WEF Kē – Ko te pū o ngā iwa haora o te hītori o nāianei e hanga ana.
He tokomaha ngā tangata rongonui nō te ao mātauranga i huihui ki te WEF kē i Prague.
Ko te WEF Kē he whakaaro whakawhē ki te Whakahou Nui, he pokapū whakaaro kē mō tētahi ao koreutu āpōpō.
Kla.TV e whakaatu ana i te pū o ngā whaikōrero hītori, ngā poari kōrero whakaihiihi, me ngā uiuitanga motuhake.
Ka kitea ngā ihirangi katoa o te WEF kē i AUF1: www.auf1.tv/alternativ-wef
Ko te tino kōwhiringa o ngā kaipūmumu whai māramatanga me ngā toa rangatiratanga e huihui ana ki konei
i ēnei rā hei whakarewa i tētahi mea tino motuhake.
E hiahia ana mātou ki te tū ki te whakahē i te ao-whānui me te whakangaro, ā, mō te rangimārie me te rangatiratanga.
Kei te noho tātou i ngā wā uaua, nō reira he mea nui kia hono, kia hanga hononga, kia waihanga whatunga.
Āianei, e hiahia ana mātou ki te tono i ngā tāngata e rua i muri i te whakaaro kia hono mai ki a mātou ki runga i
te atamira: ko Elsa Mittmannsgruber rāua ko Stefan Magnet.
Āe, i puta mai taku whakaaro nā te mea i pānui au i tētahi tuhinga a Klaus Schwab mō ngā tīmatanga o te WEF.
Ā, i reira ka kite au, ka pānui hoki au i te iti noa i tīmata ai ngā mea katoa.
Ā, ahakoa pēhea, i whakamīharo mai tērā ki ahau. Ko tērā te mea nui.
Ehara i te mea kua whakaritea ki te kōhatu kia mau tonu te mana e te WEF ā-ao.
Ka taea pea e ia te whakataetae ināianei; me whakataetae ināianei ia ki te WEF kē.
Ā, ko wai e taea ana te mahi i tērā i te pai ake i a rātou kua whakaatu kē i te māia, ā, kua tū ki te pūnaha?
Me kī, kei te kuhu ināianei ēnei tāngata tino rerekē ki te whakawhiti kōrero.
Ki te titiro whakamuri, ka noho he wā hītori tēnei i taea ai e mātou te whakakotahi i ngā tangata rongonui maha, ahakoa kāore
pea rātou e whakaae ki ngā take katoa, engari kua kotahi rātou i raro i tētahi whāinga kotahi, arā, te hiahia mō
te whakahaere ā-motu, te rangatiratanga me te herekore.
Ā, kua ū katoa ngā tāngata katoa e whai wāhi ana ki konei ki te tuku i tō rātou kaha katoa kia tutuki ai tēnei, nā
te mea, mehemea kāore ēnei uara, kāore he mea ā te anamata.
Ngā mihi mō tō wā, ā, anō hoki, he poro ā-ringa nui ki ngā kaiwhakatū.
Kei te tāone matua o Prague i Czech mātou, he tāone ātaahua, kei roto i tētahi pokapū hui ātaahua.
Nā reira, e tika ana kia tukuna te kauwhau powhiri e tētahi tangata kua roa e whai wāhi nui ana i tēnei whenua.
I tētahi wā, he manuhiri auau ia ki te Wānanga Ōhanga o te Ao i Davos.
Ināianei kua huri ia taha, ā, kei te noho ia me te WEF kē.
Kei te tino harikoa mātou kua tae mai ia ki konei, e whakahonore ana ia i a mātou mā tōna noho, ā, i runga ake i
ngā mea katoa, ko ia te kaikawe i te kauwhau whakatau mana.
Te perehitini o mua, a Dr Vaclav Klaus. Nau mai.
Ki ahau, ko tētahi o ēnei tohu ko tēnei hōtēra me tēnei whare hui.
Ko te wā whakamutunga i tae mai ai au ki konei i te tau 2008 mō taku hui ODS whakamutunga.
Tērā pea kua mōhio ētahi o koutou ko te ODS te pāti tōrangapū ā-iwi ā-tangata i ahau . . .
Ko te whanaketanga o tēnei pāti, pērā i te whanaketanga tōrangapū me te whanaketanga ariā puta noa i te Repupurika o
Czech me ōna huri noa i Uropi, kua āta neke haere ki te ao i muri i te tōrangapū, i muri i te manapori o nāianei.
Nō tēnei take, kua tuku atu au i taku tūnga heamana honore i konei i roto i tēnei rūma. Kāore au i hiahia kia whai wāhi ki reira.
Ahakoa i taua wā, i kite mārama au, ā, ko taku tūmanako i mārama hoki au ki ngā ahunga kaha o te ao Hauāuru.
I whakatumatuma rātou kia kawea mātou ki te ao pōraruraru o nāianei.
Ki taku whakaaro, ko te tūranga tino hira i tēnei rā e takahia ana e te ariā o te ahurea maha, e whakaputa ana,
e whakamoemiti ana, e tiaki ana i te nuku tangata nui.
Kāore tēnei ariā e mōhio ana ki te kupu rangatiratanga.
I te ariā, e tino whakahē ana ia ki te whakahaere matua o te manapori, arā, te kāwanatanga ā-motu.
Heoi, kāore e ruarua, ko te iwi te pūtake, te wāhanga kāore e taea te whakakapi o te hapori tangata.
Ko te ira tangata kaha o nāianei, arā ko te feminizima tino kaha, e whakaeke ana i te pūmua koiora o te
tangata, ā, nā reira e whakaeke ana i te tūāpapa matua o te hapori tangata, arā ko te whānau.
Hei Pirimia me te Perehitini o te Repupurika o Tēhia, me whakaae au i arahi au i te
Repupurika o Tēhia ki roto i te Uniana o Europi.
I kore whai hua taku ngana rongonui ki te tō i te parenga ohorere i te wā whakamutunga kia kaua e hainatia te
Tiriti o Lisbon i taku tū hei Perehitini o te Repupurika.
Nō reira, kua huri tūturu te whakaurunga o Europi hei kotahitanga tōrangapū i ngā tau tata nei me ngā tekau tau kua pahure.
Kua riro te whakaaro o te mahi ngātahi hoa, e whai painga ana ki ngā whenua rangatira o Europi, hei mea o mua.
Ehara au i te tangata kotahi anake e kī ana kei te heke te Hauauru katoa, otirā ko Īropi.
Ko te wero o tō tātou wā kia aukati i te hekenga o tēnei rā kia kore ai e haere tonu āpōpō.
Ko ngā hui pērā i tēnei o te rā e tūmanakotia ana ka āwhina i tēnei āhuatanga.
Ka hiahia ahau kia whai hua tō hui. Ngā mihi nui.
E ngā wāhine me ngā tāne, e ngā mātakitaki i te kāinga, e ngā kaitautoko whakahirahira, e tino whakaae ana au ki a Prof.
Dr. Vaclav Klaus i tana kī me anga tātou ki te ao ināianei.
Ka mihi au ki a ia mō ēnei kupu mārama, whakahou mai i te waha o tētahi rangatira tūturu e mōhio tonu ana ki te
haepapa, kāore i te rite ki ēnā kua piki ki te mana ināianei, ā, kei te ārahi tūturu i tō tātou ao ki te rua hohonu.
Ā, e mōhio ana koe ki ahau. He tino rata ahau ki te kōrero mārama, ā, ka whakamārama hoki au i
te āhuatanga o nāianei me ngā kupu tino mārama.
Ko te mea e mahia ana i konei, i mua tonu i ō tātou whatu, he ara tūturu ki te whakangaronga.
Ā, he tino whai whakaaro tēnei, nā te mea kua whakatau ētahi rōpū ki te whakatinana i tā rātou e kī nei ko te 'Great Reset', he
whakahou whānui, he panonitanga, ā, mā reira ka whakangaro i te akomanga waenga me te whakangaro i te hapori whai rawa o Europi.
Ā, ehara i te mea mō ngā painga ōhanga anake, ehara hoki i te mea mō te tōia atu o te pūtea me te tango
rawa nui rawa atu i roto i te hītori o te tangata.
Ko te take, e hiahia ana ēnei rōpū kia mau tonu te mana mō rātou ake mō ake tonu atu, mā te hangarau hou, te mamati.
Ka āhei tēnei i a rātou ki te mahi i ngā mea i taea noa e ngā farao me ngā emepaea te moemoeā.
E hiahia ana rātou ināianei ki te kati i te pēke, kia kore ai anō he herekore mā mātou, mā te hunga rawakore, mā te 99 ōrau; kia
taea ai e te 0.001 ōrau o ngā tino whai rawa, o ngā kaiārahi ā-ao, o ngā pirionaia te whakamahi i te mana mō ake tonu atu.
Ka whakahē mātou i tēnei, ā, i tēnei rā e hiahia ana ahau, ā, koe hoki, kia kaua e aro tō tātou kaha ki ngā
mea katoa e hē ana i tēnei rā me ngā kaupapa ka whai ake.
Āe, me whai i tēnei hei tohu tū pakari kia mōhio ai mātou me pēhea e hiahia ana mātou ki te whakapai ake.
Engari i tēnei WEF kē, e hiahia ana mātou kia arotahi mōhio ki te āhua o tētahi anamata pai ake, kia
matapaki i ngā rongoā, ā, tuatahi rawa atu, kia hui tahi.
Ka tū tātou, ka kōrero, ā, kua tīmata kē te anamata.
Nā te mea kei te whakapau kaha ngā rangatira whai mana ki te whakatutuki i tā rātou Whakahou Nui me te raupapa ao hou a ngā
kaiārahi ā-ao, ā, ko te hunga e whakahē ana i tēnei ka waiho hei whāinga tika, ka whakataua hei mema o
tētahi kāwai iti, hei paria (arā, he tangata o waho), ā, ka whawhaihia rātou i runga i tērā.
Ahakoa ngā mea katoa, ahakoa tēnei āhuatanga katoa e whakamataku ana i ngā whakaaro me ngā whakapono o te tangata, kei reira
tonu ngā tāngata māia, kei reira tonu ngā tāngata e tū ana ki te ngaru, ā, kei a rātou te māia ki te kōrero i te pono.
Ā, ko wai atu e tino hāngai ana i ēnei tāngata toa kua whakamīharo i a rātou anō i roto i ngā tau e whā
kua pahure nei o ngā āhuatanga motuhake, kua puta mai i te huna, kua tū, kua ū ki tō rātou tū?
Ko wai te tangata e tino hāngai ana kia whakaaro mō te ao āpōpō ināianei?
Ā, koia te take i tīpakohia ai āta ngā tāngata katoa e whai wāhi ana ki tēnei kaupapa i tēnei rā, nā te mea kua tuku
kē ia o rātou he koha whai tikanga ki tō rātou ake rāngai.
Kua whakaritea e au hei kaupapa kia whakakotahitia ngā tāngata, kia whakawhanake anō i ngā mea, kia
tautoko rānei i ngā mea kua tīmata kē te whakawhanake.
Hei kōrero noa, kāore rawa he whakaaro tūroa i tērā atu taha.
Tangohia atu ā rātou piriona tāra āwhina pūtea. Kei te whakaaro koe ka whakawhiti kōrero tonu a ARD i te rā i muri mai?
Rānei, kei te whakaaro koe ka tae tonu ētahi o ngā kaitōrangapū ngaio ki te Bundestag?
Kāore he ariā tūmanako mō tēnei kāwanatanga.
I tō mātou taha, kei reira te whakaaro tiketike, kei reira te āhei ki te mamae, ā, kei reira te hiahia ki te tuku i ngā patunga.
Ā muri ake, me whakakotahi e koe ngā tohu e rua me ngā tohu e rua kia mōhio ai ko wai ka toa i te mutunga.
I whakarite mātou i tēnei kaupapa me te whakapono ki te tangata, ki ngā kaiuru, engari i runga ake i ngā mea katoa, me te
whakapono kei te hiahiatia tēnei kaupapa, ka mātakitaki e te tokomaha, ka whakaaweawe rātou, ka whakawhanake rātou i ā rātou
ake kaupapa i runga i tēnei, ā, ka tautoko rātou i tēnei kaupapa.
E whakapono ana ahau kāore tēnei whakawhirinaki e pōuri. Ā, ko tēnei whakawhirinaki te mea e wehe ai tātou katoa.
Ā, ko te whakataukī o te hui o tēnei tau, te whakataukī o te WEF Kē tuatahi, ko: Ngā whakaahua o tētahi ao herekore āpōpō.
E hiahia ana mātou ki te whakamārama me pēhea tā mātou e whakaaro nei ki te ao āpōpō, ahakoa ngā
āhuatanga tōrangapū. He aha tā mātou e hiahia ana?
I ētahi wā me huri tātou i tō tātou ara. Engari ka ū tonu mātou ki tō mātou whāinga, te raina whakamutunga.
Nō Prague te kupu pragmatic, i hiahia noa ahau ki te whakahua i tērā. Ka tīmata ahau ki a Carl Schmitt.
I mea ia i tētahi wā: Nō te hunga e whakatau ana i te āhua ohorere te rangatiratanga.
Ā, ina ka whakamahia tēnei ki ngā tau o te huaketo korona i Uropi, kāore e taea te whakahē i tētahi mea kotahi: i
mua, ā, ināianei hoki, kāore rawa a Uropi i te rangatira.
I te wā o te mate urutā o te huaketo koronatā, kua whakapono a Īropi ki tētahi kōrero kāore i ahu mai i Īropi, engari i
hangaia motuhake i ngā whare whakaaro me ngā pūtea o Amerika.
I whakahaua e te WHO ki Uropi te tūnga ohotata, ehara i te mea i whakatauhia e te taupori.
I te ao tūturu, kāore he kōrero ā ia kāwanatanga motuhake ki te WHO.
Ka mahia ngā whakataunga here e te moni nui, ā, ko tēnei moni nui e ahu mai ana i te nuinga i te Pūtea Bill & Melinda Gates.
Ehara tēnei i te pūtea o Europi, engari he pūtea nō Amerika e whakamahia ana hei taputapu mō te kaupapa here ā-waho o Amerika.
I whakaarohia tēnei tūranga kaupapa here ā-waho mō ngā rōpū kore-moni o Amerika ki te whakahaere i ngā raruraru i hangaia mā
te hangarau, i te tau 2010, i te wā i whakamārama ai te Rockefeller Foundation i tana
whakamātautau whakaari Lockstep mō te huaketo korona.
I muri iho, i whakatūria ngā hanganga tika i roto i ngā tau maha.
I te marama o Oketopa 2019, i whai ake te kēmu whakamātautau ā-rorohiko Event 201, hei whakamātautau whakamutunga, hei
whakamātautau whakamutunga hoki; i muri i tērā, i tukuna i Wuhan tētahi pūārai ora i tapaina ko Covid-19, i hangaia
mā ngā pūtea a Amerika, kia whakarōpū anō i te ao katoa.
I roto i tēnei Whakahou Nui, kāore ngā kāwanatanga motuhake takitahi, me tētahi kotahitanga o ngā
kāwanatanga kei waho o te United States, e whai wāhi ana.
Kei te whakakapi i te kāwanatanga ki te whakahaere. Nā reira, kei te whakakotahitia katoa te mana ki te pokapū, ā, kei te
whakawhānuitia ki ngā rāngai katoa mā te hangarau matihiko.
Kei muri i te ID2020, hei tauira, kei reira te mahere huna kia taea ai te whakararuraru i ia tangata i roto i ōna hiahia katoa.
Ko te hunga kāore e whai ana i te tūnga kano ā-tāne o nāianei, ko te hunga e neke ake ana i te tapuwae waro kua tautuhia ā-tōpū, ko
te hunga kāore e ū ana ki te kōrero tika i ngā wāhi tūmatanui, ka whiua mā te tango i te moni matihiko kotahi anake e
whaimana ana, ā, ka whakakore rānei i ō rātou mana ā-iwi katoa.
Me whakapuaki e te hunga e hiahia ana kia noho kore whakararuraru hei tangata rangatira motuhake o āpōpō tō
rātou ao tūmataiti katoa ki ētahi kamupene IT o Amerika.
E noho ana mātou i roto i tētahi ao hē e rangatira ana te tāra.
Kua tino kape a Īropi i ngā rautaki tukino a te kaiwhakatumatuma o te papa kura o Amerika.
Ka neke tō upoko kia kore ai koe e whiua anō i raro i te pae, i te raina wai rānei.
E mōhio ana tātou katoa kua tino, tino herea te mea e kīia nei he rangatiratanga, otirā te
rangatiratanga o te whakapuaki whakaaro, i Uropi ināianei.
Kua riro te ipurangi hei wāhi e whakahaeretia ana te tātari kore take.
Ehara a Īropi i te aro ki te whakawhitiwhiti kōrero, engari kei te whakawhirinaki anō ia ki ngā patu i te taumaha ake.
Ka waiho e mātou ngā patu kia kōrero ina tae mai ki ngā pakanga i waenga i ngā whenua o Europi.
Ā, ko te pātai, ko wai i tīmata? Ngā Rūhia i Ukaraina? Kāo. Ko NATO i Iugoslavia i te tau 1999.
He pakanga i whakatauhia e Amerika kia wehea ai a Īropi.
Wehea kia rangatira – he mātāpono kotahi tonu.
I tēnei wā, kei te whakaritea a Īropi mō tētahi pakanga nui ki Rūsia, hei whakapakari i ngā painga o Amerika.
I whakaaro tonu au he tangata katoa e whakahē ana i te pakanga, tae noa ki taku kitenga he hunga e tautoko
ana, otirā ko rātou kāore e tika kia haere ki reira.
Nō Remarque tēnei puāwaitanga, ā, he pono.
Me tautuhi a Īropi hei Īropi o ngā whenua pāpā.
He Īropi kāore e aro ki ngā kaupapa, engari e aro ana ki ngā tāngata whenua haepapa.
He Īropi e mōhio ana ko wai e whakahaere ana i ngā turanga hōia me te tuku hōia ki runga i te whenua o Īropi,
kia whawhai ai i ngā pakanga i roto, i waho hoki o Īropi.
Ehara i te mea ka pātai ātaahua a tētahi Īropi pēnei ki ēnei hoariri o te kotahitanga mēnā e hiahia ana rātou
kia mutu ā rātou mahi pakanga; engari ka whakamutu ia i a rātou, ā, ka tū kaha ia ki taua whakamutu.
Ko te hipanga tuarua, kia mutu te korokoro tonu mō te manapori, ā, kia whakaurua mutunga iho.
Nā te mea kāore he kāwanatanga o Europi e tino pōti-ā-iwi ana.
Ahakoa kei hea tātou e titiro ana, he whakaari noa iho te manapori.
Me whakamahara noa atu ki a koe mō Rōmania. Ka whakaaetia kia tīmata anō te hunga e hē ana i tā rātou kōwhiringa.
E noho ana tātou katoa i roto i ngā whenua kua mauheretia e tētahi oligārāhia pāti.
Kei ngā paremata o mātou he iti ake ngā māngai a te iwi i ngā tāhae ki te iwi.
Nō te mea e whakakite ana rātou i ngā hiahia o te hunga i hiki ake i a rātou ki tēnei tūranga, ā, nā
konei ka hē rātou ki ngā hiahia o ā rātou ake tāngata.
Kei raro mātou i te whakahaere a ngā pōrangi kāore e taea te kī he pōrangi rātou, nā te mea kua
whakaarohia ināianei he hara whakaiti i te mana rangatira.
Hei tāngata motuhake, kia tūpato tātou kia kaua e tukua e te kāwanatanga tino taumaha kia mauherea tō
tātou rangatiratanga mō te wā poto mō ngā take haumaru.
Hei aukati i tēnei kia kore e haere tonu, me tāpiri tātou i tētahi kupu tino hira ki tō tātou reo o ia rā.
Ā, ko taua kupu, KĀO! Kāo ki te mana matua! Kāo ki te whakahaeretanga ihirangi! Kāo ki te kāwanatanga
aroturuki! Ā, i runga ake i ngā mea katoa, kāo ki te pakanga!
Ki te hunga kāore e taea te whakatau mā rātou anō mēnā ka mate rātou i te mate ā-taiao, i te werohanga rānei, mēnā rānei ka
tukuna rātou ki tētahi pae pakanga kia whawhai, kia mate hoki mō ngā painga o ētahi atu kāore
rātou e mōhio ana, kāore rawa rātou e rangatira.
Ka whanonga ia pēnei i te hipi. Ā, ka mataku ngā hipi ki ngā wōpū i tō rātou oranga katoa.
Engari ka patua rātou e te kaiwhēkere.
Me whakaoho tuatahi te rangatiratanga e ngaro ana ki a tātou katoa i Uropi i roto i ia tangata, ā, kātahi ka ora ai.
Koinei tonu te mea e hanga ana i a tātou hei tangata.
