6 dekabr kuni Ruminiya Konstitutsiyaviy sudi prezidentlik saylovining birinchi bosqichini bekor qildi
va butun saylov jarayonini qayta o'tkazishni buyurdi.
Birinchi turda mustaqil nomzod Kălin Jorjeskü eng ko'p ovoz to'pladi va ikkinchi tur saylovida liberal
USR partiyasidan Elena Lasconi bilan to'qnash kelardi.
Bu qayta saylov chet elda yashayotgan ruminiyalik fuqarolar o'rtasida allaqachon boshlandi va so'rovlarga
ko'ra, Georgescu g'alaba qozonish uchun yaxshi imkoniyatga ega edi, biroq sud uni kutilmaganda to'xtatdi.
Ushbu qaror nafaqat mamlakat ichida, balki xorijda ham katta bahs-munozaralarga sabab bo'lib, ko'plab
kuzatuvchilar fikricha, mamlakatning demokratik jarayonlariga noqonuniy aralashuv hisoblanadi.
Lasconi demokratiya oyoq ostida ezilayotganidan shikoyat qildi.
Georgescu va birinchi turda mag'lub bo'lgan AUR partiyasi nomzodi Jorj Simiun davlat to'ntarishi haqida gapirdilar.
Nemis gazetasi Die Welt ham "dövlət to'ntarishi" atamasidan foydalandi va Yevropa Ittifoqi tarixida
birinchi marta saylov "noto'g'ri natija yuzaga kelishi xavfi tufayli" bekor qilinganini yozdi.
Bu qaror uchun yetarli asoslar bormi?
Saylovni bekor qilish — bu keng qamrovli qaror bo'lib, u majburiy sabablarga asoslanishi kerak.
Saylov qutilariga yoki ovoz berish kompyuterlariga manipulyatsiya qilinganmi?
Ovozlar bir martadan ortiq sanalganmi?
Natijalar soxtalashtirildimi?
Saylov byulletenlari bir necha marta berilganmi?
Odamlar ovoz berish qarorlarida bosim ostida bo'lishganmi?
Bunday hech narsa ma'lum emas.
Ruminiyadagi hisoblash jarayoni juda shaffof.
Barcha partiyalar vakillari ovoz berish jarayonini kuzatadilar va ovoz varaqalarini sanashda ishtirok etadilar.
Hamma narsa kameralar tomonidan yozib olinadi.
Shunga qaramay, to'qqiz nafar sudyadan sakkizi mavjud PSD va PNL partiyalaridan kelgan Konstitutsiyaviy sud saylovdan keyin hech
qanday sabab ko'rsatmasdan ovozlarni qayta sanashni buyurdi.
Bu shuni anglatdiki, saylov ikki marta tekshirildi.
Biroq, qayta sanash boshqa natijalarga olib kelmadi.
3 dekabr kuni, saylov bekor qilinishiga atigi uch kun qolganda, Konstitutsiyaviy sud saylovni qonuniy deb e'lon qildi.
Saylov firibgarligiga oid hech qanday dalil bo'lmagan. Undan keyin sudning qarorini to'satdan o'zgartirishiga nima sabab bo'ldi?
Saylov natijalari qonuniy deb e'lon qilinganidan keyingi kuni Ruminiya vaqtinchalik prezidenti Klaus Iohannis beshta razvedka
hisobotini e'lon qildi, ularda ko'pchilik fikricha davlat aktori tomonidan uyushtirilgan muvofiqlashtirilgan ijtimoiy tarmoq
kampaniyasi Georgescu saylanishiga imkon yaratgani aytiladi.
Yillar oldin yaratilgan, ammo keyin ishlatilmay qolgan minglab "uyqudagi" hisoblar TikTok qisqa video
platformasida va Georgescu'ni qo'llab-quvvatlab, uni keng targ'ib qilgan Telegramda faollashtirildi.
Shuningdek, Georgescu'ni qo'llab-quvvatlagan, ijtimoiy tarmoqlarda ayniqsa mashhur bo'lib, o'zining ko'plab
izdoshlariga takliflari bilan ta'sir ko'rsatadigan va buning evaziga haq oladigan influencerlar ham bo'lgani aytiladi.
Shu orada Jorjeshku tarafdorlari deb gumon qilinganlarga ham tintuv o'tkazildi.
Georgescu o'zi bunday buyruqlar berganini inkor etadi. U shuningdek saylov
kampaniyasiga hech qanday pul sarflamaganini aytadi.
chet el aralashuvi
Hozirgi bilimlarga ko'ra, Călin Georgescu haqiqatan ham ruslar tomonidan qo'llab-quvvatlanganmi
yoki yo'qligini to'liq baholash imkoni yo'q.
Biroq, bu mutlaqo mumkin – va Georgescu g'alabasi albatta Rossiyaning manfaatlariga ham mos kelardi.
Savol shuki, ijtimoiy tarmoq platformasida nomzodni qo'llab-quvvatlash saylovni bekor
qilish uchun haqiqatan ham yetarli asosmi?
