Na mokolo ya 6 sanza ya zomi na mibale, Cour Constitutionnelle ya Roumanie ebwakaki eteni ya liboso ya maponami ya
prezida mpe etindaki ete maponami mobimba esalema lisusu.
Na tour ya liboso ya maponami, candidat indépendant Călin Georgescu azwaki ba votes mingi koleka mpe alingaki kokutana
na Elena Lasconi ya parti libéral USR na tour ya mibale.
Maponami oyo ya mibale ezalaki déjà kosalema na kati ya bana mboka ya Roumanie oyo bafandaka na bapaya, mpe kolanda
ba sondages, Georgescu azalaki na likoki ya monene ya kolonga ntango tribinale etelemisaki yango na mbalakaka.
Ekateli oyo ezali kobimisa ntembe monene na mboka mpe na bapaya, mpe, na makanisi ya batalisi ebele,
ezali bokoti ya mabe na misala ya demokrasi ya mboka.
Lasconi amilelaki ete bazali konyokola demokrasi.
Georgescu mpe George Simion, candidat ya parti AUR oyo alongaki te na tour ya liboso, balobaki ete ezalaki coup d'état.
Zulunalo ya Allemagne Die Welt mpe esalelaki liloba coup d'état mpe ekomaki ete, mpo na mbala ya liboso na lisolo
ya Lisanga ya Mpoto (UE), maponami emonisamaki "mpo ete ebimeli ya mabe ezalaki pene ya kobima".
Banzoto ezali ekoki mpo na ekateli oyo?
Kobwaka maponami ezali ekateli ya monene oyo esengeli kouta na bantina ya makasi mpenza.
Bazalaki na kobalola biloko na bakɛsi ya bavoti to na ba ordinatɛrɛ ya kovota?
Bavotɛ etángamaki koleka mbala moko?
Bapesaki ba résultats ya lokuta?
Bapesaki ba bulletins de vote mbala na mbala?
Bato batindamaki na makasi mpo na kopona na bango?
Eloko ya ndenge wana eyebani te.
Ndenge ya kotanga ba vɔti na Roumanie ezali polele mpenza.
Bamonisi ya mangomba nyonso balandaka ndenge maponami ezali kosalema mpe basanganaka na kotanga ba bulletins.
Nyonso ekangamaka na ba kamera.
Ata bongo, Tribinale ya Constitution, esika bazuzi mwambe kati na libwa bautaka na mangomba ya politiki ya PSD mpe PNL
oyo ezali na bokonzi, etindaki ete bábongola botangi ya maponi nsima ya maponami kozanga kopesa ntina.
Yango elingaki koloba ete maponami etalelamaki mbala mibale.
Kasi, botangi lisusu ememaki te na bapɔlɔmɔ ekeseni.
Na mokolo ya 3 Desembere, kaka mikolo misato liboso ete bábwaka maponami, Cour
Constitutionnelle elobaki ete maponami ezalaki na ndingisa.
Bilembetele ya magouille na maponami ezalaki te. Bongo, nini etindaki tribinale abongola
makanisi na ye na mbalakaka mwa moke na sima?
Mokolo oyo elandaki nsima ya kondimama ya ba résultats ya maponami lokola ya solo, Président ya intérim ya Roumanie, Klaus
Iohannis, abimisaki ba rapports mitano ya renseignement oyo ezalaki kolakisa ete campagne moko ebongisamaki
na ba réseaux sociaux, oyo emonani ete esalemaki na Leta, esalisaki Georgescu alonga maponami.
Bankóto ya ba konti oyo babengaka "sleeper accounts", oyo esalemaki bambula eleki kasi basalelaki yango te, efungwamaki
na plateforme ya ba video ya mikuse TikTok mpe na Telegram, oyo esungaki Georgescu mpe epanzaki nkombo na ye makasi.
Balobaka mpe ete ezalaki na ba influenceurs oyo bafutamaki oyo basungaki Georgescu.
Na ntango wana, bakɔtaki mpe na bandako ya bato oyo bakanisami kozala basungi ya Georgescu.
Georgescu ye moko awangani ete apesaki mitindo ya boye. Alobi lisusu ete abimisaki
mbongo ata moko te mpo na campagne ya maponami.
Kokota ya bapaya
Kolanda boyebi ya sikoyo, ekoki te kotala malamu soki Călin Georgescu asungamaki mpenza na ba Russes.
Kasi, ekoki kokanisa mpenza – mpe elonga ya Georgescu elingaki mpenza kozala mpe na litomba ya Russie.
Kasi, motuna ezali ya koyeba soki kopesa moto moko maboko na media social ezali mpenza ntina ya kokoka mpo na kobwaka maponami.