Engari ko mātou, ngā tāngata whenua, te rangatira motuhake, ka whakatau mātou kei hea mātou e huihui ai. Kei hea
tonu te mana e noho ana. Hei tauira, ināianei kei Prague.
Ka tino whai hua tō tātou mana mēnā ka whakahaerehia i runga i te pūnaha whakawātea, arā, i ngā wā
katoa, i ngā wāhi katoa, engari ka whakaritea ngātahi.
Kāore he mea e whakakore ake i te mana o ngā rangatira i whakatūria e rātou anō, i te mea ka hui tahi ngā tāngata
rangatira motuhake puta noa i Uropi, kāore i tonoa, ki ngā tēpu porowhita hei tuhi i ngā
ture matua hou me ngā ture hou mō ō rātou whenua.
Koinei te whakapuakitanga mutunga kore o te rangatiratanga ā-pāpāpori. Ka whakatau noa
koe i tēnei, ā, ka noho koe i raro i tēnei.
Ia tangata mōna ake, ā mātou hoki hei iwi o Īropi.
Ka mutu taku kōrero ki ēnei kupu: Ka taea e mātou.
E hiahia ana ahau ki te mihi mahana ki aku manuhiri ki tō mātou poari mō te Hauora me te Rongoā ā Apōpō.
E mōhio ana tātou katoa kei te māuiui tō tātou pūnaha hauora, ā, kei te mārama haere tēnei.
He ngoikore mau tonu o ngā kaimahi, he tino kī ngā tari rongoā, ā, kāore he nui te wā a
ngā tākuta i ēnei rā hei tiaki i ngā tūroro.
Kei te piki haere ngā ngoikoretanga o ngā rongoā, ā, he tino mārama kei te ārahi i te rongoā o ēnei rā ngā
hiahia whai hua o te umanga rongoā me ngā rōpū hōhipera nui.
Ā, i tēnei huringa, e hiahia ana mātou ki te torotoro i te pātai he aha te āhua o tētahi rongoā pai ake ā
muri ake nei, kia roa ake ai te hauora o te tangata.
Tākuta Hubmer-Mogg, e pēhea ana tōu matapae mō te rongoā pai ake ā muri ake nei?
Āe, nō reira, mō te rongoā pai ake ā muri ake nei, me kī, hei ākonga rongoā, kāore mātou e ako i tētahi mea
kē atu i ngā mea kei roto i ngā pukapuka. Ko ngā mea e whakaakona ana e ā mātou kaiako i MedUni.
Ā, he mea tino hira tonu ki ahau te kī: i ngā rangahau hauora i tēnei wā, kāore e aro nui ana ki ngā mea tino hira rawa atu.
Ka tīmata mātou ki ā mātou akoranga, ā, kei te wāhanga tuatahi ko te mātai-ā-huakita, arā, te hauora me te mātai-ā-huakita.
Ā, i reira ka ako koe kei reira ngā werohanga, ā, he aha ngā momo. Ko tērā noa iho.
Kāore mātou e rongo ana mō ngā āwhina ārai mate, ngā tāpiri i roto i ēnei hua, me ngā pānga taha.
Ā muri ake i ō ako, ina ka whai koe i ngā whakamātautau kaupapa e hāngai ana, ahakoa he paediatrics, he dermatology rānei, ka
wātea ki a koe te whakautu tika i ō maihao, kia pērā ai te kī.
Āe, he aha tāu e taea ana hei tiaki i a koe anō? Āe, tēnei werohanga, tērā werohanga, ā, pēnei tonu.
Engari kāore ngā ākonga e akona ka taea hoki te puta o ngā pānga taha, ahakoa nō ngā werohanga tuku
iho, nō ngā hua mRNA hou kua whakarerekētia rānei.
Ko te tikanga, me tīmata te rongoā ā muri ake nei ki te whakangungu, ā, ka whakatinana koe i te whakaaro, arā,
he tangata whakamīharo te tangata e noho ana ki tō taha, ki tō taha rānei o tētahi tākuta e whakangungu ana.
Ka mea tonu ahau he hinengaro, he wairua, he tinana ā tātou. Ā, kei konei tātou kia whakaaro, kia rongo, kia mahi.
I te whare wānanga anake ka ako tūturu koe kei reira tētahi tangata kua rite ki tētahi mīhini.
Ka mea tonu a Porofesa Christian Schubert i tērā.
Rongoā mīhini: kua pakaru tētahi mea, ā, me whakatika ināianei. Me wehe tātou i tērā.
Me whakamārama e mātou he maha ngā take i pā ai kāore tēnei tangata e ora ana ināianei.
He aha i rerekē ai tētahi mea i tōna pūnaha, kei a ia ngā tohu, kua māuiui ia, kua tino māuiui rānei.
Porofesa Bhakdi, e hiahia ana ahau ki te tuku tika i te pōro ki a koe.
E kite ana koe, kei konei koe e noho ana hei kotahi o aku toa; me kī atu au, ā, e whakapono
ana au kei pērā hoki te whakaaro o te tokomaha.
Nā ō whakatūpato i te tīmatanga mō ngā werohanga coronavirus, kua tino ārai te tokomaha i ēnei werohanga ira,
ā, tērā pea kua whakaora koe i te tokomaha o ngā oranga.
Kei te hiahia ahau ki te huri ki te tūranga o ngā werohanga.
Ka taea e koe te whakarāpopoto poto i te tūranga ka taea e ngā werohanga i te nuinga te whakapai ake i te rongoā ā muri ake nei?
Ka whai wāhi whakatau ngā werohanga ki te rongoā āpōpō, nā te mea ka tū hei tohu mau tonu ngā
werohanga hei ārai i te teka me te whakapohehe.
He tākuta tuku iho ahau.
I ako au i te rongoā, i ako hoki i te pūtaiao huakita, ā, i whakaako au mō te rua tekau mā
rima tau. Ā, i whakapono au ki ngā werohanga.
Kua whakaako ahau i ngā mea katoa kei roto i ngā pukapuka akoranga.
I roto noa i ngā toru tau kua pahure, nā te mate urutā, i tīmata ai au ki te pānui i ngā mea i mahue i ahau i taku wā
ako me taku ao ngāio. He maha ngā pukapuka tino pai kei waho.
Ko tētahi pukapuka e hiahia ana ahau ki te whakaatu ki te marea ko te pukapuka a Suzanne
Humphries. Ko tōna taitara ko The Vaccine Illusion.
Kei roto i tēnei ngā mea katoa e hiahiatia ana e tētahi tākuta kia mōhio i ēnei rā. Me ngā puna, ā-pūtaiao.
Ehara tēnei i te pukapuka e whakahē ana i ngā werohanga. Kua tino whai painga ahau i a ia.
Ki taku whakaaro, kua mārama ināianei ki ahau ko te pakihi katoa o te werohanga he pakihi
nui rawa atu i roto i te hītori o te tangata.
He nui rawa te moni kua pau, ā, kei te pau tonu te moni.
Ā, koia te take i tīpakohia ai te werohanga hei upoko hoari mō ngā kaiārahi ā-ao.
Mā te mahi pēnei, kei te whawhai rātou ki tō rātou ake iwi.
Ka whakapono ngā tāngata ki a rātou anō, ā, ka whawhai ki te whakaaro kua hangaia te tangata pērā i ngā mīhini, kāore e tōtika,
he hē hoki, ā, he mea whakatau noa iho mēnā ka mate koe i te mate Alzheimer, i te mate pukupuku, i tētahi mate pāwera rānei.
Ko te mea kāore rawa te tangata e āhei kia ora anake, e hiahiatia ana kia whakahoungia katoatia te whakaaro mō
te rongoā, ā, i runga ake i ngā mea katoa, mō te āhua e titiro ai te tangata ki a ia anō.
Ka tīmata te māia ki a ia anō i te wā ka whai anō te tangata i ngā roro hauora, nā te mea ko reira te
tīmatanga o te whakaaro, o te kare ā-roto me te haepapa.
Ā, ko te hauora e tohu ana ka mārama hoki tātou ki tāku e kī nei ko te pūnaha ārai hinengaro, e mōhio ana ki
ngā mōrearea o waho, ā, e whakautu ana ki aua mōrearea, hei tangata takitahi, hei hapori hoki.
Nā te pūnaha ārai hinengaro hoki i whakaputa ai te pūnaha ārai pāpori, hei tiaki i a tātou
i te hunga e hiahia ana ki te whara i a tātou.
Ā, ina tae mai ki ēnei mea matua i te raru o te huaketo coronavirus, hei tauira, e
mōhio ana mātou he tino hira rawa te huaora D.
E huna ana ngā rau rangahau e whakaatu ana ka piki ake te tūponotanga o te mate nā te ngoikore o te huāora D, ahakoa he aha
te mate pāwera – ahakoa kua tapaina hei korona-huaketo nā te whakamātautau PCR – nā te mea ka taea e tētahi huaketo
kē te tū i muri i tēnei whakamātautau PCR korona-huaketo.
Rānei he take e ārahi ana ki te mate pūkahukahu.
Engari ka mate pea mēnā kāore ētahi mea taketake.
Ā, ko te tūāpapa taketake whakamutunga, arā, ko tētahi o ngā tūāpapa whakamutunga i roto i tētahi turanga hou, i roto
rānei i tētahi whare rongoā hou – ki ahau nei, he rite ki te toka matua i tēnei wā, ā, he maha ake anō kei te haere mai.
Ā, ko te kōhatu matua, ko te kōhatu e kīia ana ko lithos i te reo Kariki, ko te rītiamu.
Ko te rihiti pea tētahi o ngā matū tohu tino hira.
Ā, ka taea e au te whakaatu i tēnei i taku pukapuka e whai ake nei, e kīia nei ko The Lithium
Conspiracy, ka whakaputaina ā te kōanga e heke mai nei.
Engari i roto i tēnei pukapuka, ka whakaatu ahau he mea hira te rīhiti, ā, i runga ake i ngā mea katoa, he mea hira ia
ki ngā pūnaha taketake katoa, arā, kei roto i aua pūnaha taketake katoa e pupuri ana i a tātou kia taurite.
I runga ake i ngā mea katoa, kia taurite tō tātou pūnaha ārai hinengaro.
Ka whakarite a rītiamu kia hanga e tātou ngā pūtau roro hou e pupuri ana i a tātou kia nohinohi, kia pākiki hoki.
Ka whakarite a rītiamu kia mau tonu ā mātou kromosoma i ngā wā katoa o tō mātou oranga, kia kore ai mātou e mate i te kaumātua,
arā, kia kore ai mātou e mate i mua i te wā tika – he tau kotahi, he tekau tau rānei i mua – kia kore ai
mātou e pāngia e te mate Alzheimer, e te pōuritanga rānei.
He wāhanga matua tō te litium i ngā tukanga koiora katoa e hiahiatia ana, e tino hira ana, ā, koia te rongoā ki te
pāwera ā-roro, hei tauira, i hua ake i te werohanga mRNA.
E ai ki te Mana Haumaru Kai o Europi, ka whakaaetia kia kai mātou tae noa ki te tekau mirigiramu o te konutea ia rā.
Ahakoa e mōhio ana tātou he paitini te konumohe ki te roro, ā, he kawenga hoki mō ngā reiti o te āutisma e kitea ana
e tātou, nā te mea he wāhanga anō hoki ia o ngā werohanga.
Nō reira, kei roto i te 50 ōrau o ngā werohanga he konutea, ā, he tino paitini ki te roro.
Tākuta Strasser, e hiahia ana hoki ahau ki te tono atu ki a koe kia uru mai ki te korerorero, arā, hei
kaitautoko o te rongoā e hāngai ana ki ngā taunakitanga.
He aha te hiranga o ngā tūroro whai mana mō te rongoā pai ake?
He mea tino hira ngā tūroro kua whai mana. I tēnei wā, kei te kite mātou i tētahi whanaketanga e tino hē ana ki tēnei.
Mo ngā mano tau, kua tino noa i tō tātou pūnaha hauora kia mōhiotia ngā raraunga hauora e rua anake: te tūroro me te tākuta.
He tino muna tērā. E whakahaerehia ana e te ture.
Kāore au e whakaaetia kia kōrero mō tētahi tūroro ki taku wahine.
He tino hara tēnei i raro i te ture, ā, ka taea e au te whiua ki te whare herehere mō
tēnei. Engari, he aha kei te tupu i tēnei wā?
Kei te tuhia ā-matihiko ināianei ngā raraunga hauora katoa.
Kei te tū a Ōtiria hei kaiārahi i tēnei wāhanga.
Kua whakaurua e mātou ināianei he tiwhikete ā-ipurangi mō te werohanga: te rekoata hauora hiko.
Ā, ka kohia katoatia ēnei raraunga, ā, ka tukuna ki tētahi porowhita nui o ngā
whakahaere me ngā tāngata takitahi i te wā kotahi.
Ka kohia ēnei raraunga, ā, ka tukuna ā muri ake nei ki te kāwanatanga ā-motu, ki ngā kāwanatanga ā-rohe, ki ngā tari
haumaru ā-pāpori, ki ngā tākuta ohotata, ki ngā hōhipera, ki ngā tākuta kua rēhitatia, me ētahi atu momo tāngata katoa.
Ko te tikanga, ko te muna i waenga i te tākuta me te tūroro – he mea tino hira – ka haere te tūroro ki tētahi tākuta e
whakawhirinaki ana ia, ā, e mōhio ana ia ka tiakina ia e ia.
Ā, kāore taku raraunga e rere noa ana i tētahi wāhi, e tātaritia ana, e whakamahia ana rānei – kua ngaro. Kua ngaro katoa.
Ā, i taku whakaaro, ka arahi tuatahi tēnei ki te ngaro o te hononga tākuta-tūroro.
Mēnā ka pānui koe i ngā tuhinga e whakaputaina ana e te World Economic Forum, e te WHO, me ngā
ture, kāore anō he kōrero mō ngā tākuta me ngā tūroro.
Ka kōrero rātou mō ngā kaiwhakarato tiaki hauora anake. Koinei te kupu rongonui hou.
Ko tātou katoa ngā kaiwhakarato tiaki hauora.
Hei tākuta, kāore au e whakahuatia anō i roto i te nuinga o ēnei pepa.
Ā, nā tērā ka noho ngā mea katoa he tino kore tangata, he kore āhuatanga tangata, i taku whakaaro, ā, ka
ngaro te mea e ora ai te rongoā: ko te whakawhirinaki.
Mēnā ka pānui koe i ngā tuhinga a te World Economic Forum, kua whakawhānuihia ināianei ki te
mātauranga hangarua, e whakamahere ana, ā, ka tae mai.
E kī ana tētahi tuhinga: Kua whakamaheretia, arā tonu, kia whakamahia ngā pūnaha tātari
ohorere i hangaia e te mātauranga hangarua.
Ko tērā tonu tā rātou e tuhi nei, arā, kua whakamaheretia mō āpōpō kia whakatau tētahi momo mātauranga
hangarua, arā, tētahi rorohiko, ko wai ka whiwhi i tēhea rongoā, āhea, ā hea, me ko wai kāore.
Nō reira, ehara tēnei i te mea i hangaia e au – kāore au e kī ana i tērā – kua tuhia tēnei i
roto i tētahi pepa nā te World Economic Forum.
Koinei te tirohanga o ēnei tāngata. Ā, he whanaketanga whakamataku tēnei, e anga katoa ana ki te huarahi hē.
Ki taku whakaaro, me whakahē kaha tēnei, ā, me tere te mahi hei whawhai ki a ia.
Kāore mātou e hiahia ana i ngā rorohiko, i ngā nama waea rānei hei maimoatanga i ngā tāngata.
Ko te mea e tino ngaro tonu ana i tēnei wā, ko te aukati.
Hei tākuta, kāore mātou i te ako i ngā mea maha i roto i te rāngai hauora i a mātou e
whakangungu ana mō te tiaki i te hauora o tētahi.
Ā, koirā te take matua. Nā te mea, mēnā ka mau tonu te hauora me te kaha o te tangata, ka iti ake te hiahia
rongoā mō ngā mate, ka iti ake hoki ngā hōhipera, ā, ērā atu.
Ā, he whanaketanga kāore e hiahiatia ana ēnei e rua.
Ā, ina whakaaro koe, i whai hoki mātou i tēnei tikanga i konei, i tō mātou wāhanga o Īropi.
Engari ka tae mai te Rockefeller Foundation, ā, ka whai ake ngā kaupapa matua i whakaritea i ngā tau 1960, 1970 me ngā tau 1980.
Ka taea e koe te pānui katoa mō te āhua i whakakorehia ai ngā tāngata i ā rātou mana pōti, kāore rātou i
whakaaetia kia whai kawenga mō tō rātou ake hauora, engari i herea kia whakawhirinaki ki ngā mana whakahaere.
Ā, i taua wā anō, i whakaurua hoki tērā ki roto i te whakangungu a ngā mātanga hauora.
Kāore tērā e whai tikanga. Mēnā e hiahia ana ahau kia ora pai tōku otaota i taku māra, kāore au e haere ki a ia ina
raru ana, ā, kāore au e pouri tētahi mea ki runga i a ia.
Engari, ka tiro au ki ngā mea ka kai ia, ki ngā mea ka inu ia, me te nui o te rā ka whiwhi ia.
Nō reira, mēnā ka tango tātou i tērā i waho o te pūnaha mō te wā poto, ka mōhio tātou he
kotahi o ngā mātāpono taketake o te pūnaha hauora.
Ā, i mua i te Rockefeller Foundation, he maha ngā whakaaro rerekē i a mātou – he tino pai ki ahau te pānui i ngā pukapuka
tawhito mō ngā huarahi rongoā – i taua wā, he toi whakaora.
He rongoā motuhake tō ia tangata. Ehara i te mea nā te mea i mahia e tētahi tangata tētahi mea i tētahi kāinga me ōna tāngata,
ka mahia anō taua mea i ētahi tiriti iho i tētahi atu kāinga.
Engari koia pēnei te whanaketanga o te mea katoa.
Me pēhea i puta ai tēnei whanaketanga, kua riro i te Rockefeller Foundation, pēnei i āu kōrero i ngā wā maha
ināianei, he tino kaha tōna pānga i roto i ngā tekau tau kua pahure, i roto i ngā kotahi rau tau kua pahure.
He aha i wehe ai i ēnei āhuatanga whakaora i whai ai mātou i mua, ki tēnei rongoā e
hāngai ana ki ngā taputapu me te whakarite anake?
Moni. He tino māmā noa iho. I taua wā, i te tīmatanga o ngā rau tau tekau mā iwa me te rua tekau, i whakaaetia ngā mātauranga
rongoā pērā i te homeopathy, te osteopathy, te chiropractic me te naturopathy hei rāngai rongoā motuhake e rere
ana i te taha kotahi, ā, i whai tika rite rātou katoa.
Ā muri iho ka mōhio ngā tāngata, āe, ka taea e koe te whiwhi moni nui ake mā ngā matū hinu.
Ā, i roto i te rongoā, kua puta mai tēnei: kotahi anake taku tohu, kotahi anake taku rongoā – ā, kua
waiho atu ngā mea katoa e hanga ana i te tangata.
Āe, pēnei i taku i kī ai, kāore he hiahia ki te whakaora; ko te mea nui kia noho tonu
tētahi ki ngā rongoā mō te toenga o tōna oranga.
Ā, mō te mate ngakau me ngā toto, ko te mea tino mārama pea, ko te mea e mōhio ana mātou ki te take.
E mōhio ana mātou ki ngā rongoā whai hua, engari i roto i te pūnaha e whakamahia ana e mātou ināianei, kāore
he whakahoki pūtea, ā, kāore he tākuta e taea te ora.
Ā, kei a mātou kē ētahi atu tauira i Scandinavia, ā, kei ia tākuta he moni whakarite, he utu tū, he reiti papatahi
ia marama – ā, kāore he take ki te tokomaha o ngā tūroro, ki ngā mahi rānei e mahia ana e ia ki ngā tūroro.
Ka taea hoki tērā hei kōwhiringa mō tētahi pūnaha ā muri ake nei.
Me tūpato hoki kia kaua e waihanga anō i tētahi hanganga pokapū e kitea ana puta noa, nā te mea me wehe tātou i te WHO, ā,
e mōhio ana mātou ko wai ngā kaiāwhina pūtea kei muri i a ia.
Engari, ki taku whakaaro, he tino whakahihiri ēnei nekehanga kua tohatoha te mana i waho o te pūnaha.
Me pēhea e taea ai te whakarerekē i tēnei marautanga?
Ko wai ka whai mana whakatau? Ā, he aha ngā mea me puta kia whakawhiwhia ngā ākonga rangatahi o nāianei ki te rongoā āpōpō?
Me whakarerekē e te anamata o te rongoā ngā mea maha. Me whakarerekē hoki e ia te pānga o te ahumahi ki ngā marautanga.
Ko tērā te mea tuatahi me puta.
Ko te tuarua o ngā mea me puta, ko te whakahoki anō i te kupu 'e tika ana ki te momo' mō te tangata.