Axir, saylovning o'zi qonuniy ravishda o'tkazilgani aniq tasdiqlandi.
Hatto Georgescu keng targ'ib qilingan bo'lsa ham, qaror hanuz saylovchining o'zida: u o'z belgisini qayerga qo'yishni xohlaydi.
Bundan tashqari, Georgescu TikTokda kuchli ta'sirga ega bo'lsa-da, u deyarli hech qanday teledebatlarda ishtirok etmagan.
Umuman olganda, ommaviy axborot vositalarida asosan mavjud partiyalarning nomzodlari ko'rinishda bo'ldi.
Bu TikTokning taxmin qilingan ustunligini tezda tenglashtiradi.
Bundan tashqari, albatta, saylov kampaniyasiga shubhasiz aralashgan boshqa xorijiy aktyorlar ham bor.
Ochiq sir emaski, masalan, milliardyor Jorj Soros ko'p yillardan beri Sharqiy Yevropa mamlakatlarining barchasida siyosiy ishlarga
faol aralashib keladi, nodavlat notijorat tashkilotlar tarmog'ini yaratgan va ehsonlar orqali ommaviy axborot
vositalari, universitetlar hamda boshqa ko'plab sohalarni moliyalashtirib, ularni xohlagan yo'nalishga yo'naltiradi.
2017 yilda Ruminiya ijtimoiy demokratlari Soros nodavlat notijorat tashkilotlarining ta'sirini qonunchilik yo'li bilan cheklashga
urinib ko'rishdi, bu esa qonli ko'cha namoyishlariga olib keldi.
Sorosni ommaviy ravishda tanqid qilgan sobiq Ijtimoiy Demokratik Partiya rahbari Liviu Dragnea kabi siyosatchilar sud
da'volari bilan to'ldirildi, qo'rqitish urinishlariga duch keldi va fitna nazariyachilari hamda ahmoqlar deb masxara qilindi.
Ruminiya sobiq bosh vaziri Viktor Ponta Sorosning uning hukumatining ag'darilishida
rol o'ynaganiga oid dalillar borligini aytdi.
Soros hozirgacha uchta yirik partiyani shunday tartibga soldi-ki, ruminiyalik siyosatshunos Bogdan Duka 2020 yilda Ruminiyada
Soros uchun endi hech qanday qiyinchiliklar qolmaganini aytdi.
USR partiyasiga kelsak, u hatto Soros Ruminiyada o'z partiyasi – USRga ega ekanini aytishga ham bordi.
Shunday qilib, Soros, chet ellik bo'lib, yillar davomida siyosiy manzaraga hukmronlik qilib kelmoqda.
Biroq, bu chet el aralashuvlari Konstitutsiyaviy sudni hech qachon saylovni bekor qilishga undamagan.
Demak, nega aynan hozir?
Buning bir muhim izohi Georgescu'ning Ukrainadagi urush bo'yicha pozitsiyasi bo'lishi
mumkin, uni u saylov kampaniyasi davomida bildirgan.
Georgescu har doim Ukrainaga qurol yetkazib berilishiga qarshi va tinchlik muzokaralarini qo'llab-quvvatlab kelgan.
U Rossiya bilan muloqotni tarafdori va ruminiyaliklarni urushdan chetda ushlab turishni
hamda unga moliyaviy yordam bermaslikni xohlaydi.
Pul ruminiyalik xalqga tegishli va ular uchun ishlatilishi kerak.
Ushbu bayonotlarga ko'ra, Sayyorshu birinchi turni yutganda NATO shtab-kvartirasida xavf signalari chalgan bo'lishi kerak edi.
Buning sababi shundaki, Ruminiyada Prezidentning, xususan xavfsizlik siyosati sohasida, juda kuchli mavqei bor.
U qurolli kuchlarning bosh qo'mondoni bo'lib, tashqi siyosat uchun mas'uldir.
U NATO va Yevropa Ittifoqi sammitlarida mamlakatni vakillik qiladi.
Shuningdek, u milliy manfaatlarga oid masalalar bo'yicha referendum o'tkazishni tashabbus qilish huquqiga ham ega.
Georgescu NATOdan yoki Yevropa Ittifoqidan chiqishni istamasligini ta'kidladi.
Ammo men xohlaydigan narsa – pozitsiyamni bildirish, u yerda tiz cho'kmaslik, hamma narsani qabul qilmaslik.
Shuning uchun hokimiyatning Georgescu tomoniga siljishi ittifoq uchun jiddiy muammolar keltirib chiqarishi mumkin,
ayniqsa Ruminiya NATO uchun muhim davlat bo'lgani uchun:
Ruminiya orqali ittifoq Qora dengizga chiqish imkoniyatiga ega, u yerda Rossiya uchun katta strategik
ahamiyatga ega bo'lgan Qrim yarimoroli joylashgan.
Agar Rossiya bilan mojaroga duch kelsa, Ruminiya geografik joylashuvi tufayli janubiy qanotni tashkil eta oladi.
