WEBVTT

00:00.666 --> 00:05.955
Ukuwa koMdibaniso waseBerlin ngomhla we-9 kuNovemba
1989 kwangena emlandweni njengesiphumo sezibhikisho

00:05.955 --> 00:09.062
zoluntu ezithe qhubeka ixesha elide nezazizolileyo.

00:09.062 --> 00:14.080
Noko ke, umntu obone ngokwakhe wale mihla uMichael Wolski
uchaza ukuwa koDonga njengenyathelo elicwangcisiweyo lobuchule

00:14.080 --> 00:16.708
elathathwa ngamabutho abesemva 'kwesigqubuthelo sentlantsi'.

00:16.708 --> 00:23.286
Esebenzisa amava akhe kunye nophando olunzulu, uMichael
Wolski uchaza inguqu ecwangcisiweyo yoluntu ukusukela

00:23.286 --> 00:28.083
ekuqaleni koVukelo lwango-Okthobha ngo-1917 kude kube namhlanje.

00:28.083 --> 00:34.053
Wasebenza kurhwebo lwamazwe ngamazwe lwe-GDR
ngeminyaka yoo-1980, nto leyo eyamnika abaqhagamshelwano

00:34.053 --> 00:37.708
bamazwe ngamazwe kwinqanaba lolawulo eMpuma naseNtshona.

00:37.708 --> 00:41.790
Nantsi indlela awafumanisa ngayo
ukungangqinelani okungqonge ibali lokuwa koMdonga waseBerlin.

00:41.790 --> 00:48.103
Ekuhambeni kophando lwakhe, uWolski wamangaliswa
kukufumanisa ukuba iinkokeli ezikhethiweyo, zombini

00:48.103 --> 00:52.875
zaseNtshona naseMpuma, zazisazi kwangaphambili ngokuwa koDonga.

00:52.875 --> 00:58.041
Uphando lwakhe lutyhile umfanekiso owahluke
ngokupheleleyo kwento efundiswa ziincwadi zembali.

00:58.041 --> 01:03.662
UMichael Wolski ukhankanya iziganeko ezininzi ezityhila
isenzo esihlangeneyo seenkokeli ze-Eastern Bloc

01:03.662 --> 01:07.916
neze-Western Bloc, esikhokelele ekubuweni koDonga lwaseBerlin.

01:07.916 --> 01:15.398
Isiganeko 1: Ekupheleni kukaMeyi 1987, uMongameli waseSoviet
uMikhail Gorbachev kunye noMphathiswa wakhe weMicimbi

01:15.398 --> 01:24.333
yezaNgaphandle uEduard Shevardnadze bafuna ukuba intloko
yelizwe laseGDR uErich Honecker avule uDonga. UHonecker wala.

01:24.333 --> 01:30.894
Isiganeko 2: Kwiintsuku ezilishumi elinesine kamva,
owayesakuba nguMongameli wase-US uRonald Reagan wathetha kwicala

01:30.894 --> 01:35.208
elisentshona leBrandenburg Gate waza wabizela nokuwa koMdonga.

01:35.208 --> 01:38.583
Mnu Gorbachev, dilizisa le ndonga!

01:38.583 --> 01:45.203
Isiganeko 3: Ngo-1989, izibambiso zomda eHungary
zadilizwa, nto leyo eyenza kwaba lula kubemi

01:45.203 --> 01:49.791
be-GDR ukuba babaleke baye eNtshona ngase-Austria.

01:49.791 --> 01:58.773
Isiganeko 4: Ngomhla we-9 kaJanuwari 1990, inkampani
yase-US egunyaziswe liSebe lezoRhwebo lwaNgaphandle laseMpuma

01:58.773 --> 02:03.958
Berlin irhoxise iodolo eyayenziwe kuWolski ngoDisemba 1989.

02:03.958 --> 02:11.112
Lo msebenzi wawukulungiselela ukusekwa
kwenkampani entsha yokusasaza iimveliso zeQela kwi-GDR.

02:11.112 --> 02:15.416
Isizathu: Akusayi kubakho mGDR ngakumbi.

02:15.416 --> 02:20.684
Kudliwano-ndlebe oluneenkcukacha , uMichael Wolski ungena
kwiinkcukacha ezingakumbi malunga 'nokuwa

02:20.684 --> 02:27.583
koMdibaniso', etyhila indlela ecwangcisiweyo eneenjongo
ezifihlakeleyo kwicala lobunkokeli baseMpuma naseNtshona.

02:27.583 --> 02:32.986
UWolski ukwachaza nendlela imibhikisho
yoxolo eyayikhuthazwa kwaye isetyenziswe kakubi

02:32.986 --> 02:36.250
ziinkonzo ezimfihlo zaseSoviet naseNtshona.