He mea e tino hiahiatia ana e ia tangata; he wāhanga tēnei o tō tātou āhua.
Ā, e pā ana tēnei ki ngā tāngata katoa. He tika mō te momo. Me tū te tika mō te momo hei mātāpono matua o ngā marautanga hou.
Nō reira, me whakarerekē tātou i ngā aratohu.
Ko ngā aratohu anake, ko te kupu anō nei e rite ana ki te 'leading media', he raru nui ēnei, nā te umanga i waihanga.
Ā, e whakapono ana ngā tākuta me mahi rātou i raro i ēnei aratohu, ā, he mea rāhuitia ngā mea katoa kei waho atu i ēnei.
Ā, e mataku ana rātou ki te whakamahi i ō rātou ake hinengaro, nā te mea kāore rātou i whakangungua kia pērā.
Porofesa Bhakdi, i a koe e whakaaro ana ki ō hoa mahi e mau tonu ana ki tēnei hinengaro tawhito, arā, i tika te kaupapa
here mō te huaketo coronavirus, ā, he mea nui ake te whakamarumaru, me pēhea tā tātou whakapā atu ki a rātou?
He whakaaro āu mō te huarahi e taea ai e mātou te whakatata atu i ēnei ki te ao tūturu?
Ehara i te mea he pōrangi ngā tākuta. Ehara rātou i te pōrangi. He tino mātau te nuinga o rātou.
Ehara i te mea e hiahia ana rātou ki ngā mea kino. Ko te nuinga o rātou e hiahia ana ki ngā mea pai.
Engari kua whakaurua ki roto i a rātou ngā whakaaro, e Michael. Kua whakaurua ki roto i a rātou ngā whakaaro.
He iti noa te tokomaha kua puta atu, ā, kua mōhio rātou he hapa ngā aratohu me ngā taunakitanga.
Ināianei kua pā mai tēnei aitua o te huaketo coronavirus ki a tātou, tērā pea ka māmā ake te toro atu ki a rātou.
Nā te mea i hangaia ēnei kōrero mō te werohanga, ā, he tino iti rawa te pono kei roto i a rātou.
Ā, ko te mea pono, he tino kino ngā pānga taha o ēnei werohanga hauora i te nuinga o te wā. Engari ko wai e māia ki te kī i tērā?
E ai ki te nuinga me ngā tāngata katoa e whakarongo ana, ko te konumohe te metara taumaha tino noa rawa atu i te ao.
Ā, ka manawa ia tangata i a ia, ā, ka kai ia ia ia rā. Kāore he pānga.
Ā, ko ngā rahinga iti e werohia ana e ēnei werohanga kua whakakore-mate, kei roto i ngā werohanga kua whakakore-mate
katoa, ā, he nui te kaha o ā rātou whakaurunga. He iti rawa ēnei i ngā mea e kai ana koe, nō reira kaua e whakaaro ki tērā.
Engari, kāore ngā tāngata e kī atu ki a koe he nui te rerekētanga i waenga i te kai i
tētahi mea me te werohia tētahi mea ki tō tinana.
Nō te mea ko tāna e werohia nei, koia tonu tāku i kī ai mō te huaketo koronā.
Kāore ēnei kano ārai mate e noho ana i te wāhi; ka uru ki roto i te toto.
Ā, ka uru tonu te konumohe i roto i te toto ki ngā pūtau katoa, tae atu ki te roro.
Ko tētahi o ngā tāngata e tino mōhio ana ki tēnei kei te noho i tōku taha.
Ā, he kino tēnei konumohe ki te roro. Kāore he painga o te konumohe ki te roro, he kino anake.
Ā, ka pā hoki ki ngā pūnaha tinana katoa. Kāore he painga o te konutea. Āe?
Koia rā te take i tūtohu ai ahau kia whakaarohia anō tēnei.
Kei te hiahia mātou ki te werohia he werohanga e whai ana i te konutea ki roto i ngā uaua o ngā pēpi e toru marama te
pakeke – ināianei e hiahia ana rātou kia tīmata wawe ake – kia eke ai ki ngā taumata paitini i roto i te toto o te tamaiti?
Mā tō ake wā. He paitini rātou.
Ā, ko te iti ake o te tamaiti, ko te teitei ake o te kōwae, nā te mea ka tohatoha noa iho ki roto i tēnei rōrahi iti.
Āe, ā, he tino torutoru rawa kia uru ngā huaketo ki roto i te toto, ā, kia horapa i roto i te nui.
Āe, mēnā ka pērā, ka tino māuiui koe. Engari he tino torutoru noa iho ka puta, nā te mea –
ā, he raruraru anō hoki tēnei ki ōku hoa mahi –
Kāore he tikanga o ngā nama i roto i te rongoā. Kāore koe e mārama ana ki ngā nama.
Kāore rātou e mārama, ahakoa he mate pāwera, he korona-huaketo rānei tō tētahi, ā, ka tae he huaketo ki roto i
te toto i ētahi wā, ahakoa he tekau, he rau, he miriona rānei, kāore ngā tāngata e mate i tērā.
Heoi anō, mēnā ka kohia e koe ngā piriona, ehara i te miriona, o ngā ira, ka kohia āta kia kore ai e
whakangaromia, ā, ka werohia ki roto i te tinana, ka kī katoa te toto i ngā huaketo kua tiakina.
Ā, mēnā kei a rātou ngā ārai mate, kāore ngā ārai mate e taea te whakaeke, nā te mea e tiakina
ana ngā huaketo me ngā ira e tēnei mōkī hūropi.
Ā, koinei te hara nui kua mahia.
Ah. Kua whakarite ēnei tāngata, ko ngā toa o te Tohu Nobel o tērā tau, kia werohia ngā ira kāore e taea te whakangaro ki ngā
rahinga whakamīharo ki roto i ngā tinana o ngā miriona tāngata; e whakapono ana au kua tae kē ki te kotahi piriona ināianei, āe.
Ā, ko te mea tino whakamīharo, i mōhio rātou kāore ngā pānga i mōhiotia.
Ka kohia anake ngā raraunga hāngai i muri i te hokohoko, e ai ki te Robert Koch Institute.
Nā konei e whakapuaki ana koe me whakahaere he whakamātautau tangata.
Kāore au e kōrero. Ināianei, e karanga ana au ki te ao kia mahi hei whakatika i tēnei.
Me kī noa atu, ko ēnei ngā kaiwhakarite huna.
Ina tirotiro au i te rongoā, ā, he mema hoki au o te Rōpū Rongoā, ā, ka kōrero au ki ōku hoa mahi, ka kite au i te
pā o ētahi tākuta ināianei e pā ana ki ngā mea kua tupu.
Kāore rātou e pai ki te kōrero mō tēnei, engari e mōhio ana te katoa, te nuinga rānei o ngā tākuta, kua tino hē tētahi mea.
Ki tō titiro, e whakaatu ana ngā rangahau i Tiamana e mōhio ana tētahi hawhe o te taupori Tiamana ki tētahi tangata, ki
a rātou rānei, kua pāngia e ngā pānga taha o te werohanga.
Ki taku whakaaro, kua arahi te huaketo korona ki tētahi raru tūturu i roto i te rongoā Hauāuru hou i ngā tau tata nei.
Ka kite te tangata he mea koretake noa iho katoa, me te N matua.
E hia ngā tāngata e whakaaro ana koe ka tae mai ki taku tari rongoā me ngā raruraru hauora i muri i te werohanga, i
mate ai te koroua nā te werohanga, i tino māuiui ai te tuahine i muri i te werohanga, me ētahi atu whanaunga, hoa rānei?
Ka tae mai ngā tāngata ki ahau i te tari rongoā, ā, ka mea mai, "Tākuta, kāore au i whiwhi i te kano ārai mate, engari
kei te māuiui tonu aku hoa mahi kua whiwhi kano ārai mate."
Kei te hē tonu rātou. Ka pā tēnei ki a tātou katoa ia rā. Ā, ka pā hoki tēnei ki a mātou ngā tākuta ia rā.
Kāore ngā tākuta e pai ki te kōrero mō tēnei, nā te mea kua akiaki te tokomaha o rātou, arā, kua whakatairanga i te werohanga.
Engari kei te mātakitaki tātou i te hinganga o ngā taunakitanga i tēnei wā.
Kia kī atu au ki a koe i te tika: i whakaputaina e John Ioannidis i te neke atu i te rua tekau tau ki muri, he
teka te 90 ōrau o ngā rangahau – ko tētahi o ngā whakaputanga pūtaiao e tino pānuitia ana.
Āianei kua mōhio ngā tāngata ki tēnei. Ia rā, e mōhio ana ngā tāngata ehara i te pono ngā
kōrero i kōrerotia ki a rātou mō te werohanga.
E tohu ana tēnei i te hikoinga e whai ake nei i roto i tēnei pūnaha, ā, e whakamārama ana he aha i raru ai te rongoā.
Ā, i mōhio mātou he aha ngā mea kino ki a mātou, me ngā mea whai painga.
Kua mārama ngā paearu mō te whakatoenga ārai mate hei whakaora i te āutisima. E mōhio ana mātou he mōrearea.
Ka taea e mātou ināianei te kī, 'Āe, ka mahi mātou i tētahi tekau tau anō o te rangahau.'
Engari i roto i ngā tekau tau e heke mai nei, ka whānau he pēpi ia rā me te tūponotanga o te āutisma kotahi ki te 32, ā,
tērā pea he nui ake. He aha ai kāore tātou e mutu noa i tēnei?
He aha ai kāore tātou e mutu noa i te mahi kia mōhio tūturu ai tātou kāore e taea e tātou te whakakore i tērā?
Ehara te pātai i te mea mēnā ka taea e tātou te whakaatu kāore tēnei e pērā, engari me whakamutu tātou i tēnei āhuatanga kia
kore ai he tangata e whānau mai me te āheinga kia māuiui i tētahi mea kua whakarerekēhia e tātou, he mea kāore i noho i mua.
Ko te hunga e whakahaere ana i te mātauranga, e whakahaere ana hoki i ngā whakaaro.
Ā, kāore e kore, e tino mōhio ana ngā kaiwhakaari me ngā whatunga ā-ao ki tēnei.
E ngaru ana ngā piriona pauna puta noa i te ao ki ngā whatunga kairīpoata me ngā kamupene pāpāho, ā, ko rātou tonu te mana
whakamārama mō ia kaupapa nui me ia whanaketanga i te ao, ā, i runga ake i ngā mea katoa, ka whakamārama
mārama ki te iwi he aha rawa ngā whakaaro me whai mō tēnei.
Ko tēnei rangatiratanga mōhiohio anō hoki te pou matua o te panonitanga ā-ao.
Ā, koirā te tūāpapa matua i te pakanga i waenga i ngā rangatira me te iwi.
Ko te taputapu tino hira hei whakatutuki i te kore rangatiratanga e mārama ana ki te katoa.
Nō reira, ka taea e te tangata katoa i ēnei rā te tiki i tō rātou waea pūkoro, te hopu ataata,
ā, te tuku ki TikTok, Instagram, YouTube rānei.
He mea noa te tiri i ō ake whakaaro me ō ake moemoeā. Koinei te hikoinga tuatahi.
Ā, mēnā e hiahia ana koe ki te puta ki te marea hei wāhanga o tēnei pāpāho kē, ka taea e te katoa te mahi.
Ā, koirā te mea pai mō te rā o nāianei.
Ka taea e tātou te whakamahi i ngā pāpāho mō tētahi mea pai, ā, te hora i tētahi karere pai.
Rānei ka noho noa mātou i te moenga i te rā katoa, e panuku ana i a TikTok, e mātakitaki ana i ngā raupapa.
Ā, ka tīmata tonu i tō ake whakatau: he aha tāku e whiriwhiri ai?
Mēnā e hiahia ana ahau ki te huri i tētahi mea i tēnei ao, me mahi ahau i tētahi mea.
I rangahau hohonu taku pāpā i tēnei rangatōpū tuawhā, ā, i mōhio ia ehara tēnei rangatōpū tuawhā i te
rangatōpū tuawhā, engari ko te rangatōpū tuatahi.
Kāore he utu here mō tēnei whakatairanga pakanga, mō ēnei kairīpoata matua e kīia nei e whakapau piriona ki konei, mō ngā
teka rongonui. Engari, kua huri tēnei rōpū pāpāho tuawhā hei rōpū tuatahi, ā, nō te iwi anō, nō reira kua
whakapau kaha ia ki te hanga i tētahi whatunga a te iwi.
Ā, ka kite hoki au i te kī ki ngā pāpāho hou i roto i te tangata hou, i reira kua tutuki tūturu tēnei e ia.
I mea tūturu ia i tēnei i roto i tētahi rerenga whakaoho. I mea ia: Kāore he moni i te ao hou.
Ā muri ake, āe, me moni. Āe mārika, me moni, engari ehara tērā i te kaupapa matua.
Engari he ratonga ā-tūao tēnei, he tuku, he whakapau katoa i a ia anō ki te whakapono pakari ka hoki mai ngā mea
katoa, nā te mea ka tautoko mai te hunga e kite ana i aku kaha.
Ānei, e kite ana au i taku ake whakahaere hei tauira tino nui mō āpōpō.
Ināianei, e hiahia ana hoki ia ki te tapahi i ngā pūtea o ngā pāpāho koreutu mai i ngā wāhi katoa.
I rongo au mō tēnei i runga i AUF1, i whakakorehia ngā pūkete tekau. E hiahia ana te katoa kia uru mai.
Anei he tūāpapa pakari i roto i ngā pāpāho koreutu, kei reira ngā tāngata e tuku ana i tō rātou wā hei
tūao, ā, ka kī: 'Koinei taku take, koinei taku kaupapa.'
I muri i taku mahi, ka tuku atu au i taku wā, aku pūkenga, taku mātauranga.
Ki taku whakaaro, he tūāpapa tēnei e whakarato ana i te haumarutanga nui ki ngā pāpāho hou, ā, e
whakarite ana hoki kia noho tonu hei nekehanga rongonui.
Ko tērā te mea e tino whakamīharo ana ki ahau mō tō tātou mahi. Koia pēnei i puta ai.
I tēnei rā, e neke atu ana i te rua mano ngā kaimahi āwhina e mahi ana i ngā kaupapa maha: Kua
hoahoatia a Stimme&Gegenstimme mō te tohatoha ā-rohe.
Ka mea mātou he pepa A4 noa iho, mua me muri, ā, ka tuku atu au ki ngā tāngata e rua, ā, ka akiaki i a rātou
kia tuku atu ki ētahi atu tāngata e rua, ā, ka tuku atu rātou ki ētahi atu tāngata e rua.
Kei te hanga mātou i tēnei whatunga ināianei. He ariā anō hoki tēnei, ā, ki ahau nei, he āhua
tōna e tino hāngai ana ki ngā pāpāho hou o ēnei rā.
Engari, ka tū tonu i runga i ngā tāngata. Ka tū i runga i tō ake panoni, i a koe anō, i tō ake mahi.
Kei runga i ngā tāngata hou te pūnaha hou.
Ā, ka taea hoki e tātou te mōhio kāore he whakawhirinaki ki ngā whakahaere, ā, he pai ake tērā i roto i ngā mahi ā-tūao.
Kāore koe e whakawhirinaki ā-pūtea, engari ka taea e koe te kī i ngā mea e tika ana kia kīia.
He tino whakamīharo hoki te kite i te whanaketanga o te wairua hapori i waenganui i a koutou i taua wā.
I muri i te 90 meneti, i horoia katoatia te whare. He tino rite ki te mīhini karaka o Switzerland.
He tino whakamīharo. Ngā mihi ki a koutou katoa i te kāinga.
Ngā mihi mahana mai i taku pāpā me te whānau katoa.
Āe, tēnā koe, ngā mihi nui.
E mōhio ana hoki au, i runga i taku wheako i te GDR, kāore e taea te wehe i te mahi
pāpāho me ngā rōpū pāpāho i te pūnaha tōrangapū.
I roto i te GDR, me tuku tuatahi iho te rangatiratanga o te SED. Me tuku tuatahi iho a Honecker, a Mittag rāua ko
Herrmann, arā, ko te rangatira o te pāti, ko te minita o te ōhanga, me te minita o te whakatairanga.
Ā, i te rā i muri tonu iho, i taea e te mahi pāpāho te tuku tika i ngā mea i hiahia ai te iwi.
I tēnei rā, kei a tātou tētahi āhua pāpāho rangatira, ā, kei te mau pakari i ngā ringa o te kāwanatanga, o te tōrangapū me ngā
kamupene. Kei roto i tēnei ngā pāpāho tūmatanui me ngā papa pāpāho, ā, otirā, ko ngā niupepa matua e puritia ana e
ētahi whānau tino whai rawa: Mohn, Burda Bauer, Holzbrink.
Nō reira me tīmata taku tirohanga ki tētahi hapori e taea ai e tātou katoa—tae atu ki a tātou kei runga i te tūru kōrero, kei
roto i te rūma, kei te mātakitaki i runga i ā tātou mata—te tuku kōrero, te whai wāhi hoki
ki ngā whakataunga e pā ana ki ā tātou oranga.
Hei whakatutuki i tēnei, ehara i te mea me whai mōhiohio anake, pēnei i tāu i kī ai i tō whakataki, engari ko te mea
nui rawa atu, ko te mārama. He taputapu mana te mōhiohio.
Kua rongo mātou i tētahi pikinga nui rawa atu i tēnei wāhanga, arā, i te wāhanga o te whakatairanga whakahē, i ngā tau tata nei.
Kei te hiahia tonu ahau ki te mōhio ki te āhuatanga pūtea mō ia karanga koha, ahakoa mēnā ka pā ki tō oranga, ki tō manawa me tō
wairua, pēnei i tō keehi, e Elias. Mō ia karanga koha, kei te hiahia tonu ahau ki te mōhio ki te āhuatanga pūtea. Kei te
whakawhirinaki te kaiwhakapāho ki aku tekau euro, kāore rānei?
Ko tērā tētahi wāhanga o taku tirohanga: te mārama. Ko te wāhanga tuarua, ko te pou tuarua, ko te kanorau: te kanorau o ngā
kaupapa, te kanorau o ngā tirohanga, te kanorau o ngā whakaaro. Te kanorau i roto i ngā papakutanga o ngā kaituhi.
Nō reira, ehara i te mea ko ngā kairangahau nō ngā tāone nui noa iho, nō ngā tae katoa o te kiri me ngā ahunga whakawhanaunga
ā-tinana katoa e taea ana te whakaaro, engari ko te tama nō te kāwai kaimahi, ko te kotiro pāmu, ko ngā tamariki whenua hoki.
Tērā pea he kanorau anō i ngā āhua whakahaere. He aha e kore ai e whakamātau i te whai
wāhi a te iwi, me ngā whaikōrero tūmatanui?
Mēnā kāore e whakarerekē i ngā hanganga tōrangapū, kāore tātou e whiwhi i tētahi āhua pāpāho rerekē.
I kite tūturu mātou i te anamata i konei i tēnei hui.
Nō reira, me haere tonu tātou, me whakatairanga tonu i tēnei i roto i te wairua o tētahi utopia tūturu, me
whakamātau i ngā mea, ā, mā konei ka piki ake te pēhanga kia huri tūturu ai ngā hanganga tōrangapū.
Nō tētahi āhuatanga mātou i reira i whai mana mutunga kore te nuinga ki ngā whakaaro.
Nō reira, ki te kai pāpāho koe i ngā tau e rua tekau ki muri, ko te pāpāho matua anake tōu
kōwhiringa. Ā, kua tino rerekē tēnei nā te ipurangi.
Hei whakamutunga, ka whakawhirinaki hoki te whanonga kai pāpāho ki te mātauranga pāpāho o te kaitirotiro.
Nō reira, i runga ake i ngā mea katoa, e hiahia ana ahau kia kite i tētahi paku anō o te
ahunga whakamua i tēnei wāhanga ā muri ake nei.
Nō te mea, mēnā ka mōhio ngā kaimātakitaki ki ngā tikanga whakahaere hinengaro e whakamahia ana ki a
rātou ia rā, ka nui ake te ātete ki ēnei tikanga.
Ā, ka iti ake hoki te whaihua o te whakatairanga.
Āe, e hiahia ana ahau kia whai pāpāho e tuku ana i ngā pārongo ki te hunga, kia āhei ai
rātou ki te whakapai ake i ō rātou oranga.
Ā, ehara i te mea kē, pēnei i tā mātou e wheako nei ināianei.
Kāore mātou e whakaputa pāpāho mō mātou anō, nā te mea ka taea hoki e mātou te mahi i tētahi atu mea.
Kei te whakarite mātou kia huri te hapori, te tōrangapū, ngā tikanga anga me te anamata.
Nō te mea he tamariki āku, he tamariki hoki ā te tokomaha o koutou. Kāore mātou e hiahia kia tipu rātou i roto i tētahi ao e
noho ana rātou hei taurekareka anake, hei mea rānei mā te transhumanism kāore rātou e
whai mana kia ora, ā, me whakakorehia rātou.
