1
00:00:00,000 --> 00:00:00,666


2
00:00:00,666 --> 00:00:05,955
Ukuwa koMdibaniso waseBerlin ngomhla we-9 kuNovemba
1989 kwangena emlandweni njengesiphumo sezibhikisho

3
00:00:05,955 --> 00:00:09,062
zoluntu ezithe qhubeka ixesha elide nezazizolileyo.

4
00:00:09,062 --> 00:00:14,080
Noko ke, umntu obone ngokwakhe wale mihla uMichael Wolski
uchaza ukuwa koDonga njengenyathelo elicwangcisiweyo lobuchule

5
00:00:14,080 --> 00:00:16,708
elathathwa ngamabutho abesemva 'kwesigqubuthelo sentlantsi'.

6
00:00:16,708 --> 00:00:23,286
Esebenzisa amava akhe kunye nophando olunzulu, uMichael
Wolski uchaza inguqu ecwangcisiweyo yoluntu ukusukela

7
00:00:23,286 --> 00:00:28,083
ekuqaleni koVukelo lwango-Okthobha ngo-1917 kude kube namhlanje.

8
00:00:28,083 --> 00:00:34,053
Wasebenza kurhwebo lwamazwe ngamazwe lwe-GDR
ngeminyaka yoo-1980, nto leyo eyamnika abaqhagamshelwano

9
00:00:34,053 --> 00:00:37,708
bamazwe ngamazwe kwinqanaba lolawulo eMpuma naseNtshona.

10
00:00:37,708 --> 00:00:41,790
Nantsi indlela awafumanisa ngayo
ukungangqinelani okungqonge ibali lokuwa koMdonga waseBerlin.

11
00:00:41,790 --> 00:00:48,103
Ekuhambeni kophando lwakhe, uWolski wamangaliswa
kukufumanisa ukuba iinkokeli ezikhethiweyo, zombini

12
00:00:48,103 --> 00:00:52,875
zaseNtshona naseMpuma, zazisazi kwangaphambili ngokuwa koDonga.

13
00:00:52,875 --> 00:00:58,041
Uphando lwakhe lutyhile umfanekiso owahluke
ngokupheleleyo kwento efundiswa ziincwadi zembali.

14
00:00:58,041 --> 00:01:03,662
UMichael Wolski ukhankanya iziganeko ezininzi ezityhila
isenzo esihlangeneyo seenkokeli ze-Eastern Bloc

15
00:01:03,662 --> 00:01:07,916
neze-Western Bloc, esikhokelele ekubuweni koDonga lwaseBerlin.

16
00:01:07,916 --> 00:01:15,398
Isiganeko 1: Ekupheleni kukaMeyi 1987, uMongameli waseSoviet
uMikhail Gorbachev kunye noMphathiswa wakhe weMicimbi

17
00:01:15,398 --> 00:01:24,333
yezaNgaphandle uEduard Shevardnadze bafuna ukuba intloko
yelizwe laseGDR uErich Honecker avule uDonga. UHonecker wala.

18
00:01:24,333 --> 00:01:30,894
Isiganeko 2: Kwiintsuku ezilishumi elinesine kamva,
owayesakuba nguMongameli wase-US uRonald Reagan wathetha kwicala

19
00:01:30,894 --> 00:01:35,208
elisentshona leBrandenburg Gate waza wabizela nokuwa koMdonga.

20
00:01:35,208 --> 00:01:38,583
Mnu Gorbachev, dilizisa le ndonga!

21
00:01:38,583 --> 00:01:45,203
Isiganeko 3: Ngo-1989, izibambiso zomda eHungary
zadilizwa, nto leyo eyenza kwaba lula kubemi

22
00:01:45,203 --> 00:01:49,791
be-GDR ukuba babaleke baye eNtshona ngase-Austria.

23
00:01:49,791 --> 00:01:58,773
Isiganeko 4: Ngomhla we-9 kaJanuwari 1990, inkampani
yase-US egunyaziswe liSebe lezoRhwebo lwaNgaphandle laseMpuma

24
00:01:58,773 --> 00:02:03,958
Berlin irhoxise iodolo eyayenziwe kuWolski ngoDisemba 1989.