Na suka ya nyonso, emonanaki polele ete maponami yango moko esalemaki na kolanda mobeko.
Ata soki batombolaki Georgescu makasi, ezali kaka na maboko ya baponisi mpo na kopona esika ya kotia mongongo na bango.
Lisusu, atako Georgescu azalaki komonana mingi na TikTok, azalaki pene na kosangana te na ba débats ya televizyo.
Na mobimba, ezalaki mingi mingi bakandidá ya mangomba ya politiki oyo eyebani nde bazalaki komonana na ba media ya bato ebele.
Yango ekómisi noki ndenge moko likambo oyo balobaka ezali litomba ya TikTok.
Longola wana, ezali solo ete bato mosusu ya mikili ya bapaya bazali oyo, na ntembe te, bakotaki na kampanye ya maponami.
Ezali sekele oyo eyebani na bato nyonso ete, na ndakisa, miliarderɛ George Soros, banda bambula ebele, akɔtaka makasi na
makambo ya politiki na bikolo nyonso ya Eropa ya Esti, asali réseau ya ba ONG mpe apesaka mbongo na ba médias, ba
universités mpe makambo mosusu ebele na nzela ya ba dons, mpe na boye akambaka yango na ndenge alingi.
Na mobu 2017, ba social-démocrates ya Roumanie bamekaki kokitisa bopusi ya ba ONG ya Soros na nzela ya
mibeko, yango ememaki na botomboki ya makila na balabala.
Bato ya politiki lokola Liviu Dragnea, mokambi ya kala ya lingomba ya Social Democratic Party, oyo apamelaki Soros polele,
batindelaki bango makambo ebele na tribinale, bamekaki kobangisa bango mpe basɛkaki bango
lokola bato ya masolo ya complot mpe bazoba.
Ministre ya liboso ya kala ya Roumanie, Victor Ponta, alobaki ete bilembeteli ezalaki ete
Soros azalaki na esika na kokwea ya guvɛnɛmá na ye.
Sikawa Soros asili kotya ba parti ya minene misato na molongo moko, kino politicien ya Roumanie Bogdan Duca alobaki
na 2020 ete mikakatano mpo na Soros na Roumanie esilaki.
Mpo na parti USR, akomaki kutu koloba ete Soros azalaki na parti na ye moko, USR, na Roumanie.
Na boye, Soros, moto ya mboka mopaya, ayangelaki makambo ya politiki na boumeli ya bambula ebele.
Kasi, ba ingérences ya bapaya oyo ememaki naino te ete Cour Constitutionnelle ebwaka maponami.
Bongo mpo na nini sikoyo?
Ndimbola moko ya ntina mpo na likambo oyo ekoki kozala makanisi ya Georgescu na ntina na etumba ya
Ukraine, oyo alobelaki na kampanye na ye ya maponami.
Georgescu atelemelaka ntango nyonso botindami ya bibundeli na Ukraine mpe asungaka masolo ya kimya.
Asengeli na masolo na Russie mpe alingi ete bato ya Roumanie bakota na etumba te mpe bafutela yango mpe te.
Mbongo ezali ya bato ya Roumanie mpe esengeli kosalelama mpo na bango.
Kolanda maloba oyo, esengelaki mpenza kobangela na biro monene ya OTAN tango Georgescu alongaki eteni ya liboso ya maponami.
Yango ezali mpo ete Prezida azali na esika ya makasi mpenza na Roumanie, mingi mingi na makambo matali politiki ya bokengi.
Azali mokonzi-monene ya mampinga mpe azali na mokumba ya politiki ya bapaya.
Azali komonisa mboka na makita ya likolo ya NATO mpe ya Union Européenne.
Ezali mpe na lotomo ya kobanda ba référendums na makambo matali bolamu ya ekolo.
Georgescu amonisaki polele ete alingaki te kotika OTAN to Lisanga ya Mpoto.
Kasi, oyo nalingi ezali kotɛlɛma ngwi, te kokɔnga mabɔlɔngɔ kuna, mpe kondima biloko nyonso te.
Mbongwana ya bokonzi na ngambo ya Georgescu ekoki na yango mpenza kobimisa mikakatano ya minene mpo na lisanga, mingi
mpenza lokola Roumanie ezali mboka ya ntina mingi mpo na OTAN:
Na nzela ya Roumanie, lisanga yango ezali na nzela ya kokota na Mbu ya Moindo, esika eteni ya mabele ya Crimée
ezali, oyo ezali na ntina monene ya stratejiki mpo na Russie.
Soki etumba na Russie ebimi, Roumanie ekoki kosala ngámbo ya súdi mpo na esika oyo ezwami.