Nō reira, e hiahia ana mātou kia huri tūturu tētahi mea.
Ā, koia te take i te wā e pā ana ki ngā pāpāho kē, ki te kaupapa whakama o te whakahaere ihirangi rānei, ka mea
tonu te tangata he raru mā mātou anake. He raru mā te katoa.
Mēnā ka whakahaeretia ngā pūrongo, ā, kāore he pāpāho kē, kāore e taea e te iwi te tiki pārongo.
Ā, kāore rātou e taea te hanga i ā rātou ake whakaaro.
Mēnā e hiahia ana tātou ki ngā pāpāho koreutu, me whai tāngata noa koreutu, me whai tōrangapū koreutu, kua whakawātea.
He ipu e hono ana. Mēnā kāore tētahi, kāore e taea tērā atu.
Ā, mā te ahu whakamua i roto i ngā pāpāho, ka ahu whakamua hoki tātou i roto i te hapori.
I te ahunga whakamua o te hapori, ka huri hoki ngā hononga mana tōrangapū.
Nō te mea, ka tūtuki ngā teka ki te pono, ka mōhio mātou ko wai ka toa i te mutunga.
Ā, i te tīmatanga, arā, kei te hiahia noa koe ki te whakaako, ki te kōrero rānei mō ngā kaupapa i tino whai pānga
ki ahau i mua, ā, e whai pānga tonu ana ki ahau i ēnei rā.
Ka whakapuaki au i tērā, ā, ka tere ka puta mai he urupare kino me te pēhanga nō YouTube me ēnei papanga.
Engari ko te haere tonu, me te kore e tuku, te mea nui.
Ā, he tino, tino uaua tērā. Engari, ka kite au i konei i tēnei hui i tēnei rā, he mea taea.
Āe mārika, ka pai ake mēnā ka nui ake ngā rangatahi e tango ana i tēnei hikoinga, ka puta ki te marea, ā,
kia māia rānei ki te whakaputa i ō rātou ake whakaaro.
Ko te hunga e mau tonu ana i roto i tēnei, āe, kua kitea e au he kupu pai mō tēnei, i roto i te whare herehere whakaaro o
ngā pāpāho matua. Āe, me pēhea tā tātou whakapā atu ki a rātou?
E whakapono ana ahau, i tua atu i te whare herehere o te whakaaro, he whare herehere tuarua ā te tangata, arā, te whare herehere
o te oranga. Kua whakahuatia hoki tēnei i ngā wā maha i tēnei rā.
I roto i taku rangahau, kua tirotiro au he aha ngā take e mutu ai te hunga ki te mātakitaki i ngā rongoā o ia rā, ā,
ka huri ki AUF1, hei tauira. He māmā noa iho te whakautu.
Me noho tonu he wehenga i waenga i te wheako whaiaro me te kōrero ā-ture.
Kaore e hāngai ana te kōrero ā-ture ki ngā wheako whaiaro, ka tīmata te hunga ki te rapu
pārongo kē, mō Golan, mō ētahi atu wāhi rānei.
Ka piki haere ngā tāngata ka wheako i ēnei whakararu i roto i ā rātou oranga o ia rā.
Ā, he pai hoki kei reira ngā tuku pēnei i tō tuku, i ngā mea katoa kei konei i runga i te atamira, kia noho ai ēnei
tuku, nā te mea ko reira ka kitea e te tangata ngā whakautu.
Nō reira, i konei anō, he mea noa iho kia haere tonu, kia whakapono hoki kei tō tātou taha te ao tūturu, ā, ko te wā hoki.
E whakaatu ana ngā raraunga ōhanga kāore he mea kē, engari ko te tau e heke mai nei, 2025, ka puta he ngaru
whakamīharo o ngā pakihi kua pakaru, ā, ka kawe mai he kore mahi whānui, me ērā atu.
Ka puta mai ētahi aitua tino ohorere, ā, me whakarite tātou i a tātou anō, me tū pakari, me tū kaha, me tū
reri, me mārama ai tātou hei rama arataki mō te hunga e rapu ana, ina taka rātou ki te pōuri.
Ā, koia tonu te take. Me tino whakamanawa tātou i ngā pāpāho GEZ kia mahi ā-kōwhiringa i ngā ahiahi, mā rātou anō e whakamahi ā
rātou rauemi, ā, e whai ana i ā rātou ake hiahia. Nā reira ka taurite tātou, ā, ka kite
tātou he aha ngā mea e tino hiahia ana te iwi.
Mai i te tīmatanga, i whakawhirinaki mātou ki ā mātou ake tūmau me ngā hanganga, engari kāore mātou i whakaae kia mahia e ētahi
atu te mea kotahi, ā, e whakapono ana au koinei te toka e taea ai te whakangaro i a Goliata, mēnā ka kitea e te katoa ā
rātou ake pū-ringa, ā, ka whakatū i ā rātou pūnaha kore-pokapū.
Ā muri ake, ka whatunga koutou ki a koutou, ka whakakotahi ā-rohe, ka kitea koutou e
koutou, ā, ka whakawātea te mana ki ngā pito katoa.
Engari, kia kī atu au, me pēhea koe e tīmata ai ināianei tonu? Anei te whatunga ā-rohe; koia tērā te kupu matua: me karanga
tūturu ki ngā tāngata, ā, me kī atu, e hoa mā, kei te papa koutou, tukuna mai ngā pārongo ki a mātou; me whai mātou i ngā
tohunga pai rawa, ā, me whai hoki mātou i ngā pārongo pai rawa.
Ka mea hoki au he tino hira, he tino mea tika hoki te ngaio me ērā atu āhuatanga.
Heoi anō, mēnā kei a koe ngā pārongo tino pai me ngā tohunga tino pai, ka miharo tonu mātou i te āhua i kukume ai e ngā
hōtaka tino kore-ngāio ngā miriona kaimātakitaki, i a mātou e haumi ana ki ētahi atu whakaputanga, me ērā atu.
I hanga hoki mātou i ngā kiriata āhuatanga, ngā kiriata whare pikitia, katoa i runga i te tūao, ā, i whakawātea tonu mātou i ngā
whare pikitia me ērā atu mea, he nui rawa te kaha i whakapaua.
Ā, i whakaputa hoki koe i ētahi atu mea i te taha, engari he āhuatanga motuhake tōna, ā, i
hiahia ngā tāngata ki a ia, i hiahiatia e rātou.
I mua i tō tātou eke ki te taurite me te tika ake i konei, me whakamahia e tātou ngā huarahi katoa, ā, he tino painga te
whatunga ā-rohe i konei, ā, e kite ana mātou he rautaki matua mō āpōpō. Me whakamahia e tātou ngā mea katoa, tae atu ki
ngā tūmau maroke me ngā pāpāho pāpori, mō te roa e taea ana.
Kei te whai tonu mātou i ngā rautaki hou, ngā huarahi hou, ngā tikanga hou, ā, e whakatū ana mātou i ngā rōpū mahi hei
matapaki mēnā ka pēhea te urupare a ia papaho pāpori ki ngā aukatinga, ā, he aha tonu ngā wāhi e whai hua ana?
Me noho kaha tonu tātou i ngā taha katoa, engari ko te whatunga ā-rohe te mea nui: me karanga ngā tāngata ki roto i te whatunga,
me whakaatu hoki i a rātou kia mōhiotia, ā, me kī atu: "E noho ana koe i konei, i konei rānei? Ka haere koe ki te hui?
Ka tango koe i ngā whakaahua? Ka tukuna mai rānei ki konei?"
Me anga whakamua tātou, ā, ka piki pea te o te ngaio.
Engari, anō anō, whakamahia ngā rauemi kei a koe, ā, haere kaha tonu whakamua.
Kua tautoko tonu ahau i tēnei ariā mai i te tīmatanga rawa, ā, ko te tikanga o te tīmatanga rawa ko ngā tau 2005, 2006,
i whānau ai a YouTube. I reira mātou i te tīmatanga, nō reira he paku mārō taku i tēnei take, ki te pono.
Kāore au e whakaae kia panaia ahau i tēnei mākete nui.
Koia noa iho te āhua i reira: mēnā e hiahia ana koe ki te hoko hua, ka haere koe ki te mākete, ka karanga, ā, ka hokona e koe.
Engari, mēnā ka tae mai tētahi tangata ka mea, 'Kāo, kāo, me hoko anake āu taonga ki reira, ki te kokonga whakamutunga rawa atu, ki
te huarahi huna o muri,' kāore au e whakaae ki tērā, nā te mea he whakataetae hē tērā. Ā, e
whakapūmau ana ahau kia ōrite ngā tikanga mō te katoa.
Engari, pēnei i taku kī, he mārō ahau. Kua pā mai tēnei ki a mātou i ngā wā maha.
Kua tīmata anō mātou mai i te tīmatanga i runga i te YouTube i te tīmatanga o te tau 2024.
Ā, e whakapono ana hoki au me tino mahia tēnei e tātou, nā te mea koinei tonu te wāhi e noho ana ngā tāngata
e hiahia ana tātou kia tae atu, kia taea ai te panoni.
Ehara i te mea āwhina mēnā ka tākaro tonu mātou i te pūpū kotahi.
Ā, kei reira hoki ngā aukatinga huna, ko tā mātou hongere nui rawa atu, , me ngā kaiohauru 280,000.
Ka tuku au i tētahi ataata ki reira, kāore he take mēnā he tika te ihirangi, pēnei i tāu i whakamārama ai, ka whiwhi noa iho i
te rua mano, i te toru mano rānei o ngā pāwhiri, ā, koia noa iho.
Mēnā ka whakatau a YouTube i tētahi wā kia whakahaere i tētahi mahi tino kaha, ā, kia aukatia tonutia ngā kaiwhakamahi katoa i
runga i te papanga, ā, ka taea tērā mā te mātauranga hangarua, kua tae tātou ki te wā ka
akiakihia hoki ngā kaiwhakamahi ki te rapu huarahi hou.
E hiahia ana te tangata kia whakangahauhia, kia whiwhi parāoa me ngā whakaari. He pouri, engari koia tonu te āhua.
Kāore tātou e tika ana kia wareware katoa i tēnei i roto i tēnei pūpū kē.
E whakapono ana ahau he tino mea nui kia whakakorehia ēnei putanga pāpāho kia taea ai te whakarerekē i te hapori me te tōrangapū.
He poka pōhā tēnā. Kāore e taea e koe te whakahou i a ia. Ko te tuarua, ko te whakahaere ihirangi.
Me aukati te whakahaeretanga ihirangi mā te ture, mēnā kei te kōrero mātou mō ngā ture.
He aha te whakahaeretanga kōrero? Ehara te whakahaeretanga kōrero i te mea he aukati noa i a tātou i te
whakataetae. Kāo, kua kite tātou i tēnei i te wā o te COVID-19. Ka patu te whakahaeretanga kōrero.
Ka patu te whakahaē. Nō te mea, i roto i ngā rua tau kua pahure, kua nui ngā kaimātakitaki i whakapā mai ki a mātou,
ā, i kī rātou, "mehemea i kite au i tō hōtaka, kāore au i whakaae kia whāngaihia ahau ki taua para."
Āianei kua māuiui ahau nā runga i tēnei, kua ngaro rānei tētahi tangata e tino aroha ana
ahau ki a ia. Kāore au i whiwhi whakamārama.
I tuhi au i tēnei ki a Google: He mōrearea te werohanga.
Ā, i kitea noa e au te paetukutuku o te kāwanatanga Piritene me Wikipedia, i kī ai he haumaru a , ā, ka tiaki koe e
te werohanga. Ā, kotahi mano ngā wā te ataata a Lauterbach.
Nō reira, he tātari kōrero. I ngā rā kei te heke mai, me whakaarohia tēnei hei kore āwhina.
Mēnā ka taraiwa ahau i tētahi aitua motokā ka katakata noa ahau mō tērā, ka taea ahau te whakapae mō te kore āwhina.
Ā, ina ka whakawāteahia e ngā pāpāho, e ngā kamupene o Silicon Valley rānei, tērā pea ka motu ngā tāngata i ngā pārongo hira.
Me aukati tino i tēnei, ki te kore ka whakahaerehia e te mākete koreutu, ā, ka whakawātea
tonu mātou i a rātou. Engari koirā tonu te take.
Kāore e taea te whakarārangi i tētahi huringa nui i roto i ngā hipanga takitahi, engari i te wā roa e heke mai
ana, me kore he whakahaere kōrero, me kore hoki he pūtea ā-iwi e tohua ana ki tētahi taha anake.
He pā ana ki te pōtitanga āpōpō.
Kei te piki haere te tokomaha o te hunga e kite ana i te āhua o te Uniana o Europi i tēnei wā hei whakaari noa i te
manapori, ahakoa e tino whakanuia ana, e tino whakaute ana hoki te manapori, engari kāore i te ora i te ao tūturu.
Ko ngā rangatira mōhio o te Hauāuru me ā rātou pāpāho whānui e kī ana ko rātou anake te māngai o te
manapori, ā, me tiakina tonu tō rātou manapori i ngā wā katoa.
I taua wā anō, kei te piki haere ngā tāngata e wheako ana i te kore rangatiratanga, i
te whakatohe a te kāwanatanga me te pēhanga.
He mea kitea nuitia te kāwanatanga hei taputapu whakararuraru a te hunga whai mana.
Kāore anō he kōrero mō te hunga i whakaarohia ai ka puta mai ngā mana katoa.
E tino whakapono ana ahau, kia taea ai te whakamārama i te āhuatanga o nāianei, kei te pā ki a mātou he pōti
rangatira maha, ā, kua pakaru te wehenga o ngā mana puta noa.
Ā, kei mua i a tātou he kāwanatanga kino, ā, ki taku whakaaro, kāore te nuinga o te iwi e kite i tōna kino.
Ā, koia te take i whakahua ai au i tō mātou whakaputanga hou, ko Gegendruck:
He rōpū rangatira kino e pupuri ana i tōna mana mā ngā teka mārama, te pokanoa nui, te whakamāharatanga, ngā whakatairanga
puta noa, ngā hara ture tonutanga, te whakatumatuma, me ngā whakaeke a te kāwanatanga
e haere tonu ana ki ngā momo whakahē katoa.
Nō reira, kei te huri haere ngā kāwanatanga, ngā ōhanga ā-pakihi me ngā whakahaere
kāwanatanga huna hei rōpū tōrangapū hara whatunga.
Ka taea te whakamahi i te kupu "criminocracy" hei whakaahua i te rōpū rangatira whakamataku o
te postmodernism i runga i te huarahi e tika ana.
Me ako tuatahi tātou i te manapori, nā te mea kāore anō kia whai tātou i taua mea i mua.
Ki ahau, ko te demokarata i tēnei rā, hei kupu poto, ko te huri i ngā hononga katoa e e tū nei. Ko te tikanga, me
ako anō i ngā mea katoa, me whakangungu anō i ngā mea katoa.
Hei whakakapi i aku kōrero tuatahi, e hiahia ana ahau ki te kī me tuhi tātou i ngā hara o ngā tau kua pahure.
Nā te mea, ka hinga te pūnaha, ā, e tūmanako ana ahau ka hinga, , ka hiahiatia e mātou he
pokapū tuhinga mō ngā hara a te kāwanatanga.
He mea tino hira tēnei mēnā e hiahia ana koe ki te anga whakamua ki tētahi hapori hou, nā te mea me whakahaepapa ngā tārewa
tawhito me ngā hara whakaritea i raro i te mana o te ture.
I te nuinga o te wā, he tino pai ngā ture me ngā whakaritenga kei Tiamana, kei Ōtiria rānei, arā, ko tā mātou ture matua o te tau
1923, o te tau 1928, me te Ture Pūtake o Tiamana o te tau 1949.
Nō reira, kua tino whakaarohia ēnei, ā, ka whakatūria he ture whai whakaaro mō te manapori.
Engari, pēnei i tā tātou i kite ai i ngā tau tata nei, ehara i ngā tau anake engari i ngā tekau tau, kāore ēnei tikanga e ranea
ana ki te whakakore i te ngaronga kua kōrerotia kē i konei.
Ā, he maha ngā huarahi hei whakaiti i tēnei huinga ture; arā, kei te whakamahia ngā kaha kāore e kitea e mātou, kāore i
tīpakohia e mātou, kāore hoki e taea e mātou te whakahaere, hei whakahau i ngā hiahia o tāwāhi ki a mātou.
Ānei ka kite au i ngā āhuatanga e rua tino hira o te demokarata āpōpō.
Ko tētahi, ko ngā kai-tōrangapū he māngai pono anō o te iwi. He tino mārama tērā ināianei.
Heoi, e whakakapi ana ngā kai-tōrangapū o nāianei i ngā hiahia katoa, ā, e tautoko ana i ngā hiahia o te umanga
rongoā, o ngā ratonga huna maha, me ngā ratonga huna o tāwāhi.
Me mutu tērā. Kia riro ia hei māngai mō te iwi, ko te iwi anake, te rangatira motuhake, tana kawenga.
Me mōhio ngā tāngata ki tō rātou mana.
Koinei te tikanga o te wāhanga tuarua: Me hiahia anō tātou ki ngā tāngata whenua e tika ana mō tēnei
ingoa, ehara i te hunga kaiwhakamahi mutunga noa iho.
Me mōhio hoki ēnei tāngata whenua ki ngā kōrero. Ā, ka nui atu tēnei i te hōtaka whakangahau o te puni ngahere.
Ka tāpiri atu a Horst Seehofer: "Ehara i te mea kua pōti ngā tāngata e whakatau ana i ngā whakataunga, ā,
kāore he whakataunga hei whakatau mā ngā tāngata kua pōti," i kī ia i tērā wā ki ngā kāmera.
I whakawhiwhia te Tohu Rangimārie o Nobel ki te Uniana o Europi, e whakareri ana ināianei mō te pakanga ki Rūsia, ki a
Barack Obama rānei, te patu rorohiko rererangi kore tangata.
Kei te noho mātou i roto i tētahi tāruarua tūturu.
E whakapono ana ahau ka taea, ā, mā konei ka whakaoti ahau i taku tauākī mō te mīhana, ka noho ngā kai-tōrangapū whai haepapa
hei māngai mō te iwi ina whakawhiwhia rātou ki te haepapa.
I waenga i ngā iwi taketake o ēnei rā, mēnā ka patua e te rangatira ōna tāngata nā te mea kua whakawhiua e ia ki a
rātou he mea hē, pērā i tētahi pakanga hē, ka tapahia tōna upoko, pērā i te tikanga o ngā Amerikana Taketake, hei tauira.
He kawenga. Ā, ka mahia e tētahi kaitōrangapū he mahi kino mō te hapori, me whai kawenga ia.
He tangata whai ahurea mātou, ā, kāore mātou e tapahi upoko i tētahi, kāore hoki mātou e whakairi i
tētahi ki runga i ngā kairāini. Engari me whiua ia.
Me kawenga ia mō āna rawa. Kāore tērā e tika.
Te rangatiratanga o te kōti, kāore e herea e ngā hiahia o te kāwanatanga. He aha te tikanga o tērā?
Ki ahau nei, ko te tikanga me whakahaere tūturu e te pūnaha ture te whakapae me te whiunga i ngā hara a te
kāwanatanga, ngā hara ki te ture, ngā hara ki te ture matua, ā, tērā pea ngā hara i raro i te waehere hara.
Ka taea anake e mātou te mōhio kei a mātou he pūnaha whakawā motuhake, mēnā ka aroturuki pākiki ia i te kāwanatanga, e
taea ana e ia te whakamahi hē i āna mana, te hē rānei ki te ture matua, ā, nā reira hoki ki ngā painga o ōna tāngata.
Koia tērā te āhua. E whakaatu ana tō take i tērā. He maha ngā take e whakaatu ana i tērā.
Tata katoa o tātou e pāngia ana e tēnei i tētahi ara.
I runga ake i ngā mea katoa, arā, e whakaatu ana te mate urutā korona, me tōna rahi
whakamīharo, koinei tonu te mea kāore e tupu.
Āe, tukuna te pātai ki a Michael Ballweg.
Āe, i hiahia ahau ki te tāpiri i tētahi mea ki tērā, nā te mea he tino hira. Ka taea anake te tūpono i te pōuri.
Ā, ki taku whakaaro, kāore te tokomaha o te tangata e mōhio ana me pēhea te whakahaere o tētahi whakamātautau hara.
He tūmatanui ngā whakamātautau hara, engari kāore e tuhia, kāore hoki e tuhia he pūrongo.
Nō reira, kāore he mea katoa i tuhia i roto i tēnei tukanga katoa. Ā, ka whakatuwhera tēnei i ngā kuaha ki te whakahaere ā-ringa.
Nō reira, mēnā ka mea tūturu tātou kei a tātou he pūnaha whakawā motuhake, me aroturuki hoki.
Ā, ko te iwi whānui te mea pai rawa hei whakahaere i tēnei.
