הײַנט האָבן מיר ד״ר האָלגער סטראָם מיט אונדז פֿאַר אַ אינטערוויו.
ער איז באַשריבן געוואָרן ווי דײַטשלאַנדס לעצטער אוניווערסאַלער געניוס און איז נאָמינירט געוואָרן פֿאַר דרײַ נאָבעל־פּריזן.
ער האָט געשריבן איבער 150 ביכער און, במשך זײַן לאַנגער קאַריערע, האָט ער געגעבן עצות דייטשישע אויטאריטעטן,
אמעריקאנער פּאָליטיקער און די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
אָבער זײַן וויכטיקסטע מיסיע איז געווען צו העכערן די באַוווסטזײַן וועגן די סכּנות פֿון נוקלעאַרער ענערגיע, וואָס
באַלד וועט ווידער ווערן מאַרקעטירט ווי קלימאַט־נייטראַל, אָבער דאָס איז נישט וואָס מיר הײַנט דאָ דיסקוטירן.
הײַנט רעדן מיר וועגן דער טעמע פֿון מלחמה.
ווי עס איז לעצטנס געווען בײַם קובאַנער מיסל־קריזיס אין 1962, זײַנען מיר אויף דער גרענעץ פֿון אַ נײַער
געװער־קאָנפֿראָנטאַציע צווישן נאטאָ און רוסלאַנד.
דאָס איז וואָס טרײַבט מענטשן אין דײַטשלאַנד.
יאָ, פילע האָבן אפילו מורא, ווײַל די געשיכטע ווייזט אַז מלחמה איז אַ ווידערקערנדיקער פֿענאָמען און שטענדיק ווערט זי
פֿאָרגעגאַנגען דורך די שאַפֿונג פֿון שׂונא־סטערעאָטיפּן.
דעריבער איז אונדזער הײַנטיקע פֿראַגע: ד״ר שטרோம், וואָס איז אײַער מסקנה? פֿאַרוואָס פּאַסירן מלחמות?
יאָ, ווײַל אַ רײַכע עליטע וויל ווערן נאָך רײַכער און מער מאַכטיק. דאָס איז גאַנץ קלאָר.
מאַדאַם גוטלע שנאַפּער־רוטשילד האָט געזאָגט: "אויב מיינע זינער ווילן נישט קריג, וועט נישט זײַן קיין קריג."
און אַנדערע האָבן דאָס אויך קלאָר באַשטעטיקט. דער קריג ווערט געפֿירט דורך די אָרעמע.
אַרמען וואָס קענען זיך נישט, וואָס האָבן גאָרנישט געטאָן איינעם צום אַנדערן, טויטן זיך.
ווען די רײַכע, וואָס קענען זיך זייער גוט, טוען געשעפֿט מיט איינעם דעם אַנדערן.
און אין מלחמה קען מען פאַרדינען אַ גיהנום פֿון געלט. נעמט למשל בערנאַרד באַרוּך.
ער האָט געקענט פֿאַרמערן זײַן פֿאַרמעגן צוויי הונדערט מאָל בעת דער צווייטער וועלט־מלחמה.
מיר רעדן נישט וועגן צו פאַרדאָפּלען, צו פאַרדרייפֿאַכן אָדער צו פֿינףמאָל פאַרדאָפּלען,
נאָר וועגן צו פאַרגרעסערן צו צוויי הונדערט מאָל.
און בשעת דער צווייטער וועלט־מלחמה האָבן ביידע די ראָטשילדס און די ראָקעפֿעלערס געקענט
צו באַזעצן אַלע די פּאַטענטן פֿון דײַטשלאַנד.
און דאָס קאָרעספּאָנדירט צו אַ פֿאָרטשון אין צוויי־ציפֿריקע טריליאָנען. אַזוי רעדן
מיר דאָ וועגן אַ טאַקע באַטייטיק סכום געלט.
דאָס איז גאַנץ קלאָר. עס זענען פֿאַרשיידענע ציטאַטן וועגן דעם ענין.
מיליטאַריסטן און קריגספּראָפֿיטירער זענען אונדזערע גרעסטע פײַנט.