02:36.250 --> 02:42.416
Isizathu: I-GDR yayifike kwinqanaba
lokungalawuleki nokudilika koqoqosho.

02:42.416 --> 02:47.833
Kwakucacile ukuba uqoqosho
olucwangcisiweyo lwasesoshalist alusebenzanga.

02:47.833 --> 02:52.699
Ngenxa yokuwohloka okukhawulezileyo kwe-GDR,
imikhosi eyayisebenza ngasemva yanyanzeleka ukuba

02:52.699 --> 02:56.061
itshintshe isicwangciso sayo. Kodwa zeziphi ezi mikhosi?

02:56.061 --> 02:58.291
Mamela uMichael Wolski:

02:58.291 --> 03:10.912
"Kwakukho iNguquko ka-Okthobha ngo-1917, kwaye kubekho iincwadi
ezininzi, ingakumbi ezivela eUnited States, ezichaza

03:10.912 --> 03:25.166
ngokweenkcukacha ezipheleleyo unxulumano phakathi kweWall Street
neNguquko yamaBolshevik, umzekelo leyo ibhalwe nguAnthony Sutton.

03:25.166 --> 03:38.620
Kwakhona ichaza indlela uTrotsky noLenin, ababenemali, omnye
evela kwabaseki beFederal Reserve omnye evela kwi-Abwehr

03:38.620 --> 03:45.750
yaseJamani, abahambela ePetrograd ukuze bavuse inguquko apho.

03:45.750 --> 03:53.176
Abanye, kuba babona ilizwe lilungele
utshintsho, ingakumbi oosomali baseMelika,

03:53.176 --> 03:58.125
ukuze balifake phantsi kweliso labo, masithi.

03:58.125 --> 04:07.796
"Kwaye ngelo xesha, amaMelika amisa indoda
eyayisele iyamazi uLenin yaza yenza izivumelwano

04:07.796 --> 04:13.250
zokuqala naye. Loo mntu yayingu-Armand Hammer.

04:13.250 --> 04:20.127
Kwaye kude kube sekufeni kwakhe ngo-1990, kamsinya
phambi kokusweleka kwakhe, wayengunxibelelanisi

04:20.127 --> 04:25.346
phakathi kweNtloko-dolophu yase-US kunye nePolitburo.

04:25.346 --> 04:35.538
Kwaye zonke ezi projekthi zinkulu zokungenisa izinto zaseSoviet
Union ezibandakanya iifektri, izikhululo zombane wamanzi, kodwa

04:35.538 --> 04:42.359
kwakunye nesivumelwano esithi "Land and
Lease" ngexesha leMfazwe yesibini yeHlabathi,

04:42.359 --> 04:48.458
zagqitywa phantsi kolwalathiso lwakhe, masithi.

04:48.458 --> 04:53.333
Ewe, kwaye ke, uArmand Hammer
wayeyibhiliyoneya, kule minyaka idlulileyo.

04:53.333 --> 05:00.166
Utata wakhe wayengumsunguli weQela lamaKhomanisi,
engomnye wabasunguli beQela lamaKhomanisi laseUnited States.

05:00.166 --> 05:07.458
Kwaye, ewe, wayekwangomnye wabamkeli be-Order of Lenin.

05:07.458 --> 05:13.583
br] Baphulaphuli abathandekayo:
Kufuneka niyivumele yenze ingqiqo okomzuzwana.

05:13.583 --> 05:20.392
Oosomali abaseka iFederal Reserve ngo-1913
baxhasa ngemali uVukelo lwango-Okthobha kwiminyaka

05:20.392 --> 05:24.583
emine kamva kunye nokusekwa kwe-USSR ngo-1922.

05:24.583 --> 05:30.583
Isiphumo saba ngumgqubo omkhulu wokusasazwa kwakhona kwepropathi
yaseRashiya ezandleni zabhanki zase-US abathandabuzekayo!

05:30.583 --> 05:35.250
Okokuqala, amaSoviet athimba impahla
yezidwangube, yecawa, i-bourgeoisie kunye namagosa aphezulu.

05:35.250 --> 05:40.537
Ngokwenza njalo, benza le nto isaziwa njengepropati
yoluntu, bahlawula inzala kubarhwebi-mali base-US

05:40.537 --> 05:43.708
baza benza izivumelwano zoshishino naba barhwebi-mali.

05:43.708 --> 05:48.291
IBhanki yeLizwe yaseSoviet
yayingekaRothschild ngoko, njengoko injalo nanamhlanje.

