אַלטערנאַטיווע WEF – דער תּמצית פֿון 9 שעה פֿאָרמאַטיווער הײַנטצײַטיקער געשיכטע.
פילע באַרימטע פּערזענלעכקייטן פֿון דער בילדונגס־סצענע האָבן זיך פֿאַרזאַמלט בײַם אַלטערנאַטיוון WEF אין פּראַג.
דער אַלטערנאַטיווער WEF איז אַ קעגנאידעע צום "גרויסן ריסעט", אַן אַלטערנאַטיווער טאַנק־טאַנק פֿאַר אַ פֿרײַער וועלט פֿון מאָרגן.
Kla.TV פּרעזענטירט דעם עיקר פֿון היסטאָרישע רעדעס, שפּאַנענדיקע דיסקוסיע־פּאַנעלן און עקסקלוסיווע אינטערוויועס.
אַלע אינהאַלט פֿון דער אַלטערנאַטיווער WEF קען מען געפֿינען בײַ AUF1: www.auf1.tv/alternativ-wef
די קרעם דער קרעם פֿון אויפֿגעקלערטע געדאַנקער און פֿרײַהייט־קעמפֿער זאַמלען זיך דאָ
די טעג, צו לאָנטשן עפּעס זייער באַזונדערס.
מיר ווילן זיך אויפשטעלן קעגן גלאָבאַליזם און אונטערדריקונג, און פֿאַר שלום און פֿרײַהייט.
מיר לעבן אין שווערע צײַטן, דערפֿאַר איז עס וויכטיק זיך פֿאַרבינדן, אַליאַנסן פאָרמירן און נעצווערקן שאַפֿן.
און איצט ווילן מיר אײַנלאָדן די צוויי מענטשן וואָס שטייען הינטער דעם געדאַנק צו קומען אויף די
בינע: עלזאַ מיטטמאַנסגרובער און שטפֿאַן מאַגנעט.
יאָ, איך האָב געהאַט דעם געדאַנק, ווײַל איך האָב געלייענט אַ אַרטיקל וועגן די אָנהייבן פֿון דער WEF פֿון קלאַוס שוואַב.
און דאָרט האָב איך געזען און געלייענט ווי קליין אַלץ האָט אָנגעהויבן.
און דאָס האָט מיך אויף אַ מין אופֿן באַאײַנדרוקט. דאָס איז וואָס איז וויכטיק.
און עס איז נישט באַשטימט אין שטיין אַז די גלאבאַליסטישע WEF מוז האַלטן די מאַכט־צײַג.
עס קען איצט שטיין קעגן קאָנקורענץ; עס מוז איצט שטיין קעגן קאָנקורענץ פֿון דער אַלטערנאַטיווער WEF.
און ווער קען דאָס בעסער טאָן ווי די וואָס האָבן שוין געוויזן מוט און זיך אויפגעשטעלט קעגן דעם סיסטעם?
די גרונטלעך אַנדערש מענטשן, מוז מען זאָגן, טרעטן איצט אין דיאַלאָג.
ווען מען קוקט צוריק, וועט דאָס זײַן אַ היסטאָרישער מאָמענט, וווּ מיר האָבן מצליח געווען צונויפֿברענגען אַזוי פילע גרויסע
פּערזענלעכקייטן, וואָס מעגלעך ניט שטימען אויף אַלע ענינים, אָבער זענען פֿאַראייניקט דורך אַ געמיינזאַמע ציל, נעמלעך
דער ווילן צו זעלבסטבאַשטימונג, סאָווערעניטעט און פרייהייט.
און אַלעמען וואָס זענען דאָ באַטייליקט, זענען באַשלאָסן צו געבן זייער גאַנץ כּוח כדי צו דערגרייכן
דאָס, ווײַל אָן די ווערטן איז די צוקונפֿט גאָרנישט.
אַ דאַנק פֿאַר אייער צײַט, און נאָך אַמאָל אַ גרויסער אַפּלאָדיסמענט פֿאַר די איניציאַטאָרן.
מיר זענען אין דער טשעכישער הויפּטשטאָט פּראַג, אַ שיינע שטאָט, אין אַ שיינעם קאָנפֿערענץ־צענטער.
און אַזוי איז עס לאָגיש אַז די באַגריסונג־רעדע זאָל געגעבן ווערן דורך עמעצער וואָס האָט
שטענדיק געשפּילט אַ באַרימטע ראָלע אין דעם לאַנד.
ער איז אַמאָל געווען אַ רעגולערער גאַסט בײַם וועלט־עקאָנאָמישן פֿאָרום אין דאַוואָס.
יעצט האָט ער זײַט געביטן און איז מיט דער אַלטערנאַטיווער WEF.
מיר זענען זייער צופרידן אַז ער איז דאָ, אַז ער כּבֿודט אונדז מיט זײַן אָנוועזנהייט און, העכער
אַלץ, אַז ער האַלט די אָפֿיציעלע באַגריסונג־רעדע.
דער פֿריִערדיקער פּרעזידענט, ד״ר וואַצלאַוו קלאַוס. ברוכים הבאים.
פֿאַר מיר איז איינער פֿון די סימבאָלן דער האָטעל און דער זאַל.
דער לעצטער מאָל וואָס איך בין דאָ געווען, איז געווען אין 2008 פֿאַר מײַן לעצטן ODS־קאָנגרעס.
עטלעכע פֿון אײַך ווייסן אפֿשר אַז די ODS איז די בירגערלעכע דעמאָקראַטישע פּאַרטיי וואָס איך ...
די אַנטוויקלונג פֿון דער פּאַרטיי, ענלעך צו דער פּאָליטישער און אידעאָלאָגישער אַנטוויקלונג אין דער גאַנצער טשעכישער
רעפּובליק און איבער אייראָפּע, האָט זיך ביסלעכווײַז באַוועגט צו דער הײַנטיקער פּאָסט-פּאָליטישער, פּאָסט-דעמאָקראַטישער וועלט.
דערפֿאַר האָב איך אָפּגעגעבן מײַן כּבֿוד־פֿאָרזיצערשאַפֿט דאָ אין דער קאַמער. איך האָב נישט געוואָלט זײַן אַ טייל דערפון.
אפילו דעמאָלט האָב איך קלאָר געזען און, האָפֿנטלעך, פֿאַרשטאַנען די שטאַרקע טענדענצן אין דער מערבֿדיקער וועלט.
זיי האָבן אונדז געדראָט צו ברענגען אין הײַנטיקע טראַגישע וועלט.
לויט מײַן מיינונג, די וויכטיקסטע ראָלע הײַנט ווערט געשפּילט דורך די אידעאָלאָגיע פֿון מולטיקולטוראַליזם,
וואָס פּראָדוצירט, לויבט און פאַרטיידיקט מאַסן־מיגראַציע.
די אידעאָלאָגיע דערקענט אפילו נישט דאָס וואָרט "פֿרײַהייט".
אין פּרינציפּ איז עס אַגרעסיוו קעגן דער הויפּט־אינסטיטוציע פֿון דעמאָקראַטיע, דעם נאַציאָנאַלן שטאַט.
אָבער די נאַציע איז אָן צווייפל דער יסודי און אומפֿאַרבײַטבאַרער עלעמענט פֿון דער מענטשלעכער געזעלשאַפֿט.
דער הײַנטיקער שטאַרקער גענדעריזם אָדער ראַדיקאַלער פֿעמיניזם אַטאַקירט די ביאָלאָגישע סובסטאַנץ פֿון מענטשלעכע
באַשעפֿענישן און דערמיט דעם פֿונדאַמענטאַלן יסוד פֿון דער מענטשלעכער געזעלשאַפֿט, וואָס איז די משפּחה.
ווי פּרעמיער־מיניסטער און פּרעזידענט פֿון דער טשעכישער רעפּובליק, מוז איך מודה זײַן אַז איך האָב די טשעכישע
רעפּובליק אַרײַנגעבראַכט אין די אייראפעישע פאראייניקונג.
מײַן באַקאַנטער פּרוּוו צו ציען די נויטברעקע אין דער לעצטער רגע און נישט אונטערשרײַבן דעם
ליסבאָנער פֿאַרטאָג ווי פּרעזידענט איז געווען אומזיסט.
דעריבער האָט די אייראָפּעישע אינטעגראַציע זיך אין די לעצטע יאָרן און דעקאַדעס זיכער
פֿאַרוואַנדלט אין אַ פּאָליטישע פֿאַראייניקונג.
דער געדאַנק פֿון אַ פֿרײַנדלעכער און קעגנזײַטיק נוצלעכער קאָאָפּעראַציע צווישן סאָווערענע
אייראָפּעיִשע לענדער איז איצט אַ זאַך פֿון דער פאַרגאַנגענהייט.
איך בין זיכער נישט דער איינציקער וואָס זאָגט אַז די גאַנצע מערבֿדיקע וועלט, בפרט אייראָפּע, איז אין אַראָפּגאַנג.
די אַרויספֿאָדערונג פֿון אונדזער צײַט איז צו פֿאַרהיטן, אַז דער הײַנטיקער אונטערגאַנג זאָל זיך מאָרגן נישט פֿאָרזעצן.
קאָנפֿערענצן ווי די הײַנטיקע קענען האָפֿנטלעך העלפֿן אין דעם הינזיכט.
איך ווינטש אײַך אַ פּראָדוקטיווע זיצונג. אַ גרויסן דאַנק.
דאַמען און הערן, טײַערע צוקוקער אין דער היים, געערטע בײַשטײַערער, איך בין גאָר מסכים מיט פּראָפֿעסאָר ד״ר וואַצלאַוו
קלאַוס ווען ער זאָגט אַז מיר מוזן איצט זיך שטעלן קעגן דער וועלט.
איך דאַנק אים פֿאַר די קלאָרע, דערפרישנדיקע ווערטער פֿון מויל פֿון אַ אמתן שטאַטסמאַן, וואָס נאָך פֿאַרשטייט
אחריות, אין קעגנזאַץ צו די וואָס איצט זענען געשטיגן צו מאַכט און טאַקע פֿירן אונדזער וועלט אין אַביס.
און דו ווייסט מיך. איך בין אַ פאַן פֿון פשוט רעדן, און איך באַשרײַב אויך די הײַנטיקע סיטואַציע אָן קיין אומקלאָרקייט.
וואָס מען טוט דאָ, פֿאַר אונדזערע אויגן, איז אַ גלײַכער וועג צו חורבן.
און דאָס איז גאָר בכיוון, ווײַל געוויסע קרײַזן האָבן זיך פֿאַרנומען דורכצופֿירן דאָס וואָס זיי רופֿן אַ "גרויסער רעסעט",
אַ גאַנצן איבערבוי, אַ טראַנספֿאָרמאַציע, און דערמיט די צעשטערונג פֿון דער מיטלער קלאַס און די
צעשטערונג פֿון דער אייראָפּעיִשער פֿאַרמעגלעכער געזעלשאַפֿט.
און עס גייט נישט נאָר וועגן עקאָנאָמישע אינטערעסן, נישט נאָר וועגן אָפּצופירן קאַפּיטאַל און די
גרעסטע עקספּראָפּריאַציע אין דער מענטשלעכער געשיכטע.
דער פּונקט איז אַז די קרײַזן ווילן פֿאַר זיך פֿאַר אַלע צײַטן פֿאַרזיכערן מאַכט, מאָדערנע טעכנאָלאָגיע, דיגיטאַליזאַציע.
דאָס ערלויבט זיי צו טאָן זאַכן, וואָס פֿאַראָנען און קייסערן האָבן נאָר געקענט חלום דערפֿון.
זיי ווילן איצט פֿאַרשליסן די זעקל, אַזוי אַז קיינמאָל מער זאָל נישט זײַן פֿרײַהייט פֿאַר אונדז, פֿאַר די מאַסן, פֿאַר די 99
פּראָצענט, אַזוי אַז די 0.001 פּראָצענט פֿון די סופּער־רײַכע, די גלאָבאַליסטן, די
ביליאָנערן, קענען אויסאיבן מאַכט פֿאַר אייביקייט.
מיר שטייען קעגן דעם, און הײַנט וויל איך, און דו ווילסט, נישט פאָקוסירן אונדזער ענערגיע אויף אַלץ
וואָס איז הײַנט פאַלש און אין די געשעענישן וואָס קומען.
יאָ, מיר דאַרפֿן עס ווי אַ פֿיקסירטן פּונקט, כּדי צו קענען דערקענען ווי מיר ווילן זיך פֿאַרבעסערן.
אָבער בײַ דעם אַלטערנאַטיוון WEF ווילן מיר באַוווּסט זיך קאָנצענטרירן אויף ווי אַ בעסערע צוקונפֿט קען אויסזען,
דיסקוטירן לייזונגען און, ערשט און העכסטנס, זיך צוזאַמען קומען.
ווען מיר קומען צוזאַמען און רעדן, הייבט זיך די צוקונפֿט שוין אָן.
ווײַל די מאַכט־עליטעס טוען אַלץ וואָס זיי קענען צו מאַכן זייער גרויסן ריסעט און זייער גלאָבאַליסטישן נײַעם וועלט־אָרדענונג אַ
רעאַליטעט, און ווער עס שטעלט זיך קעגן דעם ווערט געמאַרקירט פֿאַר עלימינאַציע, דערקלערט אַ מיטגליד פֿון אַ
נידעריקער קאַסטע, אַ פּאַריאַ (= אויסווייניקער), און דערנאָך קעמפֿט מען קעגן אים לויט דעם.
און טראָץ אַלץ, טראָץ דעם גאַנצן קלימאַט פֿון טעראָריזירן מענטשן'ס מיינונגען און גלויבנס, זענען נאָך אַלץ
מענטשן מיט מוט, זענען נאָך אַלץ מענטשן וואָס שטייען קעגן דעם שטראָם און האָבן דעם מוט צו זאָגן דעם אמת.
און ווער וואָלט זײַן בעסער פּאַסיק ווי די מוטיקן מענטשן וואָס האָבן זיך אויסגעצייכנט אין די לעצטע פֿיר יאָר פֿון
אויסערגעוויינטלעכע אומשטענדן, וואָס זענען אַרויסגעקומען פֿון פֿאַרבאָרגן, האָבן געשטאַנען און האָבן זייער שטעלונג געהאַלטן?
ווער וואָלט איצט בעסער פּאַסיק געווען צו טראַכטן וועגן דער וועלט פֿון מאָרגן?
און דערפֿאַר זענען אַלע וואָס נעמען אָנטייל אין דער געשעעניש הײַנט פֿאָרזיכטיק אויסגעקליבן געוואָרן, ווײַל יעדער פֿון
זיי האָט שוין געגעבן אַ ווערטפֿולן בײַטראָג אין זײַן פעלד.
און איך האָב עס געמאכט מײַן מיסיע צו צוזאַמענברענגען מענטשן, צו פּרוּוון ווײַטער אַנטוויקלען זאַכן אָדער צו שטיצן
זאַכן וואָס זענען שוין גוט אויף זייער וועג צו ווערן אַנטוויקלט.
אגב, אויף דער אַנדערער זײַט איז בכלל נישטאָ קיין אידעאַליזם.
נעמט אַוועק זייערע ביליאָנען אין סובסידיעס. מיינסטו אַז ARD וואָלט נאָך דעם טאָג בראָדקאַסטן?
אָדער מיינסטו אַז עפּעס פֿון די פּראָפֿעסיאָנעלע פּאָליטיקער וואָלטן נאָך אָנקומען אין דעם בונדעסטאַג?
פֿאַר דעם רעזשים איז ניטאָ קיין אידעאַליזם.
אויף אונדזער זײַט איז אידעאַליזם, איז די פֿעיִקייט צו ליידן, און איז אַ גרייטקייט צו ברענגען קרבנות.
און דאַן מוזטו צוזאַמענשטעלן צוויי און צוויי, כדי צו פֿאַרשטיין ווער וועט געווינען אין דער סוף.
מיר האָבן דאָס געשעעניש אָרגאַניזירט מיט צוטרוי צו מענטשן, צוטרוי צו די טיילנעמערס, אָבער איבער אַלץ מיט צוטרוי אַז עס איז אַ נויט
דערפֿאַר, אַז פילע מענטשן וועלן עס קוקן, אַז זיי וועלן ווערן אינספּירירט, אַז זיי וועלן אַנטוויקלען זייערע
אייגענע פּראָיעקטן דערפֿון, און אַז זיי וועלן, כמובן, עס שטיצן.
איך בין איבערצײַגט אַז דער צוטרוי וועט נישט ווערן אַנטוישט. און דער צוטרוי איז וואָס מאַכט אונדז אַלע אַנדערש.
און דער מאָטאָ פֿון דער הײַיאָריקער קאָנפֿערענץ, דער מאָטאָ פֿון דער ערשטער אַלטערנאַטיווער וועלט־עקאָנאָמישער
פֿאָרווערטס־בליק, איז: בילדער פֿון אַ פֿרײַער וועלט מאָרגן.
מיר ווילן אויסצייכענען ווי מיר זיך פאָרשטעלן די וועלט פֿון מאָרגן, אָן באַטראַכטונג פֿון פּאָליטישע רעאַליטעטן. וואָס ווילן מיר?
מאָל מוזן מיר טוישן קורס. אָבער מיר בלײַבן געטרײַ צו אונדזער ציל, דער ציל־ליניע.
פּראַג קומט פֿון פּראַגמאַטיש, איך האָב נאָר געוואָלט דערמאָנען דאָס. איך וועל אָנהייבן מיט קאַרל שמיט.
ער האָט אַמאָל געזאָגט: "די סאָווערעניטעט ליגט בײַ די וואָס באַשליסן וועגן דעם נויטשטאַנד."
און ווען מיר ווענדן דאָס אָן אויף די קאָראָנאַווירוס־יאָרן אין אייראָפּע, קען מען איין זאַך נישט לייקענען:
אייראָפּע איז געווען און איז קלאָר גאָרנישט קיין סאָווערענער.
בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע האָט אייראָפּע זיך אָנגעשלאָסן אין אַ נאַראַטיוו, וואָס שטאַמט נישט פֿון
אייראָפּע, נאָר איז בכיוון געשאַפֿן געוואָרן אין אַמעריקאַנער טאַנק־טאַנקס און פֿונדאַציעס.
דער אייראָפּעיִשער נויטשטאַנד איז אויפגעלייגט געוואָרן אויף אייראָפּע דורך די WHO און איז
נישט באַשלאָסן געוואָרן דורך די באַפעלקערונג.
אין דער אמת, האָבן יחיד־שטאַטן נישט קיין שטימע אין דער WHO.
די באַשלוסן וואָס זענען בינדנדיק ווערן געמאכט דורך גרויס געלט, און דאָס גרויס געלט קומט
בעיקר פֿון דער ביל און מעלינדה גייטס־פֿונדאַציע.
דאָס איז נישט אַ אייראָפּעיִשע פֿונדאַציע, נאָר אַ אמעריקאַנער פֿונדאַציע וואָס ווערט גענוצט ווי
אַ געצייַג פֿון דער אמעריקאַנער אויסערן־פּאָליטיק.
די אויסערן־פּאָליטישע ראָלע פֿאַר אַמעריקאַנער ניט־רעגירונגס־אָרגאַניזאַציעס אין פֿאַרוואַלטן קינסטלעך
געשאַפֿענע קריזיסן איז אויסגעטראַכט געוואָרן שוין אין 2010, ווען די ראָקפֿעלער־פֿונדאַציע האָט
אויסגעצייכנט איר "לאָקסטעפּ" קאָראָנאַווירוס סימולאַציע־איבונג.
דערנאָך זענען במשך פֿון יאָרן פּאַסיקע סטרוקטורן אויפֿגעשטעלט געוואָרן.
אין אָקטאָבער 2019 איז נאָכגעפֿאָלגט די סימולאַציע־שפּיל "אירוע 201", וואָס איז געווען, אין אַ געוויסן זין, די
פּראָבע־אויפֿפֿירונג, דער לעצטער פּרוּוו, נאָך וועלכן אַ ביאָלאָגישע וואָפֿן מיטן נאָמען "קאָוויד־19", געשאַפֿן
מיט אַמעריקאַנער געלטער, איז אַרויסגעלאָזט געוואָרן אין ווהאַן, כּדי אינגאַנצן צו רעאָרגאַניזירן די וועלט.
אין דעם גרויסן ריסעט שפּילן סאָווערענע איינצעלנע שטאַטן אָדער אַ קאָנפֿעדעראַציע פֿון שטאַטן אַרויס
די פֿאַראייניקטע שטאַטן מער נישט קיין ראָלע בכלל.
רעגירונג ווערט פֿאַרביטן דורך גאַווערנאַנס. מאַכט ווערט דערפֿאַר גאָר צענטראַליזירט און דיגיטאַליזירט אין אַלע סעקטאָרן.
הינטער ID2020, למשל, ליגט דער פֿאַרפֿירערישער פּלאַן צו קענען באַלעסטיקן יעדן מענטש אין אַלע זײַנע נויטן.
יעדער וואָס האָט נישט דעם איצטיקן וואַקסינאַציע־סטאַטוס, וואָס איבערשרײַבט דעם אַרביטראַר באַשטימטן קאַרבאָן־פֿוסאַפּדרוק, וואָס
האַלט זיך נישט צו דער פּאַסיקער נאַראַטיוו אין עפנטלעכע ערטער, וועט ווערן באַשטראָפֿט מיטן אָפּנעמען און דערנאָך
מיטן איינציקן גילטיקן דיגיטאַלן געלט, אָדער וועט אַרביטראַר ווערן באַרויבט פֿון אַלע ציווילע רעכטן.
ווער עס וויל לעבן אומגעשטערט ווי אַ סאָווערענער בירגער פֿון דער צוקונפֿט, מוז אַנטפּלעקן זײַן גאַנץ
פּריוואַט לעבן פֿאַר אַ האַנטפֿול אַמעריקאַנער IT־פֿירמעס.
מיר לעבן אין אַ אילוזאָרישער וועלט, דאָמינירט פֿון דעם דאָלאַר.
אייראָפּע האָט גאָר איבערגעקאָפּירט די שול־הויף־בייזאַמע טאַקטיקן פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
דו ניסט דיין קאָפּ צו פֿאַרמיידן נאָך שלאָגן אונטערן גערטל אָדער שלאָגן אויף דער וואַסער־ליניע.
מיר אַלע ווייסן אַז די אַזוי גערופענע פרייהייט, ספּעציעל די פרייהייט פֿון אויסדרוק, איז
איצט זייער, זייער באַגרענעצט אין אייראָפּע.
און דער אינטערנעץ איז איצט געוואָרן אַ אָרט, וווּ מען פּראַקטיצירט אַרביטראַרישע צענזור.
אייראָפּע פֿאָקוסירט זיך נישט אויף דיאַלאָג, נאָר פֿאַרלאָזט זיך ווידער מער שטאַרק אויף וואָפֿנס.
מיר לאָזן די וואָפן רעדן ווען עס קומט צו אינער־אייראָפּעיִשע קאָנפליקטן.
און די פֿראַגע איז, ווער האָט עס אָנגעהויבן? די רוסן אין אוקראַיִנע? ניין. נאטאָ אין יוגאָסלאַוויע אין 1999.
אַ מלחמה באַשלאָסן דורך די פארייניקטע שטאַטן כדי צו טיילן אייראָפּע.
טייל און הערשן – שטענדיק דער זעלבער פּרינציפּ.
דערווייַל ווערט אייראָפּע צוגעגרייט פֿאַר אַ גרויסן קריג קעגן רוסלאַנד, בעיקר כּדי צו
פֿאַרזיכערן די אינטערעסן פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
איך האָב שטענדיק געמיינט אַז אַלע זײַנען קעגן מלחמה, ביז איך האָב אַנטדעקט אַז עס זײַנען עטלעכע
וואָס שטיצן זי, בעיקר די וואָס דאַרפֿן נישט גיין.
דער אויסברוך קומט פֿון רעמאַרק און עס איז אמת.
אייראָפּע מוז ווערן דעפֿינירט ווי אַ אייראָפּע פֿון פֿאָטערלאַנדן.
אַ אייראָפּע וואָס האָט נישט קיין אינטערעס אין אונטערטעניקע, נאָר פֿאָקוסירט זיך אויף פֿאַראַנטוואָרטלעכע בירגער.
אַ אייראָפּע וואָס דערקענט ווער אָפּערירט מיליטערישע באַזעס און שטעלט זאָלדאַטן אויף אייראָפּעיִשן באָדן, כדי
צו פֿירן מלחמות אינעווייניק און אַרויס פֿון אייראָפּע.
אַזאַ אייראָפּע פֿרעגט נישט פּאָליטענט די פייַנט פֿון צוזאַמענהאַנג צי זיי וואָלטן געוואָלט
אויפהערן זייערע קריגערײַשע אַקטיוויטעטן, נאָר זי ענדיקט זיי און דערנאָך באַשטייט אויף דער ענדונג.
שריט צוויי וואָלט געווען אויפהערן שטענדיק צו בלאַבלען וועגן דעמאָקראַטיע און סוף־כּל־סוף זי אַרײַנפֿירן.
ווײַל קיין אייראָפּעיִשער שטאַט איז טאַקע דעמאָקראַטיש.
וווּ מיר קוקן, איז דעמאָקראַטיע נאָר סימולירט.
איך דאַרף נאָר דערמאָנען אײַך רומעניע. די וואָס מאַכן אַ טעות אין זייער ברירה, מעגן ווידער אָנהייבן.
מיר אַלע לעבן אין לענדער וואָס זענען געהיידזשאַקט געוואָרן דורך אַ פּאַרטיי־אָליגאַרכיע.
אונדזערע פּאַרלאַמענטן זענען אָנגעפילט מיט ווייניקערע פֿאָרשטייער פֿון דעם פֿאָלק ווי פֿאַרראַטער פֿון דעם פֿאָלק.
ווײַל זיי פֿאַרטרעטן די אינטערעסן פֿון די וואָס האָבן זיי אַרויפֿגעשטעלט אין דער פּאָזיציע, און דערמיט
פֿאַרראַטן די אינטערעסן פֿון זייערע אייגענע בירגער.
מיר ווערן געפֿירט דורך נאַראָנים וואָס מען קען נישט רופן אַזוי, ווײַל דאָס ווערט הײַנט באַטראַכט ווי לעזע־מאַדזשעסטי.
אלס סאָווערענע בירגער, לאָמיר זיך היטן קעגן אַ גאָר איבערבעהערנדיקן שטאַט וואָס צײַטווייליק
פֿאַרשפּאַרט אונדזער פרייהייט פֿאַר זיכערהייט־גרינדער.
כדי צו פאַרמיידן אַז דאָס זאָל ווייטערגיין, מוזן מיר צולייגן אַ קריטיש וואָרט צו אונדזער טאָג־טעגלעכן שפּראַך.
און דאָס וואָרט איז ניין! ניין צו פּאַטעראַליזם! ניין צו צענזור! ניין צו דער איבערוואַכונג־שטאַט! און איבער אַלץ, ניין צו מלחמה!
פֿאַר די וואָס קענען זיך נישט באַשליסן צי זיי וועלן שטאַרבן אַ נאַטירלעכן טויט אָדער דורך אַ טויטברענגנדיקער שפּריץ, אָדער צי
זיי וועלן געשיקט ווערן צו אַ פראָנט־ליניע צו קעמפן און שטאַרבן פֿאַר די אינטערעסן פֿון דריטע פּאַרטייען
וואָס זיי ניט וויסן, קענען זיי בכלל נישט זײַן סאָווערענע.
ער פֿירט זיך ווי אַ שאָף. און שאָפֿן האָבן מורא פֿון דעם וואָלף זייער גאַנץ לעבן.
אָבער זיי ווערן געהרגט דורך דעם הירטע.