זיי נוצן די מיליטער צו פֿירן אומזיניקע מלחמות וואָס דויערן דעקאַדעס, אַזוי אַז קאָרפּאָראַציעס ווי
לאָקהיד מארטין, דזשענעראַל דינאַמיקס און ראסל/נאָרטראָפּ גרומאַן קענען פאַרדינען אַ פֿאָרטונע.
די מיליטער שטעלט זיך שטאָלץ אַרויס, כּדי גלאבאלע פֿירמעס זאָלן קענען פֿאַרזיכערן נײַע מאַרקן און
אויסנוצן אויל, מינעראַלן און אַנדערע נאַטירלעכע רעסורסן.
צו דעם ציל האַלטן זיי די אָרעמע פֿעלקער אונטערן יוק פֿון קאָרומפּירטע און ברוטאַלע פּופּעט־רעזשים.
דער פאקט איז, אַז דער אמתער פײַנט פֿון מענטש איז שטענדיק אינעווייניק. דער ציטאַט איז פֿון כריס העדזשעס.
ער איז אַ מלחמה־קאָרעספּאָנדענט פֿאַר דער ניו־יאָרק־טײַמס און אַ געווינער פֿון דעם פּוליצער־פּרײַז.
דאָס איז דער העכסטער כּבֿוד וואָס מען קען באַקומען ווי אַ זשורנאַליסט.
דער ווייַטער ציטאַט איז פֿון סמדי דארלינגטאָן בוטלער, דער אמעריקאנער מייאָר־גענעראַל און דער מערסט
אויסגעצייכנטער זאָלדאַט אין דער אמעריקאנער געשיכטע.
ער זאָגט: "מלחמה איז אָרגאַניזירטער שווינדל, און בײַ ווײַט די מערסט לוקראַטיווע און זיכער די מערסט פאַרדראָסענע פאָרעם."
עס ווערט דורכגעפֿירט לטובֿת די ווייניקער אויף חשבון פֿון דער גרויסער מערהייט.
אין די פארייניקטע שטאַטן זענען צענדליקער טויזנטער נײַע מיליאָנערס און ביליאָנערס אַרויסגעקומען פֿון די וועלט־מלחמות.
דורך מלחמה פֿאַרברייטערן די געווינערישע פֿעלקער זייער טעריטאָריע, וואָס גלייך ווערט אויסגענוצט דורך אַ פּאָר.
דורך דעם בלוט וואָס איז געגאָסן געוואָרן דורך מיליאָנען
איך בין געווען אין דער דינסט איבער דרייסיק יאָר און האָב געאַרבעט פֿאַר גרויסע קאָרפּאָראַציעס, וואָל סטריט און די
באַנקען, ווי אַ גאַנגסטער אין דער דינסט פֿון קאַפּיטאַליזם.
אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, איז דאָס וואָס אַ גענעראַל זאָגט נאָך עטלעכע דעקאַדעס דינסט?
יאָ. מייַאָר־גענעראַל און, ווי איך האָב געזאָגט, דער מערסט אויסגעצייכנטער זאָלדאַט אין דער
גאַנצער געשיכטע פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
און ער זאָגט דאָס אין זײַן בוך "מלחמה איז אָרגאַניזירטער קרימינעל" .
יאָ. און מיר האָבן איצט נײַע הייסע מלחמה־פּונקטן וואָס נאָך לויפן. אוקראַיִנע איז נאָך אין גאַנג.
סיריע איז ווידער דערצו. איצט איז געווען אַ פּוטש, קען מען זאָגן.
לעסאָף קאָכן די זאַכן אין סיריע, גרוזיע און רומעניע. וואָס קען מען דערפֿון זאָגן?
יאָ, נו, מיט סיריע איז עס גאַנץ קלאָר.
יעצט האָבן מיר בלינקען, דעם אויסערן־מיניסטער, וואָס האָט מודה געווען אַז זיי האָבן זיך יאָרן לאַנג
צוגעגרייט אויף אַסאַדס פֿאַל, וואָס איז נישט קיין סוד.
שוין יאָרן לאַנג שיסן די ישׂראלים אַראָפּ פֿאַבריקן אין סיריע, בלאָזן אויף וואָפֿן־דעפּאָס און אַזוי ווײַטער.