25
00:02:03,958 --> 00:02:11,112
Lo msebenzi wawukulungiselela ukusekwa
kwenkampani entsha yokusasaza iimveliso zeQela kwi-GDR.

26
00:02:11,112 --> 00:02:15,416
Isizathu: Akusayi kubakho mGDR ngakumbi.

27
00:02:15,416 --> 00:02:20,684
Kudliwano-ndlebe oluneenkcukacha , uMichael Wolski ungena
kwiinkcukacha ezingakumbi malunga 'nokuwa

28
00:02:20,684 --> 00:02:27,583
koMdibaniso', etyhila indlela ecwangcisiweyo eneenjongo
ezifihlakeleyo kwicala lobunkokeli baseMpuma naseNtshona.

29
00:02:27,583 --> 00:02:32,986
UWolski ukwachaza nendlela imibhikisho
yoxolo eyayikhuthazwa kwaye isetyenziswe kakubi

30
00:02:32,986 --> 00:02:36,250
ziinkonzo ezimfihlo zaseSoviet naseNtshona.

31
00:02:36,250 --> 00:02:42,416
Isizathu: I-GDR yayifike kwinqanaba
lokungalawuleki nokudilika koqoqosho.

32
00:02:42,416 --> 00:02:47,833
Kwakucacile ukuba uqoqosho
olucwangcisiweyo lwasesoshalist alusebenzanga.

33
00:02:47,833 --> 00:02:52,699
Ngenxa yokuwohloka okukhawulezileyo kwe-GDR,
imikhosi eyayisebenza ngasemva yanyanzeleka ukuba

34
00:02:52,699 --> 00:02:56,061
itshintshe isicwangciso sayo. Kodwa zeziphi ezi mikhosi?

35
00:02:56,061 --> 00:02:58,291
Mamela uMichael Wolski:

36
00:02:58,291 --> 00:03:10,912
"Kwakukho iNguquko ka-Okthobha ngo-1917, kwaye kubekho iincwadi
ezininzi, ingakumbi ezivela eUnited States, ezichaza

37
00:03:10,912 --> 00:03:25,166
ngokweenkcukacha ezipheleleyo unxulumano phakathi kweWall Street
neNguquko yamaBolshevik, umzekelo leyo ibhalwe nguAnthony Sutton.

38
00:03:25,166 --> 00:03:38,620
Kwakhona ichaza indlela uTrotsky noLenin, ababenemali, omnye
evela kwabaseki beFederal Reserve omnye evela kwi-Abwehr

39
00:03:38,620 --> 00:03:45,750
yaseJamani, abahambela ePetrograd ukuze bavuse inguquko apho.

40
00:03:45,750 --> 00:03:53,176
Abanye, kuba babona ilizwe lilungele
utshintsho, ingakumbi oosomali baseMelika,

41
00:03:53,176 --> 00:03:58,125
ukuze balifake phantsi kweliso labo, masithi.

42
00:03:58,125 --> 00:04:07,796
"Kwaye ngelo xesha, amaMelika amisa indoda
eyayisele iyamazi uLenin yaza yenza izivumelwano

43
00:04:07,796 --> 00:04:13,250
zokuqala naye. Loo mntu yayingu-Armand Hammer.

44
00:04:13,250 --> 00:04:20,127
Kwaye kude kube sekufeni kwakhe ngo-1990, kamsinya
phambi kokusweleka kwakhe, wayengunxibelelanisi

45
00:04:20,127 --> 00:04:25,346
phakathi kweNtloko-dolophu yase-US kunye nePolitburo.

46
00:04:25,346 --> 00:04:35,538
Kwaye zonke ezi projekthi zinkulu zokungenisa izinto zaseSoviet
Union ezibandakanya iifektri, izikhululo zombane wamanzi, kodwa

47
00:04:35,538 --> 00:04:42,359
kwakunye nesivumelwano esithi "Land and
Lease" ngexesha leMfazwe yesibini yeHlabathi,

48
00:04:42,359 --> 00:04:48,458
zagqitywa phantsi kolwalathiso lwakhe, masithi.