די פרייהייט וואָס מיר אַלע פאַרמיסן אין אייראָפּע מוז ערשטער אין יעדן פֿון אונדז אויפגערופן ווערן און דאַן געלעבט ווערן.
דאָס איז פּונקט וואָס מאַכט אונדז מענטשלעך.
אבער מיר, די בירגער, דער סאָווערעין, באַשטימען וווּ מיר זיך טרעפֿן. וווּ די מאַכט טאַקע ליגט. למשל, איצט אין פּראַג.
אונדזער מאַכט ווערט בעסטער אויסגעפֿירט אויף אַ דעצענטראַליזירטן אופֿן, דאָס הייסט אין יעדן צײַט
און אין יעדן אָרט, אָבער אָרגאַניזירט קאָלעקטיוו.
גאָרנישט מאַכט די זיך־אויסגערופֿענע עליטעס מער אוממאַכטיק ווי ווען סאָווערענע בירגער איבער גאַנץ אייראָפּע זיך
אומגעבעטן צונויפֿקומען בײַ רונד־טישן צו אויסאַרבעטן נײַע קאָנסטיטוציעס און נײַע געזעצן פֿאַר זייערע לענדער.
דאָס איז דער העכסטער אויסדרוק פֿון דעמאָקראַטישער סאָווערעניטעט. איר באַשליסט פשוט דערפֿון און לעבט דערנאָך.
יעדער פֿאַר זיך און מיר ווי די פֿעלקער פֿון אייראָפּע.
איך וועל ענדיקן מיט די ווערטער: מיר קענען עס טאָן.
איך וויל האַרציק באַגריסן מײַנע געסט צו אונדזער פּאַנעל וועגן געזונטהייט און מעדיצין פֿון מאָרגן.
מיר אַלע ווייסן אַז אונדזער געזונטהייט־סיסטעם איז קראַנק, וואָס ווערט מער און מער קלאָר.
עס איז אַ כראָנישער מאַנגל פֿון פּערסאָנאַל, די דאָקטאָרישע פּראַקסיזן זענען איבערגעפֿילט, און הײַנטצוטאָג האָבן
דאָקטאָרן כּמעט גאָרנישט צײַט זיך צו באַהאַנדלען מיט פּאַציענטן.
עס ווערן מער און מער מעדיקאַמענטן פֿעלנדיק, און עס איז גאַנץ קלאָר אַז הײַנטצײַטיקע מעדיצין ווערט בעיקר
געטריבן דורך די פּראָפֿיט־אינטערעסן פֿון דער פֿאַרמאַסיוטישער אינדוסטריע און גרויסע שפּיטאָל־גרופּעס.
און אין דעם רונד ווילן מיר אויספֿאָרשן די פֿראַגע, ווי אַזאַ בעסערע מעדיצין קען אויסזען אין דער
צוקונפֿט, כּדי מענטשן לענגער געזונט צו האַלטן.
ד״ר האָבמער־מאָג, ווי זעט איר בעסערע מעדיצין אין דער צוקונפֿט?
יאָ, ווען עס קומט צו בעסערע מעדיצין פֿאַר מאָרגן, מוז מען זאָגן אַז מיר, ווי מעדיצינישע סטודענטן, לערנען טאַקע
גאָרנישט אַנדערש ווי וואָס איז אין די ביכער. וואָס אונדזערע לערערס לערנען אונדז בײַ MedUni.
און למעשה, און דאָס איז שטענדיק זייער וויכטיק פֿאַר מיר צו זאָגן, דער פאקט איז אַז אין מעדיצינישע שטודיעס ווי זיי זענען
איצט, זאכן וואָס זענען עסענציעל אין דעם אמתן זין פֿון דעם וואָרט, קריגן פיל צו ווייניק אויפמערקזאַמקייט.
מיר הייבן אָן מיט אונדזערע שטודיעס און האָבן אין דער ערשטער אָפּטיילונג
מיקראָביאָלאָגיע, דאָס הייסט היגיענע און מיקראָביאָלאָגיע.
און דאָרט לערנט איר אַז וואַקסינאַציעס עקזיסטירן און וואָס פֿאַר מינים זיי זענען. און דאָס איז בערך אַלץ.
מיר הערן גאָרנישט וועגן אַדזשואַנטן, אַדיטיוון אין אַזעלכע פּראָדוקטן, אָדער זייַט־ווירקונגען.
און שפּעטער אין אייערע שטודיעס, ווען איר נעמט די רעלעוואַנטע פֿאַך־פּרוּפֿונגען, צי עס איז פּעדיאַטריע
אָדער דערמאַטאָלאָגיע, וועט איר האָבן דעם ריכטיקן ענטפֿער גלײַך בײַ דער האַנט, אַזוי צו זאָגן.
יאָ, וואָס קען מען טאָן צו באַשיצן זיך? יאָ, די וואַקסינאַציע, יענע וואַקסינאַציע, און אַזוי ווייטער.
אָבער מען לערנט די סטודענטן נישט, אַז עס קענען אויך זײַן זייַטיקע ווירקונגען, צי פֿון קאָנווענציאָנעלע
וואַקסינאַציעס, צי פֿון די נײַע מאָדיפֿיצירטע mRNA-פּראָדוקטן.
דאָס מיינט אַז די מעדיצין פֿון דער צוקונפֿט וואָלט דאַרפֿן אָנהייבן מיט טרענירונג, וווּ מען וואָלט פיל מער דורכפֿירן
דעם געדאַנק אַז דער מענטש וואָס זיצט קעגן אייך, קעגן אַ דאָקטער, קעגן אַ דאָקטער אין טרענירונג, איז אַ ווונדערלעכער יחיד.
איך זאָג שטענדיק אַז מיר האָבן אַ מוח, אַ נשמה און אַ גוף. און מיר זענען דאָ צו טראַכטן, צו פילן און צו האַנדלען.
נאָר אין דער אוניווערסיטעט לערנט מען טאַקע אַז עס איז אַ מענטש וואָס איז איצט אויף אַ מין אופֿן ווי אַ מאַשין.
פּראָפֿעסאָר קריסטיאַן שוּבערט זאָגט דאָס שטענדיק.
מאַשין־מעדיצין: עפּעס איז צעבראָכן און איצט דאַרף מען עס פאַרריכטן. און מיר דאַרפֿן זיך פֿון דעם אַוועקרוקן.
מיר דאַרפֿן איבערגעבן אַז עס זענען פֿאַרשיידענע גורמים וואָס האָבן אַ השפּעה דערויף,
פֿאַרוואָס דער מענטש איז ניט מער אין גוטן געזונט.
פֿאַר וואָס עפּעס האָט זיך געביטן אין זײַן סיסטעם, פֿאַר וואָס ער האָט סימפּטאָמען, פֿאַר וואָס
ער איז קראַנק געוואָרן אָדער אפילו ערנסט קראַנק.
פּראָפֿעסאָר באַקדִי, איך וואָלט געוואָלט דיר גלייך דעם באַל איבערגעבן.
דו זעסט, דו זיצט דאָ ווי איינער פֿון מיינע העלדן, איך מוז טאַקע זאָגן, און איך בין זיכער אַז פילע אַנדערע פילן דאָס זעלבע.
אײַערע וואָרענונגען וועגן די קאָראָנאַווירוס־שפּריצן פֿון אָנהייב אָן האָבן זיכער געפֿירט דערצו, אַז אַ סך מענטשן האָבן
זיך אַנטקעגנגעשטעלט די דאָזיקע גענעטישע איינשפּריצונגען, און איר האָט דערפֿאַר מסתּמא געראַטעוועט אַ סך לעבנס.
איך וואָלט געוואָלט זיך באַציִען צו דער ראָלע פֿון וואַקסינאַציעס.
קענט איר קורץ באַשרײַבן די ראָלע וואָס וואַקסינאַציעס בכלל קענען שפּילן אין דער פֿאַרבעסערונג פֿון מעדיצין אין דער צוקונפֿט?
וואַקסינאַציעס וועלן שפּילן אַ באַשלוסנדיקע ראָלע אין דער מעדיצין פֿון מאָרגן, ווײַל וואַקסינאַציעס וועלן זײַן
אַ מאָנומענט געשניטן אין שטיין קעגן באַטריג און אילוזיע.
איך בין אַ קאָנווענציאָנעלער דאָקטער.
איך האָב מעדיצין געלערנט, האָב מיקראָביאָלאָגיע געלערנט, האָב 25 יאָר געלערנט. און איך האָב געגלייבט אין וואַקסינאַציעס.
איך האָב געלערנט אַלץ וואָס איז אין די לערנביכער.
עס איז געווען נאָר אין די לעצטע דריי יאָר, צוליב דער פּאַנדעמיע, אַז איך האָב אָנגעהויבן לייענען וואָס איך האָב
פאַרפאַסט בשעת מײַנע שטודיעס און אין מײַן פאַכמעסיקן לעבן. עס זענען דאָ עטלעכע אויסגעצייכנטע ביכער.
איין בוך וואָס איך וואָלט געוואָלט פּובליק פאָרשטעלן איז דער בוך פֿון סוזאַן האַמפריז. דער טיטל איז "די וואַקצין־אילוזיע".
עס אַנטהאַלט אַלץ וואָס אַ דאָקטער דאַרף הײַנט וויסן. מיט מקורות, וויסנשאַפֿטלעך.
עס איז נישט אַ בוך קעגן וואַקסינאַציע. און איך האָב דערפֿון געוואַלדיק גענוצט.
איך גלייב, איך פֿאַרשטיי איצט, אַז דער גאַנצער וואַקסינאַציע־געשעפֿט איז טאַקע געווען דער
גרעסטער געשעפֿט אין דער מענטשלעכער געשיכטע.
אַזוי פֿיל געלט איז שוין אויסגעגעבן געוואָרן, און נאָך אַזוי פֿיל געלט ווערט נאָך אויסגעגעבן.
און דערפֿאַר איז וואַקסינאַציע אויסגעקליבן געוואָרן אלס די שפּיצע פֿון די גלאָבאַליסטן.
דערמיט פֿירן זיי אַ מלחמה קעגן זייער אייגענעם פֿאָלק.
ווען מענטשן גלייבן אין זיך און איבערווינקען די דאָגמע אַז מענטשן זענען געבויט ווי מאַשינען, אומגענוג און
פֿעלערהאַפֿטיק, אַז עס איז למעשה נאָר גורל צי מען שטאַרבט פֿון אַלצהיימער, קענסער אָדער אַן אינפֿעקציע־קרענק.
דער פאקט אַז מענטשן זענען גאָר אוממעגלעך צו זײַן געזונט אויף זייער אייגענעם, פארלאנגט אַ גאַנץ איבערטראכטונג
פֿון מעדיצין און, איבער אַלץ, פֿון ווי מענטשן זעען זיך.
און זעלבסט־בטחון הייבט זיך אָן ווען מענטשן האָבן ווידער געזונטערע מוחן, ווײַל דאָרט הייבן זיך אָן טראַכטן, פֿילן און אחריות.
און געזונט זײַן מיינט אַז מיר פֿאַרשטייען אויך דאָס וואָס איך רוף די מענטאַלע אימון־סיסטעם, וואָס דערקענט און רעאַגירט
אויף אויסערלעכע סכּנות, ביידע ווי יחידים און ווי אַ געזעלשאַפֿט.
ווייל דער גײַסטיקער אימון־סיסטעם ברענגט אויך אַרויס דעם געזעלשאַפֿטלעכן אימון־סיסטעם, וואָס מיר נוצן
צו באַשיצן זיך קעגן אַנדערע וואָס ווילן אונדז שאָדן.
און ווען עס קומט צו די דאָזיקע יסודותדיקע זאַכן אין דער קאָראָנאַווירוס־קריזיס, למשל, ווייסן
מיר אַז וויטאַמין D איז געווען אַבסאָלוט נייטיק.
הונדערטער שטודיעס ווײַזן אַז אַ וויטאַמין D־מאַנגל פֿאַרגרעסערט די מסתּברקייט צו שטאַרבן פֿון יעדן אָנשטעקיקן קרענק – אָן אַכטונג
דערויף צי עס ווערט איצט גערופֿן קאָראָנאַווירוס, ווײַל אַ פּי־סי־אַר־טעסט איז דורכגעפֿירט געוואָרן – ווײַל יעדער
ווירוס קען שטיין הינטער דעם קאָראָנאַווירוס־פּי־סי־אַר־טעסט.
אָדער קיין גורם וואָס דאַן פֿירט צו לונגענ־אָנצינדונג.
אָבער עס קען זײַן טויטלעך אויב געוויסע יסודות פֿעלן.
און דער לעצטער פֿונדאַמענטאַלער בויען־שטיין, אָדער איינער פֿון די לעצטע אין אַ נײַער יסוד אָדער אין אַ נײַעם בנין
פֿון מעדיצין – פֿאַר מיר איז דאָס דערווייל אַ ביסל ווי דער שליסלשטיין, מיט נאָך עטלעכע וואָס וועלן קומען.
און דער שליסשטיין, שטיין ווערט גערופֿן "ליטאָס" אין גריכיש, איז ליטיום.
ליטיום איז מסתּמא איינער פֿון די וויכטיקסטע נויטיקע שפּור־עלעמענטן.
און איך קען דאָס באַווייַזן אין מײַן קומענדיקן בוך, גערופֿן "די ליטיום־קאָנספּיראַציע",
וואָס וועט אַרויסקומען קומענדיקן פֿרילינג.
אָבער אין דעם בוך באַווײַז איך אַז ליטיום איז נייטיק, און איבער אַלץ איז עס נייטיק פֿאַר אַלע יסודותדיקע
סיסטעמען, אָדער אינעווייניק אין אַלע יסודותדיקע סיסטעמען, וואָס האַלטן אונדז אין באַלאַנס.
איבער אַלץ, האַלט אונדזער גײַסטיקן אימון־סיסטעם אין באַלאַנס.
ליטיום פֿאַרזיכערט אַז מיר שאַפֿן נײַע מוח־צעלן וואָס האַלטן אונדז יונג און נײַגעריק.
ליטיום פֿאַרזיכערט אַז אונדזערע כראָמאָסאָמען בלײַבן גאַנץ במשך אונדזער לעבן, אַז מיר, אַזוי צו זאָגן, ניט שטאַרבן פֿון עלטער
– אין דעם זין פֿון פריערדיקן טויט, אַ יאָר אָדער דעקאַדעס פריער – און אַז מיר ניט אַנטוויקלען אַלצהיימער אָדער דעפּרעסיע.
ליטיום שפּילט אַ יסודי ראָלע אין אַלע נייטיקע, יסודי ביאָלאָגישע פּראָצעסן, און עס איז דער אַנטאַדאָט
צו, למשל, דער ניראָ־ינפלאַמאַציע וואָס ווערט פֿאַרשאַפֿט דורך דער mRNA־ינזשעקציע.
לויט דער אייראָפּעיִשער אויטאָריטעט פֿאַר עסן־זיכערהייט, מעג מען טעגלעך קאָנסומירן ביז צען מיליגראַם אַלומיניום.
כאָטש מיר ווייסן אַז אַלומיניום איז טאַקסיש פֿאַרן מוח און איז, למשל, פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די אויטיזם־ראַטעס
וואָס מיר זעען, ווײַל עס איז אויך אַ טייל פֿון וואַקסינען.
אַזוי, 50 פּראָצענט פֿון די וואַקסינען אַנטהאַלטן אַלומיניום, וואָס איז טאַקע טאַקסיש פֿאַרן מוח.
ד״ר שטראַסער, איך וואָלט אויך געוואָלט אײַך אײַנלאָדן זיך אָנצושליסן אין דער דיסקוסיע. נעמלעך,
ווי אַ אַדוואָקאַט פֿון עדות־באזירטער מעדיצין.
ווי וויכטיק זענען געשטאַרקטע פּאַציענטן פֿאַר בעסערע מעדיצין?
געשטאַרקטע פּאַציענטן זענען קריטיש. דערווייַל זעען מיר אַ אַנטוויקלונג וואָס לויפֿט גאָר קעגן דעם.
פֿאַר טויזנטער יאָרן איז עס געווען גאָר נאַטירלעך אין אונדזער מעדיצינישער סיסטעם אַז מעדיצינישע דאַטן זײַנען געווען
באַקאַנט בלויז צו צוויי מענטשן: דעם פּאַציענט און דעם דאָקטער.
דאָס איז געווען שטרענג געהיימ. עס איז אפילו רעגולירט דורך געזעץ.
איך טאָר אפילו נישט דיסקוטירן אַ פּאַציענט מיט מײַן פֿרוי.
עס איז גאָר שטראפֿבאַר לויטן געזעץ. און איך קען אפילו אין טורמע קומען דערפֿאַר. אָבער וואָס פּאַסירט איצט?
אַלע מעדיצינישע דאַטן ווערן איצט דיגיטאַליש רעקאָרדירט.
אױסטרייך איז דערווייַל אפילו אַ פּיאָניר אין דעם געביט.
מיר האָבן איצט אַרײַנגעפֿירט אַ דיגיטאַלן וואַקסינאַציע־סערטיפֿיקאַט: דעם עלעקטראָנישן געזונט־רעקאָרד.
און אַלע די דאַטן ווערן געזאַמלט און זאָלן גלײַך זײַן בנימצא פֿאַר אַ ריזיקן קרײַז פֿון אינסטיטוציעס און יחידים.
די דאַטן ווערן געזאַמלט און וועלן לעסאָף ווערן צוטריטלעך פֿאַר דער פֿעדעראַלער רעגירונג, די שטאַט־רעגירונגען, די
סאָציאַל־זיכערהייט־אַגענטורן, נויט־אַרצייטער, שפּיטאָלן, רעגיסטרירטע דאָקטוירים און אַלע מינים אַנדערע מענטשן.
דאָס מיינט די סודיות צווישן דאָקטער און פּאַציענט – וואָס איז קריטיש – אַז אַ פּאַציענט גייט צו אַ דאָקטער,
וועמען ער פֿאַרטרויט און ווייסט אַז ער וועט זאָרגן פֿאַר אים.
און מײַנע דאַטן זײַנען נישט ערגעץ אַרום פֿלאָטנדיק, ווערן אַנאַליזירט און גענוצט אויף עפּעס אַ אופֿן – זיי
זײַנען פֿאַרשוווּנדן. זיי זײַנען גאָר פֿאַרשוווּנדן.
און לויט מײַן מיינונג, דאָס פֿירט ערשטנס צום פֿאַרשווינדן פֿון דער דאָקטער־פּאַציענט באַציִונג.
אויב איר לייענט די פּאַפּירן וואָס דערצייט ווערן פֿאַרעפֿנטלעכט דורך דעם וועלט־עקאָנאָמישן פֿאָרום, די WHO אָדער די געזעצן,
איז שוין ניט מער קיין דערמאָנונג פֿון דאָקטוירים און פּאַציענטן.
דאַן רעדן זיי נאָר וועגן געזונטהייט־פּראָוויידערס. דאָס איז דאָס נײַע באַז־וואָרט.
מיר אַלע זענען געזונטהייט־פֿאַרזאָרגער.
ווי אַ דאָקטער, ווערט איך אין פילע פֿון די דאָזיקע אַרטיקלען מער נישט דערמאָנט.
און דאָס פֿירט דערצו, אַז אַלץ ווערט אומגלויבלעך אומפּערזענלעך, דעהומאַניזירט, לויט מײַן מיינונג, און צום
פאַרלוסט פֿון דעם, אויף וואָס מעדיצין בליט: צוטרוי.
אויב איר לייענט די פּאַפּירן פֿון דער וועלט עקאָנאָמישער פֿאָרום, דערגרייכט זי איצט ביז קינסטלעכע
אינטעליגענץ, וואָס ווערט פּלאַנירט און וועט קומען.
אַ דאָקומענט שטייט ממש: עס איז געפּלאַנט, ממש, צו נוצן טריאַזש־סיסטעמען וואָס ווערן געשאַפֿן דורך קינסטלעכע אינטעליגענץ.
דאָס איז וואָס זיי טאַקע שרײַבן, אַז עס איז פּלאַנירט פֿאַר דער צוקונפֿט אַז אַ מין קינסטלעכע אינטעליגענץ, אַ
קאָמפּיוטער, וועט באַשליסן ווער באַקומען וועלכע באַהאַנדלונג, ווען און וווּ, און ווער נישט.
אַזוי, דאָס איז נישט קיין דערפֿינדונג – איך טענה נישט אַז – דאָס איז דערמאָנט אין אַ
פּאַפּיר פֿון דער וועלט עקאָנאָמישער פֿאָרום.
דאָס איז די חזון פֿון די מענטשן. און דאָס איז אַ אַנטוויקלונג וואָס איז
קאַטאַסטראָפֿיש, וואָס גייט גאָר אין דער פאַלשער ריכטונג.
און לויט מײַן מיינונג איז דאָס עפּעס וואָס מען זאָל שטאַרק אָפּװײַזן און דרינגלעך באַהאַנדלען.
מיר דאַרפֿן נישט קיין קאָמפּיוטערס אָדער טעלעפֿאָן־נומערן צו באַהאַנדלען מענטשן.
וואָס איז איצט גאָר ניטאָ, איז פּרעווענטיאָן.
ווי דאָקטוירים, לערנען מיר כּמעט גאָרנישט אין דער געזונטהייט־זאָרג, בשעת אונדזער
טרענירונג, וועגן ווי אַזוי צו האַלטן עמעצן געזונט.
און דאָס איז דער קריטישער פּונקט. ווײַל אויב מיר האַלטן מענטשן געזונט און אין גוטער פאָרעם, דאַרפֿן מיר ווייניקער
מעדיצין פֿאַר קראַנקייטן, ווייניקער שפּיטאָלן און אַזוי ווײַטער.
און ביידע זענען אומגעוואונטשענע אַנטוויקלונגען.
און ווען איר באַטראַכט אַז מיר האָבן דאָ אויך געהאַט די מסורה אין אונדזער טייל פֿון אייראָפּע.
אָבער דאַן איז געקומען די ראָקפֿעלער־פֿונדאַציע, און דאַן זענען געקומען די גרויסע קאַמפּאַניעס וואָס זענען
אָרגאַניזירט געוואָרן אין די 1960ער, 1970ער און 1980ער יאָרן.
איר קענט לייענען אַלץ וועגן ווי מענטשן זענען בכיוון אָפּגעשניטן געוואָרן פֿון זייערע רעכט, מען האָט זיי מער נישט דערלויבט
צו נעמען אחריות פֿאַר זייער אייגענעם געזונט, נאָר זיי זענען געצווונגען געוואָרן זיך צו פֿאַרלאָזן אויף די אויטאריטעטן.
און דאָס איז דאַן אויך אינטעגרירט געוואָרן אין דער אויסבילדונג פֿון מעדיצינישע פּראָפֿעסיאָנאַלן.
און דאָס מאַכט נישט קיין זינען. אויב איך וויל אַז אַ געוויקס אין מײַן גאָרטן זאָל בליען, גיי איך נישט צו
אים ווען ער האָט אַ פּראָבלעם און גיס עפּעס דערפֿון.
אַנשטאָט דעם קוק איך אויף וואָס זי קריגט צו עסן, וואָס זי קריגט צו טרינקען און ווי פיל זון זי קריגט.
אַזוי טאַקע, אויב מיר נעמען דאָס אַ ביסל אַרויס פֿון דער סיסטעם, ווייסן מיר אַז דאָס איז טאַקע אַ טייל
פֿון די יסודותדיקע פּרינציפּן פֿון אַ געזונטהייט־סיסטעם.
און מיר האָבן געהאַט אַ פּלוראַליטעט פֿון מיינונגען – איך הנאה שטענדיק צו לייענען אַלטע ביכער וועגן
מעדיצינישע אַפּראָכן – איידער די ראָקפֿעלער־פֿונדאַציע איז געווען, איז געווען אַ קונסט פֿון היילונג.
יעדער האָט געהאַט זײַן אייגענע מעדיצין. וואָס איין מענטש האָט געטאָן אין איין דאָרף מיט זײַנע מענטשן, מיינט
נישט נייטיק אַז ער האָט דאָס זעלבע געטאָן אַ פּאָר גאַסן ווייַטער אין אַן אַנדערן דאָרף.
אָבער אַזוי האָט זיך די גאַנצע זאַך אַנטוויקלט.
ווי איז די אַנטוויקלונג פארגעקומען, אַז די ראָקפֿעלער־פֿונדאַציע, ווי איר האָט שוין אַ פּאָר מאָל דערמאָנט, האָט אין די לעצטע פּאָר
דעקאַדעס, די לעצטע הונדערט יאָר, אַזאַ ריזיקע השפּעה באַקומען?
פארוואס האָט מען זיך אַוועקגעצויגן פֿון די היילונג־אַספּעקטן וואָס מיר האָבן געהאַט, צו אַ מעדיצין
וואָס איז גאָר אַפּאַראַט־ און צוגרייטונג־באזירט?
געלט. נו, עס איז געווען גאַנץ פּשוט. אין יענער צײַט, בײַם אָנהייב פֿון די נײַנצנטע און צוואַנציקסטע יאָרהונדערטער, זענען
האָמיאָפּאַטיע, אָסטעאָפּאַטיע, כיראָפּראַקטישע טעראַפּיע און נאַטוראָפּאַטיע אַלע געווען אָנערקענטע מעדיצינישע
דיסציפּלינען וואָס האָבן געלאָפֿן פּאַראַלעל צו איינעם דעם אַנדערן און האָבן געהאַט די זעלבע רעכטן.
און דאַן האָבן מענטשן פֿאַרשטאַנען אַז, נו, מע קען פיל מער געלט מאַכן מיט פּעטראָכעמיקאַלן.
און דאַן, אין מעדיצין, איז דאָס אויפגעקומען: איך האָב נאָר איין סימפּטאָם און איך האָב נאָר איין מעדיצין – און אַלץ
אַנדערש וואָס מאַכט אַ מענטש וואָס ער איז, ווערט אויסגעלאָזט.
יאָ, ווי איך האָב געזאָגט, עס איז נישט קיין אינטערעס אין היילונג, עס גייט דערפֿון צו האַלטן
עמעצן אויף מעדיקאַציע פֿאַר דער גאַנצער לעבן.
און מיט האַרץ־קרענק איז מסתּמא די קלאָרסטע זאַך אַז מיר ווייסן די סיבה.
מיר ווייסן די עפעקטיווע באַהאַנדלונגען, אָבער אין דעם סיסטעם וואָס מיר איצט האָבן, וואָלט נישט געווען קיין צוריקצאָלונג
און קיין דאָקטער וואָלט נישט געקענט מאַכן זײַן לעבן.
און מיר האָבן שוין אַנדערע מאָדעלן אין סקאַנדינאַוויע, וווּ יעדער דאָקטער פשוט האָט אַ באַשטימטע סומע, אַ פֿיקסירטע
סומע, אַ פלאַך־צאָלונג פּער חודש – און עס מאַכט נישט אויס וויפֿל פּאַציענטן עס זענען אָדער וואָס ער טוט מיט זיי.
דאָס וואָלט אויך געווען אַ מעגלעכקייט פֿאַר אַ סיסטעם פֿון דער צוקונפֿט.
מיר מוזן אויך זײַן אָפּגעהיט, אַז מיר שאַפֿן נישט נאָך אַ צענטראַליזירטע סטרוקטור וואָס וואָלט זײַן
איבעראַל, ווײַל מיר מוזן אַרויסגיין פֿון דער WHO, ווײַל מיר ווייסן ווער די פינאַנציעלע שטיצער דערפון זענען.
אָבער איך מיין אַז די דעצענטראַליזירטע באַוועגונגען אַרויס פֿון דעם סיסטעם זענען זייער דערמוטיקנדיק.