05:48.291 --> 05:54.000
UWolski usishwankathela isithuba esisusela kwiNguquko
ka-Okthobha ukuya ekubuweni kweDini yaseBerlin ngolu hlobo:

05:54.000 --> 06:01.089
"Akukho mntu obengacinga ukuba aba makomanisi
aseRashiya ekugqibeleni baxhaswa ngemali

06:01.089 --> 06:06.466
yiNtshona kwisigaba sokuqala, baza kamva balawulwa."

06:06.466 --> 06:16.000
Seso kwakhona isizathu sokuba abantu abaninzi
bangaqondi ukuba iSoviet Union yadiliza eyayo inkqubo.

06:16.000 --> 06:21.653
Xa isoshalizim, ekhokelwa yiSoviet Union namazwe
oMmandla waseMpuma afana neGDR, yaba luthuli

06:21.653 --> 06:25.322
yaza yema, kwanyanzeleka ukuba kutshintshwe inkqubo.

06:25.322 --> 06:29.794
Ukuba bebelinde ixesha elide kakhulu,
inkqubo ibiya kuwa ngokungenakuzibamba.

06:29.794 --> 06:34.736
Kuphela ngokuwa okulawulwayo kunye neqalo
elitsha elinobubele nabantu abatsha apho

06:34.736 --> 06:38.916
imikhosi engabonakaliyo yakwazi ukugcina ulawulo.

06:38.916 --> 06:43.291
Emva kokuwa koDonga lwaseBerlin, iSoviet Union yahlulwa ngo-1991.

06:43.291 --> 06:49.751
Olu tshintsho lulawulwayo lwamaqhinga ngamandla angaphakathi
emfihlakalweni lwalungiselelwa kwi-Institute for

06:49.751 --> 06:57.291
Systems Analysis eVienna, apho iinkonzo eziyimfihlo
zaseMpuma naseNtshona bezisebenzisana kunye ukusukela ngo-1972.

06:57.291 --> 07:02.750
Kwakukule ndawo apho kwacwangciswa ukudilizwa
kweSoviet Union, kunye nayo yonke i-Eastern Bloc.

07:02.750 --> 07:08.583
Eli ziko laqeqesha abasebenzi abaselula
abakhethiweyo bexesha elalandela ukuwa koDonga lwaseBerlin.

07:08.583 --> 07:17.821
"Kwaye enye ingongoma yeyokuba, ukuze kujongwane neSoviet Union,
kwasekwa iziko elidibeneyo kufuphi neVienna kunye

07:17.821 --> 07:27.916
namaMelika, apho, ukususela ngo-1982 ukuza phambili, kwaqeqeshwa
abasebenzi bezopolitiko bexesha lasemva kwe-perestroika.

07:27.916 --> 07:38.839
Oko kuthetha ukuba kukho amagama afana noTschubais, Wechselberg,
Arwen njalo njalo, abaqeqeshwa apho baza ke,

07:38.839 --> 07:50.617
ekupheleni kwe-perestroika, bathatha inxaxheba ekwenzeni ibe
yeyabucala ipropathi yoluntu, ipropathi karhulumente.

07:50.617 --> 07:56.644
Kwaye yiloo ndlela abaye baba ngabatyebi
abangamabhiliyoni okanye ooligarqui esithetha ngabo.

07:56.644 --> 08:02.675
"Kwaye nee-oligarch zaseNtshona,
ii-oligarch zezemali, nazo zazibandakanyekile.

08:02.675 --> 08:07.544
Kwaye babezukhethe ezona ndawo
zibalaseleyo kwishishini lezinto zokuqala.

08:07.544 --> 08:15.326
UKhodorkovsky ngomnye umzekelo onjalo, uAbramovich ngomnye
umzekelo, ababefumana iimali-mboleko kwiLizwe laseNtshona,

08:15.326 --> 08:21.043
ababenikwe izibophelelo zemali-mboleko ukususela ngo-1988.

08:21.043 --> 08:28.083
Amandla angasemva kwemigubasi ke ngoko asebenzisa abaselula
abasakhulayo abakhethiweyo ababeqeqeshwe kwiZiko laseVienna.

08:28.083 --> 08:34.892
Ngencedo yabatyali-mali baseNtshona, bakwazi
ukuthimba ubutyebi besizwe saseSoviet Union.

08:34.892 --> 08:42.291
Amadoda afana noRoman Abramovich akwazile ukuguqula
i-$100 yezigidi ibe yinzuzo emangalisayo ye-$13.5

08:42.291 --> 08:47.591
yeebhiliyoni ngokwabiwa ngokutsha kobutyebi besizwe eRashiya.

08:47.591 --> 08:55.210
"Yaye ke into esayifumanayo yaba yeyokuba kwavela eli
qela labaphathi abaphezulu, kwaza iPolitburo

08:55.210 --> 09:00.500
neqela, nazo zonke izakhiwo zayo, zanyamalala ngequbuliso."