49
00:04:48,458 --> 00:04:53,333
Ewe, kwaye ke, uArmand Hammer
wayeyibhiliyoneya, kule minyaka idlulileyo.

50
00:04:53,333 --> 00:05:00,166
Utata wakhe wayengumsunguli weQela lamaKhomanisi,
engomnye wabasunguli beQela lamaKhomanisi laseUnited States.

51
00:05:00,166 --> 00:05:07,458
Kwaye, ewe, wayekwangomnye wabamkeli be-Order of Lenin.

52
00:05:07,458 --> 00:05:13,583
br] Baphulaphuli abathandekayo:
Kufuneka niyivumele yenze ingqiqo okomzuzwana.

53
00:05:13,583 --> 00:05:20,392
Oosomali abaseka iFederal Reserve ngo-1913
baxhasa ngemali uVukelo lwango-Okthobha kwiminyaka

54
00:05:20,392 --> 00:05:24,583
emine kamva kunye nokusekwa kwe-USSR ngo-1922.

55
00:05:24,583 --> 00:05:30,583
Isiphumo saba ngumgqubo omkhulu wokusasazwa kwakhona kwepropathi
yaseRashiya ezandleni zabhanki zase-US abathandabuzekayo!

56
00:05:30,583 --> 00:05:35,250
Okokuqala, amaSoviet athimba impahla
yezidwangube, yecawa, i-bourgeoisie kunye namagosa aphezulu.

57
00:05:35,250 --> 00:05:40,537
Ngokwenza njalo, benza le nto isaziwa njengepropati
yoluntu, bahlawula inzala kubarhwebi-mali base-US

58
00:05:40,537 --> 00:05:43,708
baza benza izivumelwano zoshishino naba barhwebi-mali.

59
00:05:43,708 --> 00:05:48,291
IBhanki yeLizwe yaseSoviet
yayingekaRothschild ngoko, njengoko injalo nanamhlanje.

60
00:05:48,291 --> 00:05:54,000
UWolski usishwankathela isithuba esisusela kwiNguquko
ka-Okthobha ukuya ekubuweni kweDini yaseBerlin ngolu hlobo:

61
00:05:54,000 --> 00:06:01,089
"Akukho mntu obengacinga ukuba aba makomanisi
aseRashiya ekugqibeleni baxhaswa ngemali

62
00:06:01,089 --> 00:06:06,466
yiNtshona kwisigaba sokuqala, baza kamva balawulwa."

63
00:06:06,466 --> 00:06:16,000
Seso kwakhona isizathu sokuba abantu abaninzi
bangaqondi ukuba iSoviet Union yadiliza eyayo inkqubo.

64
00:06:16,000 --> 00:06:21,653
Xa isoshalizim, ekhokelwa yiSoviet Union namazwe
oMmandla waseMpuma afana neGDR, yaba luthuli

65
00:06:21,653 --> 00:06:25,322
yaza yema, kwanyanzeleka ukuba kutshintshwe inkqubo.

66
00:06:25,322 --> 00:06:29,794
Ukuba bebelinde ixesha elide kakhulu,
inkqubo ibiya kuwa ngokungenakuzibamba.

67
00:06:29,794 --> 00:06:34,736
Kuphela ngokuwa okulawulwayo kunye neqalo
elitsha elinobubele nabantu abatsha apho

68
00:06:34,736 --> 00:06:38,916
imikhosi engabonakaliyo yakwazi ukugcina ulawulo.

69
00:06:38,916 --> 00:06:43,291
Emva kokuwa koDonga lwaseBerlin, iSoviet Union yahlulwa ngo-1991.

70
00:06:43,291 --> 00:06:49,751
Olu tshintsho lulawulwayo lwamaqhinga ngamandla angaphakathi
emfihlakalweni lwalungiselelwa kwi-Institute for

71
00:06:49,751 --> 00:06:57,291
Systems Analysis eVienna, apho iinkonzo eziyimfihlo
zaseMpuma naseNtshona bezisebenzisana kunye ukusukela ngo-1972.