און מיר זעען איצט אַז איי־עס, דאָס הייסט דער איסלאמישער שטאַט, האָט געהאַט אַ באַטײַטליכע צאָל גאַנץ נײַע טאַנקען.
זיי זענען איבערגעגעבן געוואָרן צו זיי דורך נאטאָ־מיטגליד טערקיי.
און די גאַנצע זאַך איז שוין יאָרן לאַנג געווען פּלאַנירט, און איצט ווען רוסלאַנד איז אָפּגענומען פֿון
דער מלחמה אין אוקראַיִנע און איראַן האָט פּראָבלעמען.
מיר האָבן געזען אַז אמעריקע, ענגלאַנד און ישראל האָבן טיף אַרײַנגעגאַנגען אין איראַן און באָמבערט כּמעט אַלץ דאָרט.
אַזוי האָבן אַמעריקע און ענגלאַנד צוגעשטעלט די לאָגיסטיק פֿאַר דעם.
און יאָ, דאָס איז גאַנץ קלאָר. און איצט ווערט דער בערס־הויט צעשניטן.
אוקראַיִנע, ניין, אַנטשולדיקט מיך, טערקיי נעמט איבער צפֿון־סיריע, און ישראל פֿאַרברייטערט איר פּופֿער־זאָנע אין די גאָלאַן־הייכן.
דאָס מיינט אַז סיריע וועט איצט פֿאַרשאָבן אירע גרעניצן און אָננעמען טעריטאָריעס.
ווען רוסלאַנד האָט דאָס אין אוקראַיִנע געטאָן, איז דער מערב געווען זייער כעסדיק.
אין דער זעלביקער צײַט זענען 80% פֿון דער באַפֿעלקערונג אין מזרח־אוקראַיִנע רוסיש, און זיי זענען
גראָב פֿון זייערע שטימרעכט אָפּגעשניטן געוואָרן.
טערקיי און ישראל האָבן נישט קיין ענין אין סיריע. דאָרט וווינען נישט קיין טערקן און נישט קיין ישראלים.
עס איז אַ מלחמה פֿון פּלינדער. ווי אַלע מלחמות. מיר קענען נאָך נעמען דעם בײַשפּיל פֿון ליביע.
די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען האָבן דערלויבט די עוואַקואַציע פֿון פליטים דאָרט. און דאָס
איז גענוצט געוואָרן צו אומשטויסן די רעגירונג.
מיר ווייסן אַז קאַדאַפי איז אויפגעשפּיזט געוואָרן אויף אַ אײַזערנעם שטאַנג.
און דאַן האָבן זיי געשטאָלן די אויל. 800 ביליאָן אין גאָלד און 660 ביליאָן אין אויסלענדישע וואַלוטע .
און אויך אין דער מלחמה מיט אוקראַיִנע, די ערשטע זאַך וואָס די פארייניקטע שטאַטן האָבן געטאָן, איז געווען צו
אויסצאָלן די באָנדן, די דאָלאַר־באָנדן וואָס רוסלאַנד האָט געהאַט, און די רוסן'ס אויסלענדישע וואַלוטע.
ראַידן. מלחמות זענען שטענדיק ראַידן.
און איצט דזשאָרדזשיאַ. אין דזשאָרדזשיאַ זענען געוואַלן דורכגעפֿירט געוואָרן, מיט 54 פּראָצענט פֿון די שטימען געגאַנגען
צו אַ פּאַרטיי וואָס האַלט אַ ניטראַלע שטעלונג צו רוסלאַנד.
און, פֿאַרשטייט זיך, דאָס איז נישט דערלויבט.
און דאַן האָט די פּרעזידענטין דערקלערט אַז זי וועט נישט רעזיגנירן.
דער פּרעזידענט איז געבוירן געוואָרן אין פּאַריז, האָט אין פֿראַנקרײַך געלערנט, האָט צווייער
בירגערשאַפֿט און איז דאַן געגאַנגען קיין דזשאָרדזשיאַ.
אַנדערע וואָס זענען באַטייליקט אין דעם קומען פֿון דער "אָפּען סאָסיעטי פֿאַונדיישאַן" פֿון דזשאָרדזש סאָראָס און פֿון דער
"העריטידזש פֿאַונדיישאַן" אין אַמעריקע און ענגלאַנד, און זענען אויך צוויי־לאַנדיקער בירגער און, כמובן,
סעקרט־סערוויס־אַגענטן וואָס פּרוּוון דאָרטן דורכצופירן דעם פּוטש.