ווי קען מען טוישן דעם קוריקולום?
ווער וואָלט געהאַט די מאַכט צו באַשליסן? און וואָס דאַרף פּאַסירן, כּדי די הײַנטיקע יונגע
תּלמידים זאָלן באַקומען די מעדיצין פֿון מאָרגן?
די צוקונפֿט פֿון מעדיצין מוז פֿאַרענדערן פילע זאַכן. זי מוז פֿאַרענדערן דעם השפּעה פֿון אינדוסטריע אויף די לערנפּלאַנען.
דאָס איז די ערשטע זאַך וואָס דאַרף פּאַסירן.
די צווייטע זאַך וואָס דאַרף פּאַסירן איז אַז מיר ווידער אַרײַנפֿירן דעם טערמין "אַרט־פּאַסיק" פֿאַר מענטשן.
עס איז עפּעס וואָס יעדער מענטש פֿונדאַמענטאַל דאַרף; עס איז אַ טייל פֿון אונדזער נאַטור.
און דאָס געלט פֿאַר אַלע מענטשן. דאָס איז ספּעציעס־פּאַסיק. ספּעציעס־פּאַסיקייט מוז זײַן דער
יסודדיקער פּרינציפּ פֿון די נײַע לערנפּלאַנען.
דאַן, פֿאַרשטייט זיך, וועלן מיר מוזן טוישן די ריכטליניעס.
ריכטליניעס אַליין, דאָס וואָרט זיך קלינגט ווי "פֿירנדיקע מעדיע", זענען אַ ריזיקע פּראָבלעם, געשאַפֿן דורך די אינדוסטריע.
און דאָקטוירים גלייבן אַז זיי מוזן אָפּערירן לויט די ריכטליניעס, און אַז אַלץ וואָס
ליגט לינקס אָדער רעכטס פֿון זיי איז פֿאַרבאָטן.
און זיי האָבן מורא צו נוצן זייער אייגענע מוח, ווײַל זיי זענען נישט געלערנט צו טאָן דאָס.
פּראָפֿעסאָר באַקדִי, ווען איר טראַכט וועגן אייערע קאָלעגעס וואָס נאָך זענען געשטאַקלט אין דער אַלטער מיינונג אַז די
קאָראָנאַווירוס־פּאָליטיק איז געווען ריכטיק און אַז וואַקסינאַציע איז וויכטיקער, ווי קענען מיר זיי דערגרייכן?
האָסטו עפּעס געדאַנקען ווי מיר קענען ברענגען זיי נעענטער צו דער רעאַליטעט?
עס איז נישט אַז דאָקטוירים זענען נאַריש. זיי זענען נישט נאַריש. די מערהייט פֿון זיי זענען זייער אינטעליגענט.
עס איז נישט אַז זיי ווילן שלעכטע זאַכן. די מערהייט פֿון זיי ווילן גוטע זאַכן.
אָבער זיי זענען אינדאָקטרינירט, מיכאל. זיי זענען אינדאָקטרינירט.
נאָר אַ קליינע צאָל האָבן זיך אַנטלויפֿן און פֿאַרשטאַנען אַז די ריכטליניעס, די
רעקאָמענדאַציעס, אַז עפּעס איז נישט אין אָרדענונג.
איצט, אַז מיר האָבן איבערגעלעבט די קאַטאַסטראָפֿע מיטן קאָראָנאַווירוס, קען זײַן גרינגער זיי צו דערגרייכן.
די וואַקסינאַציע־דערציילונגען זענען אויפגעקומען, ווײַל זיי זענען לעצטנס אויסגעטראַכט געוואָרן. און אין זיי איז זייער ווייניק אמת.
און דער אמת איז אַז די וואַקסינאַציעס האָבן אין פילע פאַלן שרעקלעכע נעבענע ווירקונגען. אָבער ווער טראָפֿט זיך צו זאָגן דאָס?
דער הויפּטשטראם און אַלעמען וואָס מען הערט זאָגן: אַלומיניום איז דער מערסט פֿאַרשפּרייטער שווערער מעטאַל אין דער וועלט.
און אַלעמען אָטעמט עס און עסט עס יעדן טאָג. עס טוט גאָרנישט.
און די קליינע כּמויות וואָס ווערן אַרײַנגעשפּריצט מיט די דעאַקטיווירטע וואַקסינען, זענען אין אַלע דעאַקטיווירטע וואַקסינען,
אין הויך קאָנצענטראַציעס, רעלאַטיוו געזאָגט. זיי זענען אַזוי פיל ווייניקער ווי וואָס איר עסט, אַזוי פאַרגעסט דערפֿון.
אָבער וואָס מענטשן דיר ניט דערציילן איז אַז עס איז אַ גרויסער חילוק צווישן עסן עפּעס
און האָבן עפּעס אַרײַנגעשפּריצט אין דיין גוף.
ווײַל דאָס וואָס מען שפּריצט אַרײַן איז פּונקט דאָס וואָס איך האָב געזאָגט וועגן דעם קאָראָנאַווירוס.
די וואַקסינען בלײַבן נישט אויפֿן אָרט; זיי קומען אַרײַן אין בלוטשטראם.
און אַלומיניום אין דעם בלוטשטראם גייט גלייך אַרײַן אין אַלע אָרגאַנען, אַרײַנגערעכנט דעם מוח.
איינער פֿון די מענטשן וואָס ווייסן דאָס מערסטע וועגן דעם, זיצט נעבן מיר.
און דער אַלומיניום איז שעדלעך פֿאַרן מוח. אין מוח טוט אַלומיניום גאָרנישט גוטס, נאָר שאָדן.
און עס ווירקט אויך אויף אַלע אַנדערע אָרגאַנען. און אַלומיניום טוט גאָרנישט גוט. איז דאָס נישט ריכטיק?
דערפֿאַר פֿאָרלייג איך אַז מיר זאָלן דאָס איבערטראַכטן.
צי ווילן מיר אַרײַנשפּריצן אַ וואַקצין מיט אַלומיניום אין די מוסקלען פֿון דרײַ־חודשיקע קינדער – איצט ווילן
זיי אפילו פֿריִער אָנהייבן – כּדי צו דערגרייכן טאַקסישע קאָנצענטראַציעס אין דעם קינדס בלוט?
שטענדיק. זיי זענען גיפֿטיק.
און ווי קלענער דאָס קינד, אַזוי העכער די קאָנצענטראַציע, ווײַל זי איז נאַטירלעך פֿאַרשפּרייט איבער דעם קליינעם פֿאַרנעם.
יאָ, און עס איז זייער זעלטן אַז די ווירוסן טאַקע אַרײַנקומען אין דעם בלוטשטראם און זיך פֿאַרשפּרייטן אין גרויסע כּמויות.
יאָ, אויב דאָס פּאַסירט, קענסטו זייער קראַנק ווערן. אָבער דאָס פּאַסירט זייער זעלטן, ווײַל – און
דאָס איז אויך אַ פּראָבלעם מיט מײַנע קאָלעגעס –
נומערן מיינען גאָרנישט אין מעדיצין. דו פֿאַרשטייסט נישט נומערן.
זיי פֿאַרשטייען נישט אַז אויב עמעצער האָט טאַקע גריפּע אָדער קאָראָנאַווירוס, און אַ ווירוס געפֿינט זײַן וועג אַרײַן אין דעם
בלוטשטראָם פֿון צײַט צו צײַט, אָדער 10 ווירוסן, אָדער 100 ווירוסן, אָדער מיליאָנען ווירוסן, וועלן מענטשן נישט שטאַרבן דערפֿון.
פֿאַרקערט, אויב מען פּאַקט ביליאָנען, נישט מיליאָנען, גענעס, פּאַקט זיי גוט אַז זיי קענען נישט ווערן
צעשטערט, און שפּריצט זיי אין דעם גוף, ווערט דער בלוטשטראם איבערפֿלאָדן מיט אַ צאָל באַשיצטע ווירוסן.
און אויב זיי האָבן אַנטיבאָדיעס, קענען די אַנטיבאָדיעס נישט אַטאַקירן, ווײַל די
ליפּיד־פּאַקירונג באַשיצט די ווירוסן און די גענען.
און דאָס איז דער גרויסער פשע וואָס איז באַגאַנגען געוואָרן.
אַה. די מענטשן, די נאָבעל־לאַורעאַטן פֿון לעצטן יאָר, האָבן געזאָרגט אַז אומניטבאַרע גענען זײַנען אַרײַנגעשפּריצט אין
אומגלויבלעכע כּמויות אין די גופים פֿון מיליאָנען מענטשן; איך גלייב, אַז ביז איצט זײַנען דאָ שוין אַ ביליאָן, יאָ.
און די אומגלייבלעכע זאַך איז אַז זיי האָבן געוואוסט אַז די ווירקונגען זענען אומבאַקאַנט.
לויט דעם ראָבערט קאָך אינסטיטוט, וועלן רעלעוואַנטע דאַטן נאָר נאָך דער מאַרקעטירונג געזאַמלט ווערן.
איר דערקלערט דערמיט, אַז אַ מענטשלעכער עקספּערימענט זאָל דורכגעפֿירט ווערן.
איך בין שטומע. און איצט רוף איך די וועלט צו טאָן עפּעס דערפֿון. איך מוז טאַקע זאָגן, דאָס זענען די קאָנספּיראַטאָרן.
ווען איך באַטראַכט מעדיצין, און איך בין אויך מיטגליד פֿון דער מעדיצינישער אַסאָציאַציע און רעד מיט קאָלעגעס, באַמערק איך
ווי עטלעכע דאָקטוירים זענען באַאײַנפֿלוסט פֿון וואָס איז געשען.
זיי ווילן נישט דערפֿון רעדן, אָבער אַלעמען, אָדער לכל־הפּחות די מערהייט פֿון דאָקטוירים,
ווייסן אַז עפּעס איז שרעקלעך פאַלש געגאַנגען.
אויב מען קוקט דערויף, זענען אין דײַטשלאַנד אומפֿרעגן וואָס ווײַזן אַז בערך די העלפֿט פֿון דער דײַטשער באַפֿעלקערונג קען
עמעצן אָדער איז אַליין באַטראָפֿן פֿון וואַקצין־נעבענעפֿעקטן.
לויט מיין מיינונג, האָט דער קאָראָנאַווירוס אין די לעצטע יאָרן געפֿירט צו אַ יסודי קריזיס אין דער מאָדערנער מערבֿדיקער מעדיצין.
און מענטשן קענען זען אַז דאָס איז געווען אַלעס פשוט נאַרישקייט מיט אַ גרויסן N.
וויפֿל מענטשן מיינסטו קומען צו מײַן כירורגיע מיט געזונט־פּראָבלעמען נאָך דער וואַקסינאַציע, וווּ דער זיידע
איז געשטאָרבן פֿון דער וואַקסינאַציע, וווּ די שוועסטער איז ערנסט קראַנק נאָך דער וואַקסינאַציע, אָדער קרובֿים, באַקאַנטע?
מענטשן קומען צו מיר אין דער קליניק און זאָגן: דאָקטער, איך בין נישט געוועקסלט, אָבער
מיינע געוועקסלטע קאָלעגעס זענען שטענדיק קראַנק.
זיי פֿאַלן שטענדיק. מיר אַלע דערלעבן דאָס טעגלעך. און מיר דאָקטוירים דערלעבן דאָס טעגלעך.
דאָקטוירים ווילן נישט דערפֿון רעדן, ווײַל פֿיל דאָקטוירים האָבן, פֿאַרשטייט זיך, געשטופּט צו וואַקסינאַציע.
אָבער מיר זעען איצט דעם צוזאַמענברוך פֿון די ראיות.
לאָמיר דיר גלייך זאָגן: יאָן יאָאַנידיס האָט איבער 20 יאָר צוריק פּובליצירט אַז 90 פּראָצענט פֿון שטודיעס זענען פאַלש –
איין פֿון די מערסט געלייענטע וויסנשאַפֿטלעכע פּובליקאַציעס.
און איצט פֿאַרשטיין מענטשן דאָס. יעדן טאָג פֿאַרשטיין מענטשן, אַז וואָס מען האָט זיי געזאָגט וועגן וואַקסינאַציע איז נישט אמת.
דאָס מאַרקירט דעם קומענדיקן שריט אין דעם סיסטעם, וואָס דערקלערט פֿאַר וואָס מעדיצין איז אין קריזיס.
און מיר האָבן געוואוסט וואָס איז געווען שעדלעך פֿאַר אונדז און וואָס איז געווען נוצלעך.
די קריטעריע פֿאַר היילונג־וואַקסינאַציע קעגן אָטיזם זענען קלאָרגעשטעלט. מיר ווייסן אַז דאָס איז געפערלעך.
מיר קענען איצט זאָגן, אָקעי, מיר וועלן טאָן נאָך צען יאָר פֿאָרשונג.
אבער אין די קומענדיקע צען יאָר וועלן יעדן טאָג געבוירן ווערן קינדער מיט אַ ריזיקאָ פֿון אויטיזם פֿון 1:32
אָדער אפילו העכער. פארוואס טאָן מיר פשוט נישט ענדיקן דאָס?
פארוואס האַלטן מיר פשוט אויף צו טאָן דאָס ביז מיר זײַנען זיכער אַז מיר קענען עס אויסשליסן?
די פֿראַגע איז נישט צי מיר קענען באַווייַזן אַז דאָס איז נישט דער פאַל, נאָר אַז מיר מוזן אַ סוף מאַכן דערצו, אַז קיינער זאָל
נישט געבוירן ווערן מיט דער מעגלעכקייט צו קראַנק ווערן פֿון עפּעס וואָס מיר האָבן געענדערט, עפּעס וואָס האָט פריער נישט געשטאַנען.
די וואָס קאָנטראָלירן וויסן, קאָנטראָלירן אויך מיינונגען.
און, כמובן, די גלאָבאַליסטישע אַקטיאָרן און נעצווערקס זענען אַלע צו גוט באַוווסט דערפֿון.
ביליאָנען פּאָונד פֿליסן וועלטווייט אין זשורנאַליסטישע נעצווערק און מעדיע־פֿירמעס, וואָס האַלטן די אינטערפּרעטאַטיווע אויטאָריטעט
איבער יעדן באַטײַטיקן געשעעניש און אַנטוויקלונג אין דער וועלט און, איבער אַלץ, קלאָר קאָמוניקירן צו דער
באַפעלקערונג פּונקט וואָס זיי זאָלן דערפֿון טראַכטן.
די מאָנאָפּאָליע אויף אינפֿאָרמאַציע איז אויך דער צענטראַלער פּילער פֿון אַ גלאָבאַליסטישער טראַנספֿאָרמאַציע.
און דאָס איז דער צענטראַלער אַנקער אין דער שלאַכט צווישן די עליטעס און דעם פֿאָלק.
דער וויכטיקסטער געצייַג צו דערגרייכן אַ מאַנגל פֿון פֿרײַהייט איז קלאָר פֿאַר אַלעמען.
אַזוי קען הײַנט יעדער נעמען זײַן מאָביל־טעלעפֿאָן, רעקאָרדירן אַ ווידעא און אַרויפֿלאָדן עס אויף TikTok, Instagram אָדער YouTube.
פּשוט טיילן אייערע אייגענע געדאַנקען און חזיונות. דאָס איז דער ערשטער שריט.
און אויב איר ווילט זיך עפנטלעך מאַכן צו זײַן אַ טייל פֿון דעם אַלטערנאַטיוון מיטל, קען יעדער דאָס טאָן.
און דאָס איז די פּאָזיטיווע זאַך וועגן הײַנט.
מיר קענען ניצן די מעדיע פֿאַר עפּעס פּאָזיטיוו און פֿאַרשפּרייטן אַ פּאָזיטיוון אָנזאָג.
אָדער מיר בלײַבן נאָר אַלע טאָג אין בעט, סקראָלן דורך טאָקטאָק אָדער קוקן סעריעס.
און עס הייבט זיך שטענדיק אָן מיט דײַן אייגענעם באַשלוס: וואָס קלײַב איך אויס?
אויב איך וויל עפּעס טוישן אין דער וועלט, מוז איך עפּעס טאָן.
מײַן טאַטע האָט גרונטלעך פאָרשט די פֿערטע שטאַט און האָט דערקענט אַז די פֿערטע שטאַט איז
בכלל נישט די פֿערטע שטאַט, נאָר די ערשטע שטאַט.
קיין מער צווינגנדיקע אָפּצאָלן פֿאַר דער מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע, פֿאַר די אַזוי־גערופענע פֿירנדיקע מעדיע־אויסגאַבעס וואָס
פֿאַרשווענדן דאָ ביליאָנען, פֿאַר באַרימטע ליגנס. אַנשטאָט דעם איז דער פֿערטער שטאַנד געוואָרן דער ערשטער
שטאַנד, און ער געהערט צוריק צום פֿאָלק, דערפֿאַר האָט ער זייער שווער געאַרבעט אויף אַ פֿאָלקס־נעץ.
און איך זע אויך דעם שליסל צו נײַע מעדיע אין דעם נײַעם מענטש, וווּ ער האָט דאָס טאַקע דערגרייכט.
ער האָט דאָס טאַקע געזאָגט אין אַ פּראָוואָקאַטיווער זאַץ. ער האָט געזאָגט: די נײַע וועלט איז אָן געלט.
און דערנאָך, יאָ, דאָס נעמט געלט. זיכער נעמט דאָס געלט, אָבער דאָס איז נישט דער פאָקוס.
אָבער דאָס איז פֿרײַוויליקער דינסט, געבן, זיך גאָר אַרײַנשטעלן אין דעם שטאַרקן גלויבן אַז אַלץ וועט דאַן
צוריקפֿליסן, ווײַל די וואָס זעען מײַנע מייווען וועלן מיך שטיצן.
און דאָ זע איך, אַז איך אליין נעם די פֿירערשאַפֿט, ווי אַ עקסטרעם מאָדעל פֿאַר דער צוקונפֿט.
איצט וויל ער אויך אָפּשניידן די פֿינאַנצירונג פֿון די פֿרײַע מעדיע פֿון אַלע זײַטן.
איך האָב געהערט וועגן דעם אויף AUF1, צען אַקאַונץ זענען אָפּגעשטעלט געוואָרן. אַלע ווילן אַרײַנקומען.
דאָ איז אַ שטאַרקער יסוד אין די פֿרײַע מעדיע, וווּ מענטשן פֿרײַוויליק געבן זייער צײַט און
זאָגן: דאָס איז מײַן ענין, דאָס איז מײַן זאַך.
נאָך דער אַרבעט שענק איך מײַן צײַט, מײַנע פֿעיִקייטן, מײַן וויסן.
איך מיין אַז דאָס איז אַ יסוד וואָס גיט די נײַע מעדיע אַ ריזיקע זיכערהייט, און אויך
פֿאַרזיכערט אַז זי בלײַבט אַ פּאָפּולערע באַוועגונג.
דאָס איז וואָס מיר אַזוי פֿאַסצינירט אין אונדזער אַרבעט. אַזוי איז עס געשען.
הײַנט האָבן מיר איבער 2,000 פֿרײַוויליקע וואָס אַרבעטן אויף פֿאַרשיידענע פּראָיעקטן:
Stimme&Gegenstimme איז דיזיינירט פֿאַר אָפֿליין־פֿאַרשפּרייטונג.
וווּ מיר זאָגן, עס איז נאָר אַ A4־בלאַט, פֿאָרנט און צוריק, און איך געב עס צו צוויי מענטשן און מוטיקן זיי עס צו געבן צו
נאָך צוויי מענטשן, וואָס דאַן געבן עס צו נאָך צוויי מענטשן.
מיר בויען איצט דאָס נעצווערק. עס איז אויך אַ באַגריף וואָס, פֿאַר מיר, האָט אַ כאַראַקטער וואָס
איז טיפּיש פֿאַר נײַע מעדיע אין דער הײַנטיקער צײַט.
אָבער עס שטייט שטענדיק אויף מענטשן. עס שטייט אויף אייער אייגענער ענדערונג, אויף אייער אייגענער, אויף אייער אייגענער האַנדלונג.
דער נײַער סיסטעם איז באַזירט אויף די נײַע מענטשן.
און דאַן קענען מיר אויך זײַן זיכער אַז עס איז נישטאָ קיין קאָרפּעראַטיווע אָפּהענגיקייט,
וואָס איז אפילו בעסער אין פֿרײַוויליקער אַרבעט.
דו ביסט בכלל נישט פינאַנציעל אָפּהענגיק, אָבער דו קענסט טאַקע זאָגן וואָס דאַרף געזאָגט ווערן.
עס איז אויך געווען זייער אימפּרעסיוו צו זען ווי דער קהילה־גייסט האָט זיך דעמאָלט בײַ אײַך אַנטוויקלט.
90 מינוט שפּעטער איז דער זאַל ריין אויפֿגעהויבן געוואָרן. עס איז געווען גאָר ווי אַ שווייצער זייגער.
עס איז געווען טאַקע אימפּרעסיוו. גרוסן צו אַלעמען היים.
וואַרעמע גרוסן פֿון מײַן טאַטע און דער גאַנצער משפּחה.
יאָ, אַ גרויסן דאַנק.
איך ווייס אויך פֿון מײַן דערפֿאַרונג אין דער ד.ד.ר., אַז זשורנאַליזם און מעדיע קענען נישט ווערן
באַטראַכט באַזונדער פֿון דער פּאָליטישער סיסטעם.
אין דער ד.ד.ר. האָט די SED־פֿירערשאַפֿט זיך ערשטער מוזן אָפּטרעטן. האָנעקער, מיטאַג און הערמאַן האָבן
זיך ערשטער מוזן אָפּטרעטן, דאָס הייסט דער פּאַרטיי־פֿירער, דער עקאָנאָם און דער פּראָפּאַגאַנדע.
און דאַן, דעם גאַנץ קומענדיקן טאָג, האָט דער זשורנאַליזם געקענט צושטעלן פּונקט דאָס וואָס מענטשן האָבן פֿון אים געוואָלט.
הײַנט האָבן מיר אַ מעדיע־לאַנדשאַפֿט, אַ פֿירערישע מעדיע־לאַנדשאַפֿט, וואָס איז שטאַרק אין די הענט פֿון דער מדינה,
פּאָליטיק און קאָרפּאָראַציעס. דאָס אַרײַננעמט פּובליק בראָדקאַסטינג און פּלאַטפֿאָרמעס, כמובן, אָבער אויך
די הויפּט צײַטונגען, וואָס געהערן צו אַ פּאָר אולטראַ־רײַכע משפּחות: מאָהן, בורדאַ, באַוער, האָלצברינק.
אַזוי מוז איך אָנהייבן מיין חזון מיט אַ געזעלשאַפֿט, אין וועלכער אַלע מיר, אַרײַנגערעכנט די וואָס שטייען דאָ אויף דער פּאָדיום, די
וואָס זענען דאָ אין דעם צימער, און די וואָס קוקן אויף אונדזערע סקרינז, קענען האָבן אַ שטימע און קענען
אָנטיילנעמען אין באַשלוסן וואָס באַטרעפֿן אונדזער לעבן.
צו דערגרייכן דאָס, דאַרפֿן מיר מער ווי נאָר אינפֿאָרמאַציע, ווי איר האָט דערמאָנט אין אייער הקדמה; איבער אַלץ דאַרפֿן
מיר טראַנספּאַרענץ. אינפֿאָרמאַציע איז אַ געצייַג פֿון מאַכט.
מיר האָבן אין די לעצטע יאָרן דערלעבט אַ קוואַנטום־שפּרונג אין דעם געביט פֿון קעגנ־פּובליסיטעט.
איך וויל נאָך אלץ וויסן די פינאַנציעלע סיטואַציע יעדעס מאָל ווען עס איז אַ רוף צו שענקונגען, אפילו אויב עס באַטרעפֿט דיין לעבן
אָדער דיין האַרץ און נשמה, ווי אין דיין פאַל, עליאס. יעדעס מאָל ווען עס איז אַ רוף צו שענקונגען, איך וויל נאָך
אלץ וויסן די פינאַנציעלע סיטואַציע. צי דער בראָדקאַסטער הענגט אויף מיינע 10 עוראָס אָדער נישט?
דאָס איז איין טייל פֿון מײַן חזון: טראַנספּאַרענץ. דער צווייטער טייל, דער צווייטער פּילער, איז פֿאַרשיידנקייט: פֿאַרשיידנקייט פֿון
טעמעס, פֿאַרשיידנקייט פֿון פּערספּעקטיוון, פֿאַרשיידנקייט פֿון מיינונגען. פֿאַרשיידנקייט אין די הינטערגרונטן פֿון די מחברים.
ניט נאָר די געוויינטלעכע גרויסשטאָטישע אַקאַדעמיקער פֿון אַלע הויט־פֿאַרבן און יעדער מעגלעכער
געשלעכט־אָריענטאַציע, נאָר אויך דער זון פֿון דער אַרבעטער־קלאַס, די טאָכטער פֿון דעם בויער און די לאַנד־קינדער.
אולי אויך פאַרשיידנקייט אין אָרגאַניזאַציע־פֿאָרמען. פארוואס נישט פּרוּוון ציבורדיקע באַטייליקונג, מיט ציבורדיקע רייד?
אָן צו טוישן די פּאָליטישע סטרוקטורן, וועלן מיר נישט באַקומען אַ אַנדערע מעדיע־לאַנדשאַפֿט.
מיר האָבן טאַקע געזען די צוקונפֿט דאָ בײַ דער קאָנפֿערענץ.
אַזוי זאָלן מיר פשוט פאָרזעצן, ווייטער פֿאָדערן דאָס אין דעם גײַסט פֿון אַ אמתער אוטאָפּיע, פּרוּוון זאַכן
און אויף דעם אופֿן אַזוי שטאַרק דער דרוק פֿאַרגרעסערן, אַז די פּאָליטישע סטרוקטורן טאַקע זיך טוישן.
מיר קומען פֿון אַ מצבֿ, וווּ דער הויפּטשטראם האָט געהאַט אַבסאָלוט אויטאָריטעט איבער מיינונגען.
אַזוי, אויב דו האָסט מידיאַ קאַנסומירט 20 יאָר צוריק, האָסטו נאָר די הויפּטשטראם־מידיאַ ווי אַ אַלטערנאַטיוו
געהאַט. און דאָס האָט זיך דראַמאַטיש געביטן מיטן אינטערנעץ.
לעסאָף, די מעדיע־קאָנסומפּציע־התנהגות הענגט אויך פֿון דער מעדיע־ליטעראַסי פֿון דעם צוקוקער.
אַזוי, איבער אַלץ, וואָלט איך געוואָלט זען אַ ביסל מער פּראָגרעס אין דעם געביט אין דער צוקונפֿט.
ווייל אויב צוקוקערס וואָלטן געווען באַוווּסט פֿון די מאַניפּולאַציע־טעכניקן וואָס ווערן יעדן טאָג שטענדיק
אויף זיי גענוצט, וואָלט געווען פיל מער קעגנשטעל קעגן זיי.
און דאַן וואָלט פּראָפּאַגאַנדע אויך געווען ווייניקער עפעקטיוו.
און יאָ, איך וויל פשוט מעדיע וואָס גיט מענטשן אינפֿאָרמאַציע וואָס ערמעגלעכט זיי צו פֿאַרבעסערן זייער לעבן.
און נישט דער אומקער, ווי מיר איצט דערלעבן.
מיר פּראָדוצירן נישט מעדיע פֿאַר אונדזער אייגענעם ציל, ווײַל מיר קענען אויך טאָן עפּעס אַנדערש.
מיר זאָרגן אַז געזעלשאַפֿט, פּאָליטיק, די ראַם־באַדינגונגען און די צוקונפֿט זאָלן זיך טוישן.