Ā, kāore he take kia kaua e whakapāho tūmatanui i tētahi take kōti pērā i taku, hei tauira.
Tuatahi rawa, arā, kia tuhia ngā mea i tupu tūturu kia taea ai te arotake i muri mai. Mā
tēnei hoki ka whai āheinga whakahaere ngā tāngata.
Kāore anō hoki mātou kia whai i tētahi kōti motuhake i Tiamana.
Hei tauira, kua roa te rāngai whakawā e noho ana hei whakakotahitanga, pērā i tā tātou katoa e mōhio ana.
Kei raro i ngā tohutohu ngā kaiwhakawā tūmatanui katoa, ā, koinei te wāhi e tū ai te raru tuatahi.
Ā, ko tērā anake o tēnei hanganga kāore e āhei i a rātou kia whakatutuki i tētahi pūnaha whakawā motuhake.
Ka motuhake i taua wā i te kōti whakahoki whakamuri.
Kua pā kino mai ki ahau i mua; nō roto ahau i tētahi whānau rōia.
Kei te mōhio au ki te āhua o ēnei tāngata, ā, ko te kōrero kotahi anake i tino whai whakaaro nō taku pāpā, ko te mea kāore te kōti
e pā ana ki te tika, engari ki te tiki i tētahi whakataunga.
Tāwhā. He rerenga kōrero pai rawa atu, āe, he tika.
He huringa, ā, inā koa he huringa tūkino, me whakakahore. Me whakahonore te ora.
Ehara te USA i te mea kē atu i tētahi kāwanatanga pakanga tūkino, he kāwanatanga whakawhanake pū.
Ā, ko Mike Lofgren, e mōhio ana ia ki ngā taipitopito katoa o te wāhi nei, nā te mea kua roa ia
e mahi ana hei āpiha pāremata mō ngā tau maha.
I tuhi ia i te pukapuka The Deep State. I roto i taua pukapuka, i whakaatu ia e whakapau ana te mema
pāremata toharite i te 40–50% o tōna wā ki te kohi pūtea.
Ā, ka puta tēnei āhua mā ngā kamupene pū rawa anake. Ā, ka tīmata pea koe ki te pātai he aha i
tino whakatairanga ai te United States i te pakanga.
Ehara i te mea nā tō mātou ake ariā anake, me tū tuatahi mātou.
Ka taea e koe te pānui mō tēnei i ngā tuhinga katoa mō ngā kaupapa here ā-waho me te
haumarutanga, me ngā tuhinga mōhiohio, mēnā e wātea ana.
Ā, i ngā hōtaka haumarutanga ā-motu me ngā kōrero, wā tonu, me tū tuatahi tātou.
Me huri te ao ki a mātou, ā, pēnei tonu. Ko te hunga e whakaaro pēnei, kua whai pakanga kē rātou i roto i ā rātou mahere.
Ā, koia te take kāore mātou e hiahia ana ki tēnei momo demokarata, nā te mea ehara i te
demokarata. Me whai tikanga tino hou mātou.
Nā wai, kia pērā ai te kī, me whakatau tūturu, ā, tērā pea me ārahi, me ārahi ārahi rānei?
Kāore au e whakahē i tētahi raupapa ā-ao, i tētahi kaunihera, i tētahi kaunihera matua rānei, mēnā ka whakakīia e
ngā tāngata tino pai rawa atu e mahi ana mō ā mātou painga.
Ki te kore he hē ā rātou, ki te mātau, ki te whai wheako, ā, kua whakaatu pono rātou i roto i ā rātou oranga
he tangata rangatira, he tangata mātau, he tangata whai wheako, he tangata aroha rātou.
Ko te hunga tino pai rawa atu, ko rātou tonu e whakatau ana i ngā whakataunga matua mō te
herekore, te rangimārie me te hari, āe mārika.
Engari ka mahia hoki tērā e ēnei tāngata pai rawa atu.
Nō reira, ka tino hiahia ahau ki te tautoko i te whakaaro mō tētahi kaunihera, he kaunihera ā-ao, mēnā – ā,
koinei te whakaritenga – mēnā he tino pai rawa atu rātou.
Ā, koinei te huarahi roa rawa hei tae ki reira.
Nō te mea ko te mea e tino hiahiatia ana kia ako anō tātou, ā, koinei taku kōrero whakamutunga, ko
te whakaute, te tika, te māhaki me ngā tikanga pai.
Kāore he wāhi i konei, kei te haere mai ahau ahakoa rā, i runga i ngā huarahi tere o Tiamana, i ngā huarahi kē rānei,
tēnei heke o ngā tikanga kāore e taea te kī, ā, he tohu hoki tēnei e kore mātou e whakahaerehia e te hunga tino pai.
Ā, mēnā ko rātou te hunga pai rawa atu, ka tino hari ahau ki te tuku i ahau ki ō rātou
ringa mātanga, nā te mea he nui kē ā tātou mahi.
Ā, i roto i ā mātou porowhita iti, i ā mātou hapori iti, i ā mātou wāhanga iti rawa, arā ko te whānau, te umanga, te
hapori, te tāone, te whenua, te iwi, he nui kē ā mātou mahi.
Me pēhea e taea ai e tētahi kāwanatanga me tētahi hapori te whakaputa i ngā tāngata tūturu e haepapa ana?
Me tīmata tātou ki a Mr Schöning i te taha.
Āe, tuatahi rawa, me kī, i te tūāhua o te tātari hauora, kāore rawa he manapori tō tātou, he rangatiratanga tokoiti
tō tātou. Ina koa i te Repupurika Whakakotahi o Tiamana.
Mēnā ka titiro koe ki te hunga i tūturu ai i whakatū i a rātou – ko ngā whānau Adenauer
rāua ko McCloy. Me pēhea ai tātou e pai ake ai?
Ka taea e mātou te mahi pai ake mā te whakakotahi i ngā pōtitanga me ngā lotere. Mā te kī hoki i te mea e pēnei ana.
Ā, e tino mihi ana ahau ki a Ulrich Mies mō te whakamārama mārama i tēnei, me tana kī he hara whakahaere tātou i konei.
Ā, ko Beate Bahner, hei tauira, e kawe ana hoki ia i tēnei ki te kōti, kei te ngana ia ki te
whakatū i te rangatiratanga o te ture. Kāore ā mātou.
Engari mā te whakatū taurite i waenga i ngā pōtitanga me ngā lotere, he pūnaha lotere, e whakapono ana au ka taea e
tātou te whakapai ake, kia whai hua, kia whai whakamahinga.
Me mahi tātou ki te whakatutuki i tēnei.
Mēnā ka whakatika hoki tātou i te raru o tēnei huanga huamoni whakakotahi o te moni fiat
teka, ka nui ake, ka nui ake te uara tāpiri ka toe.
Ā, ka whai wā nui ake rawa atu ngā tāngata – he tirohanga noa iho tēnei, āe rānei – hei
whakapau i a rātou ki ngā mea pono, pai, ātaahua hoki.
Ā, koirā tā mātou e whakapau kaha nei, nā te mea ka whai tāngata haepapa tātou, ā, ka rite tātou ki a Atēna o
mua, i reira ka taea hoki e ngā tāngata tino haepapa te tango kawenga mā te pūnaha tōtari.
Ā, e whakapono ana au ka taea e tātou te ārahi ki tērā ahunga, ā, he whanaketanga whakamīharo ētahi; me ū tonu tātou ki te mahi.
Kei te neke atu i te €2.5 tiriona te nama ā-motu o Tiamana ināianei.
Kei te whakatumatuma ngā utu pūngao teitei i te kaha whakataetae o ngā kamupene o Europi me te whakaputanga ahumahi.
Kei te whakatumatuma te euro matihiko kua whakamaheretia i te rangatiratanga pūtea o ngā tāngata whenua.
He aha te āhua o tētahi pūnaha moni me te ōhanga āpōpō e mau tonu ai te rangatiratanga me te motuhake o te tangata?
Ka matapakihia e au tēnei i tēnei rā me ēnei manuhiri e whai ake nei.
Me pēhea te āhua o te pūnaha moni me te ōhanga āpōpō? Kei te pau te wā.
Nō reira, i runga ake i ngā mea katoa, me iti ake te whai wāhi a te kāwanatanga ki te pūnaha moni me te
ōhanga āpōpō, ā, me tū i runga i ngā pou māmā noa iho.
Arā, he tangata motuhake ngā tāngata, ā, ka taea e rātou te mahi i runga i tō rātou ake mana motuhake.
Kei roto i tēnei he āhua kore ngako kāore e whakamahi ake i te 10% o te hua ā-motu katoa.
Ture whakaitihia, mā reira ka taea e mātou te whakakore i te 99% o ngā ture o nāianei.
He pūnaha moni kāore e taea e te kāwanatanga te whakamahi i te moni hei taputapu ki te tango rawa i a
tātou i ngā huarahi maha, otirā mā te pikinga utu.
He kotahi noa iho te pūnaha tautokohia e te koura; kāore au e kite i tētahi atu, ahakoa te Bitcoin.
Ā, i te nuinga, ko te tuku i te tangata kia mahi i tā rātou e whakaaro ana he tika mā rātou.
He mutunga ki te whakaaro e mōhio ana ngā kai-tōrangapū i a mātou he aha te mea pai mā mātou. Koia tērā.
Ka tāpiri atu au, e whakapono ana ahau ko te mana motuhake pūtea te āhuatanga tino hira rawa atu o te pūnaha moni hou.
Kāore tātou e tuku i tō tātou rangatiratanga ā-pūtea ki tētahi atu.
Ā, koinei tonu te mea e arohia ana e mātou i tēnei wā.
Nō reira, kei te anga tātou ki te whakaurunga o te moni ā-pūnaha ā-ipurangi a te pēke matua.
Ā, ko te tikanga ka whakatau tētahi atu he aha ngā mea e whakaaetia ana kia mahia e mātou, me ngā mea e taea ana e mātou.
Ko te tikanga ka ngaro tō tātou mana motuhake. Ki ahau nei, koinei te take matua ka whai take i te wāhanga e whai ake nei.
- Me kore e taea e te pūnaha moni e whai ake nei, me ngā pūnaha maha rānei, te whakawhanake i tētahi moni rangatira, kia
mutu ai ngā here ā-ōhanga – kia taea ai e te katoa te whakaputa me te mahi i roto i te rangimārie me te mārie.
Ko tērā te mea tino hira mōku i tēnei wā, i te tirohanga ā-ao.
Ki taku whakaaro, ehara i te mea whai hua kia waiho ngā mea katoa pēnei tonu – ahakoa he iti ake te urupare a te kāwanatanga
me ērā atu – engari kei te haere tonu tātou katoa i roto i tētahi hapori whakataetae tino kaha, me ngā mākete noa anake.
Engari kei te kōrero au mō tētahi momo kapitalism ā-mahi ngātahi, ā me tino kaha ake tēnei āhuatanga mahi ngātahi.
Kua rangahaua e te tokomaha o ngā kairangahau, ā, kua mārama kua whakaaturia, mā te mahi ngātahi ka taea e tātou
te whakaputa hua nui ake i te katoa me te kaha kotahi – arā, he nui ake te oranga mō te katoa.
Rānei kia puta he hua rite ki tēnei rā, ā, kia iti rawa atu te kaha mahi.
Ā, me pātai noa koe ki a koe anō: me whai pūnaha pēke tāpui katoa tātou? Me tautokona rānei? Ahakoa he aha te āhua?
He pono rānei tērā mō te nui o te moni?
Nō hea tūturu te moni mō te huanga?
Nō reira, ko te mutunga iho he panoni nui i ngā taumata maha, maha.
He wāhanga iti noa iho o te whakaahua whānui ngā ōhanga me ngā pūtea, ahakoa he tino hira.
Mēnā ko au te Minita Ōhanga, te Minita Pūtea rānei, kāore au e hanga i aku ake tikanga, engari ka
whakarewa au i tētahi kaupapa whakawhānui mōhiohio nui.
Kei te hiahia ahau ki te tohu ki tētahi kī a Henry Ford i kī ai: "Mēnā ka mārama ngā tāngata ki te
pūnaha moni, ka puta he huringa i mua i te ata o apōpō."
E whakapono ana ahau kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana me pēhea te mahi a tētahi pūnaha moni pēnei, ā, ka whakarewa
ahau i tētahi kaupapa whakaoho nui me ngā aronga matua e rua.
Ka whakamārama atu ahau ki te hunga he mea rangatira te pūnaha moni o nāianei, kua whakamahia mai i te Pakanga Tuarua o te
Ao, e kotahi te moni e rangatira ana, arā ko te tāra o Amerika, ā, kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana ki tēnei.
Ā, tuarua, ko ngā pēke matua e pupuri ana i tēnei pūnaha moni i tēnei wā e whakahaerehia ana e tētahi rōpū
tūmataiti kei muri, arā ko BlackRock, e mahi ana hei kaitohutohu matua ki te Federal Reserve me te ECB.
Ki taku whakaaro, mā tēnei huarahi ka āhei tuatahi ngā tāngata ki te mārama ki te katoa o te take, ā, kia
whai wāhi tūturu hoki rātou ki te tukanga whakatau.
E whakapono ana au he tino whai painga ina herea te moni ki tētahi uara ā-tinana.
Kei te noho tātou i te ao matihiko, ā, i te wā e tino mōhio ake ana tātou ki ēnei moni matihiko katoa.
Ki taku whakaaro he tūraru nui tēnei, nā te mea, i te mutunga iho, he rēhita raraunga noa iho
ngā moni matihiko, arā, kāore he uara ā-tinana.
Ā, kāore he uara tō rekoata raraunga, mēnā kāore ngā tāngata e mōhio ana he moni.
He tārewa ahau ki te Bitcoin – pērā i te mōhiotia whānuitia – nā te mea e whakaaro ana ahau he rite te Bitcoin ki
tētahi pouaka haumaru, ā, kei reira tētahi tangata e noho ana i mua, e ngana ana ki te whakatuwhera.
Ā muri i te whakapau kaha nui, ka angitu ia. Ka whakatuwhera ia i te kuaha, ā, he aha tāna e
kitea ana i roto? Kāore he mea. Kāore rawa he mea.
Ā, e whakapono ana hoki au kāore i tino hē a Dirk Müller i tana kī i ngā tau kua pahure ake nei, arā,
ehara a Bitcoin i te mea kē atu, he hoiho Trojan noa iho.
E whakapono ana ahau, ina titiro koe ki te wā i puta mai ai a Bitcoin ki te ao, me whai āwangawanga koe.
I puta mai a Bitcoin i te tau 2009, i muri tata iho i te raru pūtea ā-ao o te tau 2007/2008.
I taua wā, he tino hiahia kia whakaurua he pūnaha moni hou, arā, he moni pēke matua matihiko, i tētahi wā.
I tīmata āta kitea tērā i taua wā.
Hei whakatutuki i tēnei, he tino hira kia whakarite i ngā rangatahi kia whakakāhore i te moni matihiko kia taea
ai e rātou te whakamahi i te moni matihiko i te nui rawa.
Ā, koinei tonu te tūranga i whakatutukihia e Bitcoin i taua wā. He tokomaha ngā tāngata, otirā
ngā rangatahi, i peke ki runga i te ngaru Bitcoin.
Ā, kua kite mātou i ngā rā tata nei kua nui ngā matapae mō Bitcoin.
Ko te mea kāore e mōhio ana te tokomaha, ehara a Bitcoin i te moni ā-pōti.
Nō te mea kei ngā ringa o ngā kaiputea nui te 91 ōrau o te Bitcoin. Ko te 9 ōrau anake
kei ngā ringa o te hunga whiwhi moni toharite.
E whakaatu ana tērā anake ka taea e ngā kaipupuri moni nui te neke i tēnei moni ki tētahi taha, ki tētahi atu rānei.
Ā, e whakaae ana au ki a Ernst Wolff, mēnā kei ngā ringa o te tokoiti, kei ngā kaipupuri moni nui rānei te 91% o ēnei
bitcoin, he tino, tino uaua kia whakatū i te whakawhirinaki.
Ko te tuarua, heoi, ko te mea ka noho tonu a Bitcoin hei mea kāore e taea te whakahē, he mea ahurei
rānei, mēnā kāore e taea te pakaru i te waehere.
Engari he take wā noa iho kia nui rawa te kaha rorohiko hei pakaru i te waehere.
Ā, mēnā he pono kua tukuna kē ngā pateni mō te whakamāori waehere o Bitcoin, he take wā noa iho
kia taea e tētahi te whakamāori i taua waehere.
Ā, kua kore e whai take te whakaaro mēnā he mea tūturu a Bitcoin. Nā te mea ka taea hoki e au te whakanui i a ia.
Nō reira, ko tēnei here i whakapae atu e au ki a koutou katoa he oati kau noa iho. Me whakatutuki tuatahi tēnei.
I tēnei rā, he tauira pakihi noa iho tēnei. Ka tango nama ngā tāngata i roto i te moni ā-ture, ā, e
tino mōhio ana rātou ka ngaro te uara o taua moni.
Ko te hekenga o te uara o te moni te wāhanga whakatau o te utu whakahoki, ā, mā reira ka hoko rawa, ka kohi rawa.
Ā, koia te āhua i tupu ai ka whakamomori i te toto o te iwi, nā te mea ka taea te waihanga moni mā te pāwhiri ki
te kiore rorohiko, mā tētahi tāpiritanga pūkete māmā noa.
Kua pērā tēnei mai i te tau 1970. I whakakorehia te tautoko koura ā-ture i te tau 1971, ā, mai i taua wā kua whakaputahia
te moni me te kore tautoko, me te kore penapena i mua.
Ko te tikanga, ka whakaputaina, ā muri ake me whakatau tuatahi.
I te tau 1970, i whiwhi te kaimahi toharite i Tiamana i te tata ki te 5,000 euro, kua whakawhiti.
Ināianei kei te tata ki te 30,000, arā, he 475 ōrau pea. Heoi anō, i tēnei rā ka whiwhi
koe i te kotahi tekau wā noa iho o te koura.
Ko te tikanga, i whakaitia te mahi e iwa tekau ōrau mā te tā moni, mēnā ka tatauhia ki te koura.
Ko ngā taputapu mana e rua tino hira rawa atu i te ao, ko te moni i tētahi taha – nō tātou i tētahi hapori kua noho
mō ngā rau tau, ngā mano tau rānei, ā, kua whai mana te kī 'ko te moni e rangatira ana i te ao'.
Kāore e taea te karo. Kua rangatira te moni i te ao.
I tō tātou wā, he huarahi tuarua anō mō te mana, arā ko ngā raraunga.
Nō reira, ko te hunga e whai ana i te moni mutunga kore me te raraunga mutunga kore i tō tātou wā, pērā i a Elon Musk, he mana
whakamīharo tō rātou, ā, ka taea e rātou te whakatau i ngā mea maha, te eke ki runga ake i ētahi
atu, me te āwhina ki te whakatau i ā rātou anamata.
Ā, koia te take e tautoko ana ahau kia whakahou i te ture matua, kia whakauru hoki he here mana mō
te moni me ngā raraunga ki roto i taua ture matua.
He tino, tino ruarua ahau ki tētahi huarahi e whakaae ana kia āhei tētahi kāwanatanga – ahakoa he nuinga
rānei i roto i taua kāwanatanga – ki te mahi tūkino.
Ā, ko te tango i te moni kua whiwhia he tūraru tonu.
Ka tango au i tētahi mea i tētahi tangata, ā, he aha tāku e mahi ai ki taua mea?
Ka hoatu e au ki ngā kai-tōrangapū. Ka riro rānei i ngā kai-tōrangapū kia taea ai e rātou te whawhai?
He ariā pāpori kino ake.
Nō reira, ki taku whakaaro me wehe tātou i te whakaaro me noho he mana matua i konei e aukati ana i te tangata takitahi
i tōna auahatanga me ngā mea ka taea e ia te whakatutuki.
Ā, ki taku whakaaro, he tino kino ngā raihana me ngā mana whakamahi i tō tātou wā, otirā i te rāngai hangarau rorohiko, nā
te mea he tokomaha ngā rangatahi e whakatū ana i ngā pakihi tīmata i ēnei rā, ā, ka tere rātou ka tae ki tētahi pakitara nā
te mea ka takahi rātou i ēnei raihana me ēnei mana whakamahi.
Mēnā he whakaaro pai ā rātou, ka tere rātou te riro a ngā kamupene nui.
Nō reira, ko tāku tūtohu – kia tuku he mea mārama – kia whakakore i ngā pateni me ngā raihana
i te rāngai hangarau rorohiko puta noa i te ao.
Kāore au e hiahia ki tētahi kāwanatanga e tango ana i te kawenga ki a ia anō ki te whakarite i ngā
mea ka taea e koe, me ngā mea kāore e taea e koe.
Ko te tikanga, e tino whakaae ana au ki a Markus Krall, ā, e mea ana me kaua rawa te kāwanatanga e whakauru.