דער קאָנסטיטוציאָנעלער געריכט פֿון גרוזיע האָט געזאָגט אַז אין דער וואַל זענען נישט קיין אומרעגולעריטעטן.
עס איז געווען פֿרײַ און יושרדיק, און די נײַע רעגירונג איז געוואָלט געוואָרן מיט 54 פּראָצענט פֿון די שטימען.
אָבער די אייראפעישע פאראייניקונג און נאטא לאָזן נישט צו עפּעס וואָס קען זיין פּראָ־רוסיש; אַנשטאָט דעם נוצן
זיי אַ דאָמינאָ־טאַקטיק, לאַנגזאַם איבערנעמען איין מדינה נאָך דער צווייטער, שטיקל פֿאַר שטיקל.
און מיר זעען איצט דאָס זעלבע אין הונגאַריע (מיינענדיק רומעניע). דאָרט איז אויך אַ וואַל געווען.
דער קאָנסטיטוציאָנעלער געריכט, וואָס טאַקע באַשטייט פֿון מאַפֿיאַ־מיטגלידער, האָט דאַן
דערקלערט אַז דאָס גאַנצע איז געווען אומלעגאַל.
און דאַן איז דאָ כּמעט אַ פּוטש, און דאַן, טיפּיש, לייגט די אייראפעישע פאראייניקונג גלייך עקאָנאָמישע סאַנקציעס.
אָבער מיר רעדן איצט וועגן רומעניע, נישט וועגן אונגערן, ריכטיק?
יאָ, עס איז אַלעס דער זעלבער. רומעניע, דזשאָרדזשיאַ, עס איז שטענדיק דער זעלבער ווי אין אוקראַיִנע.
אַ געזעצלעך געוויילטע רעגירונג איז דאָרט אומגעוואָרפֿן געוואָרן.
און דאַן זענען דאָ גרויסע דעמאָנסטראַציעס, וואָס ווערן דאַן, כמובן, אויסגענוצט אין מערב.
און אויב דאָס אַרבעט נישט, שיסטו אין די מערהייט און באַשולדיקסט די רעגירונג, און דאַן האָבן נאטאָ און די
אייראפעישע פאראייניקונג אַ סיבה צו אריינמישן זיך מיליטערליך.
אַלץ איז אינסצענירט.
איין באַשטימענדיקער פאַקטאָר זעט זיך שטענדיק אין מלחמה: די מאַניפּולאַציע און קאָנטראָל פֿון אינפֿאָרמאַציע און מיינונגען.
אָבער ווי קען עפּעס אַזוי אַרבעטן?
מיר האָבן הונדערטער צײַטונגען, ראַדיאָ־ און טעלעוויזיע־סטאַנציעס, זייערע אָפּשפּראָכן אויף דער אינטערנעץ, און
אויב, אויסער די פֿרײַע מעדיע, זיי אַלע מעלדן די זעלבע זאַך, ווי קען אַזאַ זאַך אַרבעטן?
יאָ, ווער קאָנטראָלירט די מעדיע, קאָנטראָלירט די ציבורדיקע מיינונג.
און זעקס פֿירמעס: קאָמ־קאַסט, וואָלט דיסני קאָרפּאָראַציע, וואַרנער מידיאַ, 21סט סענטשורי פֿאָקס, סי־בי־עס
קאָרפּאָראַציע און ווײַאַקאָם, וואָס גלײַך אָדער אומגלײַך באַזיצן איבער 95 פּראָצענט פֿון אַלע צײַטונגען.
דאָס זענען 1,500 צײַטונגען, 1,100 מאַגאַזינען, 2,400 פֿאַרלאַג־הײַזער, 1,500
טעלעוויזיע־קאַנאַלן און 9,000 ראַדיאָ־סטאַנציעס.
און זיי פֿאַרשפּרייטן למעשה נאָר דיסאינפֿאָרמאַציע.
זיי באָמבאַרדירן אונדז מיט אומבאַטײַטיקע זאַכן, מאַניפּולירן אונדז און ליגן צו אונדז.
