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում, արդեն հայտարարել է, որ մտադիր է մնալ պաշտոնում մինչև ընտրությունները։
Դատարանի որոշումից հետո Յոհանիսը մանրամասն քննարկում ունեցավ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի հետ։
Երկուսն էլ հետագայում հայտարարեցին իրենց համաձայնությունը «սոցիալական ցանցերի անվտանգությունը ամրապնդելու» վերաբերյալ։
Պարզ լեզվով ասած՝ սա, հավանաբար, նշանակում է, որ սենզուրայի կամ այլ միջոցներով ապահովվի, որ Ջորջեսկուն նոր
ընտրությունների դեպքում սոցիալական ցանցերում մեծ լսարան չունենա։
Մյուս լրատվամիջոցները այժմ ունեն մի քանի ամիս՝ թիրախավորելու Կալին Ջորջեսկուին և հասարակության աչքերում նսեմացնելու նրան։
Մեծ հարցն այն է, թե արդյոք ռումինացի ժողովուրդը կհետևի այս ջանքերին, թե՞ կընտրի ավելի նշանակալի կուրսի փոփոխություն։