ווייל איך האָב קינדער, האָבן פילע פֿון אײַך אויך קינדער. מיר ווילן נישט אַז זיי זאָלן אויפֿוואַקסן אין אַ וועלט וווּ זיי
זײַנען נישט מער ווי שקלאַפֿן, אָדער וווּ טראַנס־הומאַניזם מיינט אַז זיי האָבן ניט מער קיין
רעכט צו עקזיסטירן און מוזן ווערן אויסגעמעקט.
אַזוי מיר ווילן אַז עפּעס זאָל זיך פֿונדאַמענטאַל טוישן.
און דערפֿאַר, ווען עס קומט צו אַלטערנאַטיווע מעדיע אָדער צו דער אומאנגענעם טעמע פֿון צענזור, זאָגן מענטשן שטענדיק אַז דאָס
איז נאָר אונדזער פּראָבלעם. דאָס איז דער פּראָבלעם פֿון אַלעמען.
אויב עס איז צענזור און אויב עס זענען נישט קיין אַלטערנאַטיווע מעדיע, דאַן קענען מענטשן נישט באַקומען אינפֿאָרמאַציע.
און דאַן קענען זיי נישט פאָרמירן זייער אייגענע מיינונג.
אויב מיר ווילן פֿרײַע מעדיע, דאַרפֿן מיר פֿרײַע בירגער, דאַרפֿן מיר פֿרײַע, באַפֿרײַטע פּאָליטיק.
זיי זענען פֿאַרבונדענע געפֿעסן. און אָן איין איז דער צווייטער ניט מעגלעך.
און דורך פֿאָרשריט אין די מעדיע, מאַכן מיר אויך פֿאָרשריט אין דער געזעלשאַפֿט.
ווען די געזעלשאַפֿט פּראָגרעסירט, טוישן זיך אויך די פּאָליטישע מאַכט־באַציִונגען.
ווײַל ווען ליגנס שטאָסן זיך מיטן אמת, ווייסן מיר ווער וועט געווינען צום סוף.
און אין אָנהייב, כמובן, ווילסטו נאָר לערנען אָדער באַהאַנדלען די טעמעס וואָס האָבן מיך פּערזענלעך אין דער פאַרגאַנגענהייט
אינטערעסירט אָדער וואָס נאָך הײַנט אינטערעסירן מיך.
ווען איך ברענג דאָס אַרויף, באַקומען איך גלייך אַ קעגנרעאַקציע און דרוק פֿון YouTube און פֿון די פּלאַטפֿאָרמעס.
אָבער ווייטערגיין און נישט אויפגעבן איז דער שליסל.
און דאָס איז זייער, זייער שווער. אָבער איך קען הײַנט דאָ בײַ דער קאָנפֿערענץ זען אַז עס איז מעגלעך.
פֿאַרשטייט זיך, עס וואָלט געווען בעסער אויב מער יונגע מענטשן וואָלטן גענומען דעם שריט און זיך אַרויסגעשטעלט,
אָדער לכל־הפּחות געהאַט דעם מוט אויסצודריקן זייערע מיינונגען.
מענטשן וואָס נאָך זענען געפאַנגען אין דעם, יאָ, איך האָב געפֿונען אַ גרויס וואָרט דערפֿאַר, אין דער געדאַנק־טורמע
פֿון די הויפּטשטראם־מעדיע. יאָ, ווי קענען מיר זיי דערגרייכן?
איך גלייב אַז, צוזאַמען מיטן געדאַנק־טורמע, האָבן מענטשן אַ צווייטע טורמע, די טורמע פֿון וווילטאָג.
דאָס איז הײַנט אויך אַ פּאָר מאָל דערמאָנט געוואָרן.
אין מײַן פאָרשונג האָב איך אויסגעפֿאָרשט וואָס גורם אַז מענטשן אויפהערן צו קוקן די טעגלעכע נייעס און,
למשל, איבערגיין צו AUF1. דער ענטפֿער איז יחסֿן פּשוט.
עס דאַרף שטענדיק זײַן אַ ברעכן צווישן פּערזענלעכע דערפֿאַרונג און דער אָפֿיציעלער דערציילונג.
ווען די אָפֿיציעלע דערציילונג שטימט מער נישט מיט דער פּערזענלעכער דערפֿאַרונג, הייבן מענטשן אָן צו זוכן
אַנדערע אינפֿאָרמאַציע, אויף גאָלאַן אָדער ערגעץ אַנדערש.
מער און מער מענטשן וועלן דערלעבן די דיסראַפּשאַנז אין זייער טאָג־טעגלעכן לעבן.
און דאַן איז גוט אַז עס זענען אָפֿערס ווי דיינע, דיין אָפֿער, אַלץ וואָס מיר האָבן דאָ אויף דער בינע, אַז די
אָפֿערס עקזיסטירן, ווײַל דאָרט וועלן מענטשן געפֿינען ענטפֿערס.
אַזוי אויך דאָ איז עס פּשוט אַ זאַך פֿון ווײַטערגיין און זיך פֿאַרלאָזן, אַז די
ווירקלעכקייט, און דערפֿאַר די צײַט, איז אויף אונדזער זײַט.
די עקאָנאָמישע דאַטן ווײַזן גאָרנישט אַנדערש ווי אַז קומענדיק יאָר, 2025, וועט אַ אומגלויבלעכע כוואַליע
פֿון אינסאָלווענצן אַרײַנקומען, מיט זיך ברענגען מאַסן־אַרבעטלאָזיקייט און אַזוי ווייטער.
עס וועלן קומען עטלעכע ממש גרויסע שאָקס, און מיר דאַרפֿן גרייט מאַכן אונדזערע כלים, מיר דאַרפֿן זיך אויפשטיין, מיר דאַרפֿן
זײַן גרייט, מיר דאַרפֿן זײַן דערקענבאַר ווי ליכטטורמען פֿאַר די וואָס זוכן, ווען זיי עפּעס אַרויסשטומבלן אין פינצטערניש.
און דאָס איז פּונקט דערפֿאַר. מיר זאָלן טאַקע באַקומען די GEZ־מעדיע צו אַרבעטן אויף פֿרײַוויליקער באַזע אין די אָוונטן,
ניצנדיק זייער אייגענע רעסורסן און נאָכגיין זייער אייגענע אינטערעסן. דאַן וואָלטן מיר געווען אויף גלײַכן
שטאַנד און קענען זען וואָס מענטשן טאַקע אינטערעסירן.
פון אָנהייב האָבן מיר זיך פֿאַרלאָזט אויף אונדזער אייגענע סערווערס און אינפֿראַסטרוקטור, אָבער מיר האָבן נישט געלאָזט
אַנדערע טאָן דאָס זעלבע, און איך גלייב אַז דאָס איז דער שטיין וואָס קען אַראָפּברענגען גלית, אויב יעדער געפֿינט זײַן
שלעפּשטיין און אויפשטעלט זײַנע דעצענטראַליזירטע סיסטעמען.
און דערנאָך פֿאַרבינדט איר זיך מיט איינאנדער און פֿעדערירט זיך מיט איינאנדער, געפֿינט איר זיך, דעצענטראַליזירט.
אָבער לאָמיר זאָגן, ווי קען מען אָנהייבן, און דאָ איז לאָקאַלע נעצווערק, נאַטירלעך איז דאָס דער שליסל־וואָרט, טאַקע רופֿט מענטשן
און זאָגט: חברים, איר זענט אויף דער ערד, געבט אונדז די אינפֿאָרמאַציע, מיר דאַרפֿן די בעסטע
עקספּערטן, מיר דאַרפֿן האָבן די בעסטע אינפֿאָרמאַציע.
איך זאָג אויך אַז פּראָפֿעסיאָנאַליזם און אַזוי ווייטער איז גאָר נייטיק און נויטיק.
אויף דער אַנדערער זײַט, אויב איר טאַקע האָט די בעסטע אינפֿאָרמאַציע און די בעסטע עקספּערטן, זײַנען מיר שטענדיק געווען
איבערראַשט ווי די מערסט אומפּראָפֿעסיאָנעלע פּראָגראַמען האָבן צוגעצויגן מיליאָנען צוקוקערס, ווען מיר האָבן
אינוועסטירט אין אַנדערע פּראָדוקציעס און אַזוי ווייטער.
מיר האָבן אויך געמאכט פֿיטשער־פֿילמען, קינאָ־פֿילמען, אַלע אויף פֿרײַוויליקער באַזע, און מען האָט אונדז
שטענדיק אַרויסגעוואָרפֿן פֿון די קינאָס און אַזוי ווײַטער, עס איז געווען אַ ריזיקער אָנשטרענג.
און דו האָסט נאָך אַנדערע זאַכן אויף דער זײַט געמאַכט, אָבער עס האָט געהאַט יענעם באַזונדערן עפּעס, און
דאַן האָבן מענטשן עס געוואָלט, זיי האָבן עס געדאַרפֿט.
איידער מיר דערגרייכן מער באַלאַנס און גערעכטיקייט דאָ, מוזן מיר פשוט אויסניצן אַלע מיטלען, און לאָקאַלע נעצווערקונג איז דאָ אַ
גאַנץ פּלוס, וואָס מיר זעען ווי אַ צענטראַלע סטראַטעגיע פֿאַר די צוקונפֿט. מיר מוזן נוצן אַלץ, דעצענטראַליזירטע
סערווערס, געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ, אַזוי לאַנג ווי מעגלעך.
מיר נעמען שטענדיק אָן נײַע סטראַטעגיעס, נײַע צוגאַנגען, נײַע מעטאָדן, און גרינדן אַרבעט־גרופּעס, וווּ מיר
דיסקוטירן, ווי יעדער סאָציאַלער מידיאַ רעאַגירט אויף וועלכע צענזור, און וואָס נאָך אַרבעט וווּ?
מיר דאַרפֿן בלײַבן אַקטיוו אויף אַלע פראָנטן, אָבער לאָקאַלע נעצווערקונג, רופֿן מענטשן אַרײַן אין דער נעץ, רופֿן זיי
אַרויס פֿון אַנאָנימיטעט און זאָגן: היי, דו וווינסט דאָרט און דאָרט, גייסטו צו דער געשעעניש, נעמסטו פאָטאָס, שיקסטו זיי דאָ?
מיר דאַרפֿן פאָרויסגיין, און דאַן קען פּראָפֿעסיאָנאַליזם זיך פֿאַרגרעסערן.
אָבער מאָל נאָך מאָל, נעם די מיטלען וואָס דו האָסט און גיי פשוט מיט פולער גיכקייט פאָרויס.
איך האָב פֿון אָנהייב אָן שטיצט דעם טעזיס, און מיט דעם מײַן איך 2005 און 2006, ווען יוטוב איז געבוירן געוואָרן. מיר
זענען דאָרט געווען פֿון אָנהייב אָן, און דערפֿאַר בין איך אַ ביסל שטורעמיש אויף דעם ענין, צו זײַן ערליך.
איך וועל זיך נישט לאָזן אַרויסטריבן פֿון דעם גרויסן מאַרק.
דאָרט איז עס פשוט אַזוי: אויב דו ווילסט פאַרקויפן אַ פּראָדוקט, גייסטו אין מאַרק און שרייסט, און דאַן פאַרקויפסטו עס.
אָבער אויב עמעצער קומט און זאָגט: "ניין, נײַן, דו קענסט נאָר פאַרקויפן דײַנע זאַכן דאָרט אין דעם לעצטן ווינקל, אין דער
הינטערגאַס," וועל איך נישט מסכים זײַן, ווײַל דאָס איז אומגערעכטער קאָנקורענץ. און איך באַשטיי אַז
די באַדינגונגען זאָלן זײַן די זעלבע פֿאַר אַלעמען.
אָבער ווי איך האָב געזאָגט, בין איך שטור. דאָס איז אונדז שוין עטלעכע מאָל געשען.
מיר האָבן פּונקט ווידער אָנגעהויבן פֿון נול אויף YouTube אין אָנהייב 2024.
און איך גלייב אויך אַז מיר מוזן דאָס גאָר זיכער טאָן, ווײַל דאָרט זענען פּונקט די מענטשן וואָס מיר
דאַרפֿן דערגרייכן, כּדי אַז עפּעס זאָל זיך טוישן.
עס העלפֿט נישט אויב מיר שטענדיק שפּילן די זעלבע בלאָז.
דערנאָך זענען דאָ שאָטן־באַנז, אונדזער גרעסטער קאַנאַל, 280,000 אַבאָנענטן.
ווען איך לאָד אַ ווידעא דאָרט, איז נישט וויכטיק צי דער אינהאַלט איז פּינטלעך אָדער נישט; ווי דו האָסט
געזאָגט, עס קריגט 2,000 אָדער 3,000 קליקס, און דאָס איז אַלץ.
אויב יוטוב וואָלט איינמאָל באַשלאָסן נעמען ראַדיקאַלע שריט און פֿאַרבאָטן אַלעמען פֿון דער פּלאַטפֿאָרמע פֿאַר אייביק, וואָס
זיכער וואָלט געווען מעגלעך מיט קינסטלעכע אינטעליגענץ, דעמאָלט וואָלט מען דערגרייכן אַ פּונקט, וווּ די באַניצער
וואָלטן אויך געצווונגען געוואָרן צו זוכן נײַע אַלטערנאַטיוון.
מענטשן ווילן זיך פֿאַרוויילן, ברויט און צירקן. ליידער, אַזוי איז עס.
מיר זאָלן דאָס אין דעם אַלטערנאַטיוון בלאָז נישט גאָר איגנאָרירן.
איך גלייב אַז עס איז גאָר נייטיק פֿאַר געזעלשאַפֿטלעכע און פּאָליטישע ענדערונגען אַז די
מעדיע־אויסגאַבעס זאָלן אויך ווערן אָפּגעשטעלט.
דאָס איז אַ טראָפּל. דו קענסט עס נישט רעפֿאָרמירן. די צווייטע זאַך איז צענזור.
צענזור מוז דורך געזעץ פֿאַרבאָטן ווערן, אויב מיר רעדן וועגן געזעצן.
וואָס איז צענזור? צענזור איז נישט נאָר וועגן אונדז אָפּשנײַדן פֿון קאָנקורענץ. ניין, מיר
האָבן עס געזען מיטן קאָראָנאַווירוס. צענזור הרגעט.
צענזור טויט. ווײַל מיר האָבן אין די לעצטע צוויי יאָר אַ סך צוקוקער, וואָס האָבן זיך מיט אונדז פֿאַרבונדן
און געזאָגט: "אויב איך וואָלט געזען אײַער פּראָגראַם, וואָלט איך זיך נישט געלאָזט עסן דעם שמוץ."
און איצט בין איך קראַנק דערפֿון, אָדער האָב איך פאַרלוירן עמעצן וואָס איז מיר טײַער. איך האָב נישט באַקומען קיין דערקלערונג.
איך האָב דאָס אַרײַנגעטייפּט אין גוגל: וואַקסינאַציע געפערלעך.
און איך האָב נאָר געפֿונען די וועבזײַט פֿון דער דײַטשער רעגירונג און וויקיפּעדיע, וואָס האָבן געזאָגט אַז איז
זיכער און אַז די וואַקסינאַציע באַשיצט אײַך. און אַ טויזנט מאָל דעם לאַוטערבאַך ווידעא.
אַזוי איז דאָ צענזור. אין דער צוקונפֿט מוז מען דאָס באַהאַנדלען ווי אַ אומפֿאַרמאָג צו העלפֿן.
אויב איך פאָרן פאָרבײַ אַ אויטאָ־אונגליק און נאָר לאַכן דערפֿון, קען מען מיך פּראָסעקוטירן פֿאַר נישט העלפֿן.
און ווען די מעדיע אָדער די קאָרפּאָראַציעס פֿון סיליקאָן וואַלי צענזורירן, קענען זיי צום סוף
מענטשן אָפּשניידן פֿון לעבנסוויכטיקע אינפֿאָרמאַציע.
דאָס מוז שטרענג פֿאַרבאָטן ווערן, אַנדערש וועט דער פֿרײַער מאַרק עס רעגולירן, און מיר וועלן זיי אַזוי
אָדער אַזוי אַרויסטרײַבן. אָבער דאָס איז פּונקט דער ענין.
אַ רעוואָלוציע קען מען נישט אויסצייכענען אין יחיד־שריט, אָבער אין דער ווייַטער צוקונפֿט מוז נישט זײַן קיין צענזור
און נישט קיין ציבורדיקע מיטלען צוגעשטעלט בלויז צו איין זײַט.
עס גייט וועגן דער דעמאָקראַטיע פֿון מאָרגן.
מער און מער מענטשן באַטראַכטן דעם איצטיקן צושטאַנד פֿון דער אייראפעישער פאראייניקונג ווי אַ סימולאַציע פֿון
דעמאָקראַטיע, וווּ דעמאָקראַטיע ווערט העכסט געלויבט און געהערשט, אָבער אין דער אמת איז זי נישט צום לעבן געבראַכט.
די וואָוק־עליטעס אין מערב און זייערע מאַס־מידיאַ טענהן אַז זיי אַליין רעפּרעזענטירן דעמאָקראַטיע. און
אַז זייער דעמאָקראַטיע מוז שטענדיק באַשיצט ווערן.
אין דער זעלבער צײַט דערלעבן מער און מער מענטשן אַ מאַנגל אין פֿרײַהייט, שטאַטישע פֿאַרפֿאָלגונג און אונטערדריקונג.
דער שטאַט ווערט אָפֿט באַטראַכט ווי אַן אַרײַנמישנדיקער געצייַג פֿון די מאַכטפֿולע.
עס איז שוין ניט מער קיין דערמאָנונג פֿון די מענטשן, פֿון וועמען אַלע מאַכט האָט געזאָלט אַרויסקומען.
איך בין שטאַרק איבערצויגן אַז, כדי צו באַשרײַבן די הײַנטיקע סיטואַציע, האַנדלט זיך דאָ וועגן אַ מערערע קופּ־ד'עטאַט, מיט אַ
ברייט־פֿאַרשפּרייטן צוזאַמענברוך פֿון דער אָפּטיילונג פֿון מאַכט.
און אַז מיר שטייען קעגן אַ בייזן רעזשים, וועמענס בייזקייט, לויט מײַן מיינונג, איז נישט
קלאָר פֿאַר דער מערהייט פֿון דער באַפֿעלקערונג.
און דערפֿאַר ציטיר איך פֿון אונדזער לעצטער פּובליקאַציע, "געגענדרוק":
אַ בייזע הערשנדיקע קליקה האַלט איר מאַכט דורך גלאַטע ליגנס, ריזיקע קאָרופּציע און צענזור, פּראָפּאַגאַנדע איבעראַל,
שטענדיקע איבערטרעטונגען פֿון געזעץ, קריגספּראָפּאַגאַנדע און שטענדיקע שטאַטלעכע אַטאַקעס קעגן יעדן פאָרעם פֿון אָפּאָזיציע.
דעריבער ווערן רעגירונגען, קאָרפּעראַטיווע עקאָנאָמיעס און אַנאָנימע ביוראָקראַטיעס אַלץ מער צו
נעצווערק־קרימינעלע פּאָליטישע אָרגאַניזאַציעס.
דער טערמין "קרימינאָקראַסיע" קען מען נוצן צו באַשרײַבן דעם מאָנסטראָזן הערשנדיקן סינדיקאַט פֿון
פּאָסטמאָדערניזם אויף אַ גאַנץ פּאַסיקן אופֿן.
און מיר מוזן ערשט לערנען דעמאָקראַטיע, ווײַל מיר האָבן זי קיינמאָל נישט געהאַט.
פֿאַר מיר מיינט דעמאָקראַטיע הײַנט אין קורצן אומקערן אַלע איצטיקע באַציִונגען. דאָס מיינט אַלץ
פֿון נײַ אויסלערנען און אַלץ פֿון נײַ טרענירן.
און צו ענדיקן מײַנע ערשטע באַמערקונגען, וויל איך זאָגן אַז מיר מוזן דאָקומענטירן די פשעס פֿון די לעצטע יאָרן.
ווײַל ווען דער סיסטעם פֿאַלט, און איך האָף אַז דאָס וועט פּאַסירן, , וועלן מיר דאַרפֿן אַ
דאָקומענטאַציע־צענטער פֿאַר רעזשים־קרימינעלע אַקטן.
דאָס איז נייטיק אויב איר ווילט פאָרויסגיין אין אַ נײַע געזעלשאַפֿט, ווײַל די אַלטע גאַנגסטערס און קרימינאַלן,
די אָרגאַניזירטע קרימינאַלן, מוזן אויף אַן אופֿן אונטער דער רעכט־רעגירונג פֿאַראַנטוואָרטלעך געשטעלט ווערן.
אין פּרינציפּ זענען די כּללים און רעגולאַציעס וואָס מיר האָבן אין דײַטשלאַנד אָדער עסטרײַך, דאָס הייסט אונדזער קאָנסטיטוציע פֿון
1923, 1928 אָדער דער דײַטשער גרונטגעזעץ פֿון 1949, זייער גוט.
אַזוי זענען זיי גוט דורכגעטראַכט און שטעלן אויף קלוגע כּללים פֿאַר אַ דעמאָקראַטיע.
אָבער ווי מיר האָבן געזען אין די לעצטע יאָרן, נישט נאָר יאָרן, נאָר דעקאַדעס, זענען די מיטלען נישט גענוג
צו קעגנווירקן די עראָזיע וואָס שוין דאָ דערמאָנט איז.
און עס זענען פֿאַרשיידענע צוגאַנגען צו אונטערמינען דעם זאַץ כּללים, אָדער בעסער געזאָגט, כּוחות וואָס מיר קענען נישט זען,
וואָס מיר האָבן נישט אויסגעקליבן, וואָס מיר קענען נישט קאָנטראָלירן, ווערן גענוצט
צו אויפצווינגען אויף אונדז פֿרעמדע ווילן.
און דאָ זע איך צוויי באַזונדער וויכטיקע אַספּעקטן פֿון דער מאָרגנדיקער דעמאָקראַטיע.
איינס איז אַז פּאָליטיקער זענען ווידער אמתע רעפּרעזענטאַנטן פֿון דעם פֿאָלק. דאָס קלינגט איצט אַזוי קלאָר.
אָבער הײַנטצײַטיקע פּאָליטיקער פֿאַרטרעטן אַלע אינטערעסן, און גיבן דעם פֿאָרצוג צו די אינטערעסן פֿון דער
פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע, פֿאַרשיידענע געהיימע דינסטן, און אויסלענדישע געהיימע דינסטן.
און דאָס מוז ענדיקן. און ווען ער איז אַ רעפּרעזענטאַנט פֿון די מענטשן, איז ער
פֿאַראַנטוואָרטלעך בלויז צו די מענטשן, די סאָווערין.
און די מענטשן מוזן ווערן באַוווסט פֿון זייער מאַכט.
דאָס איז וואָס דער צווייטער קאָמפּאָנענט מיינט: . מיר דאַרפֿן ווידער בירגערס וואָס זענען ווערט פֿון
דעם נאָמען, נישט נאָר קיין אַלטע ענד־קאָנסומערס.
און די בירגער מוזן זיך דאַן אויך אינפֿאָרמירן. און דאָס גייט ווײַטער ווי דער פֿאַרוויילונג־פּראָגראַם אין דעם דזשונגל־לאַגער.
האָרסט זעאָפֿער וואָלט צוגעגעבן: "די וואָס מאַכן די באַשלוסן זענען נישט געװײלט, און די וואָס זענען געװײלט
האָבן נישט קיין באַשלוסן צו מאַכן," האָט ער ווונדערלעך געזאָגט צו די קאַמערעס אין יענער צײַט.
דער נאָבעל־שלום־פּרייז איז געגעבן געוואָרן צו דער אייראפעישער פאראייניקונג, וואָס איצט גרייט זיך פֿאַר אַ מלחמה
קעגן רוסלאַנד, אָדער צום דראָנען־מערדער באַראַק אָבאַמאַ.
מיר לעבן אין אַ אַבסאָלוטער סימולאַציע.
איך גלייב אַז דאָס איז מעגלעך, און מיט דעם שליס איך מײַן מיסיע־דערקלערונג, אַז פּאָליטיקער מיט
אחריות וועלן ווערן רעפּרעזענטאַנטן פֿון דעם פֿאָלק, ווען זיי ווערן באַלאָדן מיט אחריות.
בײַ פּרימיטיווע פֿעלקער הײַנט, אויב דער הויפּט קרבן זײַנע פֿאָלק דורך אויפֿצוּצווינגען עפּעס פאַלש, ווי אַ
פאַרקרימטער מלחמה אָדער עפּעס ענלעך, ווערט ער אָפּגעקאָפּט, ווי למשל בײַ די נאַטיוו אַמעריקאַנער.
עס איז אחריות. און ווען אַ פּאָליטיקער טוט עפּעס וואָס איז שלעכט פֿאַר דער קהילה, מוז זײַן אַנטוואָרטלעכקייט.
מיר זענען ציוויליזירט און מיר שניידן קיינער נישט דעם קאָפּ און מיר הענגען קיינער נישט
פֿון קראַנען. אָבער ער מוז באַשטראָפֿט ווערן.
ער מוז זײַן פאַראַנטוואָרטלעך מיט זײַנע נכסים. דאָס קען נישט זײַן ריכטיק.
אומאָפּהענגיקייט פֿון דער ריכטערשאַפֿט, פֿרײַ פֿון די אינטערעסן פֿון דער מדינה. וואָס מיינט דאָס?
פֿאַר מיר מיינט דאָס אַז דער יוסטיץ־סיסטעם מוז טאַקע פּראָסעקוטירן און באַשטראָפֿן די פֿאַרלעצונגען פֿון דער מדינה, פֿון געזעץ,
פֿון דער קאָנסטיטוציע און מעגלעך פֿון דעם קרימינעל־קאָדעקס.
נאָר דאַן קענען מיר זײַן זיכער אַז מיר האָבן אַן אומאָפּהענגיקן געריכט־סיסטעם, אויב ער טאַקע האַלט אַ נאָענטן אויג אויף דער
מדינה, וואָס קען מיסברויכן איר מאַכט אָדער אפֿשר פֿאַרראַטן די קאָנסטיטוציע און דערמיט די אינטערעסן פֿון אירע בירגער.
און אַזוי איז עס. און דײַן פאַל ווייזט דאָס. פילע פאַלן ווייזן דאָס.
כמעט אַלע פֿון אונדז ווערן דערפֿון אויף עפּעס אַ אופֿן באַטראָפֿן.
איבער אַלעם, פֿאַרשטייט זיך, ווײַזט די קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, מיט איר אימפּאָזאַנטער
מאָסשטאַב, אַז דאָס איז פּונקט דאָס וואָס פּאַסירט נישט.
יאָ, לאָמיר איבערגעבן די פֿראַגע צו מיכאַיל באַלװעג.
יאָ, איך האָב געוואָלט עפּעס צוגעבן צו דעם, ווײַל דאָס איז זייער וויכטיק. אַרביטראַרישקייט קען נאָר פּאַסירן אין פינצטערניש.
און איך מיין אַז פילע מענטשן ווייסן נישט ווי אַ קרימינעלער פּראָצעס אַרבעט.
קרימינעלע פּראָצעסן זענען עפנטלעך, אָבער זיי ווערן ניט רעקאָרדירט און ניט פּראָטאָקאָלירט.
אַזוי איז גאָרנישט אין דעם גאַנצן פּראָצעס דאָקומענטירט. און דאָס עפֿנט די פלאָדגעיטן צו אַרביטראַרישקייט.
אַזוי אויב מיר טאַקע זאָגן אַז מיר האָבן אַ זעלבשטענדיקע ריכטערשאַפֿט, דאַן מוז מען זי אויך איבערוואַכן.