מיר מוזן גלייבן וואָס זיי פּראָפּאַגאַנדירן, ווײַל עס איז נישטאָ קיין אַנדערע מיינונג.
עס וועט פשוט נישט ערלויבט ווערן. און דאָס איז גאַנץ פּשוט.
איך מיין, יעדער קריג באַשטייט בעיקר פֿון פּראָפּאַגאַנדע. איך קען אויך געבן אַ פּאָר ציטאַטן פֿון דעם.
למשל, דער קלאַסישער ציטאַט איז פֿון לאָרד אַרטור פּאָנסבי.
ער איז למעשה אַ בריטישער פּאָליטיקער און, אַזוי צו זאָגן, עמעצער וואָס האָט פּראָפּאַגאַנדע אויף אַ העכער מדרגה געבראַכט.
ער דערקלערט די צען פּרינציפּן פֿון מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע: "מיר ווילן נישט די מלחמה."
דער קעגנערדיקער לאַגער טראָגט אחריות. דער פירער פֿון דער אָפּאָזיציע איז אַ שטן.
מיר קעמפן פֿאַר אַ גוטן ציל. אונדזער קעגנער קעמפט מיט אומלעגאַלע וואַפֿן.
דער פייַנט פֿירט באַוווּסט אַכזריות. אונדזערע פאַרלוסטן זענען נידעריק, די פֿון דעם פייַנט זענען ריזיק.
קינסטלער און אינטעלעקטואַלן שטיצן אונדז. אונדזער מיסיע איז הייליק.
ווער עס פֿרעגט אונדזערע באריכטן, איז אַ פֿאַרראַטער. אַזוי איז דאָס טיפּיש.
פֿון וועלכן יאָר איז דער ציטאַט?
אוי, דאָס איז אַלט. עס איז פֿון דעם 19טן יאָרהונדערט. פּאָנסבי איז געבוירן געוואָרן אין 1871.
דאָס איז געווען אמת אין דער ערשטער וועלט־מלחמה, אין דער צווייטער וועלט־מלחמה, און עס איז
נאָך הײַנט אמת. עס איז אַ קלאַסישער סצענאַר.
מיר קענען זען ווי דאָס אַרבעט אויס. אָדער, איך האָב נאָך אַ שיינער ציטאַט.
"איך האָב הונדערט טויזנט אייגנשאַפֿטן, פֿון וועלכע דו האָסט ליב יעדער איינער. איך בין די
פּראָפּאַגאַנדע־ליג, די אמתע הערשאַפֿט פֿון דער וועלט."
איך בין די פּראָפּאַגאַנדע־ליגנט וואָס יעדער קען קויפֿן – פֿאַר געלט. איך בין שוין פֿון
אָנהייב צײַט פאַלשמאַכן, ליגן און באַטריגן!
דאָס איז טיפּיש פֿון וואָס דאָרט פּאַסירט. מיר ווערן גאָר מאַניפּולירט, נישט געקוקט אויף וואָס מיר טאָן.
מען ליגט אונדז כּמעט פֿון אונדזער ערשטן אָטעם ביז אונדזער לעצטן.
און נישט נאָר אַמאָל אָדער פֿון צײַט צו צײַט, נאָר שטענדיק.
אַזוי איז דאָס גאַנץ קלאָר. דאָרט איז פּעדראָ באַניאָס.
ער איז געווען פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דער אַלגעמיינער שטאב־טרענירונג אין שפּאַניע און איז געווען דער העכסט־ראַנגיקער
אינטעליגענץ־אָפֿיציר און זיכערהייט־אָפֿיציר פֿאַר דער אייראָפּעישער אַרמיי, דאָס
הייסט די אייראָפּעישע פארייניקונג־אַרמיי.
און האָט געשריבן אַ בוך מיטן נאָמען "ווי צו הערשן די וועלט".
דאָס האָט מען גלייך דערנאָך מוזן אָפּשטעלן, ווײַל ער האָט די קאַץ פֿון דער זאַק אַרויסגעלאָזט.
און ער האָט געזאָגט אַז עס איז ניטאָ קיין אמת. עס זענען נאָר ליגנס. און דאָס איז גאַנץ קלאָר, ספּעציעל אין מלחמה.