Me whakatau e te mākete anō tēhea momo e tino pai ana mō tēnei.
Mēnā e hiahiatia ana ngā mea e te nuinga, e tētahi rahinga matua rānei o te hunga, ka taea
te whakatū i ngā whakahaere atawhai i reira.
Ka tupu aunoa tērā mēnā ka tika kia pērā. Engari me tino āta here te kāwanatanga i tēnei wāhi.
Ā, kāore hoki ēnei nui rawa atu e puta.
Me whakakore noa iho i ngā nama. Me aukati.
Engari, ki te titiro tātou ki te āhuatanga o nāianei, e ai ki te Institute of International Finance, e tata ana
te nama ā-ao ki te 400 ōrau o te hua ā-motu katoa ā-ao.
Nō reira, tata ki te 400 ōrau, i runga i te tau e tirohia ana e tātou. Ahakoa he iti ngā
reiti huamoni, kāore e taea te whakahoki i tēnei.
I tēnei horopaki, ehara te nama i te whakaaro pai. Me poroporoaki tūturu tātou ki a ia.
Ko te FED he pēke tūmataiti nā ngā pēke tūmataiti, ā, kua whakawhiwhia e te kāwanatanga ki a ia he mana motuhake
ā-ture ki te tā moni – kāore he utu – ā, kua whakawhitia hoki ki a ia te mana whakahaere i ngā pēke hei mana motuhake.
He whatunga oligarchi noa iho tēnei, ā, kua angitū ki te whakaiti i te ōhanga mākete i
te āhua o tētahi umanga monōpōlitana ā-motu.
Mai i te tirohanga o te ōhanga mākete, ka mea ahau me whakakore tētahi mea pēnei.
I Amerika, ko te tauira pai rawa atu ko te Pēke o Silicon Valley, i whakaaetia kia pakaru, kia taea ai e tētahi pēke mema, arā, ko
JP Morgan, he pēke nō te Federal Reserve, te tango i taua pēke.
I muri i tērā, i kīia kāore koe e hiahia ki te āwangawanga mō ngā nama kino kei reira – ko ngā here
kāwanatanga kua heke iho te uara – nā te mea he tautoko mutunga kore tōu mai i te Federal Reserve.
Ko te tikanga, ko te pokanoa a te kāwanatanga te mea e kī ana au he pokanoa i roto i tēnei pūnaha.
Nā tēnei i taea ai te whakatinana i te whakatikatika e hiahiatia ana – ā, ko tā Schumpeter i tino kī ai, me whakaae hoki tātou
kia puta ngā pakihi hinga i ētahi wā, kia puta ai he āwhā horoi.
Kāore i whakaaetia tēnei i roto i te rāngai pūtea, nā te mea i tapaina tonu hei mea hira ā-pūnaha, hei mea kē rānei;
engari i roto i te ōhanga tūturu – otirā i waenga i ngā pakihi iti me ngā pakihi ā-waenga – ka whakaaetia tonu.
Ā, ehara tērā i te tika. Ko tēnei hē, e whakapono ana au, tētahi o ngā take matua me aro atu.
Ā, ka hiahia ahau ki te tohu kāore e tika kia whakanuia rawa te ōhanga mākete.
Ka whakaaro ahau ki te pūnaha tiaki hauora, ā, i taku tirohanga hei kairangahau ōhanga mākete, ka mea atu au
ki a au anō me whakahaere au i tētahi kamupene i konei. Me whakaputa moni nui mā te kamupene.
Me tuku e au he painga moni pai ki aku kaipupuri hea. Ā, me pēhea e taea ai e au tērā i roto i te pūnaha hauora?
Ko te huarahi pai rawa atu, ko te pupuri i te hunga kia mate mō te wā roa e taea ana, kia whai wā poto rātou ki te pai ake i te
wā e mate ana, engari i te nuinga o te wā, mā te pupuri tonu i a rātou hei kiritaki mā te
pupuri i a rātou kia mate mō te wā roa e taea ana.
Āe, ki taku whakaaro, ko te tiaki hauora, hei tauira, he wāhi kāore rawa he wāhi mō te ōhanga mākete.
Ā, me whai hoki tātou i te mana ture tūturu, ā, koinei te tuarua o ngā take, e hiahia ana
ahau ki te pātai, ahakoa he wāhanga noa iho.
Nā te mea kāore tātou i te whai i tētahi pūnaha whakawā ture tino motuhake.
Mēnā ka herea te rōpū whakawā e ngā tohutohu, e pāngia rānei e ētahi awe kāwanatanga—ā, e pouri ana, kua kitea e mātou ētahi
tauira maha, ehara i a Mr Ballweg anake, engari anō hoki i roto i ngā tautohetohe nui ake—ka puta he āhuatanga
kāore rawa e taea te whakaae, ā, i oati mai ki a mātou kāore e puta i raro i te Ture Matua.
Ā, me hoki anō tātou ki reira.
Ko ēnei ngā whakarerekētanga ka taea e tātou te mahi ngawari, ā, e tino mōhio ana au ka whakatinanahia ēnei i ngā
tau e heke mai nei, nā te mea kei te iti haere te whakaae a te tangata ki te āhuatanga o nāianei.
Nō reira, i Silicon Valley, kei te mahi mātou ki ngā Whitu Whakamīharo.
Ko ēnei ko Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Nvidia, Tesla me tētahi atu kamupene, he whitu katoa, ā, kei a
rātou tata katoa ngā pateni me ngā raihana o tēnei rāngai.
Ka mahia e rātou ngā mea e whai painga ana ki a rātou, ehara i ngā mea e whai painga ana ki te toenga o te tangata.
Kua tae tēnei ki tētahi taumata tino mōrearea ināianei, nā te mea kei a rātou te mōhiotanga ki te ao o te
mātauranga hangarua; ā, ina tae mai ki te mātauranga hangarua, me kī he tohu whakatūpato tino nui.
Hei whakamahara noa ki a koe, i tuku tana tūranga a Jeffrey Hinton, te kaiwhakawhanake matua o
Google, i tērā tau nā te mea kua tino mōrearea katoa.
Ka pērā anō ki a Mo Goddard, ko ia te upoko hokohoko i Google X. I ēnei rā, e haere ana ia puta noa i Ingarangi, ā, ka whakakīia
e ia ngā whare whakarongo katoa ki tana karere e kī ana kua tae te tangata ki tētahi wā Frankenstein i te rāngai AI.
Hei whakamahara noa ki a koe, he tangata pūrākau a Tākuta Frankenstein, he tākuta e raranga ana i tētahi tangata mai i ngā
wāhanga tinana, ā, ka hā ia i te ora ki roto i a ia, kia kitea rā e ia kua kaha ake, kua mātau
ake, ā, kua kino ake hoki tēnei tangata i a ia.
Nō reira, kei tētahi taumata tino mōrearea tātou.
Ko te raru nui e kitea ana e au mō tēnei, ko te whakawhanaketanga o tēnei hangarau kei ngā ringa o te tokoiti noa o
ngā tāngata, ā, e aro ana rātou ki ā rātou ake painga anake.
He aha ngā hikoinga tūturu ka taea e ngā kaipakihi te whai kia whakahokia te ōhanga ki te ara tika?
Me mōhio ināianei ngā kaipakihi ki te uara o ngā mahi mātauranga, pērā i ngā mahi a AUF1, hei tauira, ā, me tautoko i
ēnei mahi kia taea ai te haere tonu me te whakawhānui ake.
Nō reira, i tēnei āhuatanga, me mutu tēnei āwangawanga kia mahi rātou i ā rātou mahi, ā mātou mahi i ā mātou ake.
Kei roto tātou katoa i te poti kotahi i konei, ā, he iti rawa tātou kia āhei tonu ai ngā
kaihīanga kore utu ki te tuku i ētahi atu kia mahi noa.
E whakapono ana ahau me whakaatu māia e ngā pakihi iti me ngā pakihi ā-waenga ko rātou tonu te tūāpapa o te hapori, ā, me
whakarite kia hoko tūturu, kia mahi hoki ngā tāngata ki ngā pakihi iti me ngā pakihi ā-waenga, kaua ki
te ōhanga papanga o ēnei rā, e mahi ana i te hē kē.
E hanga ana i ngā tūranga mahi iti haere, ā, i te mea pono, kāore rawa e whakangungu ana i ngā rangatahi.
Ngā whakaahua o tētahi ao herekore āpōpō – i raro i tēnei whakataukī whakamīharo, ka haere tonu mātou
ki te pūrongo mō te Hui-a-Tau Hou o te WEF i Prague.
Ngā manene ki ngā tangata whenua.
Kua manawanui te nuinga o te taupori ki ngā here korona-huaketo katoa, me te kore arotake.
He mea nui ake te ū ki ngā tikanga i te whakaaro motuhake.
I te nuinga o te wā, he pēhanga whakamīharo kia ū ki ngā tikanga, otirā i Tiamana.
Ko te whakaparahako i te kupu 'kaiwhakaaro taha' e tohu ana me pēhea e whakangaro ai ngā wairua noa mā te kaha mārō me te āhua.
Kei te piki haere te tokomaha o ngā kairangahau, engari kei te heke haere te tokomaha o ngā kaiwhakaaro motuhake.
Ko te mātauranga mō ngā pakeke i waho o ngā tikanga noa he mea tino kore mōhiotia e te nuinga.
He raru mātauranga tēnei e tīmata ana i te kura, ā, ka mutu i tō tātou hapori pukumahi.
Te taumaha o ia tangata, te pēhanga, te mōrearea o te ngenge nui, ā, kāore he wā, he wā whakatā rānei mō te
nuinga kia whai mātauranga anō, kia whai whakaaro motuhake, kia whai kawenga whaiaro rānei.
E ai ki ngā kaiwhakawā, he mea whakarite katoa ēnei kia māmā ai te whakahaere i te ropū ngāngaro.
Mahia te mahi, whakamahia ngā rawa, utua ngā tāke, kaua e amuamu. Engari, koia rā tā tātou e hiahia ana?
Ā, me pēhea rānei te āhua o ngā uara me te hapori āpōpō?
He kupu nui te haepapa whaiaro, he mea hira i roto i tētahi hapori herekore, engari he iti rawa te ako me te whakamahi.
He mea noa iho tōu kare ā-roto e mea ana kei a koe te kawenga mō ētahi atu, kei a koe hoki te kawenga mō tōu ake hari me
tōu ake hauora, ā, he kotahi tātou katoa; nō reira, mēnā ka whara tātou i ētahi atu, ka whara hoki tātou i a tātou anō.
I roto i ngā tau e whā kua pahure, ā, mō ngā tau maha i mua atu i tērā, kua whakawāware au i tēnei rongoā ā-materi, i te rongoā
tuku iho, e whakahaere ana i ngā tāngata pēnei i ngā mīhini, e wehe ana i te tinana, te wairua, me te wairua tapu, e rapu
ana, e kitea ana hoki te pūtake o te hauora me te māuiui i roto i ngā wāhanga hanganga iti rawa o tō tātou noho ā-materi.
Ā, kei te pātai tonu au ki a au anō me pēhea e taea ai tēnei, kāore anō te rongoā kia huri, ahakoa kua roa tātou e mōhio ana,
pērā i te psychonormology hei tauira, me ngā rangahau psychosomatic hoki, kāore e taea te whakaaro ki te hauora me te
māuiui i tētahi atu huarahi, engari mā te tāpiri i ngā āhuatanga kore-materi, ā, tērā pea he kaha ake ēnei i
te pātai mō ngā mea e pupuri ana i a tātou kia ora, me ngā mea e whakapōuri ana i a tātou.
I whakawhirinaki au ki te mahi rīpoata i tōna āhua māmā, i kai tonu au i ngā pāpāho matua katoa, ā, me mōhio au
kua mau au ki te katoa o tēnei mea mō te rima tekau tau, ā, kua ārahina au ki tētahi huarahi whakaaro hē.
Ā, kāore e taea e te hinengaro te whakatau i te pātai he aha i kore ai e huri tētahi mea.
Ā, he mea nui ki ahau kia whakauru i tēnei āhuatanga ki tēnei wānanga. Ehara tēnei i te mea mō te mārama.
Ehara i te pātai mō te whakamahi i te aronga mārama noa hei mārama ki ngā mea i tupu.
Ko te Whakamarama Tuatahi, neke atu i te 300 tau ki muri, i te rautau 18, i hoatu ki a tātou te whai wāhi kia
wehe atu i te rangatira me te hunga whakapono, ā, kia kite i a tātou anō hei tāngata whenua.
I hoatu ki a mātou te koha o te whakaaro, ā, mā reira pea i mahia e mātou he maha ngā mahi kino.
Nā te mea, i muri i te whakamahi anake i tō tātou hinengaro, ā, i ngaro ō tātou āhuatanga arorau, kare ā-roto, me ngā āhuatanga
wairua, ka anga tātou ki te ahumahi, ki te hangarau, ki te kapirihana me te neoliberalism,
ā, ināianei kua tae tātou ki te transhumanism.
Ko te tikanga o tēnei, kei te piki haere te āhua mīhini o te tangata.
Ā, e tino akiaki ana ahau kia whakaarohia anō tō tātou huarahi, otirā i ngā tau tata nei, kia aro ki ngā mea
kāore i te whai whakaaro, kaua ki ngā mea whai whakaaro.
Mēnā ka pātai koe ki ahau he aha te momo whakaahua kei a au, me kī atu au ki a koe e whakapono ana au
kāore he tangata i te ao kāore he pūkenga motuhake.
Mēnā ka whakapono au ki tērā, ko tā tātou haepapa ā-hapori kia āwhina, kia whakatenatena, kia tautoko, kia whakangungu hoki
i a rātou, kia taea ai e rātou te whakawhanake i tēnei pūkenga, ā, kia taea ai hoki e rātou te whai wāhi ki te hapori.
Mēnā ka angitu tātou ki te mahi pēnei, ka puta he mahi ngātahi whai hua i waenga i ēnei tāngata whai pūkenga whakamīharo.
Mēnā ka angitu tātou i tēnei, ka puta he pikinga nui ki te hapori me ngā uara ā-hapori, ā, nā te hangarau kua whakawhanakehia e
tātou i ngā tau tata nei, kāore he raruraru ki te whakatutuki i ngā hiahia rauemi taketake, tae atu ki ngā
hiahia hautūtanga ā-tangata. Engari ka noho hei mahi ngātahi, ā, he āhua rite ki te rangi.
Ā, ko tēnei whakaahua e akiaki ana i ahau, ā, koia te mea e hoatu ana i ahau te kaha kia eke atu i ngā mea katoa,
ahakoa ka tutaki koe ki tētahi paku riri ina whai whakaaro rerekē koe, ina tono rānei koe kia mārama ngā mahi.
Me kōrero ahau mō te rongoā, taku ake marae mōhiotanga.
E hiahia ana ahau ki te whakarerekē i tēnei rongoā kore wairua.
Kāore e taea e koe te whakahou i tērā; me ahu mai i raro ki runga, ā me whakapai ake e koe.
I ngā rā o mua, i taku whakarongo ki te WHO, ka tū tūturu taku hinengaro.
I whakaaro ahau he tino mōhio rātou, ā, i roa taku wā kia mōhio koinei tonu te mea whakamutunga e hiahiatia ana e mātou.
He kōrero whakakatakata tāku i kōrerotia tonu e mātou i a mātou i taku wā i te whare wānanga: Homai ki tētahi ākonga
pūtaiao tinana tētahi kohinga tātai pūtaiao tinana, ā, me kī atu kia ako ia i aua tātai ki tōna ngākau.
Ka pātai ia, 'He aha?' Mēnā ka hiahia au ki a ia, e mōhio ana au kei hea ia.
Homai ki tētahi ākonga rongoā te rārangi waea o tōna tāone kāinga, ā, kī atu kia ako ia ki tōna mahara. Ka pātai ia, 'Āhea rā?'
I te wā o te mate urutā, i mea rātou, "Tēnā, whiwhi koutou i te werohanga." Kāore rātou i pātai he aha,
engari i pātai mō te auau. He tino ū rātou, he tino māmā, ā, kāore rātou i pātai mō tētahi mea.
Ā, ka wehewehea e au i te tino mārama ngā tohunga hauora me ngā tākuta.
He maha rawa ngā tākuta. Kei te kī tonu ngā hōhipera o te whare wānanga i ngā tākuta.
Ka pānui rātou i ia rangahau, ā, e mōhio ana rātou ki ngā whakapōhēhē hou rawa atu.
Ki te roa o tō noho i roto i te pakihi pēnei i ahau, ka mōhio koe mārika he panonitanga nui i ngā ariā e
whakapono ana he mea whakataua, kāore e taea te whakarerekē.
Ā, ka tae mai tētahi tangata ka mea, ehara tērā i te pono.
Kia kite koe i tēnei e puta ana i ngā wā maha, ka mōhio koe kāore he mea kua whakaritea mō ake tonu atu.
E mōhio ana tātou katoa he tangata motuhake ngā tāngata – arā, he tokorua kāore e taea te wehe.
Ā, ka whakawhānui atu au i tērā; ka mea au, ko te tangata he indivitrium – he toru-ā-tahi kāore e taea te
wehe i waenga i te tinana, te hinengaro me te wairua.
Ā, he maha ngā wā ka puta ngā raruraru hinengaro e kitea ana i te tinana.
Mēnā ka rongoā rātou i te tinana, kei te piki rawa rātou ki te rākau hē.
Me tiro te tākuta i te tangata hei kotahitanga, ehara i te huinga o āna pūtau anake, engari hei
huinga o tōna tinana, tōna hinengaro, me tōna wairua.
E whakapono ana ahau he tino whai whakaaro te āhua mokemoke o te mātauranga i Tiamana.
Ko te tuku whānuitanga o ngā taitara pūtaiao-hē mō te whakauru ira tangata ki ngā kaupapa katoa. Ka taea e koe te
tāpiri i ngā kupu whakapaipai maha ki te mutunga o tērā.
E whakapono ana ahau kāore tātou i te māia ki te whakaae ki tēnei.
Ā, e kite ana au i tēnei hei hua whakamutunga o te hinga, o te wareware ki te oranga e whai ana tō tātou hapori, ā, ka arahi ki
te mataku me te hiahia kia mau tonu ki ngā whakapainga iti e toe ana, ki tēnei māramatanga hē o te haumaru,
ā, ka whakaae te tangata ki ngā mea katoa e whakaaturia ana hei wairua whakamataku.
Kāo, engari he kawenga whaiaro tēnei e kī ana mātou kāore mātou e whakarongo ki tētahi whakahau a Nancy Faeser, ki
tētahi tohutohu a Karl Lauterbach rānei mō te werohanga.
Ka whakahē mātou ki te whai i te tohutohu a te pirihimana kia mau i ā mātou kapi kanohi.
Kāo, me ako tātou, hei pakeke, ki te kī, kāo, kāore au e mahi i tērā, ā, ka kawe au i ngā hua o taku mahi.
Ki taku whakaaro, koinei hoki te huarahi tino rangimarie hei mahi i tēnei.
Nō te mea he huarahi māhaki tēnei ki te kī: e whakahē ana au i tētahi mea, e whakahē ana au i tēnei whakaiti, ā, kāore
au e hiki i taku ringa pakari, kāore hoki au e mahi i tētahi atu mea hei whakakore i a koe i tō tūranga ināianei.
Mo ngā tekau tau, kua arotahi ngā kai-tōrangapū me ngā kaihanga whakaaro ki te whakangaro i ngā mea katoa, ki te tango i
ngā rohe katoa, ki te whakakore i ngā here katoa kia herekore ai ngā tāngata i ngā rōpū katoa me ngā here katoa.
Kāore he tangata e kawenga ana ki tētahi atu ināianei. Kāore he pou tū pakari, he pou pumau anō, ahakoa tō tātou ira tangata.
Nō reira, kāore he mea e mau tonu ana ināianei, kāore he wāhi hei pupuri. Ka taea e koe te noho hei aha rānei, hei kore rānei.
He tokomaha e rongo ana kāore rātou he mea, nō reira ka rapu rātou i ngā tuakiri whakakapi i roto i te kaihoko, i ngā waitohu,
i ngā waitohu kākahu. 'He kaiwhakamahi Apple ahau' rānei, ā, kei ngā pāpāho pāpori hoki ka kitea e koe ētahi rōpū whakakapi.
He whakakapi katoa ēnei, engari ehara i te mea tūturu. He tuakiri teka ēnei.
Ā, he tino māmā hoki te whakahaere i ēnei tāngata. He tino māmā hoki te pānga o ngā whakatairanga me te whakahaere ki a rātou.
Kāore rātou he pakiaka. Kāore rātou he pumau, he turanga o ngā uara, o ngā tikanga tuku iho, me ngā hapori pumau.
Ko ngā pakihi iti me ngā pakihi ā-waenga e whakarato ana i te pūtea mō te tata ki te 80% o ngā whiwhinga moni.
Kei te tino mōrearea tēnei kāwai waenga, ā, kāore au e whakaaro e mōhio ana tētahi o tēnei rōpū ki tēnei āhuatanga.