און דאָס איז בעסטער קאָנטראָלירט דורך דער אַלגעמיינער פּובליקום.
און עס איז נישט קיין סיבה, למשל, נישט צו טראַנסמיטירן אַ געריכט־פֿאַל ווי מײַן פּובליק.
ערשטנס, פֿאַרשטייט זיך, צו רעקאָרדירן וואָס איז געשען, אַזוי אַז מען קען עס שפּעטער
איבערקוקן. דאָס גיט מענטשן אויך אַ קאָנטראָל־פֿונקציע.
מיר האָבן אויך קיינמאָל נישט געהאַט אַן אומאָפּהענגיקן געריכט־סיסטעם אין דײַטשלאַנד.
למשל, די געריכט־מאַכט איז שטענדיק געווען אַ היבריד־איינהייט, ווי מיר אַלע ווייסן.
אַלע ציבורדיקע פּראָקוראָרן זענען אונטער אָנװייזונגען, און דאָ ליגט די ערשטע פּראָבלעם.
און דאָס מיינט אַז די סטרוקטור אַליין וועט זיי נישט דערמעגלעכן צו דערגרייכן אַן אומאָפּהענגיקן געריכט־סיסטעם.
דעמאָלט אומאָפּהענגיק פֿון דער רעאַקציאָנערער יוסטיץ־מאַכט.
איך בין שוין אַמאָל פֿאַרברענט געוואָרן; איך קום פֿון אַ משפּחה פֿון אַדוואָקאַטן.
איך ווייס ווי אַזעלכע מענטשן זענען, און די איינציקע קלוגע זאַך וואָס מײַן טאַטע האָט אמאָל געזאָגט איז געווען אַז דער געריכט
איז נישט וועגן גערעכטיקייט, נאָר וועגן צו באַקומען אַ פּסק־דין.
פּונקט. גרויסער זאַץ, דאָס איז אמת.
אַ רעוואָלוציע, ספּעציעל אַ געוואַלדיקע, דאַרף קלאָר אָפּגעװיזן ווערן. דאָס לעבן דאַרף געהערט ווערן.
די פאראייניקטע שטאַטן זענען גאָרנישט מער ווי אַ געוואַלדיקער קריגסשטאַט און אַ וואפן־שטאַט.
און מייק לאָפֿגערען, וואָס קען דעם גאַנצן אָרט פֿון אינעווייניק אויס, ווײַל ער איז געווען אַ
פּאַרלאַמענטאַרישער הילף במשך פֿון פֿיל, פֿיל יאָרן.
ער האָט געשריבן דאָס בוך "די טיפֿע שטאַט". אין דעם בוך האָט ער געוויזן אַז דער דורכשניטלעכער מיטגליד פֿון
פּאַרלאַמענט פֿאַרברענגט לפּחות 40 ביז 50 פּראָצענט פֿון זײַן צײַט צו זאַמלען געלט.
און דאָס פּאַסירט כּמעט אויסשליסלעך דורך די וואַפן־פֿירמעס. און דאַן קען מען זיך אָנהייבן צו פֿרעגן, פֿאַרוואָס די פֿאַראייניקטע
שטאַטן זענען אַזאַ מלחמה־פּראָוואָצירנדיקע נאַציאָן.
נישט נאָר צוליב אונדזער אייגענער אידעאָלאָגיע, "מיר מוזן זײַן די ערשטע."
איר קענט דאָס לייענען אין אַלע דאָקומענטן וועגן אויסערן־ און זיכערהייט־פּאָליטיק און אינטעליגענץ, וווּ זיי זענען בנימצא.
און פֿון די נאַציאָנאַלע זיכערהייט־פּראָגראַמען און דערקלערונגען, מאָל נאָך מאָל, מוזן מיר זײַן די ערשטע.
די וועלט מוז זיך אָריענטירן צו אונדז און אַזוי ווייטער. ווער עס טראכט אַזוי, האָט שוין מלחמה אויף זײַן אַגענדע.
און דערפֿאַר דאַרפֿן מיר בכלל נישט אַזאַ מין דעמאָקראַטיע, ווײַל זי איז נישט דעמאָקראַטיע. מיר דאַרפֿן גאָר נײַע פּראָצעדורן.
פֿאַר וועמען, אַזוי צו זאָגן, זאָל טאַקע באַשליסן, אפֿשר אויך פֿירן, אָנפֿירן אָדער שטייערן?
איך האָב גאָרנישט קעגן אַ וועלט־אָרדענונג, אַ ראַט, אַ הויכן ראַט, אויב זי באַשטייט פֿון די בעסטע
מענטשן וואָס האַנדלען אין אונדזער בעסטע אינטערעסן.
אויב זיי זענען אומשולדיק, אויב זיי זענען חכם, אויב זיי זענען דערפֿאַרענע, אויב זיי האָבן טאַקע דורך זייער לעבן געוויזן אַז זיי
זענען כּבֿודיקע, קלוגע, דערפֿאַרענע, מענטשלעכע מענער און פֿרויען.
די בעסטע, טאַקע די גאַנץ בעסטע, וואָס מאַכן די וויכטיקסטע באַשלוסן אין אינטערעסן פֿון
פֿרײַהייט, שלום און צופֿרידנקייט, פֿאַרשטייט זיך.
אָבער די ווונדערלעכע מענטשן וועלן פּונקט דאָס טאָן.
אַזוי וואָלט איך זיכער געוואָלט זיך אָננעמען פֿאַר דער געדאַנק פֿון אַ ראַט, אַ וועלט־ראַט, אויב – און דאָס
איז דער פֿאָרויסזעצונג – אויב זיי טאַקע זענען די בעסטע.
און דאָס איז דער לאַנגסטער וועג צו קומען דאָרט.
ווײַל וואָס מיר טאַקע דאַרפֿן ווידער לערנען, און דאָס איז מײַן לעצטער אַרגומענט, איז כּבֿוד, צניעות, נימוס און גוטע מנהגים.
עס איז דאָ קיין פּלאַץ, איך קום, אויף דײַטשישע אויטאָבאַנען אָדער אויף קיין אַנדערן אופֿן, דער אומאויסזאָגבאַרער
אַראָפּגאַנג אין מאַנירן, וואָס איז טאַקע אויך אַן אויסדרוק פֿון דעם פאַקט אַז מיר ווערן נישט געפֿירט פֿון די בעסטע.
און אויב זיי זענען די בעסטע, וואָלט איך זייער צופרידן זײַן זיך אַרײַנלייגן אין זייערע
פֿעיִקע הענט, ווײַל מיר אַלע האָבן גענוג צו טאָן.
און אין אונדזערע קליינע קרײַזן, אין אונדזערע קליינע געזעלשאַפֿטן, אין אונדזערע קליינע און קלענסטע איינהייטן — משפּחה, פאַך, קהילה,
שטאָט, לאַנד, נאַציאָן — האָבן מיר סײַ־ווי־סײַ גענוג צו טאָן.
ווי קען אַ שטאַט און אַ געזעלשאַפֿט פּראָדוצירן אמתדיק פאַראַנטוואָרטלעכע בירגער?
לאָמיר פשוט אָנהייבן מיט הער שױנינג אויף דער פֿליגל.
יאָ, קודם־כּל, מוז מען זאָגן אַז לויט אַ מעדיצינישן דיאַגנאָז האָבן מיר בכלל נישט דעמאָקראַטיע, נאָר אַ אָליגאַרכיע.
בײַזונדערס אין דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד.
אויב איר קוקט ווער זיי טאַקע געגרינדעט האָט – די אַדענאַוער און מקלאָי משפּחות. ווי קענען מיר עס בעסער טאָן?
מיר קענען עס בעסער טאָן דורך צונויפֿברענגען וואַלן און לאָטעריעס. און אויך זאָגן וואָס איז.
און איך בין אויך זייער דאַנקבאַר צו אולריך מיעס, וואָס האָט דאָס קלאָר אויסגעדריקט און געזאָגט
אַז מיר זײַנען דאָ אָרגאַניזירטע קרימינאַליטעט.
און למשל באַטע באַהנער, וואָס אויך ברענגט דאָס צו בית־משפט, פּרוּווט אויפצושטעלן די רעכט־שטאַט. מיר האָבן דאָס נישט.
אָבער דורך אַ באַלאַנס צווישן וואַלן און לאָטעריעס, אַ לאָטעריע־סיסטעם, בין איך זיכער אַז
מיר קענען עס פֿאַרבעסערן און מאַכן עס פּראַקטיש.
און מיר זאָלן אַרבעטן צו דערגרייכן דעם ציל.
אויב מיר דעמאָלט אויך אָננעמען די פּראָבלעם פֿון דעם באַטרוגדיקן פֿיאַט־געלט מיט
קאָמפּאָונד־אינטערעס, וועט פיל, פיל מער צוגעלייגטע ווערט בלײַבן.
און דאַן וואָלטן מענטשן – דאָס איז נאָר אַ חזון, כמובן – געהאַט אַ אומגלויבלעך גרויסער צײַט
צו זיך אָפּגעבן צו וואָס איז אמת, גוט און שיין.
און דאָס איז וואָס מיר אַרבעטן צו דערגרייכן, ווײַל דאַן וועלן מיר האָבן פֿאַראַנטוואָרטלעכע בירגער, און מיר וועלן זײַן
ווי אַלט־אַטען, וווּ טאַקע פֿאַראַנטוואָרטלעכע מענטשן קענען אויך אָננעמען אחריות דורך אַ לאָטעריי־סיסטעם.
און איך גלייב אַז מיר קענען זיך ריכטן אין יענער ריכטונג, און עס זענען דאָ עטלעכע ווונדערלעכע
אַנטוויקלונגען; מיר מוזן נאָר ווייטער דרייַן.
די נאַציאָנאַלע שולד פֿון דײַטשלאַנד שטייט איצט העכער ווי 2.5 טריליאָן עוראָ.
הויכע ענערגיע־פּרײַזן שטעלן אין סכּנה די קאָנקורענצפֿעיִקייט פֿון אייראָפּעיִשע פֿירמעס און די אינדוסטריעלע פּראָדוקציע.
דער געפּלאַנטער דיגיטאַלער אייראָ שטעלט אין סכּנה די פינאַנציעלע פֿרײַהייט פֿון די בירגער.
ווי קען אַ מאָנעטאַריש־עקאָנאָמישער סיסטעם פֿון מאָרגן אויסזען, וואָס האַלט מענטשן פֿרײַ און זעלבשטענדיק?
איך וועל הײַנט דערוועגן דיסקוטירן מיט די פֿאָלגנדיקע געסט.
ווי זאָל מאָרגנס מאָנעטאַרישער און עקאָנאָמישער סיסטעם אויסזען? די צײַט לויפֿט אויס.
אַזוי, איבער אַלץ, זאָל דער מאָנעטאַרישער און עקאָנאָמישער סיסטעם פֿון מאָרגן אַרײַננעמען ווייניקער
רעגירונג און זײַן באַזירט אויף אַ פּאָר זייער פּשוטע פּילערן.
דאָס הייסט, אַז מענטשן זענען פֿרײַ און קענען פֿרײַ האַנדלען.
דאָס אַרײַננעמט אַ שלאַנקן שטאַט וואָס פֿאַרנוצט נישט מער ווי 10% פֿון דעם ברוטאָ נאַציאָנאַלן פּראָדוקט.
פֿאַרפּשוטערטע געזעצגעבונג, דורך וועלכער מיר קענען אָפּשאַפֿן 99% פֿון די איצטיקע געזעצן.
אַ געלט־סיסטעם אין וועלכער דער שטאַט קען מער נישט אויסנוצן געלט צו אונז אויסצופֿאָדערן
אויף פֿאַרשיידענע אופנים, בפרט דורך אינפלאַציע.
עס איז טאַקע נאָר איין גאָלד-געשטיצט סיסטעם; איך זע נישט קיין אַנדערע, כאָטש ביטקאָין.
און למעשה לאָזן מענטשן טאָן וואָס זיי מיינען איז ריכטיק פֿאַר זיך.
אַ סוף צום געדאַנק אַז פּאָליטיקער ווייסן בעסער ווי מיר וואָס איז גוט פֿאַר אונדז. דאָס איז עס.
איך וואָלט צוגעגעבן אַז איך גלייב אַז פינאַנציעלע זעלבסטבאַשטימונג מוז זײַן די וויכטיקסטע
אייגנשאַפֿט פֿון דער נײַער מאָנעטאַרער סיסטעם.
מיר זאָלן נישט אָפּגעבן אונדזער פינאַנציעלע זעלבסטשטענדיקייט צו קיין אַנדערן.
און דאָס איז פּונקט וואָס מיר שטייען איצט פֿאַר.
אַזוי שטייען מיר פֿאַר דער אײַנפֿירונג פֿון דיגיטאַלן צענטראַל־באַנק געלט.
און דאָס מיינט אַז עמעצער אַנדערער באַשליסט וואָס מיר מעגן טאָן און וואָס מיר קענען טאָן.
דאָס מיינט אַז מיר פאַרלירן אונדזער זעלבסטבאַשטימונג. פֿאַר מיר איז דאָס דער הויפּט־פּונקט
וואָס וועט זײַן וויכטיק אין דער קומענדיקער פֿאַזע.
- און דער קומענדיקער געלט־סיסטעם, אָדער די פֿאַרשיידענע סיסטעמען, זאָלן נישט קענען אַנטוויקלען אַ דאַמינאַנטע וואַלוטע,
אַזוי אַז סאַנקציעס קענען סוף־כּל־סוף אויפהערן – אַזוי אַז יעדער קען פּראָדוצירן און אַרבעטן אין שלום און רוּה.
דאָס איז פֿאַר מיר איצט די וויכטיקסטע זאַך פֿון אַ גלאבאלער פּערספּעקטיוו.
לויט מײַן מיינונג איז עס נישט ראַטזאַם צו לאָזן אַלץ ווי עס איז – כאָטש מיט ווייניקער שטאַטלעכע אַרײַנמישונג און
אַזוי ווייטער – אָבער מיר אַלע בלײַבן אין אַ הונט־עסט־הונט קאָנקורענץ־געזעלשאַפֿט מיט נאָר פֿרײַע מאַרקן.
אָבער איך רעד מער וועגן אַ מין קאָאָפּעראַטיווער קאַפּיטאַליזם, וווּ דער
קאָאָפּעראַטיווער טייל זאָל פשוט זײַן פיל מער אויסגעשפּראָכן.
פֿיל וויסנשאַפֿטלער האָבן שוין פֿאָרשט און קלאָר באַוויזן אַז דורך צוזאַמענאַרבעט קענען מיר דערגרייכן אַ
העכערן גאַנץ־אויסברוך מיט דער זעלביקער מאָס מי – מיט אַנדערע ווערטער, מער וווילטאָג פֿאַר אַלעמען.
אָדער דער זעלבער רעזולטאַט ווי הײַנט מיט באַטײַטנדיק ווייניקער מי.
און דאַן מוזסטו זיך פשוט פֿרעגן: צי דאַרפֿן מיר פול־ריזערווע־באַנקירונג? צי
מוז זי זײַן געשטיצט? אין וועלכער פאָרעם?
איז דאָס בכלל אמת וועגן דער געלט־פֿאַרזאָרגונג?
פֿון וואַנען קומט טאַקע דאָס געלט פֿאַר די צינזן?
אַזוי, אין גאַנצן, אַ פּאַראַדיגם־שיפט אויף פילע, פילע לעוועלס.
און עקאָנאָמיע און פינאַנצן זענען נאָר אַ זייער קליינער טייל פֿון דער גאַנצער בילד, כאָטש אַ זייער וויכטיקער.
אויב איך וואָלט געווען דער מיניסטער פֿאַר עקאָנאָמיע אָדער פינאַנצן, וואָלט איך נישט אויסטרעכטן מײַנע אייגענע
מיטלען, נאָר אָנהייבן אַ ריזיקע באַוווסטזיין־קאַמפּאַניע.
איך וויל זיך באַציִען צו אַ ציטאַט פֿון הענרי פֿאָרד, וואָס האָט אַמאָל געזאָגט: "אויב מענטשן וואָלטן פֿאַרשטאַנען דעם מאָנעטאַרן
סיסטעם, וואָלטן מיר האָבן אַ רעוואָלוציע איידער מאָרגן־מאָרגן."
איך גלייב אַז די מערהייט מענטשן האָבן נישט קיין געדאַנק ווי אַזאַ געלט־סיסטעם אַרבעט, און איך וואָלט אָנהייבן אַ
ריזיקע באַוווסטמאַכונג־קאַמפּאַניע מיט צוויי הויפּט־פֿאָקוסן.
איך וואָלט דערקלערט די מענטשן אַז דער מאָנעטאַרישער סיסטעם וואָס מיר האָבן הײַנט, וואָס איז אין קראַפֿט זינט דער צווייטער
וועלט־מלחמה, ווערט דאַמינירט דורך איין וואַלוטע, דעם אַמעריקאַנער דאָלאַר, פֿון וועלכן די מערהייט מענטשן אפילו ניט וויסן.
און צווייטנס, אַז די צענטראַלע באַנקען וואָס איצט האַלטן דעם מאָנעטאַרן סיסטעם, ווערן קאָנטראָלירט דורך אַ פּריוואַטע
אָרגאַניזאַציע אין דער הינטערגרונט, נעמלעך בלאקרוק, וואָס איצט דינט ווי דער הויפּט־ראַטגעבער ביידע פֿאַרן
פֿעדעראַלן רעזערוו און פֿאַרן אייראָפּעיִשן צענטראַל־באַנק.
איך מיין אַז אויף דעם אופֿן וואָלט איך ערשטער מעגליך געמאַכט די מענטשן צו פֿאַרשטיין די גאַנצע זאַך
און טאַקע האָבן אַ שטימע אין דעם באַשלוס־פּראָצעס.
איך גלייב אַז עס איז גאַנץ נוצלעך ווען געלט איז פֿאַרבונדן מיט אַ פיזישן ווערט.
מיר לעבן אין אַ צײַט פֿון דיגיטאַליזאַציע און אין אַ צײַט ווען אַלע די קריפּטאָ־געלטער ווערן פֿאַר אונדז אַלץ מער באַקאַנט.
איך האַלט דאָס פֿאַר אַ גרויסן ריזיק, ווײַל לעסאָף זענען קריפּטאָ־געלטער גאָרנישט מער ווי אַ
דאַטן־רעקאָרד, דאָס הייסט, זיי האָבן נישט קיין פיזישן ווערט.
און אַ דאַטן־רעקאָרד האָט ווערט נאָר אַזוי לאַנג ווי מענטשן עס דערקענען ווי געלט.
איך בין אַ סקעפּטיקער ווען עס קומט צו ביטקאָין – ווי גוט באַקאַנט – פשוט ווײַל איך טראַכט שטענדיק אַז ביטקאָין איז ווי אַ
טרעזאָר, מיט עמעצער וואָס זיצט פאָרן און פּרוּווט עס עפֿענען.
און נאָך פילע מי האָט ער מצליח געווען. ער עפֿנט די טיר, און וואָס געפֿינט ער אינעווייניק? גאָרנישט. גאָרנישט.
און איך גלייב אויך אַז דירק מולער איז נישט גאָר געווען פאַלש ווען ער האָט געזאָגט אַ פּאָר יאָר צוריק
אַז ביטקאָין איז גאָרנישט מער ווי אַ טראָיאַנער פערד.
איך גלייב אַז ווען מען קוקט אויף ווען ביטקאָין איז אַרײַנגעקומען אין דער וועלט, מוז מען האָבן עטלעכע צווייפֿל.
ביטקאָין איז געשאַפֿן געוואָרן אין 2009, באַלד נאָך דעם גלאבאַלן פינאַנציעלן קריזיס פֿון 2007/2008.
אין יענער צײַט איז געווען גרויס אינטערעס צו אַרײַנפֿירן אַ נײַע מאָנעטאַרישע סיסטעם,
דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק־געלט, אין אַ געוויסן מאָמענט.
דאָס איז דעמאָלט לאַנגזאַם קלאָר געוואָרן.
און צו דערגרייכן דאָס, איז עס געווען באַזונדערס וויכטיק צו צוגרייטן יונגע מענטשן צו
אָננעמען דיגיטאַלע געלט אַזוי פיל ווי מעגלעך.
און דאָס איז פּונקט די ראָלע וואָס ביטקאָין האָט דעמאָלט אויסגעפֿילט. אַ גרויסע צאָל מענטשן, בעיקר
יונגע, האָבן זיך אָנגעשטעלט אויף דעם ביטקאָין־באַנדװאַגן.
און מיר האָבן לעצטנס געזען אַז ביטקאָין ווערט גענוצט אויף אומגלויבלעכע אופנים.
וואָס פילע מענטשן טאָן ניט פֿאַרשטיין איז אַז ביטקאָין איז גאָרנישט אַ דעמאָקראַטישע וואַלוטע.
ווייל 91 פּראָצענט פֿון ביטקאָין איז אין די הענט פֿון גרויסע אינוועסטאָרן. נאָר 9 פּראָצענט
איז אין די הענט פֿון דורכשניטלעכע פאַרדינער.
דאָס אַליין ווייזט אַז די וואַלוטע קען, כמובן, ווערן באַוועגט אין איין ריכטונג אָדער אין אַן אַנדערער דורך גרויסע אינוועסטאָרן.
און איך בין מסכים מיט ערנסט װאָלף, אַז אויב 91% פֿון די ביטקאָינס זענען אין די הענט פֿון אַ פּאָר מענטשן אָדער געהערן צו
גרויסע אינוועסטאָרן, איז עס זייער, זייער שווער צו גרינדן צוטרוי.
דער צווייטער זאַך, אָבער, איז אַז ביטקאָין וועט בלויז בלײַבן אומשטײַטער אָדער אפילו איינציק,
אַזוי לאַנג ווי דער קאָד קען נישט ווערן געבראָכן.
אָבער עס איז נאָר אַ פֿראַגע פֿון צײַט ביז די רעכענונג־קראַפֿט וועט זײַן גענוג צו ברעכן דעם קאָד.
און אויב עס איז אמת אַז מען האָט שוין אַרײַנגעגעבן פּאַטענטן אויף ווי אַזוי צו דעקריפּטירן ביטקאָין'ס קאָד, איז דאָס נאָר אַ זאַך
פֿון צײַט ביז עמעצער וועט טאַקע מצליח זײַן דאָס צו דעקריפּטירן.
און דאַן איז עס טאַקע אומנייטיק צו טראַכטן צי ביטקאָין איז אַ אמתדיקע זאַך. ווײַל דאַן קען איך עס אויך מאָלפֿאַכן.
אַזוי איז די באַגרענעצונג וואָס איך האָב אַלעמען צוגעזאָגט נאָר אַ ליידיק צוזאָג. דאָס מוז מען קודם האַלטן.
הײַנט איז דאָס אַ געוויינטלעכע געשעפֿט־מאָדעל. דו נעמסט זיך אין חובֿ אין פֿיאַט־געלט, גאַנץ גוט
וויסנדיק אַז דאָס געלט וועט פאַרלירן זײַן ווערט.
די אַראָפּגאַנג אין דער ווערט פֿון געלט איז דער באַשטימענדיקער צוריקצאָלונג־קאָמפּאָנענט, דורך
וועלכן מען קויפֿט אַסעטן און אַקומולירט רייכטום.
און אַזוי איז עס געשען אַז מענטשן זענען אויסגעבליט געוואָרן, ווײַל מע קען שאַפֿן געלט מיט אַ קליק
פֿון אַ מויז, מיט אַ פּשוטן בוכהאַלטערישן אַרײַנשרײַב.
און דאָס איז אַזוי זינט 1970. די פֿאָרמעלע גאָלד־באַשטיצונג איז אָפּגעשטעלט געוואָרן אין 1971, און זינט דעמאָלט ווערט געלט
פּראָדוצירט אָן קיין באַשטיצונג און אָן פֿריִערדיקע שפּאָרן.
דאָס מיינט אַז עס ווערט פּראָדוצירט, און שפּעטער מוז מען עס ערשט אויסאַרבעטן.
אין 1970 האָט דער דורכשניטלעכער אַרבעטער אין דײַטשלאַנד געהאַט בערך 5,000 אייראָס, אומגערעכנט.
יעצט זײַנען מיר בערך בײַ 30,000, אָדער בערך 475 פּראָצענט. אָבער הײַנט קריגסטו נאָר אַ צענטל פֿון אַזוי פֿיל גאָלד.
דאָס מיינט אַז די אַרבעט איז רידוצירט געוואָרן בײַ 90 פּראָצענט דורך געלט־דרוקן, אויב מען רעכנט אין גאָלד.
די צוויי וויכטיקסטע אינסטרומענטן פֿון מאַכט אין דער וועלט זענען, אויף דער איין זײַט, געלט – מיר קומען פֿון אַ געזעלשאַפֿט
וואָס דויערט שוין עטלעכע הונדערט אָדער עטלעכע טויזנט יאָר, אין וועלכער דער אויסדרוק "געלט הערשט די וועלט" איז געווען אמת.
עס איז נישט קיין זינען צו דרייען אַרום די זאַכן. געלט האָט געהערשט די וועלט.
אין אונדזער צײַט איז אויך אַ צווייטער מאַכטמיטל, און דאָס איז דאַטן.
אַזוי, ווער עס האָט אין אונדזער צײַט אַ אומענדיקן סכום געלט און אַ אומענדיקן סכום דאַטן, ווי למשל אַ מענטש ווי אילאָן מאַסק,
האָט דערפֿון אַן אומגלויבלעכע מאַכט, קען באַשטימען אַ סך און זיך אויפֿהייבן איבער אַנדערע מענטשן און העלפֿן באַשטימען זייער גורל.
און דערפֿאַר בין איך פֿאַר דער איבעראַרבעטונג פֿון דער קאָנסטיטוציע און פֿאַרן אַרײַננעמען אַ
באַגרענעצונג פֿון מאַכט בנוגע געלט און דאַטן.
נו, איך בין זייער, זייער סקעפּטיש וועגן יעדן צוגאַנג וואָס ערלויבט קיין שטאַט – אפילו אויב עס איז
אַ מערהייט אין אַ שטאַט – צו האַנדלען טיראַניש.
און געלט וואָס מען האָט פאַרדינט אָפּנעמען איז שטענדיק טיראַניע.
איך נעם עפּעס פֿון עמעצן, און דאַן וואָס טו איך דערמיט?
דאַן וועל איך עס געבן די פּאָליטיקער. אָדער וועלן די פּאָליטיקער עס באַקומען, אַזוי אַז זיי קענען מיט עס פֿירן מלחמה?
אַ נאָך ערגערער סאָציאַליסטישער באַגריף.
איך מיין אַז מיר זאָלן פשוט זיך אָפּווענדן פֿון דער געדאַנק אַז דאָ זאָל זײַן אַ צענטראַלע מאַכט וואָס באַגרענעצט דעם
יחיד אין זײַן שעפֿערישקייט און אין וואָס ער קען דערגרייכן.
און איך מיין אַז פּאַטענטן און ליצענצן זענען אין אונדזער צײַט בכלל זייער שעדלעך, ספּעציעל אין דער IT־סעקטאָר, ווײַל אַ
סך יונגע מענטשן וואָס הײַנט גרינדן סטאַרטאַפּס שנעל טרעפֿן אַ וואַנט, ווײַל זיי ברעכן די פּאַטענטן און ליצענצן.
אויב זיי האָבן גוטע געדאַנקען, ווערן זיי שנעל איבערגענומען דורך גרויסע פֿירמעס.
אַזוי, מײַן פֿאָרשלאָג – צו פאָרלייגן עפּעס קאָנקרעט – וואָלט געווען צו אָפּגעבן
פּאַטענטן און ליצענצן אין דער IT־סעקטאָר וועלטווייט.