Ruminiya harbiy xarajatlar bo'yicha NATOning yalpi ichki mahsulotning 2 foiziga belgilangan maqsadidan oshib ketdi va
Ukrainaga Patriot raketa mudofaa tizimini yetkazib berdi.
Ruminiyada hozirda Yevropadagi eng katta NATO bazasi 2,5 milliard dollarga qurilmoqda, u 10 000 askerni joylashtira oladi.
Ruminiyaning Deveselu shahrida ikkita NATO raketa mudofaa majmuasidan biri ham joylashgan.
Putin buni takror-takror tahdid deb bilishini ochiq-oydin bildirgan, chunki Rossiya yadroviy quvvatga ega
Tomahawk kruiz raketalari va boshqa raketalar ham o'sha joydan uchirilishi mumkinligidan xavotirda.
Georgescu bu raketalarni milliy uyat deb atagan.
Bu, albatta, NATOga yoqadigan gap emas.
Georgescu boshqa sohalarda ham siyosiy hukumat bilan mos kelmaydi.
U CO2 iqlim o'zgarishiga javobgar emasligiga ishonadi va koronavirus bo'yicha karantin
choralari insoniyatga qarshi jinoyat deb atagan.
Rum klubi (aholini kamaytirish maqsadini ko'zlagan ta'sirli fikr markazi)ning Yevropa bo'yicha sobiq prezidenti va BMTning "Inson
huquqlari va xavfli chiqindilar bo'yicha maxsus hisobotchisi" sifatida Jorjeskuga global hokimiyatning yuqori doiralari haqida
ham tushunchalar paydo bo'ldi va u oshkorotchi bo'lib qoldi.
U guvohlik berdi, eng muhim global hokimiyat markazlarini nazorat qiluvchi global oligarxik tizim mavjudligini va uning
a'zolari pedofiliya tizimi orqali bir-biriga bog'langanligini.
Ushbu bayonotlar va pozitsiyalar bilan Georgescu o'zini global qudratlar bilan ochiq to'qnashuv yo'liga qo'ydi, chunki ular
aniqki, bu odamni NATOning eng muhim a'zo davlatlaridan birida markaziy o'rin egallashini tomosha qilib turishni istashmadi.
Bu ba'zi doiralar Konstitutsiya sudiga 3 dekabrdagi saylovni tan olish to'g'risidagi qarorini qayta ko'rib
chiqishni taklif qilganmi, degan savolni tug'diradi.
Avstriyaning Ruminiyaning Schengen zonasiga to'liq qo'shilishiga nisbatan uzoq yillardan beri qo'yilgan vetosi bir hafta
o'tib "qo'shimcha rag'batlantiruvchi chorasi" sifatida kutilmaganda bekor qilinganmi yoki yo'qmi, bu faqat taxmindir.
Konstitutsiya sudi hozir qabul qilgan qarorga ko'ra, butun saylov jarayoni qaytadan boshlanadi.
Saylovni qayta o'tkazish uchun hali uzoq vaqt kerak bo'ladi. Yaqinda bo'lib o'tgan parlament saylovlaridan so'ng bu
saylovlarni tashkil eta oladigan hukumat hali tuzilmaganligi sababli, mart oyining o'rtalaridan
oxirlariga qadar bo'lgan muddat muhokama qilinmoqda.
Yangi prezidentlik saylovi sanasi faqat koalitsiya hukumati tuzilgach belgilanadi.
Keyin nomzodlikni e'lon qilish va qo'llab-quvvatlovchi imzolarni qayta topshirish muddatlari boshlanadi.
Georgescu yana saylovda qatnashishga qodir bo'ladimi yoki o'shanga qadar uni saylovdan butunlay chetlatish uchun yetarli
ayblovlar topiladimi yoki soxtalashtiriladimi, bu savol ostida.
Joriy prezident va Jahon iqtisodiy forumining a'zosi Klaus Iohannis, bu yil shuningdek NATO bosh kotibi
lavozimiga ham nomzod bo'lgan, saylovgacha lavozimda qolish niyatida ekanini allaqachon bildirgan.
Sud qaroridan so'ng, Iohannis Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayen bilan batafsil muhokama o'tkazdi.
Keyinchalik ikkalasi ham ijtimoiy tarmoqlarning xavfsizligini mustahkamlashga rozi ekanliklarini e'lon qilishdi.
Oddiy til bilan aytganda, bu ehtimol senzura yoki boshqa usullar orqali yangi saylov bo'lsa, Georgescu ijtimoiy tarmoqlarda
keng auditoriyaga ega bo'lolmasligini ta'minlashni anglatadi.
Boshqa ommaviy axborot vositalarida endi bir necha oy vaqt bor Călin Georgescu'ni nishonga olish va
uni jamoatchilik nazarida obro'sizlantirish uchun.
Asosiy savol shuki, ruminiyaliklar bu sa'y-harakatlarni qo'llab-quvvatlaydimi yoki
kursni yanada muhimroq o'zgartirishni tanlaydimi.