72
00:06:57,291 --> 00:07:02,750
Kwakukule ndawo apho kwacwangciswa ukudilizwa
kweSoviet Union, kunye nayo yonke i-Eastern Bloc.

73
00:07:02,750 --> 00:07:08,583
Eli ziko laqeqesha abasebenzi abaselula
abakhethiweyo bexesha elalandela ukuwa koDonga lwaseBerlin.

74
00:07:08,583 --> 00:07:17,821
"Kwaye enye ingongoma yeyokuba, ukuze kujongwane neSoviet Union,
kwasekwa iziko elidibeneyo kufuphi neVienna kunye

75
00:07:17,821 --> 00:07:27,916
namaMelika, apho, ukususela ngo-1982 ukuza phambili, kwaqeqeshwa
abasebenzi bezopolitiko bexesha lasemva kwe-perestroika.

76
00:07:27,916 --> 00:07:38,839
Oko kuthetha ukuba kukho amagama afana noTschubais, Wechselberg,
Arwen njalo njalo, abaqeqeshwa apho baza ke,

77
00:07:38,839 --> 00:07:50,617
ekupheleni kwe-perestroika, bathatha inxaxheba ekwenzeni ibe
yeyabucala ipropathi yoluntu, ipropathi karhulumente.

78
00:07:50,617 --> 00:07:56,644
Kwaye yiloo ndlela abaye baba ngabatyebi
abangamabhiliyoni okanye ooligarqui esithetha ngabo.

79
00:07:56,644 --> 00:08:02,675
"Kwaye nee-oligarch zaseNtshona,
ii-oligarch zezemali, nazo zazibandakanyekile.

80
00:08:02,675 --> 00:08:07,544
Kwaye babezukhethe ezona ndawo
zibalaseleyo kwishishini lezinto zokuqala.

81
00:08:07,544 --> 00:08:15,326
UKhodorkovsky ngomnye umzekelo onjalo, uAbramovich ngomnye
umzekelo, ababefumana iimali-mboleko kwiLizwe laseNtshona,

82
00:08:15,326 --> 00:08:21,043
ababenikwe izibophelelo zemali-mboleko ukususela ngo-1988.

83
00:08:21,043 --> 00:08:28,083
Amandla angasemva kwemigubasi ke ngoko asebenzisa abaselula
abasakhulayo abakhethiweyo ababeqeqeshwe kwiZiko laseVienna.

84
00:08:28,083 --> 00:08:34,892
Ngencedo yabatyali-mali baseNtshona, bakwazi
ukuthimba ubutyebi besizwe saseSoviet Union.

85
00:08:34,892 --> 00:08:42,291
Amadoda afana noRoman Abramovich akwazile ukuguqula
i-$100 yezigidi ibe yinzuzo emangalisayo ye-$13.5

86
00:08:42,291 --> 00:08:47,591
yeebhiliyoni ngokwabiwa ngokutsha kobutyebi besizwe eRashiya.

87
00:08:47,591 --> 00:08:55,210
"Yaye ke into esayifumanayo yaba yeyokuba kwavela eli
qela labaphathi abaphezulu, kwaza iPolitburo

88
00:08:55,210 --> 00:09:00,500
neqela, nazo zonke izakhiwo zayo, zanyamalala ngequbuliso."

89
00:09:00,500 --> 00:09:06,458
Kwaye umzabalazo wamaklasi esasinawo ngelo
xesha waguquka waba ngumzabalazo wemozulu.

90
00:09:06,458 --> 00:09:13,567
Kwaye into esasigutyungelwe yona de kwangowe-1990 kwi-Eastern
Bloc yayikukuthi: iqela lekhaya elisebenzayo, umzabalazo

91
00:09:13,567 --> 00:09:20,616
wamakala, niphume ndawonye maqabane asebenzayo azo zonke
iilizwe – zonke ezi yayizintetho ezingenantsingiselo, ezithe

92
00:09:20,616 --> 00:09:25,583
ngoku zathathelwa indawo ngamanye amazwi angenantsingiselo.