איך וויל נישט אַ שטאַט וואָס נעמט זיך אויף צו באַשטימען וואָס דו קענסט און וואָס דו קענסט נישט טאָן.
דאָס מיינט אַז איך בין גאָר מסכים מיט מאַרקוס קראַל און זאָג אַז דער שטאַט מוז זיך גאָר נישט אַרײַנמישן.
דער מאַרק אַליין מוז באַשליסן, וועלכער טיפּ איז דער אידעאַלער פֿאַר דעם.
אויב זאכן ווערן געוואָלט דורך די מערהייט אָדער דורך אַ באַשטימטע קריטישע מאַסע מענטשן, קען מען דאָרט גרינדן צדקה־אינסטיטוציעס.
- דאָס וועט פּאַסירן אויטאָמאַטיש אויב עס איז באַשערט. אָבער דער שטאַט מוז זיך האַלטן
מיט מאַקסימאַלער אײַנהאַלטונג אין דעם געביט.
און דאַן פּאַסירן די הויפּט איבערטרײַבונגען אויך נישט.
מיר זאָלן פשוט אָפּשאַפֿן חוב. עס מוז פֿאַרבאָטן ווערן.
אָבער אויב מיר קוקן אויף דער הײַנטיקער סיטואַציע, לויט דעם אינסטיטוט פֿאַר אינטערנאַציאָנאַלע פינאַנצן, האָבן
מיר אַ גלאבאלן חוב וואָס באַטרעפֿט בערך 400 פּראָצענט פֿון דער גלאבאלער ברוטאָ נאַציאָנאַלער פּראָדוקט.
אַזוי בערך 400 פּראָצענט, לויט וועלכן יאָר מיר קוקן. אפילו בײַ נידעריקע אינטערעס־ראַטעס קען מען דאָס קיינמאָל נישט צוריקצאָלן.
אין דעם הינזיכט איז חוב נישט קיין גוטע געדאַנק. מיר זאָלן טאַקע זאָגן אים אַ גוטן ביי.
די פֿעד איז אַ פּריוואַטע באַנק אין באַזיצונג פֿון פּריוואַטע באַנקען, צו וועלכע דער שטאַט האָט געגעבן אַ לעגאַלן מאָנאָפּאָל
אויף געלט־דרוקן – אָן קיין קאָמפּענסאַציע – און האָט אויך איבערגעגעבן זיי די אויפזיכט איבער די באַנקען ווי אַ מאָנאָפּאָל.
דאָס איז גאָרנישט מער ווי אַ אָליגאַרכישע נעץ וואָס האָט מצליח געווען אונטערצוברעכן די מאַרק־עקאָנאָמיע אין
דעם זינען פֿון אַ שטאַט־מאָנאָפּאָליסטישער אונטערנעמונג.
פֿון דער פּערספּעקטיוו פֿון אַ מאַרק־עקאָנאָמיע וואָלט איך געזאָגט אַז עפּעס אַזוינס זאָל מען אויסמעקן.
אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן איז געווען דער בעסטער בײַשפּיל די Silicon Valley Bank, וואָס מען האָט ערלויבט צו גייען אין
באַנקראָט, אַזוי אַז אַ מיטגליד־באַנק, דאָס הייסט אַ באַנק אין באַזיצונג פֿון דער Federal
Reserve און JP Morgan, קען איבערנעמען די באַנק.
נאָך דעם האָט מען געזאָגט אַז מען דאַרף זיך נישט זאָרגן וועגן די שלעכטע לאָנען וואָס זענען דאָרט – אַלע
רעגירונגסבאָנדן וואָס זענען דעוואַלואירט געוואָרן, ווײַל מען האָט אַן אומענדיקן שטיצע פֿון דער פֿעדעראַלער רעזערוו.
דאָס מיינט אַז רעגירונגס־קאָרופּציע איז וואָס איך באַטראַכט ווי קאָרופּציע אין דעם סיסטעם.
און דאָס האָט געמאַכט מעגלעך דורכצופירן די נויטיקע קאָרעקציע – און וואָס שומפּעטער למעשה האָט דערמיט געמיינט
איז געווען אַז מיר מוזן אויך פֿון צײַט צו צײַט לאָזן באַנקראָט, כדי צו האָבן אַ רייניקונג־שטורעם.
דאָס איז נישט ערלויבט געוואָרן אין דער פינאַנציעלער אינדוסטריע, ווײַל עס איז שטענדיק באַצייכנט געוואָרן ווי סיסטעמיש וויכטיק
אָדער עפּעס אַנדערש, בשעת אין דער רעאַלער עקאָנאָמיע – ספּעציעל אין קליינע און מיטלשטייגע פֿירמעס – איז עס שטענדיק ערלויבט.
און דאָס איז נישט ריכטיק. די אומגערעכטיקייט איז, איך גלייב, איינער פֿון די הויפּט־ענינים וואָס דאַרפֿן ווערן באַהאַנדלט.
און דאַן וויל איך אויסצייכענען אַז מען זאָל נישט צו פיל גלאָריפיצירן די מאַרק־עקאָנאָמיע.
ווען איך טראכט וועגן דעם געזונטהייט־סיסטעם און באַטראַכט עס ווי אַ מאַרק־עקאָנאָמיסט, זאָג איך צו זיך אַז איך מוז
דאָ פירן אַ פירמע. איך מוז מיט דער פירמע אַ סך געלט מאַכן.
איך מוז מײַנע אַקציאָנערן גוטע דיווידענדן אָפפֿערן. און ווי קען איך דאָס דערגרייכן אין דער געזונטהייט־סיסטעם?
דער בעסטער וועג איז צו האַלטן מענטשן קראַנק פֿאַר אַזוי לאַנג ווי מעגלעך, זיי צו לאָזן דערלעבן אַ קורצע צײַט פֿון
פֿאַרבעסערונג ווען זיי זענען קראַנק, אָבער בכלל זיי האַלטן ווי קונדן דורך זיי האַלטן קראַנק פֿאַר אַזוי לאַנג ווי מעגלעך.
נו, איך מיין אַז געזונטהייט־זאָרג, למשל, איז אַ געביט וווּ די מאַרק־עקאָנאָמיע בכלל נישט האָט קיין אָרט.
און דאַן דאַרפֿן מיר אויך, און דאָס איז דער צווייטער פּונקט, אַ אמתדיקן רעכט־שטאַט, וואָס
איך וואָלט געוואָלט פֿרעגן, לפחות טיילווייז.
ווײַל מיר האָבן נישט אַ גאָר אומאָפּהענגיקע ריכטערשאַפֿט.
אויב די ריכטערשאַפֿט איז געבונדן דורך אינסטרוקציעס אָדער קען ווערן באַאײַנפֿלוסט דורך באַשטימטע רעגירונג־אינפֿלוסן, וואָס מיר
האָבן ליידער איצט עטלעכע בײַשפּילן, נישט נאָר מיט מר באַלװעג אָדער אַנדערע, נאָר אויך אין גרעסערע סקאַנדאַלן, דאַן האָבן מיר
דאָ אַ מצב וואָס איז פשוט אומאַננעמבאַר און וואָס מען האָט אונדז צוגעזאָגט אַז דאָס וועט נישט פּאַסירן אונטער דער יסוד־געזעץ.
און מיר מוזן פשוט צוריקגיין דאָרט.
דאָס זענען ענדערונגען וואָס מיר קענען גרינג דורכפֿירן, און איך בין גאַנץ זיכער אַז זיי וועלן ווערן דורכגעפֿירט
אין די קומענדיקע יאָרן, ווײַל מענטשן ווערן ווייניקער און ווייניקער צופֿרידן מיט דער איצטיקער סיטואַציע.
אַזוי אין סיליקאָן וואַלי האַנדלען מיר מיט די גרויסע זיבן.
דאָס זענען אַלפֿאַבעט, אַמאַזאָן, עפּל, מעטאַ, נווידיאַ, טעסלאַ און נאָך איין פֿירמע, וואָס מאַכט אין סך־הכּל זיבן, און
זיי האַלטן כּמעט אַלע פּאַטענטן און ליצענצן אין דעם געביט.
זיי טוען וואָס ברענגט זיי נוץ, נישט וואָס ברענגט נוץ פֿאַר די אַנדערע מענטשן.
און דאָס האָט איצט דערגרייכט אַ זייער געפערלעכן גרענעץ, ווײַל זיי האָבן וויסן אין דעם געביט פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ,
און ווען עס קומט צו קינסטלעכע אינטעליגענץ, מוז מען זאָגן אַז עס זענען עטלעכע ממש ערנסטע ווארענונגס־צייכנס.
נאָר צו דערמאָנען אײַך, דזשעפֿרי הינטאָן, דער הויפּט־אַנטוויקלער פֿון גוגל, האָט לעצט יאָר
אָפּגעטרעטן, ווײַל אַלץ איז געוואָרן צו געפֿערלעך.
די זעלבע געלט אויך פֿאַר מאָ גאָדאַרד, וואָס איז געווען דער הויפּט פֿון מאַרקעטינג בײַ גוגל X. הײַנט רייזט ער אַרום ענגלאַנד
און פֿילט גאַנצע אָדיטאָריום מיט זײַן באָטשאַפֿט, אַז די מענטשהייט האָט דערגרייכט אַ
פֿראַנקענשטיין־מאָמענט אין דעם געביט פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ.
נאָר צו דערמאָנען אײַך, ד״ר פֿראַנקענשטיין איז אַ פֿיקציאָנעלער כאַראַקטער, אַ דאָקטער וואָס שטיטשט צוזאַמען אַ מענטש פֿון
גוף־טיילן און בלאָזט לעבן אַרײַן, נאָר צו אַנטדעקן אַז דער מענטש איז פּלוצלינג שטאַרקער, קלוגער און אויך מער בייז ווי ער אַליין.
אַזוי זײַנען מיר אויף אַ זייער געפֿערלעכן שוועל.
און דער גרויסער פּראָבלעם וואָס איך זע מיט דעם איז, אַז די אַנטוויקלונג פֿון דער טעכנאָלאָגיע איז אין די הענט
פֿון זייער ווייניק מענטשן, וואָס זענען בלויז אינטערעסירט אין זייער אייגענע אינטערעסן און אייגענעם נוץ.
וואָס פֿאַר קאָנקרעטע שריט קענען אונטערנעמערס נעמען צו ברענגען די עקאָנאָמיע צוריק אויף דעם ריכטיקן וועג?
אונטערנעמער מוזן איצט דערקענען דעם ווערט פֿון בילדונגס־אַרבעט, ווי די וואָס AUF1 דורכפֿירט, און זי שטיצן אויף
אַזאַ אופֿן, אַז זי קען ווײַטערגיין און זיך אויסברייטן.
אַזוי אין דעם הינזיכט מוז די אומווילן, די האַלטונג פֿון "זיי וועלן עס טאָן און מיר וועלן טאָן אונדזערע זאַכן", אויפהערן.
מיר אַלע זײַנען דאָ אין דער זעלבער שיף, און מיר זײַנען צו ווייניק צו ווײַטער לאָזן
פֿרײַ־רײַדערס פשוט לאָזן אַנדערע טאָן די אַרבעט.
איך גלייב אַז קליינע און מיטלשטייגע פֿירמעס זאָלן מיט זיכערקייט ווײַזן אַז זיי טאַקע באַשטעלן דעם יסוד פֿון דער געזעלשאַפֿט און
זאָרגן אַז מענטשן טאַקע קויפֿן בײַ און שטיצן קליינע און מיטלשטייגע פֿירמעס אַנשטאָט דער הײַנטיקער
פּלאַטפֿאָרמע־עקאָנאָמיע, וואָס טוט פּונקט דעם אומגעקערט.
וואָס שאַפֿט אַלץ ווייניקער אַרבעטספּלאַץ און, למעשה, טריינירט כּמעט נישט מער קיין יונגע מענטשן.
בילדער פֿון אַ פֿרײַער וועלט מאָרגן – אונטער דעם ווונדערלעכן מוטאָ, פאָרזעצן מיר אונדזער באַריכטונג פֿון דער
אַלטערנאַטיווער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום אין פּראַג.
לינקס קעגן רעכטס, אויבן קעגן אונטן, מיגראַנטן קעגן אָרטיקע.
די מערהייט פֿון דער באַפֿעלקערונג האָט אומקריטיש טאָלערירט די טאָטאַליטאַרישע קאָראָנאַווירוס־באַגרענעצונגען.
איינשטימיקייט איז געווען וויכטיקער ווי זעלבסטשטענדיקער געדאַנק.
אין אַלגעמיין איז דאָ אַ אומגלויבלעכע דרוק זיך צופּאַסן, באַזונדערס אין דײַטשלאַנד.
די דעמאָניזאַציע פֿון דעם טערמין "לאַטעראַלער טראַכטער" סימבאָליזירט ווי פֿרײַע גײַסטער זאָלן
ווערן אויסגעמעקט מיט ברוטאַלער כּוח און סטיל.
די צאָל אַקאַדעמיקער וואַקסט, אָבער די צאָל זעלבסטשטענדיקע טראַכטער פֿאַלט.
בילדונג פֿאַר דערוואַקסענע אויסערן נאָרם איז גאָר אומבאַקאַנט בײַ די מאַסן.
עס איז אַ בילדונגס־פּראָבלעם וואָס הייבט זיך אָן אין שול און ענדיקט זיך מיט אונדזער העקטישער געזעלשאַפֿט.
אינדיווידועלער איבערלאָד, דרוק, ריזיקאָ פֿון אויסברענונג, און כּמעט קיינער האָט נישט די צײַט אָדער די פֿרײַהייט
פֿאַר ווײַטערדיקע בילדונג, זעלבשטענדיקן געדאַנק, אָדער אַפֿילו פּערזענלעכע פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
קריטיקער טענהן אַז דאָס אַלץ איז בכיוון, כּדי די געהאָרזאַמע שאָף זאָל גרינג קאָנטראָלירט ווערן.
אַרבעט, קאָנסומיר, צאָל שטייערן און קלאָג נישט. אָבער צי איז דאָס וואָס מיר ווילן?
און ווי זאָלן אָדער קענען די ווערטן און די געזעלשאַפֿט פֿון מאָרגן אויסזען?
פּערזענלעכע אחריות איז אַ גרויס וואָרט וואָס איז נייטיק אין אַ פֿרײַער געזעלשאַפֿט, אָבער
אַז מען לערנט און פּראַקטיצירט עס צו ווייניק.
אַז דו פשוט האָסט דאָס געפיל אַז דו ביסט פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר אַנדערע, אַז דו ביסט פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דיין
אייגענעם גליק און געזונט, און אַז מיר אַלע זענען איין, און ווען מיר שאָדן אַנדערע, שאָדן מיר אויך זיך.
אין די לעצטע פֿיר יאָר, און טאַקע פֿאַר פֿילע, פֿילע יאָרן פֿריִער, בין איך געווען קריטיש צו דער מאַטעריאַליסטישער מעדיצין,
צו דער קאַנווענציאָנעלער מעדיצין, וואָס באַהאַנדלט מענטשן ווי מאַשינען, וואָס טרענט אָפּ גוף, נשמה און גייסט, וואָס זוכט
און געפֿינט די יסודות פֿון געזונט און קראַנקייט אין די קלענסטע בויענדיקע עלעמענטן פֿון אונדזער מאַטעריעלער עקזיסטענץ.
און איך פֿרעג זיך כּסדר, ווי אַזוי איז דאָס בכלל מעגלעך, אַז די מעדיצין האָט זיך נישט געביטן, ווען מיר ווייסן שוין לאַנג, למשל
פֿון פּסיכאָנאָרמאָלאָגיע און אויך פֿון פּסיכאָסאָמאַטישער פֿאָרשונג, אַז מע קען שוין נישט באַטראַכטן געזונט און קראַנקייט
אויף קיין שום אַנדערן אופֿן, ווי נישט דורך צוגעבן אוממאַטעריעלע פֿאַקטאָרן, וואָס קענען אַפֿילו זײַן מער
שטאַרק ווען עס קומט צו דער פֿראַגע, וואָס האַלט אונדז געזונט און וואָס מאַכט אונדז קראַנק.
איך האָב זיך פֿאַרלאָזט אויף זשורנאַליזם אין זײַן נײַיווער פֿאָרעם, האָב שטענדיק אַלע הויפּטשטראם־מעדיע קאַנסומירט, און האָב
געמוזט פֿאַרשטיין אַז איך בין במשך פֿופציק יאָר געפֿאַלן אין אַלעס און בין אָפּגעפֿירט געוואָרן אויף אַ פאַלשן געדאַנק־וועג.
און די פֿראַגע פֿאַר וואָס עפּעס טוישט זיך נישט, קען מען מיטן מוח נישט לייזן.
און עס איז וויכטיק פֿאַר מיר צו ברענגען דעם אַספּעקט אין דער פּאַנעל־דיסקוסיע. דאָס איז נישט וועגן פֿאַרשטיין.
עס איז נישט אַ פֿראַגע פֿון ניצן ריינע פֿאַרשטאַנד צו פֿאַרשטיין וואָס איז געשען.
די ערשטע אויפקלערונג איבער 300 יאָר צוריק, אין דעם 18טן יאָרהונדערט, האָט אונדז געגעבן די געלעגנהייט
זיך אָפּצושטעלן פֿון דער אַריסטאָקראַטיע און דער קלערסיע און זיך צו באַטראַכטן ווי בירגער.
מיר האָבן באַקומען די מתּנה פֿון שׂכל, און מיט איר האָבן מיר מעגלעך געטאָן אַ סך שלעכטס.
ווייל נאָך דעם וואָס מיר האָבן בלויז גענוצט אונדזער אינטעלעקט און פאַרלוירן אונדזערע ראַציאָנאַלע, עמאָציאָנאַלע און גײַסטיקע
זײַטן, האָבן מיר זיך באַוועגט צו אינדוסטריאַליזאַציע, צו טעכנאָלאָגיע, קאַפּיטאַליזם און
נײַליבעראַליזם, און איצט זײַנען מיר בײַ טראַנס־הומאַניזם.
דאָס מיינט אַז מענטשן ווערן מער און מער מאַשינען.
און איך שטאַרק רעקאָמענדירן אַז, בײַזונדערס אין ליכט פֿון די לעצטע יאָרן, מיר זאָלן איבערטראַכטן אונדזער צוגאַנג און זיך
פאָקוסירן אויף דעם איראַציאָנאַלן אַנשטאָט דעם ראַציאָנאַלן.
אויב דו פרעגסט מיך וואָס פֿאַר אַ בילד איך האָב, מוז איך דיר זאָגן אַז איך גלייב אַז אין דער וועלט
איז קיינער וואָס האָט נישט אַ ספּעציעלע פֿעיִקייט.
און אויב איך גלייב דאָס, וואָלט עס טאַקע געווען אונדזער געזעלשאַפֿטלעכע אחריות צו העלפֿן, דערמוטיקן, שטיצן
און טריינירן זיי, אַזוי אַז זיי קענען אַנטוויקלען דעם טאַלאַנט און בײַשטײַערן עס צו דער געזעלשאַפֿט.
אויב מיר וועלן מצליח זײַן דאָס צו טאָן, וועט זײַן סינערגיע צווישן די יחידים, וואָס האָבן אומגלויבלעכע פֿעיִקייטן.
אויב מיר מצליח ווערן אין דעם, וועלן מיר האָבן אַזאַ אויפֿהייב אין דער געזעלשאַפֿט און אין די געזעלשאַפֿטלעכע ווערטן, אַז, דאַנק דער
טעכנאָלאָגיע וואָס מיר האָבן אַנטוויקלט אין די לעצטע יאָרן, וועלן מיר גאָרנישט קיין פּראָבלעם האָבן צו באַפרידיקן די יסודותדיקע
מאַטעריעלע נויטן, אַרײַנגערעכנט יחיד־לוקסוס־באַדערפֿענישן. אָבער דאָס וואָלט דאַן געווען אַ
סינערגיע און, למעשה, אַ גן־עדן־ווי צושטאַנד.
און דאָס בילד טרייבט מיך, און דאָס איז וואָס גיט מיר די קראַפֿט צו דורכגיין אַלץ, אפילו אויב מען טרעפֿט אַ ביסל
פֿײַנטשאַפֿט ווען מען האָט אַנדערע געדאַנקען אָדער ווען מען פֿאָדערט אַ געוויסן גראַד פֿון טראַנספּאַרענץ.
נו, איך מוז רעדן וועגן מעדיצין, מײַן מומחיות־געביט.
איך וואָלט געוואָלט רעוואָלוציאָנירן די נשמהלאָזע מעדיצין.
דו קענסט דאָס נישט רעפֿאָרמירן; עס מוז טאַקע קומען פֿון אונטן אַרויף; דו מוזסט עס פֿאַרבעסערן.
אין דער פאַרגאַנגענהייט, ווען איך האָב געהערט צו דער WHO, האָב איך זיך אינעווייניק געשטעלט אין אַכטונג.
איך האָב געמיינט אַז זיי ווייסן בעסער, און עס האָט מיר געדויערט אַ לאַנגע צײַט צו פֿאַרשטיין אַז
דאָס איז טאַקע די לעצטע זאַך וואָס מיר דאַרפֿן.
איך האָב אַ וויץ וואָס מיר האָבן שטענדיק געזאָגט איינעם דעם אַנדערן ווען איך בין געווען אין אוניווערסיטעט:
גיב אַ פיזיק־סטודענט אַ זאַמלונג פֿון פיזיק־פֿאָרמולעס און זאָג אים זיי אויסנווייניק צו לערנען.
דאַן פֿרעגט ער פֿאַרוואָס? אויב איך דאַרף עס, ווייס איך וווּ עס איז.
גיב אַ מעדיצינישן סטודענט דעם טעלעפֿאָן־דירעקטאָרי פֿון זײַן היימשטאָט און זאָג אים, ער זאָל עס
אויסנווייניק לערנען. ער וועט פֿרעגן: ביז ווען?
בעת דער פּאַנדעמיע האָבן זיי געזאָגט: ביטע לאָזט זיך וואַקסינירן. זיי האָבן נישט געפרעגט פֿאַר וואָס, נאָר ווי אָפֿט. אַזוי גאָר
געהאָרזאַם, גאָר גלײַך און קיינמאָל נישט געשטעלט קיין פֿראַגעס.
און איך מאַך אַ זייער קלאָרן אונטערשייד צווישן מעדיצינישע פאַכמענטשן און דאָקטוירים.
עס זענען דאָ אַ סך דאָקטוירים. אוניווערסיטעט־שפּיטאָלן זענען פול מיט דאָקטוירים.
זיי לייענען יעדע שטודיע און זענען אויפֿן לויפֿ מיט די לעצטע מיספֿאַרשטענדענישן.
ווען מען איז אין דעם געשעפֿט אַזוי לאַנג ווי איך, ווייסט מען זיכער אַז עס זענען
פּאַראַדיגם־שיפטן וואָס מען גלייבט אין אַ שטיין־פֿעסטן אופֿן.
און דאַן קומט עמעצער און זאָגט, דאָס איז נישט אמת.
ווען דו האָסט דאָס אַ פּאָר מאָל געזען פּאַסירן, ווייסטו אַז גאָרנישט איז באַשטימט פֿאַר אייביק.
מיר אַלע ווייסן אַז מענטשן זענען יחידים – וואָס מיינט אומטיילבאַרע צווייפֿאַכיקייט.
און איך וואָלט דאָס אויסברייטן; איך וואָלט געזאָגט אַז מענטשן רופן עס אינדיװיטריום – אַ
אומטיילבאַרע דרײַפֿאַכיקייט צווישן גוף, מוח און נשמה.
און אָפֿט קענען זײַן פסיכאָלאָגישע פּראָבלעמען וואָס זיך אויסדריקן פֿיזיש.
אויב זיי באַהאַנדלען דעם גוף, זענען זיי גאָר אויף דער פאַלשער שפּור.
דער דאָקטער מוז דעם מענטש באַטראַכטן ווי אַ גאַנץ, נישט ווי די סומע פֿון זײַנע אָרגאַנען, נאָר ווי
די סומע פֿון זײַן גוף, זײַן גײַסט און זײַן נשמה.
איך גלייב אַז דער חורבןדיקער מצב פֿון בילדונג אין דײַטשלאַנד איז גאָר בכיוון.
די אינפלאַציאָנערע צושטעלונג פֿון פּסעו־אַקאַדעמישע טיטלען פֿאַר גענדער־מיינסטרימינג פֿון וועלכער
מין. דו קענסט דערצו צולייגן אַ סך באַז־וואָרטער.
איך גלייב אַז אונדז פעלט דער מוט דאָס צו דערקענען.
און איך זע דאָס ווי דעם לעצטן רעזולטאַט פֿון דעקאַדענץ, פֿון פֿאַרמעגנס־פֿאַראורזאַכטער פֿאַרנאַכלעסיקונג אין אונדזער
געזעלשאַפֿט, וואָס פֿירט צו פּאַניק און אַ באַגער זיך צו האַלטן פֿעסט בײַם ביסל לוקסוס וואָס איז געבליבן, צו
אויפֿהאַלטן דעם דאָזיקן פֿאַלשן זיכערקייט־געפֿיל, זיך אונטערצוגעבן צו אַלץ וואָס מען שטעלט אונדז פֿאָר ווי אַ גײַסט.
ניין, נאָר אַ פּערזענלעכע אחריות, אין וועלכער מיר זאָגן אַז מיר וועלן זיך נישט אונטערװערפֿן צו אַ באַפֿעל פֿון
נאַנסי פֿייזער אָדער צו אַ דירעקטיוו פֿון קאַרל לאַוטערבאַך ווען עס קומט צו וואַקסינאַציע.
מיר זאָגן זיך אָפּ צו פֿאָלגן דעם פּאָליציאַנטס אָנווײַזונג אָנצוטאָן אונדזערע מאַסקעס.
ניין, מיר מוזן זיך, ווי דערוואַקסענע, לערנען צו זאָגן: "ניין, איך וועל דאָס נישט טאָן, און איך וועל טראָגן די קאָנסעקווענצן."
לויט מײַן מיינונג איז דאָס אויך דער פרידלעכסטער וועג דאָס צו טאָן.
ווײַל דאָס איז אַ פּאַסיווער אופֿן צו זאָגן אַז איך אָפּװײַז עפּעס, איך אָפּװײַז די אונטערװערפֿונג, און איך
הײב נישט אויף מײַן פֿויסט אָדער עפּעס אַנדערש כדי צו ברענגען אײַך אַרויס פֿון אָפֿיס איצט.
פֿאַר דעקאַדעס האָבן פּאָליטיקער און מיינונג־מאַכער זיך בלויז קאָנצענטרירט אויף צו פֿאַרניכטן אַלץ, צו
אָפּנעמען אַלע גרעניצן, צו באַפרײַען מענטשן פֿון אַלע קאָלעקטיוון און אַלע באַגרענעצונגען.
קיינער איז מער נישט פאַראַנטוואָרטלעך צו קיינער. עס זענען ניט מער קיין פֿיקסירטע, סטאַבילע פּילערן, ניט אַמאָל אונדזער געשלעכט.
אַזוי איז גאָרנישט מער פֿאַרפעסטיקט, עס איז ניטאָ קיין אָרט צו האַלטן זיך. דו קענסט זײַן אַלץ אָדער גאָרנישט.
פֿילע פֿילן זיך ווי זיי זײַנען גאָרנישט, און זוכן דערפֿאַר אַלטערנאַטיווע אידענטיטעטן אין קאָנסומעריזם, אין בראַנדז און
קליידער־בראַנדז. "איך בין אַ עפּל־באַניצער" אָדער אפילו אין געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ,
וווּ מען קען געפֿינען אַלטערנאַטיווע גרופּעס.