ביידע זײַטן ליגן. אַלעמען ליגט. און מיר? מיר ווערן נאָר געפֿירט אויף אַ רייזע פֿון אָנהייב ביז סוף.
אין דער פאַרגאַנגענהייט האָבן זיי אונדז געזאָגט אַז מיר קעמפן פֿאַר גאָט, פֿאַר לאַנד און פֿאַר קייסער.
הײַנט איז עס פֿאַר דעמאָקראַטיע, מענטשנרעכט און אַזוי ווייטער. דאָס איז אַלעס אַ ליגנט.
ווײַל דעמאָקראַטיע פֿאַרשווינדט גלייך אין אַ מלחמה. דאָס איז די ערשטע זאַך וואָס פֿאַלט אויפֿן וועג.
און מענטשנרעכטן אויך, ווײַל ביידע זײַטן מאָרדערן, שלאַכטן און פֿאַרפֿירן צו זייער האַרצן צופֿרידנקייט.
אָבער דאָס טוט שטענדיק דער קעגנער.
און די רײַכע פאַרדינען געלט האַנט איבער פֿיסט, ווי דו האָסט געזאָגט אין אָנהייב.
אַ דאַנק פֿאַר דער אָפּשאַצונג! וואָס וואָלט איר געזאָגט צו די צוקוקער? וואָס זאָלן זיי טאָן?
וואָס קענען יחידים טאָן צו אויפהערן אונדז פֿון פאָרזעצן די מאַשינעריע?
דו מוזסט זײַן קריטיש. דו מוזסט פֿרעגן אַלץ, גלייבן גאָרנישט, און זיך אַליין אַלץ איבערקוקן.
און ווען דו האָסט זיך אויפגעוועקט, פֿאַרשטייסטו אַליין ווי מען ליגט דיר.
ווייל עס איז אַזוי קלאָר. דערפֿאַר זאָלסטו פֿרעגן אַלץ. אפילו וואָס איך זאָג.
איך קען אויך טעות זײַן. איך קען אויך מיסאינפֿאָרמירט ווערן.
זייט קריטיש, טראַכט פֿאַר זיך אַליין! ווערט קלוגער! דאָס איז טאַקע די איינציקע זאַך וואָס איר קענט טאָן.
דער באַלאַנס פֿון מאַכט איז קלאָר.
הײַנט זעען מיר, אַז מיר קענען מער נישט אויסדריקן אונדזערע מיינונגען, אַז אַלע מינים זאַכן זענען פֿאַרבאָטן, אַז
אַלץ ווערט באַטראַכט ווי אַ באַליידיקונג. לעזע־מאַדזשעסטי.
ווײַל מיר זעען שטראַק-צימערמאַן אָדער בערבאָק און האַבעק, וואָס האָבן אַרײַנגעגעבן טויזנטער קלאָגן,
ווײַל מען האָט זיי גערופֿן "אידיאָטן" אָדער עפּעס ענלעך.
און דאַן זענען שטענדיק הויז־זוכן.
דאַן קומט דער שטאַט־זיכערהייט־דינסט, גייט דורך די טיר, נעמט מיט זיך אַלץ וואָס האָט ווערט און לאָזט עס אַוועקפֿירן.
דאָס איז געמיינט צו אינטימידירן.
און דו קענסט קריגן דרײַ יאָר אין טורמע און אַ געלטשטראף פֿון £50,000 פֿאַר די קלענסטע זאַך.
מיר זײַנען שוין לאַנג אַ דיקטאַטור.
ד״ר שטרם, דאָס איז אַ טרויעריקער מסקנא. איך ווינטש אײַך אַלע הצלחה אין אײַער מיסיע.
דו ביסט געווען אַ מוטיקער לערער פֿון דעם אָנהייב אָן.
דו האָסט געשריבן פילע ביכער און ביסט מחויב צו די ענינים.
איך האָף אַז מענטשן וועלן הערן צו דיר ווי צו עמעצן וואָס האָט דורכגעמאַכט די געשיכטע, וואָס האָט פֿאַר
זיך געזען און איבערגעלעבט אַ סך זאַכן און נישט נאָר געהערט וועגן זיי פֿון צווייטער האַנט.
אַ דאַנק פֿאַר דעם אינטערוויו.
אַ דאַנק אויך.