Roumanie aleki ndelo ya 2% ya OTAN mpo na mosolo ya basoda mpe epesi Ukraine système ya bokengi ya ba missiles Patriot.
Na Roumanie, bazali kotonga sik'oyo base ya NATO oyo eleki monene na Europe na motuya ya miliáre 2,5, oyo ekoyamba basoda 10 000.
Moko ya ba sites mibale ya défense anti-missile ya OTAN ezali mpe na Deveselu, na Roumanie.
Putin amonisi polele mbala na mbala ete amonaka yango lokola likama, mpo Russie ezali na bobangi ete ba missiles
de croisière Tomahawk mpe ba roquettes oyo ekoki kobwaka bombe nucléaire ekoki mpe kobwakama kowuta kuna.
Georgescu alobeli ba missiles oyo lokola nsɔni ya ekolo.
Yango ezali mpenza te likambo oyo NATO alingaka koyoka.
Georgescu akeseni mpe na bakonzi ya politiki na makambo mosusu.
Andimaka te ete CO2 nde ezali ntina ya mbongwana ya klima mpe alobaki ete bokangami mpo
na coronavirus ezalaki mbeba likolo ya bato.
Lokola mokonzi ya kala ya Club de Rome mpo na Eropa mpe lokola "Rapportre Spécial ya ONU mpo na Makoki ya Bomoto mpe Bosɔtɔ ya
Likama," Georgescu ayebaki mpe makambo ya kati ya bato ya likolo ya bokonzi na mokili mobimba mpe
akomaki moto oyo abimisaka makambo ya kobombana.
Atatolaki ete ezali na système moko ya ba oligarques na mokili mobimba oyo ezali kokamba bisika ya ntina mingi ya
bokonzi na mokili, mpe ete bato na yango bakangami bango na bango na nzela ya réseau ya pédophilie.
Na maloba mpe makanisi oyo, Georgescu abandaki nzela ya kowelana polele na bikolo ya makasi ya mokili mobimba, oyo emonani polele
ete balingaki te kotikala pembeni mpo na kotala kaka ndenge moto oyo azali kokoma na esika ya
liboso na moko ya bikolo ya ntina mingi ya OTAN.
Yango etuni motuna soki bituluku mosusu balobaki na Tribinale ya Constitution mpo ete ezongela kotala ekateli
na yango ya kondima maponami ya mokolo ya 3 Desembere.
Soki veto ya Austria, oyo eumelaki mpo na kokanga nzela na bokoti mobimba ya Roumanie na etuka ya Schengen,
elongolamaki na kokamwa pɔsɔ moko na sima lokola "likabo ya kobɔndisa", yango ezali likambo ya makanisi-makanisi.
Na ekateli oyo Cour Constitutionnelle ezuí sikoyo, processus mobimba ya maponami ekobanda lisusu.
Ekozwa ntango molai liboso maponami masalema lisusu. Bazali kosolola mpo na mokolo na katikati to na suka ya sanza ya misato,
mpamba te guvɛnɛmá moko te esili kosalema naino nsima ya maponami ya parlemá oyo euti koleka, oyo ekoki kobongisa maponami wana.
Kaka sima ya kosalema ya guvɛnɛmá ya boyokani nde mokolo ya maponami ya sika ya prezida ekotiyama.
Na nsima, eleko ya suka mpo na koyebisa bomikandida mpe kotinda lisusu ba sinyatire ya lisungi ekobanda kotanga.
Eza na ntembe soki Georgescu akozala lisusu na makoki ya kopota mbangu, to soki kino wana bakokuta to bakobongola makambo
ya kofunda ye oyo ekoki mpo na kolongola ye libela na maponami.
Prezida ya sikoyo mpe membre ya WEF, Klaus Iohannis, oyo amekaki mpe mpo na ebonga ya Secrétaire Général ya OTAN mbula
oyo, asili koloba ete akani kotikala na ebonga kino maponami.
Nsima ya ekateli ya tribinale, Iohannis asololaki na mozindo na Mokonzi ya Commission européenne, Ursula von der Leyen.
Bango mibale na sima balobaki ete bandimi "kokómisa bokengi ya ba réseaux sociaux makasi".
Na maloba ya pɛtɛɛ, elingi koloba ete basengeli kosala nyonso, na nzela ya censure to na lolenge mosusu, mpo
Georgescu akoka te kokoma na bato ebele na ba réseaux sociaux soki maponami ya sika esalemi.
Ba media mosusu sikoyo bazali na basanza ebele mpo na kobundisa Călin Georgescu mpe kobebisa lokumu na ye na miso ya bato.
Motuna monene ezali ya koyeba soki bato ya Roumanie bakolanda milende oyo, to soki bakozwa ekateli
ya mbongwana ya monene koleka na nzela na bango.