09:00.500 --> 09:06.458
Kwaye umzabalazo wamaklasi esasinawo ngelo
xesha waguquka waba ngumzabalazo wemozulu.

09:06.458 --> 09:13.567
Kwaye into esasigutyungelwe yona de kwangowe-1990 kwi-Eastern
Bloc yayikukuthi: iqela lekhaya elisebenzayo, umzabalazo

09:13.567 --> 09:20.616
wamakala, niphume ndawonye maqabane asebenzayo azo zonke
iilizwe – zonke ezi yayizintetho ezingenantsingiselo, ezithe

09:20.616 --> 09:25.583
ngoku zathathelwa indawo ngamanye amazwi angenantsingiselo.

09:25.583 --> 09:30.682
Isigqibo sexeshana: Ukuwa koDonga lwaseBerlin
nokupheliswa koManyano lwaseSoviet kwacwangciswa

09:30.682 --> 09:34.468
ngononophelo kwaye kwenziwa ngokulawulwa okucwangcisiweyo.

09:34.468 --> 09:40.393
I-Vienna Institute yabonelela ngobuchule, oko kukuthi,
ingcinga entsha yezibonelelo ezinqabileyo nokhuseleko

09:40.393 --> 09:44.083
lwemozulu, kwaye iibhanki ezinkulu zabonelela ngemali.

09:44.083 --> 09:49.083
Oku kuthathwa kwempahla karhulumente kusiya
ezipokothweni zabambalwa kuyaqhubeka nanamhlanje.

09:49.083 --> 09:54.498
Zitshintshile kuphela izibhengezo. Umzabalazo wamaqela
asekuhlaleni uye waba ngumzabalazo wokulwela imozulu.

09:54.498 --> 09:58.785
NgokukaWolski kule dliwano-ndlebe, la maqela
abantu afanayo kwakhona azuzisa kumanyathelo

09:58.785 --> 10:01.282
amaninzi athathwe ngenxa yokukhusela imozulu.

10:01.282 --> 10:12.357
"Ewe, kwaye oko kusizisa kwiinjongo
ezabekwa kwiSoviet Union ngo-1966.

10:12.357 --> 10:16.394
Injongo yokuqala yayikukuvumela iNtshona ukuba ikhule kuyo.

10:16.394 --> 10:23.291
Kwaye injongo yesibini yayikukwenza
imali ngemozulu. Yiloo nto eyenzekileyo.

10:23.291 --> 10:31.506
Ngoku ke sithetha ngezi zintela ze-CO2, iinkqubo ezintsha
zokufudumeza – i-40% yabantu baseJamani bengabanini-makhaya,

10:31.506 --> 10:39.790
kwaye andazi ukuba bangaphi kubo abaya kukwazi ukukhokhela
inkqubo entsha yokufudumeza – kwaye ke ezo nkampani zaziwayo

10:39.790 --> 10:48.143
njengeBlack Rocks nezinye ezifanayo mhlawumbi ziya kubakho
zisithi, kulungile, siza kuyithenga kwimpahla yobhujiso-mali,

10:48.143 --> 10:52.951
kwi-auction yokuthengiswa kwepropathi ebambe-mali.

10:52.951 --> 10:59.655
Isiphelo: Ngokushwankathela, kunokuthiwa amaqela
ezemali aphezulu asemva kwesigqubuthelo andisa ubutyebi

10:59.655 --> 11:03.609
nempembelelo yawo ngalo lonke ukuvukela-mali kwembali.

11:03.609 --> 11:10.505
Xa kujongwe ngokungathathi cala, iziganeko ezibalaseleyo ezifana
noVukelo lwango-Okthobha, ukuvela kwenkqubo yomzabalazo wamaqela,

11:10.505 --> 11:18.304
kunye nokuwa kwe-Eastern Bloc zingqineka ziyimodeli yoshishino
kunye namanyathelo okuseka ulawulo olubanzi lwehlabathi jikelele.

11:18.304 --> 11:25.458
Namhlanje, phantsi kwegama elithi "umzabalazo wezemozulu
okanye ukhuseleko lwemozulu", kususelwa kule ajenda inye.

11:25.458 --> 11:31.500
Ukhuselo lwendalo luyadingeka ngokungxamisekileyo,
kodwa alunakulindelwa kwabo bazuza kwezi ngxaki.

11:31.500 --> 11:36.265
Ngenxa yokuzibandakanya kwabantu ngokwabo,
abantu abaninzi ngakumbi bayazazisa ngemiba enjalo.

11:36.265 --> 11:38.875
Intweni iyaphakama, kwaye izikali ziyathambeka.