Kei a mātou he āhuatanga i tino angitu ai mātou i Uropi, ā, nā konei kua whai mātou e ō mātou kaiwhakataetae puta noa i te ao.
Ahakoa e kī ana tātou ināianei he pakeke ngā Amerikana, he rangatahi rānei, ā, kei te kura kōhungahunga
tonu tātou, tērā pea he pērā tonu te āhua. Ka taea e tātou te tautohetohe mō tō tātou tūnga.
Ko te āhuatanga nei, kua whiwhi rangatiratanga a Īropi mā te angitū pūtea, mā te angitū ōhanga.
Kua puta ngā nekehanga mō te rangatiratanga, arā, ngā whai wāhitanga kāore e pai ana ki te katoa.
Ko te āhuatanga kei waenganui o Europi, ko te 3,500 toa huna, ā, kei ngā whenua e kōrerotia ana te reo Tiamana te haurua o rātou.
Nō reira, he toa huna, tētahi o ngā kaiārahi o tōna ahumahi; kāore e taea e koe te whakakore i a ia. Kei mua ia
i ngā hangarau, kei mua hoki i ngā hoko – he toa huna.
He mārama kāore ā mātou hoa whakataetae o te ao e koa ana ki tēnei, nā te mea e waru piriona rātou,
ā, tērā pea e kotahi rau rua tekau miriona mātou.
He tino rerekē te taumata mahi. Me pēhea taku whakahaere i tēnei kaiwhakataetae?
Ka taea e au te whakaputa i te pikinga utu, ā, he 0.1/0.2 noa iho te taumata, ā, kāore e tae ki te 10, ki te 20, ki te 30 rānei.
Nō reira, me tā au i te nui o te moni ki te Peeke ā-Motu, ā, me tuku atu au i taua moni mō te utu iti noa.
Nā reira, ka taea e au te whakarite 100% ka tiaki au i te whakataetae, nā te mea kei te piki ngā utu, kei te piki
ngā rauemi, ā, kāore mātou e whakataetae ana i te ao whānui.
He toa ā-ao mātou mō ngā kaweake, arā, mō te rohe e kōrero Tiamana ana.
Engari kāore tērā e ranea; me whakangaro hoki e au te pūtake, ā, ko te pūtake ko te pūngao.
Ka tere noa ahau ka pahū i te putorino Nord Stream. Hei whakakapi i tēnei putanga pūngao, me whakauru e au e
120 ngā whare hiko ngota kia mārama ai ki te hononga.
Ka whakaweto wawe au i ngā tipu hiko nukleara, ka huri au ki ngā pūngao kē: ngā pōuri pōuri, ahakoa he aha tāu e kī nei.
Ā, mēnā kāore tonu tērā e ranea, ka whakauru au i tētahi tāke CO2 kore whai take.
Ā, mēnā kāore tonu tērā e ranea, ka whakangaro ahau i te wairua.
Engari mā ēnei ine e rima, ka taea e au te whakaiti i te ōhanga kaha rawa atu ki te papa.
Ā, ko ngā mea ka tae mai i te tau 2025, ka mātakitaki ētahi tāngata.
Kua tino whakangaromia te whakataetae ā-ao i roto i ngā toru tau kua pahure.
He kiritaki āku i whakamahere kia haumi ki Īropi tae noa ki te meneti whakamutunga, ā,
ka mea rātou: "Tū, ka haere mātou ki Dubai."
Me pēhea e taea ai e tētahi whenua te pōti anō i ōna ake kaiwhakamate, ā, e mārama ana ōna whatu?
Me pēhea e taea ai e tētahi iwi te pōti anō, anō i ngā wā maha, i ngā tāngata e noho ana hei Kāwana Pūtea, hei Minita
Kākāriki mō te Ōhanga, hei Minita Hauora, ā, kāore rātou e mauherea tonu i te tiriti, me te kore riri ki a rātou anō?
Me riri koe ki a koe anō mēnā ka whakapau kaha koe ki tō whakakore i a koe anō, ā, ka whakamoemiti koe ki tērā; ka puta
koe ki te pouaka whakaata, ā, ka kī koe, 'Kua whakau anō mātou i te hui a te Pāti
Kākāriki, me mahi a Tiamana hei ratonga mō te ao.'
Kāo, mō te aroha o te rangi, kāore au i mahi.
Me noho puku tōna waha, ā, me whanonga pērā i tētahi whenua pai i waenga i ōna hoa tata.
Engari kāore e hiahiatia kia whakarato ratonga ki tētahi, kia utua rānei ngā nama. Ka pērā anō ki ērā atu.
Ko te riri ki a koe anō te kī, ā, ko te whakautu ki tērā, pēnei tonu i tāu i kī ai, ko te ako i te aroha ki a koe anō. Kei te
tūpato tonu au mō tērā, nā te mea he tino whakapehapeha ki a koe anō te pai ki a koe, te aroha ki a koe anō, me te tuku i te
ruarua mate ki a koe anō. Koinei te wero nui, āe rawa atu au.
Tērā pea me aro hoki tātou ki te ahurea o te hara. He kaupapa tēnei e karo ana te tangata i te kōrero i ngā wā
katoa, engari ināianei e pā ana hoki ki te whenua me tēnei hara me tēnei whakamā o te noho Tiamana.
I tino huarahi kē rawa ahau?
Āe, i tino huarahi kē koe i tō kī i mea me aro tūturu ki te mea me whakamā rānei, me noho hei kaiwhakatumatuma taha-matau rānei,
mēnā ka kī koe, "E whakapehapeha ana ahau ki te noho Tiamana."
E whakapehapeha ana ahau ki te toa me te auahatanga o ngā Tiamana.
Aue, kei te whitiwhiti i ā mātou hinengaro ngā rama whakatūpato mō te tino hāparapara o te taha matau, e
whakatumatuma ana i tō tātou taonga ahurea me ā tātou tīpuna.
Nō reira, koia tērā te āhua; ko reira te tīmatanga o te aroha ki a koe anō, o te riri ki a koe anō rānei, nā te
mea kei te whakahē tonu au, ā, kei te whakamā hoki au.
Nō reira he tino mea nui kia whakatika tātou i tēnei, engari mēnā ka noho tonu tātou ki taua wā o mua, ka patu i ō
tātou ū, ka tuku whakapāha mō tērā, kāore tātou e puta ake.
Me ako tātou i ngā tamariki. Me ako hoki tātou i ngā kaumātua, i runga i ō rātou moenga mate, ka mea ki a rātou
anō, "Āe rā, ko ngā hononga te mea kāore au i tutuki."
Kua taea e au ngā mea katoa kē.
I hokona e au aku Ferrari, ā, kāore au e mōhio he aha te take o te haruru katoa.
Engari ko te mea e tino mamae ana ahau, ā, ko te mea ka mahia anō e au, he whai hononga hauora.
Ā, ki taku whakaaro, mēnā ka whakamahia tēnei ki te hapori, arā, te mahi hei tauira, he tino, tino, tino mea nui tēnei.
Kāore anō tērā kia tupu, ehara i te mea hei kaiārahi, engari mō ia tangata takitahi, he aha tā rātou e taea ai te
whai wāhi ki tētahi hapori pai ake, kia tū rātou hei putanga pai rawa atu o rātou anō, ā, kia noho hei tauira.
Ki te titiro koe ki ngā kura toharite, otirā ki Berlin—nō Berlin ahau, koia tonu te poka hohonu rawa atu o
Tiamana, he kāwanatanga ā-mua i ngā āhuatanga katoa.
Nā te mea kāore he tangata i Tiamana e hiahia ana ki te katakata, nā te mea kei te haere
koutou katoa kia rite ki a Berlin i tēnei whenua.
Ā, mēnā ka tiro koe ki tētahi kura i Berlin, ka kite koe he kohao kei ngā tuanui, ā, he tino maha ngā tamariki i ia akomanga, kia
kore rawa e taea e te kaiako tino ū ki mua te whakahaere i a rātou, kāore hoki ngā karaehe e mārama ki te reo ā-motu e
kōrerotia ana e te kaiako, ā, ka tukuna e ngā mātua ā rātou tamariki ki reira, e whakapono ana ka whakaritea e rātou.
Kāo, koia tonu tērā te āhua e tika ana kia pērā. Kei te kukume mātou i ngā tāngata e hiahia
ana kia riro hei kaimahi ā-motu ki ngā kura.
Ka haere ngā tāngata ki reira, tata kore he raruraru, i muri i tō rātou ake whakaoti i te kura; kātahi ka haere rātou ki ēnei kura,
ā, e harikoa ana rātou kua riro rātou hei kaimahi kāwanatanga.
Ehara i te mea e whakapono ana.
Nō reira, he whakarāpopoto poto, he whakahāngai tere hoki te pūnaha kura ki tō tātou pūnaha ā-motu katoa.
Mēnā kāore tātou e tīmata ki te whakangaro i ēnei kura me te whakahou i te pūnaha kura,
kāore pea he take kia whakamātau i ngā toenga.
Ko te mate te mea e akiaki ana i ahau, ā, tērā pea ka rongo he mārō tēnei.
Ko te mate, ina whakaaro noa au, ko tērā rānei te mea e hiahia ana ahau kia taea e au te kī atu ki a au anō i taku
moenga mate, te mea rānei kāore au e hiahia kia pōuri mō tērā?
Ā, he mea tēnei e whakamaumahara ana au ki a au anō i ngā wā maha.
E hiahia noa ana ahau kia tū hei putanga pai rawa atu o au anō ia rā, nā te mea kāore au e hiahia kia whakahē
i a au anō mō te kore i noho katoa ki tēnei oranga, mō te kore i tuku i taku kaha katoa.
Kāore he take kia kaua e tuku i tō kaha katoa ia rā.
He maha ngā tāngata e pātai tonu ana ki ahau, me pēhea koe e whakahaere ai kia taea katoa ēnei mea?
Engari ko tēnei anake te hiahia kia ora i te oranga e tino whakawhetai ana ahau – koinei te tohutohu tuarua: te
whakawhetai – e tino whakawhetai ana ahau mō tēnei oranga, ā, e hiahia ana ahau kia tino koa ai ahau ki a ia.
Ā, nā tērā ka nui rawa taku kaha: ko te here o te wā i tētahi taha, me te whakawhetai nāku noa i te
tiki i te nui o te pūngao kia tutuki ai ngā mea maha.
Ka taea e au te tuku atu i tērā.
Kua kite koutou i tētahi mea kotahi, e ngā mātakitaki: he kore take te tatari ki te Kaiwhakaora, nā te mea kua tae mai kē ia.
Ko koe tōu ake kaiwhakaora.
Ko te kaupapa ko te whakatau tautohetohe ā-ao āpōpō, ā, kei te aro atu mātou, arā, ki ngā wero ā-ao.
Ko te pakanga tētahi o ngā take matua o ngā nekehanga nui o ngā manene, ahakoa he pakanga ōhanga, he pakanga hōia rānei.
Kei te mārama he koroporihanga me ngā rōpū pāpāho ngā kaiwhiwhi o ēnei whanaketanga, ā, me pakaru tēnei
raupapa pakarutanga tautohetohe ahakoa ngā utu katoa.
Āe, e tino kitea ana kei te kino haere tonu.
Kei te tū tūturu mātou ināianei i te pito o te Hōtēra Nui.
Ko te mea pono, ka taea e mātou ināianei te uru tika ki tētahi pakanga tino wera.
Kei te pakaru ngā whare noho a te iwi whānui puta noa i ngā wāhi katoa. Nō reira, kei te
puta he ngaru nui o ngā manene puta noa i te ao.
Ā, kāore ngā kāwanatanga o ngā whenua whai rawa e rite ana, e hiahia ana rānei ki te whakautu i runga i te tika.
Engari, kei te hokohoko te raru manene katoa.
Hei tauira, i Tiamana he kamupene e kīia nei ko Serco.
He rōpū umanga Piritene tēnei e hoko ana, e whakatairanga rānei i te 30% o āna hua ki te rāngai ārai, ā, e
whakahaere ana i ngā pokapū āwhina hunga rapu haumarutanga neke atu i te 120 i Tiamana.
He pakihi tino whai hua, ā, koia hoki te mea i huna ai te kawenga mō te katinga o ngā whare
kaumātua, otirā i te wā o te mate urutā coronavirus.
He take tino taumaha tēnei. I āta whakawhakarerea ngā whare noho kaumātua kia taunga ki te
pōhara i runga i ngā take o te huaketo korona.
Ā, ka kite noa mātou, kia kore rawa e aukatihia tēnei hī moni kore here i te pōuritanga o te tangata.
Ko te tikanga, me aukati i ngā whakapae pūtea.
Ko te mea e ārahi ana i te ao ki te pōuritanga, hei tauira, ko te rangatiratanga o te tāra.
He aha e whakawhiu ana i ngā whenua maha ki te pōuritanga? Ko ngā herenga.
He matapae tēnei i ngā mākete pūtea mō te hekenga o ngā whenua katoa me ō rātou ōhanga.
Kei te whakawhirinaki rātou ki tēnei, ā, kei te whakamahia ngā pāpāho i hokona e rātou kia whakangaro i tēnei whenua.
Ā, ko wai rā te tangata e whakahaere tūturu ana?
I konei i Tiamana, ko ngā rautaki nō ngā pēke haumi e tuku noa ana i ngā kaupapa kōrero ki ngā kai-tōrangapū.
Ko te tōrangapū he PR anake, ā, he pātai noa iho mō te huarahi hei hoko i ētahi rautaki.
Ka kite mātou e pahū ana hoki ngā taumahatanga ā-pāpori i ēnei whenua katoa.
Ā, ka taea noa e au te tono ki te katoa kia noho mārie, kia tino whakaaro hoki ki tētahi ariā.
Nō reira, me whakawhanake ngā tāngata kei raro kia riro hei pokapū whakaaro, he pokapū whakaaro mai i raro ake, kia pērā ai.
Ka hoatu tēnei ki a tātou he patu hou i roto i te āhua o te manene. Nō te mea he patu te manene.
Ka whakamahia hoki tēnei i runga i te whakaaro kia whakararuraru i ētahi atu whenua, arā ko Tiamana rānei ko Ōtiria.
Kei te wheako mātou i tēnei wā i tētahi āhuatanga ōrite ki tērā i mua i te Pakanga Tuatahi o te Ao, ā, ka puta anō, ka
puta anō ngā pakanga ā-rohe e āhua kore hononga ana ki a rātou anō, engari he hononga tūturu kei waenga i a rātou.
Nō reira, i taua wā, ko ngā Pakanga o Balkan.
I tēnei rā, ko ngā pakanga i Ukaraina me te Rawhiti Waenganui e hono ana hei pakanga
nui kotahi kāore e hiahiatia ana e te tangata.
Ki taku whakaaro, nā te mea ka puta mai i ngā taupatupatu, i ngā painga whaiaro, ā, i te āhua kino rawa atu o te tangata,
kāore e taea te aukati i tēnei kia puta ai tētahi ao o te hoa me te rangimārie katoa; engari mā te whakamutu i ngā kaiwhawhai.
Arā, mā te waihanga i ngā āhuatanga tōrangapū e kore ai e taea e aua tāngata e akiaki ana i ētahi atu ki te
pakanga, nā te mea ka whai painga mō rātou, ka tautoko i ō rātou hiahia, ā, ka whai rawa rātou i reira.
Koinei te mahi a te tōrangapū. Koinei hoki te mahi a ngā pāpāho me ngā kairīpoata ki te waihanga i tētahi āhuatanga pēnei.
Hei whakamārama ki te iwi, kāore he mea e tupu mā te tūpono – kāore he mea i whakaritea kia tino
āta i mua atu i tētahi pakanga ka puta ohorere.
Engari i roto i te horopaki ka puta te pakanga, ka ngaro tētahi mea: te tika.
Kua kite tātou i tēnei i Siria. Kāore i roa i muri i te hinga o Siria, ka pāngia ia e ngā rererangi o Iharaira, ā, i whakahaerehia
e rātou ngā pānga rererangi e rua rau mā rima tekau.
Ko tērā te take matua.
E noho ana mātou i roto i tētahi hapori e kai ana ngā kuri i ngā kuri. E noho ana mātou i roto i tētahi hapori whakataetae.
Ā, i te mutunga iho, ko te pakanga noa iho tā mātou mahi i te wā mahi.
Me titiro hoki koe ki a ia mai i raro.
Me pēhea rānei e tino whakawhanaungatia, e whakaakona, e whakaharatau hoki ai ngā
tāngata kia whakaae ai ki tēnei hei mea noa?
Ka waiho noa tētahi tangata ki te taha o te ara. Kāore au e whakaae ki tērā.
E whakapono noa ana ahau ko te mea e tautuhi ana i te tangata, ko te mea he tangata mātou, hei
kararehe pāpori, pēnei i tā mātou i whakaaro ai.
Engari, kua tino whakamātauria, kua whakangungua hoki mātou kia whakataetae i roto i ngā rōpū iti.
Ka hanga koe i tō ake ara mahi mā te patu ki raro.
Ā, nō ēnei tāngata ka waihangatia e koe ngā ā-ao-whānui me ngā tāngata e whakaae ana ki ngā mea katoa.
Ki taku whakaaro, mā ngā mea e matapaki ana mātou i runga i te poari, ka kōrero mātou ki te 90 ōrau o te hunga
kei waho, kāore rātou e mōhio ana ki tā mātou e kōrero nei.
E whakapono ana rātou he mea pērā i tā mātou ota he mea ka kitea e koe, he mea ka tukuna ki a koe, he mea me hainatia noa e koe.
Engari ehara tērā i te āhua e mahi ai te manapori.
Ehara i te mea ko te whai reo anake te demokarata, engari he haepapa hoki kia whai reo.
Ā, e whakapono ana ahau me tū tātou ki ngā wāhi katoa, ā, me kī atu kāore mātou e hiahia ana ki tēnei.
Nā te mea, ina tae mai ki te manene me te hokinga manene, me kī tētahi mea: āe rā, he tika
tō ia iwi ki tōna tuakiri, he tino mārama tērā.
Engari, he tika hoki kia whai kāinga ngā tāngata e haere mai ana ki a mātou.
Kāore rātou e hiahia ana kia wehe atu i reira.
Kei te pahuatia hoki rātou, kei te panaia atu. Kei te tukuna ki a rātou ngā kirimana e kore ai e taea te noho
i roto i tō rātou ahurea. Me mōhio hoki tātou ki tēnei.
Ā muri ake, ka whakakotahitia e mātou ēnei rōpū e rua. Ka tīmata rātou ki te whawhai. Ā, kāore
mātou e kite i te hunga e tarai ana i ngā aho.
He tino hira te hokinga anō, nā te mea e whakapono ana ahau ko ngā iwi anake ka taea te whakaora i te ao i ngā kaiwhakahaere ā-ao,
ā, ko te hokinga anō anake ka taea te whakaora i tō tātou iwi.
Nō te mea ko taku pātai, mā reira e hiahia ana ahau ki te whakamutunga i tēnei kōrero tuatahi: He aha
kāore he tangata e pātai mēnā ka whakaohohia ināianei ngā ngaru hou o te manene ki Saudi Arabia?
He aha kāore he tangata e pātai mēnā ka puta ināianei ngā ngaru manene ki Azerbaijan?
E 57 ngā whenua Īlama, ā, he tino whai rawa a Saudi Arabia. Kei te hanga rātou i tētahi tāone hou e kīia nei
ko Neom, ā, he puni tēneti nui ā rātou e hiahiatia ana kotahi anake i te tau mō te Hajj.
Ka taea e rātou te tango i ngā mano tini.
He wāhanga hoki tā rātou hara mō ngā mea e tupu ana i Siria i nāianei, nā te mea kua
āwhina rātou ki te pūtea i ēnei ope hīhādisiti.
He aha i me noa ai a Īropi kia mamae?
Nō reira, me whakaarohia motuhake te whakawhitinga taupori i Uropi, tēnei patu o te manene, me te waihanga whakatau-a-ringa o
ngā kāwanatanga maha-iwi, ā, ka noho mātou, ngā tāngata whenua, hei tokoiti ā tōna wā, i waho atu i ēnei take ā-ao tōrangapū.
Ā, ko tēnei pūkenga whakamīharo kua whakatinanahia e te taha mauī, arā, te taha mauī teka, e whakaatu ana i te
nekehanga nui me te manene nui hei mea pai, hei mea ā-tangata.
Ā, ehara i te mea. Ehara hoki mō mātou, mō ngā manene rānei, tae atu ki ngā manene ōhanga e haere mai ana.
Kei te pakaru ngā whānau; kei te mahi tātou i te vampirism demōkarapika. Ina rongo au i te kī a
ētahi me kimi kaimahi pūkenga, ka whakaaro au:
Kei te tāhae mātou i ngā whenua e tino hiahiatia ana.
I Mozambika, kua whakawhiti ki tawahi te 70 ōrau o ngā tākuta i whakangungua i roto i te whenua.