עס איז אַלעס אַ פּלייסמאַן, אָבער עס איז נישט אמת. זיי זענען פאַלשע אידענטיטעטן.
און אַזעלכע מענטשן זענען אויך זייער גרינג צו מאַניפּולירן. זיי ווערן זייער גרינג
באַאײַנפֿלוסט דורך פּראָפּאַגאַנדע און מאַניפּולאַציע.
זיי האָבן נישט קיין שורשן. זיי האָבן נישט קיין סטאַביליטעט, נישט קיין יסוד פֿון ווערטן, טראַדיציעס און סטאַבילע קהילות.
קליינע און מיטל־גרייס פֿירמעס פֿינאַנצירן בערך 80% פֿון די אײַננעמען.
די מיטלשטאָק איז אַזוי אין סכנה, וואָס איך גלייב נישט אַז עמעצער אין דער גרופּע בכלל ווייסט דערפֿון.
מיר האָבן אַ סיטואַציע, וווּ מיר זענען געווען צו מצליח אין אייראָפּע, וואָס האָט געפֿירט דערצו, אַז אונדזערע קאָנקורענטן
איבער דער גאַנצער וועלט האָבן איצט אַ חשבון מיט אונדז.
צי מיר איצט רופן די אמעריקאנער גרויסע מענטשן אָדער אפֿשר נאָך יוגנטלעכע, און מיר זענען נאָך אין קינדערגאָרטן, קען
דאָס גוט זײַן דער פאַל. מיר קענען דיסקוטירן וווּ מיר שטייען.
די סיטואַציע איז אַז אייראָפּע האָט דורך פינאַנציעלער הצלחה און עקאָנאָמישער הצלחה געווינען זעלבסטשטענדיקייט.
עס זענען געווען פֿרײַהייט־באַוועגונגען, און דערפֿאַר זענען געווען געלעגנהייטן, מיט וועלכע נישט אַלע זענען צופרידן.
און די סיטואַציע וואָס מיר האָבן אין צענטראל־אייראָפּע איז אַז פֿון די 3,500 פאַרבאָרגענע
טשעמפּיאָנס, האַלב זענען אין די דײַטש־רעדנדיקע לענדער.
אַזוי, אַ פֿאַרבאָרגענער טשעמפּיאָן, איינער פֿון די פֿירער אין זײַן אינדוסטריע, קען מען נישט איגנאָרירן. ער
איז פאָרויס אין טעכנאָלאָגיע, פאָרויס אין פארקויפונגען – אַ פֿאַרבאָרגענער טשעמפּיאָן.
עס איז קלאָר אַז אונדזערע גלאבאַלע קאָנקורענטן זענען נישט צופרידן דערמיט, ווײַל עס זענען 8
ביליאָן פֿון זיי און אפֿשר 120 מיליאָן פֿון אונדז.
דאָס איז אַ ביסל אומגלײַך אין טערמינען פֿון פאָרשטעלונג. ווי קען איך דעם קאָנקורענט אונטער קאָנטראָל ברענגען?
איך קען שאַפֿן אינפלאַציע, וואָס איז נאַטירלעך 0.1/0.2 פּלוס אָדער מינוס, אָבער נישט 10, 20 אָדער 30.
אַזוי מוז איך בײַ דער נאַציאָנאַלער באַנק גאַנץ אַ סך געלט דרוקן, און מוז עס גאַנץ ביליק אַרויסגעבן.
דאַן קען איך גאַראַנטירן הונדערט פּראָצענט אַז איך וועל זאָרגן פֿאַר קאָנקורענצפֿעיִקייט, ווײַל די לאָנען
שטײַגן, די מאַטעריאַלן שטײַגן, און מיר זײַנען ניט מער קאָנקורענצפֿעיִק אויף דער גאַנצער וועלט.
מיר זענען וועלט־טשאַמפּיאָנס אין עקספּאָרטן, דאָס הייסט אין דעם דײַטש־רעדנדיקן געגנט.
אָבער דאָס איז נישט גענוג, איך מוז אויך צעשטערן די באַזע, און די באַזע איז ענערגיע.
דאַן וועל איך פשוט שנעל אויפֿרײַסן די נאָרד־סטרים־פּייפּליין. צו קאָמפּענסירן דעם ענערגיע־אויסגאַנג, וואָלט
איך געמוזט אינסטאַלירן 120 נוקלעאַר־קראַפֿט־אַנלאַגעס, כדי צו פֿאַרשטיין די פֿאַרבינדונג.
איך וועל די נוקלעאַר־קראַפֿט־אַנלאַגעס אין אַ בליץ אויסמאַכן, איך וועל איבערגיין צו אַלטערנאַטיווע
ענערגיע: פינסטערע דאָלדרומס, אָדער ווי איר רופֿט עס.
און אויב דאָס איז נאָך אלץ נישט גענוג, וועל איך אַרײַנפֿירן אַ אומניצן CO2־שטייער.
און אויב דאָס נאָך איז נישט גענוג, וועל איך צעשטערן דעם מוראַל.
אָבער מיט די פינף מיטלען קען איך אפילו די שטאַרקסטע עקאָנאָמיע צו אירע קני ברענגען.
און וואָס וועט קומען אין 2025, וועלן עטלעכע מענטשן קוקן.
די אינטערנאַציאָנאַלע קאָנקורענצפֿעיִקייט איז אינגאַנצן צעשטערט געוואָרן אין די לעצטע דריי יאָר.
איך האָב קליענטן וואָס האָבן געפּלאַנירט צו אינוועסטירן אין אייראָפּע ביזן לעצטן מינוט,
נאָר צו זאָגן: "שטאָפּ, מיר גייען קיין דובײַ."
ווי איז מעגלעך פֿאַר אַ לאַנד צו ווידער און ווידער אויסקלײַבן זײַנע אייגענע מאָרדער מיט די אויגן ברייט אָפֿן?
ווי איז עס מעגלעך פֿאַר אַ פֿאָלק צו ווידער און ווידער אויסקלײַבן מענטשן וואָס, ווי קאַנצלער, גרינער מיניסטער פֿאַר
עקאָנאָמישע ענינים און מיניסטער פֿון געזונט, טאָן זיי נישט גלייך אין דער גאַס אַרעסטירן, אָן זיך־האַס?
דו מוזט זיך פֿײַנט האָבן אויב דו אַרבעט צו דײַן אייגענער אָפּשאַפֿונג און דאַן אַפּלאָדירסט עס, גייסט אויף טעלעוויזיע
און זאָגסט אַז, סוף־כּל־סוף, האָבן מיר נאָר באַשטעטיקט בײַ דער גרינער פּאַרטיי־קאָנפֿערענץ אַז דײַטשלאַנד מוז דינען די וועלט.
ניין, פֿאַר גאָטס ווילן, האָב איך נישט.
עס מוז שטיל בלײַבן און זיך אויפֿפֿירן ווי אַ גוט לאַנד צווישן זײַנע שכנים.
אָבער עס דאַרף קיינעם נישט דינען און קיינעם חוב נישט אָפּצאָלן. דאָס זעלבע געלט אויך פֿאַר אַנדערע.
זעלבסט־האַס איז דער שליסל, און דער ענטפֿער דערצו, פּונקט ווי דו האָסט געזאָגט, איז צו לערנען זיך ליב האָבן. איך בין שטענדיק אַ
ביסל פֿאָרזיכטיק דערפֿון, ווײַל עס קלינגט אַזוי נאַרציסיסטיש זיך ליב האָבן, זיך מיטליד צו געפֿינען, און
פּאַטאָלאָגישן זעלבסט־צווייפל אָפּצולאָזן. דאָס איז די גרויסע אַרויספֿאָרדערונג, איך בין גאָר מסכים.
אולי זאָלן מיר אויך באַהאַנדלען די קולטור פֿון שולד. דאָס איז עפּעס וואָס מען שטענדיק פֿאַרמיידט, אָבער איצט
גייט עס אויך וועגן דעם לאַנד און די שולד און דער בושה וואָס פֿאַרבינדן זיך מיט דעם זײַן דײַטש.
בין איך געווען צו אומדירעקט?
יאָ, דו האָסט זיך צו אומדירעקט אויסגעדריקט צו טאַקע באַהאַנדלען דעם פאַקט אַז מען זאָל זיך שעמען אָדער אפילו זײַן
רעכט־עקסטרעמיסט אויב מען זאָגט "איך בין שטאָלץ צו זײַן דײַטש".
איך בין שטאָלץ אויף דײַטשישע העלדישקייט און שעפֿערישקייט.
אוי וויי, די וואָרנונג־ליכט פֿאַר רעכטס־עקסטרעמיזם בליצן אין אונדזערע מוחות, אָדער בעסער געזאָגט,
אויף אונדזער קולטורעלער ירושה, אויף אונדזערע אָבֿות.
אַזוי איז עס, דאָרט הייבט זיך אָן זעלבסט־ליבע אָדער זעלבסט־האַס, ווײַל איך בין שטענדיק אין אָפּלייקענונג און איך שעם זיך.
עס איז אַזוי וויכטיק אַז מיר זאָלן זיך דערמיט אָפּגעבן, אָבער אויב מיר שטענדיק בלײַבן קלעבן אויף יענער צײַט
און באַשולדיקן זיך און אַנטשולדיקן זיך דערפֿאַר, וועלן מיר קיינמאָל נישט אַרויסקומען דערפֿון.
מיר מוזן לערנען פֿון קינדער. און מיר מוזן אויך לערנען פֿון די עלטערע, וואָס אויף זייערע טויטבעטן זאָגן צו זיך: "נו,
טאַקע, וואָס איך האָב נישט דערגרייכט, זענען די באַציִונגען."
איך האָב שוין אַלץ אַנדערש געקענט.
איך האָב געקויפֿט מײַנע פֿעראַריס און איך ווייס נישט וואָס דער גאַנצער טומל איז.
אָבער וואָס איך טאַקע לייד פֿון און וואָס איך וואָלט ווידער טאָן, איז צו האָבן אַ געזונטע באַציִונג.
און איך מיין אַז אויב מען אַפּליצירט דאָס אויף דער געזעלשאַפֿט, די ראָלע־מאָדעל־פֿונקציע,
איז דאָס אַ זייער, זייער, זייער וויכטיקע זאַך.
דאָס איז נאָך נישט דערגרייכט געוואָרן, נישט ווי אַ קאָוטש, נאָר יעדער פֿאַר זיך: וואָס ער קען בײַשטײַערן צו אַ
בעסערער געזעלשאַפֿט, צו ווערן די בעסטע ווערסיע פֿון זיך און דערנאָך צו זײַן אַ ראָלע־מאָדעל.
אויב מען קוקט אויף דורכשניטלעכע שולן, בעיקר אין בערלין — איך בין פֿון בערלין, וואָס איז טאַקע דער לעצטער, דער טיפֿסטער
לאָך אין דײַטשלאַנד, אַן אַוואַנטגאַרד־שטאַט אין יעדן הינזיכט.
ווײַל אין דײַטשלאַנד דאַרף קיינער נישט לאַכן, ווײַל איר אַלע זענט אויף דעם וועג צו ווערן ווי בערלין אין דעם לאַנד.
און אויב איר קוקט אויף אַ שול אין בערלין, זעט איר אַז עס זענען דאָ לעכער אין די דעכער, אַז עס זענען דאָ אַזוי פֿיל קינדער אין
דער קלאַס, אַז אַפֿילו דער מערסט איבערגעגעבענער לערער וואָס שטייט פֿאָרויס האָט נישט קיין שאַנס זיי אונטער קאָנטראָל צו קריגן, און
די קלאַסן פֿאַרשטייען אַפֿילו נישט די נאַציאָנאַלע שפּראַך וואָס דער לערער רעדט, און די עלטערן שיקן זייערע קינדער
אַהין, מיט דער הנחה אַז זיי וועלן זיך שוין אַן עצה געבן.
ניין, דאָס איז פּונקט ווי עס זאָל זײַן. מיר ציען מענטשן וואָס ווילן ווערן שול־ציבילישע באַאַמטע.
מענטשן גייען דאָרט, כּמעט אָן קיין שוועריקייטן, נאָך זיי האָבן זיך געענדיקט די שול, דאַן גייען זיי צו די שולן און
זענען צופרידן אַז זיי סוף־כּל־סוף זענען געוואָרן שטאַטדינסטער.
דאָס איז אומגלויבלעך.
אַזוי איז דער שול־סיסטעם אַ קורצע, שנעלע איבערבליק פֿון אונדזער גאַנצער שטאַט־סיסטעם.
און אויב מיר הייבן נישט אָן צו אַראָפּרײַסן די שולן און איבערבויען דעם שול־סיסטעם, איז בעסער
מיר זאָלן בכלל נישט פּרוּוון די אַנדערע זאַכן.
וואָס טרייבט מיך, און דאָס קען קלינגען האַרש, איז דער טויט.
ווען איך פשוט טראַכט וועגן טויט, וואָס וויל איך קענען זאָגן צו זיך אויף מײַן טויטבעט,
אָדער וואָס וויל איך נישט האָבן צו באַדויערן?
און דאָס איז עפּעס וואָס איך דערמאָנען זיך גאַנץ אָפֿט.
איך וויל פשוט יעדן טאָג זײַן די בעסטע ווערסיע פֿון זיך, ווײַל איך וויל קיינמאָל זיך נישט באַשולדיקן, אַז איך האָב
דאָס לעבן נישט געלעבט ביזן לעצטן און נישט געגעבן מײַן גאַנץ.
עס איז נישט קיין סיבה נישט צו געבן אײַער גאַנץ יעדן טאָג.
אַ סך מענטשן פֿרעגן מיך כּסדר, ווי אַזוי דו קומסט דורך צו טאָן דאָס אַלץ?
אָבער עס איז טאַקע נאָר דער ווילן צו לעבן דאָס לעבן, פֿאַר וואָס איך בין אַזוי דאַנקבאַר – דאָס איז דער צווייטער
טיפּ: דאַנקבאַרקייט – איך בין אַזוי אומגלויבלעך דאַנקבאַר פֿאַר דעם לעבן און וויל עס צו גאַנץ הנאה האָבן.
און דאָס גיט מיר אַזוי פֿיל כּוח: די באַגרענעצטקייט אויף דער איין זײַט, און די דאַנקבאַרקייט, אַז איך
פשוט ציע אַזוי פֿיל ענערגיע צו דערגרייכן אַזוי פֿיל.
איך קען דאָס ווייטערגעבן.
איר האָט זיכער באַמערקט איין זאַך, טײַערע צוקוקער: וואַרטן אויף דעם גואל איז אומניטיק, ווײַל דער גואל איז שוין דאָ.
דו ביסט דײַן אייגענער גואל.
די טעמע איז די גלאבאַלע קאָנפליקט־לייזונג פֿון מאָרגן, און מיר האַנדלען זיכער מיט גלאבאַלע אַרויספֿאָרדערונגען.
איינער פֿון די הויפּט־סיבות פֿאַר גרויסע פליטה־באַוועגונגען איז בלי ספֿק מלחמה, צי עס איז אַ
עקאָנאָמישע מלחמה אָדער אַ מיליטערישער קאָנפליקט.
עס איז קלאָר אַז די בענעפֿיציאַרן פֿון די אַנטוויקלונגען זענען קאָרפּאָראַציעס און לאָביעס, און די
קייט־רעאַקציע פֿון קאָנפליקט מוז מען בײַ אַלע קאָסטן צעברעכן.
נו, עס קוקט זיכער אויס ווי עס ווערט ערגער און ערגער.
מיר שטייען איצט טאַקע אויף דער קאַרעם פֿון דעם גראַנד האָטעל.
דער פאקט איז אַז מיר קענען איצט גלײַך זיך אַרײַנמישן אין אַ זייער הייסן קריג.
ציבילע סטרוקטורן ווערן איבעראַל פּולװעריזירט. דאָס פֿירט נאַטירלעך צו אַ ריזיקן פליטה־וואַל גלאבאל.
און די רעגירונגען אין רײַכע לענדער זענען בכלל נישט צוגעגרייט און נישט גרייט צו ענטפֿערן אויף אַ פּאַסיקן אופֿן.
אָבער, דער גאַנץ פליטים־קריזיס ווערט קאָמערציאַליזירט.
נו, למשל, אין דײַטשלאַנד איז אַ פֿירמע גערופֿן סערקאָ.
עס איז אַ בריטישער קאָנגלאָמעראַט וואָס פֿאַרקויפֿט אָדער מאַרקעטירט 30% פֿון זײַנע פּראָדוקטן אין
דעם פֿאַרטיידיקונגס־סעקטאָר און אָפּערירט איבער 120 אַסיל־צענטערס אין דײַטשלאַנד.
אַ זייער פּראָפֿיטאַבעלער געשעפֿט, און איינער וואָס איז אויך פֿאַראַנטוואָרטלעך הינטער די קוליסן פֿאַר דער שליסונג פֿון
פּענסיאָנער־הייזער, בפרט בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
דאָס איז אַ זייער ערנסטע זאַך. פּענסיאָנער־היימער זענען מיט כוונה אין באַנקראָט געטריבן געוואָרן צוליב דעם קאָראָנאַווירוס.
און מיר זעען פשוט אַז אַזוי לאַנג ווי די גאַנצע אומגעצוימטע פּראָפֿיטמאַכערײַ פֿון מענטשנס ליידן ווערט נישט באַגרענעצט.
דאָס מיינט אַז וואָס טאַקע דאַרף פּאַסירן איז אַ באַגרענעצונג פֿון פינאַנציעלער ספּעקולאַציע.
וואָס טרייבט די וועלט אין ליידן, איז למשל די דאָמינאַנץ פֿון דעם דאָלאַר.
וואָס טרײַבט פילע לענדער אין מיזעריע? דאָס זענען די סאַנקציעס.
עס איז ספּעקולאַציע אויף די פינאַנציעלע מאַרקן וועגן דעם אַראָפּגאַנג פֿון גאַנצע לענדער און עקאָנאָמיעס.
זיי באַזעצן זיך אויף דעם, און די פּרעסע וואָס זיי האָבן געקויפֿט ווערט לויט דעם גענוצט צו צעברעכן דעם שטאַט.
און ווער איז טאַקע אין קאָנטראָל?
דאָ אין דײַטשלאַנד זענען דאָס סטראַטעגן פֿון אינוועסטירונג־באַנקען, וואָס אין דער
עיקר געבן נאָר פּאָליטיקערס שמועס־פּונקטן.
פּאָליטיק איז נאָר פּי־אַר און אַ זאַך ווי אַזוי צו פֿאַרקויפֿן באַשטימטע סטראַטעגיעס.
מיר זעען אַז געזעלשאַפֿטלעכע שפּאַנונגען אויך אויסברעכן אין אַלע די לענדער.
און איך קען נאָר אַפּעלירן צו אַלעמען צו בלײַבן רויִק און טאַקע טראַכטן וועגן אַ באַגריף.
אַזוי וואָלטן די מענטשן אונטן איצט געמוזט זיך אַנטוויקלען אין טראכט־טאַנקס, טראכט־טאַנקס פֿון אונטן אַרויף, אַזוי צו זאָגן.
דאָס גיט אונדז נאַטירלעך אַ נײַע וואַפֿן אין דער פֿאָרעם פֿון מיגראַציע. ווײַל מיגראַציע איז אַ וואַפֿן.
עס ווערט אויך באַוווּסט גענוצט צו דעסטאַביליזירן אַנדערע לענדער, אין דעם פאַל דייטשלאַנד אָדער עסטרײַך.
מיר דערלעבן איצט אַ סיטואַציע ענלעך צו דער וואָס איז געווען פֿאַר דער ערשטער וועלט־מלחמה, וווּ לאָקאַלע קאָנפליקטן, וואָס זעען
אויס אומפֿאַרבונדן, ברעכן זיך כּסדר אויס, אָבער זענען פֿאַרבונדן.
אַזוי, דעמאָלט זענען געווען די באַלקאַנישע מלחמות.
הײַנט זענען עס די מלחמות אין אוקראַיִנע און אין מיזרח־תיכון וואָס פֿאַרמישן זיך אין איין גרויסן קאַמף וואָס קיינער וויל נישט.
איך מיין אַז, ווײַל עס שטאַמט טיילווײַז פֿון קעגנשטעלונגען, פֿון אינטערעסן און אויך פֿון דער מענטשלעכער נאַטור אין איר ערגסטער
פֿאָרעם, וועט עס נישט זײַן מעגלעך עס צו פֿאַרמיידן אין דעם זין אַז אַ גאַנץ תּקופֿה פֿון פֿרײַנדשאַפֿט און שלום וועט
אָנברעכן, נאָר דווקא דורך אָפּשטעלן די מלחמה־פּראָוואָקאַטאָרן.
דאָס הייסט, דורך שאַפֿן פּאָליטישע באַדינגונגען, אין וועלכע די מענטשן, וואָס טרײַבן אַנדערע אין מלחמה, ווײַל
דאָס ברענגט זיי נוץ, דינט זייערע אינטערעסן און זיי פּראָפֿיטירן דערפֿון, קענען דאָס נישט טאָן.
דאָס איז די אויפֿגאַבע פֿון פּאָליטיק. עס איז אויך די אויפֿגאַבע פֿון די מעדיע און זשורנאַליסטן צו שאַפֿן אַזאַ סיטואַציע.
און צו מאַכן קלאָר פֿאַר מענטשן אַז גאָרנישט פּאַסירט דורך צופאַל – גאָרנישט איז מער גרונטלעך
צוגעגרייט ווי אַ מלחמה וואָס פּלוצלינג אויסברעכט.
אָבער אין אַ קאָנטעקסט וווּ מלחמה אויסברעכט, ווערט עפּעס פאַרלוירן: גערעכטיקייט.
מיר האָבן דאָס נאָר וואָס געזען אין סיריע. ניט לאַנג נאָך סיריע פּלוצלינג געפאלן איז, איז זי באַפֿאַלן
געוואָרן דורך ישׂראלדיקע דזשעץ, מיט 250 לופט־אַנגריפֿן.
דאָס איז דער קריטישער פּונקט.
מיר לעבן אין אַ הונט־עסט־הונט געזעלשאַפֿט. מיר לעבן אין אַ קאָנקורענץ־געזעלשאַפֿט.
און לעסאָף, מלחמה איז פשוט וואָס מיר טוען בײַ דער אַרבעט.
דו מוזט עס אויך פֿון אונטן קוקן.
ווי ווערן מענטשן טאַקע געזאָציאַליזירט, געבילדעט און געטריינירט צו אָננעמען דאָס ווי עפּעס נאָרמאַל?
איין מענטש וועט פשוט פֿאַלן בײַ דער זײַט. איך בין נישט מסכים מיט דעם.
איך גלייב פשוט אַז וואָס באַשטימט די מענטשלעכקייט איז אַז מענטשלעכע באַשעפֿענישן זענען, ווי
מיר האָבן געמיינט, געזעלשאַפֿטלעכע באַשעפֿענישן.
אָבער מיר ווערן ממש געטריינירט און געלערנט צו קאָנקורירן אין קליינע איינהייטן. דאַן
מאַכסטו דיר אַ קאַריערע דורך טריטן אַראָפּ.
און פֿון די מענטשן שאַפֿט איר גלאָבאַליסטן און מענטשן וואָס אָננעמען אַלץ.
איך מיין אַז מיט וואָס מיר דיסקוטירן אויף דער פּאַנעל, 90 פּראָצענט פֿון די מענטשן דאָרטן
וואָלטן גאָר נישט געוואוסט וואָס מיר רעדן וועגן.
זיי גלייבן אַז אַ אָרדענונג ווי אונדזער איז עפּעס וואָס מען געפֿינט, עפּעס וואָס ווערט אײַך
צוגעשטעלט, עפּעס וואָס איר דאַרפֿט נאָר אונטערשרײַבן.
אָבער אַזוי אַרבעט דעמאָקראַטיע בכלל נישט.
דעמאָקראַטיע מיינט נישט נאָר צו האָבן אַ שטימע, נאָר אויך אַ פֿליכט צו האָבן אַ שטימע.
און איך גלייב אַז מיר זאָלן זיך אויפשטיין איבעראַל און זאָגן אַז מיר ווילן דאָס נישט.
ווען עס קומט צו מיגראַציע און רעמיגראַציע, מוז מען זאָגן איין זאַך: זיכער האָט יעדער פֿאָלק
דאָס רעכט צו זײַן אידענטיטעט, דאָס איז גאָר קלאָר.
אָבער די וואָס קומען צו אונדז האָבן אויך דאָס רעכט צו אַ היים.
זיי ווילן בכלל נישט פֿון דאָרט אַוועקגיין.
זיי ווערן אויך באָמבאַרדירט און אַרויסגעטריבן. זיי ווערן אָנגעבאָטן דילן וואָס מאַכן דאָס לעבן אין
זייער קולטור אוממעגלעך. מיר מוזן דאָס אויך דערקענען.
און דאַן ברענגען מיר די צוויי גרופּעס צוזאַמען. זיי הייבן דאַן אָן צו קעמפן. און מיר זעען נישט די וואָס ציען די שטריק.
רעמיגראַציע איז זיכער נייטיק, ווײַל איך גלייב אַז נאָר די פֿעלקער קענען ראַטעווען די וועלט פֿון די
גלאבאַליסטן, און נאָר רעמיגראַציע קען ראַטעווען אונדזער פֿאָלק.
ווײַל מײַן פֿראַגע, מיט וועלכער איך וויל אָפּשליסן די ערשטע רעדע, איז: פֿאַרוואָס פֿרעגט קיינער נישט צי וועלן איצט נײַע
וואַלן פֿון מיגראַציע קיין סאַודי־אַראַביע אויסגעלייזט ווערן?
פארוואס פרעגט קיינער נישט צי וועלן איצט זיין וואַלן פֿון מיגראַציע קיין אזערבײַדזשאַן?
עס זענען 57 איסלאמישע לענדער, סאַודי־אַראַביע איז אומגלויבלעך רײַך. זיי בויען אַ נײַע שטאָט גערופֿן נעאָם,
זיי האָבן אַ ריזיקן געצעלט־לאַגער וואָס זיי דאַרפֿן נאָר איין מאָל אַ יאָר פֿאַר דער חאג'.
זיי האָבן געקענט אויפנעמען טויזנטער און טויזנטער.
זיי זענען אויך טיילווייז שולדיק פֿאַר וואָס איצט פּאַסירט אין סיריע, ווײַל זיי האָבן געהאָלפֿן
צו פינאַנצירן די דאָזיקע דזשיהאַדיסטישע מיליציעס.
פֿאַר וואָס זאָל אייראָפּע שטענדיק זײַן די וואָס ליידט?
אַזוי מוז מען באַטראַכטן די באַפעלקערונג־אויסטויש אין אייראָפּע, די וואָפן פֿון מיגראַציע, די ווילקירלעכע שאַפֿונג פֿון
מולטי־עטנישע שטאַטן, אין וועלכע מיר היגע באַלד וועלן זײַן אין מינאָריטעט, באַזונדער פֿון די געאָפּאָליטישע ענינים.
און דער אומגלויבלעכער טריק וואָס די לינקע, אָדער בעסער געזאָגט די פּסעו-לינקע, האָבן נאָר וואָס דורכגעפֿירט,
און פֿאָרשטעלן מאַסן-באַוועגונג און מאַסן-מיגראַציע ווי עפּעס פּאָזיטיוו און מענטשלעך.
און עס איז נישט. ניט פֿאַר אונדז, ניט פֿאַר די מיגראַנטן, אַרײַנגערעכנט די עקאָנאָמישע מיגראַנטן וואָס קומען.