93
00:09:25,583 --> 00:09:30,682
Isigqibo sexeshana: Ukuwa koDonga lwaseBerlin
nokupheliswa koManyano lwaseSoviet kwacwangciswa

94
00:09:30,682 --> 00:09:34,468
ngononophelo kwaye kwenziwa ngokulawulwa okucwangcisiweyo.

95
00:09:34,468 --> 00:09:40,393
I-Vienna Institute yabonelela ngobuchule, oko kukuthi,
ingcinga entsha yezibonelelo ezinqabileyo nokhuseleko

96
00:09:40,393 --> 00:09:44,083
lwemozulu, kwaye iibhanki ezinkulu zabonelela ngemali.

97
00:09:44,083 --> 00:09:49,083
Oku kuthathwa kwempahla karhulumente kusiya
ezipokothweni zabambalwa kuyaqhubeka nanamhlanje.

98
00:09:49,083 --> 00:09:54,498
Zitshintshile kuphela izibhengezo. Umzabalazo wamaqela
asekuhlaleni uye waba ngumzabalazo wokulwela imozulu.

99
00:09:54,498 --> 00:09:58,785
NgokukaWolski kule dliwano-ndlebe, la maqela
abantu afanayo kwakhona azuzisa kumanyathelo

100
00:09:58,785 --> 00:10:01,282
amaninzi athathwe ngenxa yokukhusela imozulu.

101
00:10:01,282 --> 00:10:12,357
"Ewe, kwaye oko kusizisa kwiinjongo
ezabekwa kwiSoviet Union ngo-1966.

102
00:10:12,357 --> 00:10:16,394
Injongo yokuqala yayikukuvumela iNtshona ukuba ikhule kuyo.

103
00:10:16,394 --> 00:10:23,291
Kwaye injongo yesibini yayikukwenza
imali ngemozulu. Yiloo nto eyenzekileyo.

104
00:10:23,291 --> 00:10:31,506
Ngoku ke sithetha ngezi zintela ze-CO2, iinkqubo ezintsha
zokufudumeza – i-40% yabantu baseJamani bengabanini-makhaya,

105
00:10:31,506 --> 00:10:39,790
kwaye andazi ukuba bangaphi kubo abaya kukwazi ukukhokhela
inkqubo entsha yokufudumeza – kwaye ke ezo nkampani zaziwayo

106
00:10:39,790 --> 00:10:48,143
njengeBlack Rocks nezinye ezifanayo mhlawumbi ziya kubakho
zisithi, kulungile, siza kuyithenga kwimpahla yobhujiso-mali,

107
00:10:48,143 --> 00:10:52,951
kwi-auction yokuthengiswa kwepropathi ebambe-mali.

108
00:10:52,951 --> 00:10:59,655
Isiphelo: Ngokushwankathela, kunokuthiwa amaqela
ezemali aphezulu asemva kwesigqubuthelo andisa ubutyebi

109
00:10:59,655 --> 00:11:03,609
nempembelelo yawo ngalo lonke ukuvukela-mali kwembali.

110
00:11:03,609 --> 00:11:10,505
Xa kujongwe ngokungathathi cala, iziganeko ezibalaseleyo ezifana
noVukelo lwango-Okthobha, ukuvela kwenkqubo yomzabalazo wamaqela,

111
00:11:10,505 --> 00:11:18,304
kunye nokuwa kwe-Eastern Bloc zingqineka ziyimodeli yoshishino
kunye namanyathelo okuseka ulawulo olubanzi lwehlabathi jikelele.

112
00:11:18,304 --> 00:11:25,458
Namhlanje, phantsi kwegama elithi "umzabalazo wezemozulu
okanye ukhuseleko lwemozulu", kususelwa kule ajenda inye.

113
00:11:25,458 --> 00:11:31,500
Ukhuselo lwendalo luyadingeka ngokungxamisekileyo,
kodwa alunakulindelwa kwabo bazuza kwezi ngxaki.

114
00:11:31,500 --> 00:11:36,265
Ngenxa yokuzibandakanya kwabantu ngokwabo,
abantu abaninzi ngakumbi bayazazisa ngemiba enjalo.

115
00:11:36,265 --> 00:11:38,875
Intweni iyaphakama, kwaye izikali ziyathambeka.