Ka haere ki hea ngā tāngata e noho ana i reira i taua wā? Ka whai i a rātou ki Uropi.
He tino take nui tēnā.
Ā, ko ngā miriona wāhine e horoi ana, e tiaki ana i ētahi atu, e hoko ratou anō i konei ki a mātou, he whānau pakaru hoki rātou.
He tino kore-ā-tangata tēnei nekehanga nui o te iwi i ngā āhuatanga katoa.
Āe rawa atu ki a koe, me whakahē tātou i tēnei teka ā-āhua, tēnei tangata-āhua teka, ā, me whakaatu ko tētahi anake te
rōpū e whai painga ana i te nekehanga whānui me te whakakōkiritanga whānui o te tangata, arā, ko ngā ao-whānui.
Kāore te iwi e whai painga ana i tēnei.
Nō reira, mēnā ka tirohia e koe te huaketo korona i tōna katoa, ka whakaarohia ia mea motuhake.
Ināianei anake ka mōhio te tangata kei reira ngā kaiwhiwhi painga, he tauira pakihi tēnei, ā,
kua whiwhi piriona, piriona te umanga rongoā.
Ko ngā tākuta i puta mai i hokona e ngā kairangahau mā ngā rangahau i whiwhi ai rātou i ngā
miriona pūtea, pēnei i rongo tātou i konei i tēnei rā.
Kei reira ngā kai-tōrangapū me ngā rōpū pāpāho e whai painga ana i tēnei. He whakawhitinga kaimahi.
Ā, kei te kite tūturu mātou i tēnei i ia pūnaha matatini, ahakoa he nuku tangata rānei; kua riro hoki hei tauira pakihi
e whai painga ana ngā kamupene nui me te rāngai pūtea ā-ao.
Ka pērā anō ki ngā whakawhitinga moni, hei tauira, ki ngā whenua taketake, ā, i ētahi wā ka pā ki a rātou
ngā utu tiketike me ngā reiti whakawhitinga moni kino.
Ā, kāore e kore, ko te pakanga te tauira pakihi tino kaha rawa atu.
Ki te titiro koe ki te whakawhānuitanga o NATO ki te rāwhiti, me huri e ngā whenua katoa e hiahia ana kia whakaaetia
tō rātou ope taua katoa kia hāngai ki ngā paerewa a NATO.
Ko te tikanga, me arotahi rātou tika ki te umanga patu o Amerika. Kua rongo kē tātou i tērā i tēnei rā.
Me whakatutuki i ngā paerewa NATO mō ngā pū, ngā taputapu, ngā pūmanawa me te kapua.
Nā reira, kua whiwhi ngā kamupene hangarau nui, arā ko Microsoft me Amazon, i ngā rau piriona tāra mā ngā
ratonga kapua mō te Pentagon, mō te CIA, mō te NSA.
Kua puta ake ngā ōpūpū raraunga nunui. Kua puta ake he tauira pakihi nui.
Ā, ko te mea tino māia, ko tētahi o ngā kaiwhiwhi painga matua, arā ko BlackRock, he nui āna painga ki ngā kaihanga pū maha,
i puta ki te marea i ngā rā ruarua kua pahure, ā, i mea e hiahia ana ia kia kite i tētahi pūtea hanga anō mō Ukaraina.
Kāore mātou e hiahia moni mō tēnei, i kī rātou māia, engari ko tā mātou anake, kia whakahaere i a rātou,
kia whai hua hoki ā rātou kamupene BlackRock i tēnei.
Nō reira, he tauira pakihi tino whakama.
He taumaha nui rawa atu te nama o Amerika e kore rawa e taea te utu.
Ā, i taua wā tonu, ka piki ake te mōrearea o te pakanga.
Ka mahia e koe kotahi anake, pērā i ngā pakanga o mua: ina kāore he tautoko ā te ao pūtea, ā ngā pire
whakawhiti kore whakamana, ā te moni ā-ture rānei, me horoi koe.
Kātahi ka horoia e koe te tēpu, ka horoia ngā mea katoa, ā, i muri i te pakanga, ka whakawhanake i tētahi raupapa
whakahaere ā-ao hou mai i te tīmatanga, pērā i a Bretton Woods.
E whakapono ana te tangata ka heke iho a Trump i te rangi, ā, ka pai katoa ngā mea. Kāore tērā e tupu.
He mea nui ake tēnei ki ngā hiahia o te hunga e hiahia ana ki te whakamate i a mātou. E hiahia ana rātou kia whakapono mātou
ka whakaoraia mātou, nā te mea kāore mātou e mahi mā mātou anō.
I muri i te whakamate i Amerika, kua tata rawa a Trump ki te tūnga tapu.
Koinei te mana whakahaere ā te Atua, nāna i whakaputa he nekehanga, ā, i rere noa atu te pōro.
Ehara i tērā.
Tērā pea me patua ia e te pu, tērā pea i waimarie ia, kāore au e mōhio. Engari ehara ia i te mea atua.
I whakatairanga a Trump i tana kaupapa pōti me te kīanga "Me whakahōu kia nui anō a Piritene".
Me tango tēnei hei mea nui. Engari me mārama hoki tātou ki ngā mea kāore e tohu ana.
Ehara i te mea mā te 'Make America Great Again' ka rangatira a Tiamana, ka rangatira rānei a Īropi.
Rānei, kia pai ake te ao, engari kia whakapakari i ngā painga o Amerika.
Ko tērā tana haepapa hei Perehitini o Amerika. Ko tērā te take i pōti ai ia.
Heoi, mēnā ka ruarua, ka mahia tēnei i runga i te utu a ētahi atu kāwanatanga, a ētahi atu painga, me ētahi atu rangatiratanga.
Kāore rawa e tika kia whakapono koe ki te whakaaro ka whakahaerehia tētahi whenua e tētahi pūtake mana
anake, e tētahi whānau anake rānei; engari, he maha ngā rangatira, ngā whānau whai rawa rānei kei ia whenua.
Arend Oetker, i taua wā te upoko o Atlantikbrück i te tau 2005, i mea e rangatira ana a Amerika e rua rau ngā whānau whai
rawa, ā, e hiahia ana mātou kia pai ā mātou hononga ki a rātou.
Ā, ko te hunga e tautoko ana i a Donald Trump ināianei i rongo kāore rātou i tino tautokohia e ērā atu i mua.
Nō reira ināianei ka pōti rātou; he pai ki a rātou te tuku i te hoiho ki te oma, engari he oma kotahi tonu tēnei.
Nō reira, kāore he mea ka huri.
Engari ko te mea e tatari ana mātou kia tae mai tētahi tangata hei mahi pai ake, e whakaatu ana kua tino whakangungua mātou.
I roto i te demokarata, ko te wāhi e whakatau ana ngā tāngata whenua, ka tatari tātou mō te
kaiwhakaora ka taea e tātou te pōti ia whā, ia rima tau.
Ko tērā te mea tuatahi me whakaae tātou. Kāore e taea kia pono tērā.
Ko te tikanga, me kite mēnā ka waimarie tātou. Engari, mēnā ka pātai koe ko wai e akiaki ana kia huri
te kāwanatanga i Siria i tēnei wā, ka mea ko wai?
He hōia nō Ukaraina rātou, i whakangungua e ngā Piritānia.
Ehara rānei i te mea e hiahiatia ana rātou i Ukaraina ināianei? Kāore i tēnei wā. Kāore rātou e taea te mahi i reira anō.
Engari i Siria, ka taea tonu e rātou te whakarerekē. Kei reira rātou i te teihana hinu nui rawa atu o te ao.
Ā, ka whai koe i tētahi paku mana whiriwhiri mō ngā mea e tika ana kia tupu i Ukaraina i muri i a Trump.
Ā, hei kī atu, kei mua rawa atu ngā Piritānia i tēnei āhuatanga, ā, ka kitea hoki tēnei i te mea kāore rātou e puta ki hea.
He tino pai rawa atu ngā Piritānia ki tērā.
Āe, me kī atu au, he tino ātaahua tō whanonga. He āhua After Eight tērā.
Kāore rātou e puta. Koia tērā te taumata o tō rātou hiranga.
Ā, koia tērā; mō Siriā, e tango ana mātou i ngā kaitākaro e rua i te papa i te wā kotahi.
Kei te pakaru rātou i te hāhi Shiite, i Yemen, i Lebanon me i Syria.
Kei te pahū i ngā ahunga katoa. Kāore he tangata e kōrero mō tēnei.
Ā, i taua wā anō, mēnā ka pana rātou i ngā Rūhia ki waho o Siria, ā, koirā tonu te kaupapa o
tēnei katoa, ka tango rātou i a Tartus i te kēmu.
Koinei te tauranga Moana-Mediterranean tino hira, ā, koia anake hoki, mō ngā Rūsiana i reira.
Nō reira me kite tātou i a tātou anō hei kotahi whānau tangata, ā, me pātai ki a tātou anō: me pēhea
tā tātou hiahia ki te anga whakamua ā muri ake nei?
Nō te mea he tika ki a tātou katoa kia whai whare.
Ā, ko te mea whakakatakata, ehara i te mea kāore he nui o ngā mea katoa. He nui mō te katoa.
Mēnā ka tohatoha tika mātou i tēnei, kāore he nuku nui a te iwi.
Engari koia tērā te pūrangatira tōrangapū e tupu nei i konei. He Machiavelli puta noa i ngā wāhi katoa.
Me whakawhanake tātou i tētahi wairua ā-motu mō te ao e kōrero Tiamana ana. Ehara tēnei i te mea he pōrangi ērā atu.
Engari he tika ā mātou ki te ao e kōrero Tiamana ana, ki te rohe reo, ki te rohe ahurea, ā, e whakapehapeha ana mātou ki tērā.
Ka taea e mātou te kī noa i tērā.
Ā, koinei te mea tuatahi ka taea e mātou te whakamahere, nā te mea ka kawe mātou i ngā tāngata
ki a mātou, nā te mea he mea mārama ki a rātou.
Kia taea anō e tātou te kohi i te whakapehapeha ā-motu mō ngā mea e tū nei mātou, ā, kawea ki te atamira.
E tū ana mātou mō te whakaaro Tiamana, mō te ahurea Tiamana, mō te hangarau Tiamana.
Ā, e tautoko hoki mātou i te tauhokohoko Tiamana.
Nō te mea, mēnā kua ako ngā Tiamana i tētahi mea i te hītori, ko te pakanga ehara i te whakaaro pai, ā, kāore mātou e toa.
Kāore au e mōhio ko wai ka whakaaro ka taea e mātou te toa i tētahi kaupapa whakatairanga ki Rūsia.
Nō reira, kāore i tino pai te mutunga o te pūrākau i taku ako ai i te wā whakamutunga.
Kāore au e mahi pēnei.
Ā, ki taku whakaaro ka mataku rawa ngā tāngata mēnā ka mōhio rātou ki te hōhonutanga kua whakamahia ai e ngā
kāwanatanga te Tari Tiaki i te Ture Matua, ngā ratonga huna me te Tari Pirihimana Hara ā-Motu.
Ā, kāore e tiaki ana i te haumarutanga, engari hei whawhai noa iho ki te hara, ki te hara whakaritea, e tū ana, ā, he kino
kē, engari hei whawhai ki āna ake tāngata whenua, ki ngā pāpāho.
Koinei te pūkenga e whai ake nei: kia whakaora i te manapori ināianei kia whakakore i te manapori ā muri ake nei.
Ka kitea tēnei i ngā hua pōti i ngā kawanatanga o te rāwhiti.
I Thuringia, i reira ko te AfD te toa nui rawa atu i te pōtitanga, me te 32 ōrau; ināianei he kotahitanga
ā-pāti e whā, e kīia ana he kotahitanga ā-pāti e toru.
Ā, ka hanga anō koe i tētahi kotahitanga ki te taha mauī, arā, ki te SED.
Kei te tautoko te CDU i ēnei mea katoa kia mau tonu ai te mana mō ētahi tūranga minita ruarua.
Kei te rahua ngā whakahaere katoa, tae atu ki te tōrangapū, ngā pāpāho me ngā kōti, pēnei
i kitea e tātou i te mate urutā coronavirus.
Ā, koinei tonu te kāwanatanga hohonu i tōna āhua tino mārama.
Kei te tata mutunga te whakapae e mea ana ka taea tonu e te iwi te pōti i tētahi kāwanatanga mana, ā, i te nuinga
o ngā wā he kōwhiringa noa i waenga i ngā kaitono ōrite.
Engari, ka taea hoki e mātou te mōhio kua tino whakangungua mātou e ngā whakatairanga me te mātauranga, ā, ka whakaaro mātou
mēnā ka tae mai te tangata tika ināianei, ka peti ahau ki a ia.
Ā, kāore tērā e tupu. Ka pokapū anō tērā.
Ko te take matua, me tū ake, me kī, 'kāore au e tatari, ka tīmata au, ā, ka mahi noa au māku anō.'
Ā, ko te mea e whara ana i te taha o ngā tāngata e whakapaetia ana, ko tā mātou māia nui rawa, ā, ka puta mai
mātou ki konei, ka kī noa atu, he manu whakakatakata koutou, kāore koutou e whakatumatuma ana.
He whakakatakata te mea e mahi ana koe i reira.
Ka tātari au i ngā wā maha i te pumau o tētahi rangatiratanga, me te pātai mēnā he hononga tō tēnei ki te
papaho e whakamahia ana mō te whakawhitiwhiti kōrero.
E āhua uaua ana te tangi, engari he māmā.
Ko te rangatiratanga tino pumau i kitea e te ao ko te rangatiratanga o ngā Īhipiana o mua.
I tuhi rātou ki runga i te kōhatu, ā, ka kitea tonu e koe i ēnei rā.
I tēnei rā, kei te whakamahi mātou i ngā tikanga whakawhiti kōrero e tere ake ana, mai i te wā o Marconi.
Ā, i tēnei rā, he rangatiratanga ā-ao tō mātou e whakahaere ana i runga i te ao matihiko.
Mēnā ka whakaweto koe i tēnei rangatiratanga ā-ao, kua mutu. Ka mutu tōna noho.
Ko te tikanga, ka tae mai hoki te mana whakahaere ki a mātou mā ā mātou pūrere pūkoro.
Ka waiho mātou kia huna ina ka whakaweto mātou i ā mātou pūrere matihiko. Koinei tā mātou mana.
Kei te mana i roto i te mea kāore mātou e whakahohe anō i a ia, ā, kāore mātou e taea te whakapā atu.
I mea mai rātou me wātea mātou kia kore ai mātou e ngaro i tētahi mea.
Ka whakahou tonu rātou i a mātou, ā, hei pono, ka whakatūpato tonu i a mātou.
Ka huri anake te taurite o te mana ina ka whakatau ahau he aha ngā momo pāpāho ka whakaae ahau kia uru ki tōku mahunga.
Ko tērā te mea tuatahi. Kāore au e mātakitaki anō i tērā.
Ina whakawhēhia tātou, me whakaaro tātou me pēhea i taea ai e te taha kē te mahi pēnei.
E ai ki tā Ken i kī ake nei, kua tutuki i a rātou tēnei mā ēnei rōpū whakaaro, ēnei whatunga whakawhiti-moana-nui-a-tonga huna.
He mea i whakaaturia tonu ki a mātou i runga i tētahi āhua ohorere, kia pērā ai te kī.
Me tīmata tātou ki te hanga whatunga ināianei.
Me whakatū i ā mātou ake pokapū whakaaro.
He maha rawa ngā kaupapa whakamīharo kei Tiamana, engari kāore rātou e mōhio ki a rātou anō.
Kāore he take kia hanga anō i te wīra ina kua whakatūria he kāinga e whai ana i tōna ake pūngao i Jühnde.
Ā, i tētahi atu wāhi, kei reira anō tētahi atu tangata e hiahia ana hoki ki te mahi i tēnei. Ka taea e koe te kohi mātauranga
i reira, arā, ngā kairīpoata ngaio e taea ana te whakamārama i tēnei ki te iwi i roto i te reo tino pai, māmā hoki te mārama.
Me rapu mātou i ngā tohunga mō tērā.
Kei te tino mōhio au he tokomaha ngā tāngata kei ngā whare wānanga, ngā kaiako matua e piri ana ō rātou ringaringa ki roto i
ngā poka o ō rātou koti, kua wehewehe, ā, e hiahia ana ki te mahi i tētahi mea kia wātea ai ō rātou mātauranga ki te iwi whānui.
Me mahi tātou i tētahi mea mō tērā. Ā, ki taku whakaaro, āe, me whakaiti tātou i te whaiaro; he
nui ake te manaakitanga o te tuku i te whiwhinga.
He tino whakamanawa. I kite hoki mātou i tēnei i te wā o te mate urutā o te korona – te kaha ā-roto i whakawhanakehia e
mātou, me te hari i rongo ai mātou i te āwhina tētahi ki tētahi.
Ā, ki taku whakaaro, he mana tūturu tērā. Mā tēnei, ka taea e tātou, āe, te whakamutu i te mana huna o te kāwanatanga.
Ko te nuinga o te hunga kua oho ake, kua mōhio, kua mārama ki te raru, kāore e hoki whakamuri.
He rite ki ngā hua e taka ana i te rākau āporo. Ka taka ētahi i mua, ka taka ētahi i muri.
Ko te tikanga, ia tangata ka whakaohohia e mātou, he tangata kua ngaro tata ake mō ake tonu atu i ngā rangatira.
I whakahau mai koe kia tū mātou.
I kite mātou i tēnei i te wā o te mate urutā o te korona, ā, he tohu anō hoki tēnei panui AUF1 e whakaatu ana
kua mōhio mātou anō ki tō mātou kaha, ki tō mātou hononga, ki tō mātou māia kua piki ake.
E tūmanako ana hoki ahau ka whiwhi tūmanako ngā mātakitaki i te kite kei konei ētahi tāngata e mahi ana i te wā-katoa, hei mahi
matua, ki te rapu huarahi kia puta ai tātou i tēnei raruraru.
Ā, e whakapono ana au kua whakaoho a Corona i tētahi momo pakeketanga tōrangapū ki te nuinga o te tangata.
Āianei kua herea mātou kia wehe, ā me wehe mātou.
Ā, kua neke atu koe ki waho, ā, kua roa koe e noho tawhiti ana, kāore he mea e taea e taku pāpā, e taku māmā rānei
te tuku mai kia hoki anō au ki taku rūma moe tamarikitanga tawhito ātaahua, ahakoa ka tuku mai rātou.
Tuatahi, kua mate taku pāpā, ā, he paku wareware taku whaea.
Ka taea hoki tēnei te whakamahi ki ngā whenua: Ngā mihi nui mō tō tuku. Engari kua
pakeke au, ā, ka whakahaere au i taku ake oranga.
Ā, ko te hunga e whakahē ana i tērā, kāore e tika kia whai rangatiratanga.
I tēnei rā, i taea e mātou te titiro whakamua ki te anamata mā ēnei kaupapa rerekē, kia kite ai mātou me pēhea pea te āhua
mēnā ka taea e mātou te whakawhanake i te mana e hiahiatia ana.
Ko tērā e hiahia ana mātou ki te whakahoki ki te iwi, i tangohia i a mātou.
Ā, koia te pūmanawa e aki ana. Kua whakaatu mātou i tētahi mea kotahi i runga ake i ngā mea
katoa: ka taea e mātou te whakatutuki i tētahi mea.
Me whai whāinga mārama me te tirohanga mārama tātou. Me mahi tātou ki te whakatutuki i ēnei me te ū tonu ki te whakapū kaha.
Kua whakaatu mātou ka taea e mātou, kei te mahi tonu mātou, ā, ka haere tonu mātou ki te mahi. Ngā mihi.
He aha ka taea e ia tangata ināianei?
Horapa te kupu, horapa te kupu, horapa te kupu, ehara i te mea mā ngā pāpāho ipurangi anake, engari
me whakarite hoki kia puta i waho o te ipurangi.
Pērā tonu i taku pāpā, a Ivo Sasek, kua 15 tau e mahi ana mā te tauira o te S&G Network.
Ka taea e koe te whakaawe i te hunga, ā, ka mea koe: "Tukua noa tēnei ki ngā tāngata e rua; ā, ia wā ka tukuna e koe ki
ngā tāngata e rua, ka tukuna anō, ka tukuna anō." Nō muri i ngā hipanga e rua tekau, ka tae koe ki te pito o te ao.
He tino hiahia mō te mea ka taea e koe te whakawhē i ngā tāngata i te wā ka kati ngā kuaha matihiko.
E hiahiatia ana tēnei he whatunga rautaki, he whatunga kua whakaritea ā-rohe.
Horapa te kupu, horapa kia nui rawa atu – mā te ipurangi; ā, mēnā ka herea tonu, mā waho o te ipurangi, kia nui rawa atu.
Ka taea e ia tangata te mahi i tērā.
Tukuna tēnei ataata ki ngā tāngata e rua.