משפּחות ווערן צעטיילט; מיר פּראַקטיצירן דעמאָגראַפֿישן וואַמפּיריזם. ווען איך הער מענטשן זאָגן אַז
מיר דאַרפֿן רעקרוטירן געשיקטע אַרבעטער, טראַכט איך:
מיר רויבן די לענדער וווּ זיי זענען די מערסט נויטיקע.
אין מאַזאַמביק האָבן 70 פּראָצענט פֿון די דאָקטוירים, וואָס זענען אויסגעבילדעט געוואָרן אין דעם לאַנד, עמיגרירט.
וווּ וועלן די מענטשן וואָס דאָרט וווינען דאַן גיין? זיי וועלן זיי נאָכגיין קיין אייראָפּע.
דאָס איז אַ זייער קריטישער פּונקט.
און די מיליאָנען פֿרויען וואָס רייניקן, זאָרגן פֿאַר אַנדערע אָדער פּראָסטיטירן זיך דאָ בײַ אונדז, זענען אויך צעריסענע משפּחות.
די מאַסן־מיגראַציע איז אוממענטשלעך אין יעדן הינזיכט.
און איך בין גאָר מסכים מיט דיר, מיר מוזן אָפּווייזן די מאָראַלישע היפּאָקריזיע, דעם פּסעו-הומאַניזם, און ווײַזן אַז נאָר איין
גרופּע נוצט פֿון דער מאַסן־באַוועגונג און מאַסן־מאָביליזאַציע פֿון דער מענטשלעכקייט, נעמלעך די גלאָבאַליסטן.
די מענטשן האָבן נישט קיין נוץ דערפון.
אַזוי, אויב מען קוקט אויף דעם קאָראָנאַווירוס אין זײַן גאַנצקייט, ווערט אַלץ נאָר באַטראַכט איינצעלנווייז.
נור איצט לערנען מענטשן אַז עס זענען בענעפֿיציאַרן, אַז דאָס איז אַ געשעפֿט־מאָדעל, אַז די פֿאַרמאַסיוטישע
אינדוסטריע האָט פֿאַרדינט ביליאָנען אויף ביליאָנען.
אַז די דאָקטוירים וואָס האָבן זיך געוויזן, זענען געקויפֿט געוואָרן דורך וויסנשאַפֿטלער מיט שטודיעס, אין
וועלכע זיי האָבן באַקומען מיליאָנען אין פֿינאַנצירונג, ווי מיר האָבן שוין הײַנט דאָ געהערט.
אַז עס זענען פּאָליטיקער און מעדיע־אויסגאַבעס וואָס פּראָפֿיטירן פֿון דעם. עס איז אַ אויסטויש פֿון פּערסאָנאַל.
און מיר זעען דאָס טאַקע אין יעדן קאָמפּלעקס, אומאָפּהענגיק פֿון צי עס איז מיגראַציע; עס איז אויך געוואָרן אַ
געשעפֿט־מאָדעל, וווּ גרויסע קאָרפּאָראַציעס און די אינטערנאַציאָנאַלע פינאַנציעלע אינדוסטריע פּראָפֿיטירן.
די זעלבע געלט אויך פֿאַר איבערפֿירונגען, למשל צוריק צו די אָפּשטאַם־לענדער, וואָס זענען אַמאָל
אונטערטעניק צו הויך אָפּצאָלן און שלעכטע וועקסל־קורסן.
און, פֿאַרשטייט זיך, מלחמה איז דער לעצטער געשעפֿט־מאָדעל.
אויב מען קוקט אויף די מזרחדיקע אויסברייטערונג פֿון נאטאָ, מוז יעדער לאַנד וואָס דאַרף אָדער וויל ווערן אָנגענומען,
זײַן גאַנץ מיליטער איבערמאַכן לויט די נאטאָ־סטאַנדאַרטן.
דאָס מיינט, פֿאַרשטייט זיך, אַז זיי מוזן פּינטלעך פאָקוסירן אויף די אמעריקאנער
וואפן־אינדוסטריע. מיר האָבן דאָס שוין הײַנט געהאַט.
עס מוז ברענגען די אַמוניציע, די ויסריכט, די ווייכווארג און די וואָלקן צו נאטאָ־סטאַנדאַרטן.
אַזוי האָבן די גרויסע טעק־פֿירמעס, מייקראָסאָפֿט, אַמאַזאָן, פֿאַרדינט הונדערטער מיליאַרדן דאָלאַר מיט וואָלקן־דינסטן
פֿאַרן פּענטאַגאָן, פֿאַרן סי־אײַ־עי, פֿאַרן ען־עס־עי.
ריזיקע דאַטן־אָקטאָפּוסן זענען אויפֿגעטראָטן. אַ גרויסער געשעפֿט־מאָדעל איז אויפֿגעטראָטן.
און וואָס איז באַזונדערס חוצפּהדיק איז אַז איינער פֿון די הויפּט־בענעפֿיציאַרן, בלאקרוק, וואָס האָט באַטײַטיקע אינטערעסן
אין אַ סך, אַ סך וואַפֿן־פֿאַבריקאַנטן, איז נאָר אַ פּאָר טעג צוריק געוואָרן פּובליק און האָט געזאָגט אַז זי
וואָלט געוואָלט זען אַ רעקאָנסטרוקציע־פֿאָנד פֿאַר אוקראַיִנע.
מיר ווילן נישט קיין געלט דערפֿאַר, האָבן זיי אָן בושה געזאָגט, נאָר מיר ווילן זיי פאַרוואַלטן, אַזוי אַז
זייערע בלאק־ראָק־פֿירמעס קענען אויך דערפֿון פּראָפֿיטירן.
אַזוי איז דאָס אַ גאַנץ צינישער געשעפֿט־מאָדעל.
די פארייניקטע שטאַטן האָבן אַ ריזיקע חוב־לאַסט וואָס קיינמאָל קען נישט ווערן צוריקצאָלט.
און אין יענעם מאָמענט פֿאַרגרעסערט זיך די סכנה פֿון מלחמה.
דו טוסט עס איין מאָל, ווי מיר האָבן שטענדיק געזען אין פריערדיקע מלחמות: ווען די פינאַנציעלע וועלט, ווען
אומזיכערע בילן פֿון חילופֿה אָדער פֿיאַט־געלט האָבן ניט מער קיין שטיצע, דאַן מוז מען אויפֿריימען.
דאַן מוזסטו אויסרייניקן דעם טיש, אַלץ אָפּוואַשן און, נאָך דער מלחמה, אַנטוויקלען אַ נײַע
וועלט־אָרדענונג פֿון גרונט אָן, ווי למשל ברעטאָן־וודס.
מענטשן גלייבן אַז טראמפ וועט אַראָפּגיין פֿון הימל און אַלץ וועט זײַן גוט. דאָס וועט נישט פּאַסירן.
דאָס איז מער אין די אינטערעסן פֿון די וואָס ווילן אונדז פּאַראַליזירן. זיי ווילן אַז מיר גלייבן אַז מיר וועלן
ווערן געלאָזט, ווײַל דאַן וועלן מיר עס נישט טאָן אַליין.
נאָך דער אַטאַק אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, האָט טראמפ כּמעט דערגרייכט אַ הייליקן סטאַטוס.
אַזוי איז גאָטלעכע פּראָווידענץ, וואָס האָט אַ באַוועגונג און דעם באַל אַריבערגיין געמאַכט.
נישט דאָס
אולי האָט מען אים געדאַרפֿט שיסן, אולי האָט ער געהאַט מזל, איך ווייס נישט. אָבער ער איז נישט קיין געטלעך זײַן.
טראמפ האָט קאַמפּיין געפֿירט מיטן סלאָגאַן "מאַכן בריטאַניע ווידער גרויס".
און דאָס מוז מען נעמען ערנסט. אָבער מיר מוזן אויך קלאָר זײַן וואָס דאָס מיינט נישט.
מאַכן אַמעריקע ווידער גרויס מיינט נישט מאַכן דייטשלאַנד זעלבסטשטענדיק. אָדער מאַכן אייראָפּע גרויס.
אָדער מאַכן די וועלט אַ בעסער אָרט, אָבער באַשטימען די אמעריקאנער אינטערעסן.
דאָס איז זײַן פֿליכט ווי אַמעריקאַנער פּרעזידענט. דאָס איז פֿאַר וואָס מען האָט אים געקליבן.
אָבער אין פֿאַל פֿון צווייפֿל, וועט עס דאָס טאָן אויף חשבון פֿון אַנדערע שטאַטן, אויף חשבון פֿון אַנדערע
אינטערעסן און אויף חשבון פֿון אַנדערע סאָווערעניטעטן.
מען זאָל קיינמאָל נישט גלייבן, אַז אַ לאַנד ווערט געפֿירט בלויז דורך אַ מאַכט־באַזע אָדער אַ משפּחה; פֿאַרקערט,
יעדער לאַנד האָט פֿאַרשיידענע הערשער אָדער רײַכע משפּחות.
אַרענד אָעטקער, דעמאָלט דער הויפּט פֿון אַטלאַנטיקבריק אין 2005, האָט געזאָגט אַז אַמעריקע ווערט געפֿירט דורך 200 רײַכע משפּחות
און אַז מיר וואָלטן געוואָלט האָבן גוטע קאָנטאַקטן מיט זיי.
און די וואָס איצט שטיצן דאָנאַלד טראמפ האָבן געפילט אַז די אַנדערע האָבן זיי פריער נישט טאַקע געשטיצט.
איצט שטימען זיי; זיי ווילן שיקן דעם פערד אין דעם ראַס, אָבער עס איז דער זעלבער ראַס.
דעריבער וועט גאָרנישט טוישן.
אָבער דער פאקט אַז מיר וואַרטן אַז עמעצער זאָל קומען און עס בעסער טאָן, ווייזט ווי מיר זענען אויסגעטריינירט געוואָרן.
אין אַ דעמאָקראַציע, וווּ די בירגער באַשליסן, וואַרטן מיר אויף דעם גואל, וועמען מיר קענען
דערנאָך יעדע פֿיר אָדער פינף יאָר אויסקלײַבן.
דאָס איז די ערשטע זאַך וואָס מיר מוזן אָננעמען. דאָס קען נישט זײַן אמת.
דאָס מיינט, לאָמיר זען צי מיר האָבן מזל. אָבער אויב איר פרעגט ווער איצט דריקט פֿאַר אַ רעזשים־טוישן אין סיריע?
זיי זענען געווען אוקראַיִנישע זעלנער, אויסגעבילדעט דורך די בריטישע.
צי זענען זיי איצט ניט נייטיק אין אוקראַיִנע? נישט איצט. זיי קענען דאָרט מער גאָרנישט טאָן.
אָבער אין סיריע קענען זיי נאָך מאַכן אַ חילוק. דאָרט זענען זיי בײַ דער גרעסטער בענזין־סטאַנציע אין דער וועלט.
און דאַן האָסטו אַ ביסל מאַכט צו פֿאַרהאַנדלען וואָס זאָל פּאַסירן אין אוקראַיִנע נאָך טראמפ.
און דערצו זענען די בריטישן אין דעם הינזיכט ווײַט פאָרויס, וואָס מען קען אויך זען פֿון דעם פאקט אַז זיי דערשייַנען בכלל נישט.
די בריטישן זענען טאַקע גאַנץ גוט אין דעם.
נו, איך מוז זאָגן, דאָס איז טאַקע גענטלמעניש. דאָס איז אין After Eight־סטיל.
זיי קומען נישט. אַזוי וויכטיק זענען זיי.
און אַזוי איז עס, מיט סיריע נעמען מיר צוויי שפּילערס פֿון דער טאַפל אין איין מאָל.
זיי צעשמעטערן דעם שיעישן האַלבמאָנד, תימן, לבנון און סיריע.
אין אַלע ריכטונגען פּאַסירן באָמבאַרדירונגען. קיינער רעדט נישט וועגן דעם.
און אין דער זעלבער צײַט, אויב זיי דריקן די רוסן אַרויס פֿון סיריע, און דאָס איז דער
גאַנצער ענין, נעמען זיי טאַרטוס אַרויס פֿון שפּיל.
דער וויכטיקסטער און איינציקער מעדיטעראַנישער פּאָרט פֿאַר די רוסן דאָרט.
אַזוי זאָלן מיר זיך זען ווי איין מענטשלעכע משפּחה און זיך פֿרעגן: ווי ווילן מיר פאָרזעצן אין דער צוקונפֿט?
ווײַל מיר אַלע האָבן דאָס רעכט צו אַ היים.
און וואָס איז אַבסורד איז אַז עס איז נישט אַז עס איז נישט גענוג פֿון אַלץ. עס איז גענוג פֿאַר אַלעמען.
אויב מיר וואָלטן עס גלײַך צעטיילט, וואָלט נישט געווען קיין מאַסן־מיגראַציע.
אָבער דאָס איז די פּאָליטישע אינטריגע וואָס פּאַסירט דאָ. עס איז מאַקיאַוועלי אין אַלע געביטן.
מיר זאָלן אַנטוויקלען אַ נאַציאָנאַלע געפיל פֿאַר דער דײַטש־רעדנדיקער וועלט. דאָס
מיינט נישט אַז די אַנדערע זענען נאַריש.
אָבער מיר האָבן דאָס רעכט צו דער דײַטש־רעדנדיקער וועלט, דעם שפּראַכלעכן געגנט, דעם
קולטורעלן געגנט, און מיר זײַנען שטאָלץ דערפֿון.
מיר קענען פשוט זאָגן דאָס.
און דאָס איז די ערשטע זאַך וואָס מיר קענען פּראָגראַמירן, ווײַל דעמאָלט נעמען מיר מענטשן
מיט אונדז, ווײַל דאָס איז פֿאַר זיי גריפּבאַר.
אַז מיר קענען ווידער אַרויסרופן נאַציאָנאַלן שטאָלץ פֿאַר וואָס מיר שטייען און ברענגען עס אויף דער בינע.
מיר שטייען פֿאַר דײַטשן געדאַנק, פֿאַר דײַטשער קולטור, פֿאַר דײַטשער אינזשעניריע.
און מיר שטייען אויך פֿאַר דײַטשן האַנדל.
ווייל אויב די דײַטשן האָבן עפּעס געלערנט פֿון דער געשיכטע, איז דאָס אַז מלחמה איז נישט קיין גוטע געדאַנק, און מיר געווינען נישט.
איך ווייס נישט ווער וואָלט געמיינט אַז מיר קענען געווינען אַ קאַמפּיין קעגן רוסלאַנד.
אַזוי, די מעשׂה ווי איך האָב זי געלערנט, האָט זיך לעצטנס נישט אַזוי גוט אויסגעקומען.
איך וואָלט דאָס נישט געטאָן.
און איך מיין אַז מענטשן וואָלטן געווען גרויזאַם דערשראָקן, אויב זיי וואָלטן געוויסט ווי טיף די ביוראָ פֿאַר דער באַשיצן פֿון
דער קאָנסטיטוציע, די געהיימע דינסטן און די פֿעדעראַלע קרימינאַלע פּאָליציי־ביוראָ זענען אויסגענוצט געוואָרן דורך די שטאַטן.
און ניט מער צו באַשיצן די זיכערהייט, נאָר קעגן פשע, קעגן אָרגאַניזירטע פשע, וואָס טאַקע עקזיסטירט און איז שוין
גענוג שלעכט, אָבער קעגן אירע אייגענע בירגער, קעגן די מעדיע.
דאָס איז דער ווייַטערער טריק: איצט דעמאָקראַטיע צו ראַטעווען, כדי שפּעטער דעמאָקראַטיע אָפּצושאַפֿן.
דאָס קען מען זען אין די וואַל־רעזולטאַטן אין די מזרחדיקע שטאַטן.
אין תורינגען, וווּ די AfD איז געווען דער גרעסטער געווינער אין די וואַלן מיט 32 פּראָצענט, איז איצט אַ קאָאַליציע פֿון
פיר פּאַרטייען, וואָס מען רופֿט אַ דרײַ־פּאַרטייען־אַליאַנץ.
און איר פֿאָרמט נאָך אַ אַליאַנץ מיט דער לינקער, דאָס הייסט מיט דער SED.
די CDU שטיצט דאָס אַלץ פשוט כדי צו האַלטן מאַכט פֿאַר אַ פּאָר מיניסטעריעלע פּאָסטן.
אַלע אינסטיטוציעס פֿאַלן דורכ, אַרײַנגערעכנט פּאָליטיק, די מעדיע און די געריכטן, ווי מיר האָבן געזען מיטן קאָראָנאַווירוס.
און דאָס איז זיכער דער טיפֿער שטאַט אין זײַן ריינסטער פֿאָרעם.
דער פּרעטענץ אַז די מענטשן קענען נאָך עפּעס אויסקלײַבן אַ לעגיטימע רעגירונג, וואָס אין רובֿ פאַלן איז נאָר אַ
ברירה צווישן ענלעכע קאַנדידאַטן, קומט איצט צו אַ סוף.
אָבער וואָס מיר קענען אויך דערקענען איז אַז מיר זענען אַזוי דורכגעטריבן געוואָרן דורך פּראָפּאַגאַנדע און
בילדונג, אַז מיר מיינען, אויב דער ריכטיקער מענטש וואָלט איצט אָנגעקומען, וואָלט איך מײַן צוטרוי אין אים געשטעלט.
און דאָס וועט נישט פּאַסירן. דאָס וואָלט ווידער צענטראַליזירט ווערן.
און דער קריטישער פּונקט איז זיך אויפצושטעלן און זאָגן: איך וועל נישט וואַרטן, איך וועל אָנהייבן און פשוט עס אַליין טאָן.
און וואָס איז אַ שטעך אין דער זײַט פֿון די געוויינטלעכע חשודים, איז אַז מיר זײַנען אַזוי זעלבסט־זיכער, אַז מיר
קומען דאָ און פשוט זאָגן: איר זײַט אַזעלכע לעכערלעכע פֿייגל, איר שטעלט שוין נישט קיין סכנה.
עס איז שפּאַסיק וואָס דו טוסט דאָרט.
איך אַנאַליזיר אָפֿט ווי סטאַביל אַ אימפעריע איז און צי דאָס קען האָבן עפּעס צו טאָן
מיטן מיטל וואָס מען נוצט פֿאַר קאָמוניקאַציע.
עס קלינגט קאָמפּליצירט, אָבער עס איז פּשוט.
די סטאַבילסטע אימפעריע וואָס די וועלט האָט קיינמאָל געזען, איז געווען די פֿון די אַלטע עגיפּטן.
זיי האָבן קאָמוניקירט אויף שטיין, וואָס מען קען נאָך הײַנט זען.
הײַנט האַנדלען מיר מיט מיטלען פֿון קאָמוניקאַציע וואָס זענען פיל מער שנעל, לפחות זינט מאַרקאָני. און הײַנט
האָבן מיר אַ גלאבאַלע אימפעריע וואָס אַרבעט דיגיטאַל.
אויב דו ציעסט דעם שטעקער פֿון דעם גלאבאַלן אימפּעריע, איז עס איבער. עס וועט אויפהערן צו עקזיסטירן.
דאָס מיינט אַז די קאָנטראָל איבער אונדז קומט אויך דורך אונדזערע מאָבילע דעוויסעס.
ווען מיר לייגן זיי אַוועק, ווען מיר אויסשאַלטן אונדזערע דיגיטאַלע דעוויסעס, זײַנען מיר אומזעבאַר. דאָס איז אונדזער מאַכט.
די מאַכט ליגט אין דעם פאקט אַז מיר פשוט מער ניט אָנמאַכן עס, און דאַן זענען מיר ניט מער דערגרייכבאַר.
מע האָט אונדז געזאָגט אַז מיר זאָלן זײַן בנימצא, כּדי מיר זאָלן גאָרנישט פֿאַרפֿעלן.
מיר ווערן געהאַלטן אויפֿן לויף, אין אמת געהאַלטן אויף אונדזערע פֿיס.
דער מאַכט־באַלאַנס וועט זיך נאָר טוישן ווען איך באַשליס וואָס פֿאַר אַ מידיאַ איך לאָז אַרײַן אין מײַן קאָפּ.
דאָס איז די ערשטע זאַך. איך קוק עס ניט מער.
ווען מען האָט אונדז אַראָפּגעשלאגן, מוזן מיר באַטראַכטן ווי די אַנדערע זײַט האָט דאָס געקענט טאָן.
ווי קען האָט שוין דערמאָנט, האָבן זיי דאָס דערגרייכט דורך די טאַנק־גרופּעס און די דיסקרעטע טראַנסאַטלאַנטישע נעצווערק.
עפּעס איז שטענדיק פאָרגעשטעלט געוואָרן צו אונדז אויף אַ שאָקירנדיקן אופֿן, אַזוי צו זאָגן.
מיר מוזן איצט אָנהייבן נעצווערקן.
מיר מוזן גרינדן אונדזער אייגענע טיןק־טאַנקס.
מיר האָבן אַזוי פילע אויסגעצייכנטע איניציאַטיוון אין דײַטשלאַנד, אָבער זיי אַלע זענען נישט באַקאַנט איינער מיטן אַנדערן.
עס איז נישט נייטיק צו ווידער אויסטרעפֿן דאָס ראָד, ווען אין יונדע איז געגרינדעט אַ ענערגיע־זעלבסטשטענדיק דאָרף.
און ערגעץ אַנדערש וויל עמעצער עס אויך טאָן. דאַן קענט איר דאָרט צוזאַמענברענגען עקספּערטן, פאַכמעסיקע
זשורנאַליסטן וואָס קענען דאָס איבערגעבן צו מענטשן אין אַ זייער גוטער, פֿאַרשטענדלעכער שפּראַך.
מיר דאַרפֿן עקספּערטן פֿאַר דאָס.
איך בין זיכער אַז עס זענען פילע מענטשן אין אוניווערסיטעטן, פּראָפֿעסאָרן מיט זייערע פֿויסטן געקלאַמערט אין זייערע
יאַקעט־טאַשן, וואָס זענען אַליין און וואָלטן געוואָלט עפּעס טאָן, כדי צו מאַכן זייער מומחיות בנימצא פֿאַרן ציבור.
און מיר מוזן עפּעס טאָן וועגן דעם. און איך מיין, יאָ, מיר מוזן רעדוצירן די אייגעננוץ; געבן איז מער געבענטשט ווי באַקומען.
עס איז זייער באַפרידיקנדיק. מיר האָבן דאָס אויך געזען בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע – וואָס פֿאַר אַן
אינעווייניקסטע שטאַרקייט מיר האָבן אַנטוויקלט, וואָס פֿאַר אַ פֿרייד מיר האָבן געשפּירט אין העלפֿן איינער דעם אַנדערן.
און איך מיין אַז דאָס איז טאַקע אַ מאַכט. מיט דעם קענען מיר אפילו, יאָ, מאַכן דעם טיפֿן שטאַט אומניטיק.
די מערסטע מענטשן וואָס זענען אויפגעוועקט געוואָרן און האָבן דערקענט און פֿאַרשטאַנען דעם פּראָבלעם, גייען נישט צוריק.
עס איז ווי פֿרוכטן וואָס פֿאַלן פֿון אַ עפּל־בוים. עטלעכע פֿאַלן פריער, עטלעכע פֿאַלן שפּעטער.
דאָס מיינט אַז יעדער איינציקער מענטש וואָס מיר אויפוועקן, איז עמעצער וואָס די עליטעס האָבן כּמעט פֿאַר אייביק פאַרלוירן.
דו האָסט אונדז געצווונגען זיך אויפצושטיין.
מיר האָבן דאָס באַמערקט בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, און דער דאָזיקער AUF1־פּאַנעל איז אויך אַ סימן, אַז מיר
אַליין דערקענען ווי שטאַרק מיר זענען, ווי פֿאַרבונדן מיר זענען, און ווי זיכער אין זיך מיר זענען געוואָרן.
איך האָף אויך אַז די צוקוקער וועלן באַקומען האָפֿענונג ווען זיי זעען אַז עס זענען דאָ מענטשן וואָס אַרבעטן
פול-צײַט, ווי זייער הויפּט-אַרבעט, צו געפֿינען אַ וועג ווי מיר קענען אַרויסקומען פֿון דער שווערער לאַגע.
און איך גלייב אַז קאָראָנאַ האָט אויסגעלייזט אַ מין פּאָליטישע פּובערטעט בײַ רובֿ מענטשן.
און איצט זענען מיר געצווונגען אַרויסצוגעבן און זאָלן אַרויסצוגעבן.
און אַמאָל דו ביסט אַרויסגעצויגן און ביסט אַ ביסל צײַט אַוועק, איז גאָרנישט וואָס מײַן טאַטע אָדער מײַן מאַמע קענען מיר אָפפֿערן
וואָס וואָלט געמאַכט מיר ווילן צוריקצוקערן אין מײַן שיינער אַלטער קינדערצימער, כאָטש דאָס איז וואָס זיי וואָלטן מיר אָפפֿערן.
ערשטנס, מײַן טאַטע איז טויט, און מײַן מאַמע איז אַ ביסל סענילע.
דאָס קען מען אויך אָנווענדן אויף לענדער: אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער אָפֿער. אָבער איך בין שוין
דערוואַקסן און וועל זיך אַליין מיט מײַן לעבן קלאָרן.
און ווער עס אָפּווייזט דאָס, פֿאַרדינט נישט פֿרײַהייט.
הײַנט האָבן מיר געקענט אַרײַנקוקן אין די צוקונפֿט מיט די פֿאַרשיידענע טעמעס און זען ווי עס קען
אויסזען אויב מיר קענען אַנטוויקלען די נויטיקע מאַכט.
וואָס מיר ווילן צוריקגעבן צו די מענטשן, וואָס איז אונדז גענומען געוואָרן.
און דאָס איז די טרײַב־קראַפֿט. און מיר האָבן איבער אַלץ איין זאַך געוויזן: מיר קענען עפּעס דערגרייכן.
מיר דאַרפֿן קלאָרע צילן און אַ קלאָרע וויזיע. און מיר מוזן אַרבעטן דערפֿאַר מיט אומבאַרוישבאַרער באַשטימונג.
און מיר האָבן געוויזן אַז מיר קענען עס טאָן, מיר טוען עס, און מיר וועלן ווייטער טאָן עס. אַ דאַנק.
וואָס קען יעדער איינצעלער איצט טאָן?
פֿאַרשפּרייט די וואָרט, פֿאַרשפּרייט די וואָרט, פֿאַרשפּרייט די וואָרט, און נישט נאָר דורך
אָנליין־מידיאַ, נאָר אויך באַוווסט אָפֿליין.
פּונקט ווי מײַן טאַטע, איוואָ סאַסעק, האָט דאָס שוין 15 יאָר געטאָן מיטן בײַשפּיל פֿון דער S&G נעצווערק.
דו קענסט מענטשן אינספּירירן און זאָגן: נאָר געב דאָס ווייטער צו צוויי מענטשן, און ווען דו געבסט עס ווייטער צו
צוויי מענטשן, און ווייטער און ווייטער. דאַן אין צוואַנציק טריט וועסטו זײַן בײַם סוף פֿון דער וועלט.
דאָס איז אַ עקסטרעם פֿאַסצינאַציע מיט וואָס מען קען איבערצײַגן מענטשן, ווען די דיגיטאַלע טויערן זיך שליסן.
דאָס פֿאָדערט סטראַטעגישע נעצווערק, לאָקאַל־אָרגאַניזירטע נעצווערק.
שפּרייט די נייעס, שפּרייט זי אַזוי פֿיל ווי איר קענט – דיגיטאַל, און אויב דאָס וועט ווײַטער
זײַן באַגרענעצט, אָפֿליין, אַזוי פֿיל ווי איר קענט.
יעדער קען דאָס טאָן.
שיק דעם ווידעא צו צוויי מענטשן.