WEBVTT

00:06.623 --> 00:10.440
"Babukeli abathandekayo bomhlangano
wabezindaba we-MWGFD ngesihloko esithi: 'Imithi

00:10.440 --> 00:12.396
ngemva kweCorona, ukubuyekezwa nombono'."

00:12.396 --> 00:19.481
Bangane abathandekayo nabaxhasi, endatshulweni yami engiyibize
ngokuthi "Inkinga ebizwa ngokuthi i-coronavirus njengomshayeli

00:19.481 --> 00:26.336
womuthi omusha," ngithanda ukuphendula umbuzo wokuthi
umuthi onengqondo ungabukeka kanjani ngemva kwe-coronavirus.

00:26.336 --> 00:32.300
Uhlobo lwemithi olubuyisela abantu embindini kanye
nohlelo lwezempilo oluthemba ukuthi maduze luzokhululeka

00:32.300 --> 00:35.983
ekuthembeleni nasemikhawulweni yohlelo oluxhashazayo.

00:35.983 --> 00:42.724
Ngifuna futhi ukuxoxa ngalokho okumele sikwenze ngesikhathi
sokudlulisela, lapho sisaphansi kobuphekula bezempilo

00:42.724 --> 00:50.650
balolu hlelo olungabi nabuntu, ikakhulukazi ukuthi umuntu
ngamunye angakwenza kanjani ukuvikela nokugcina impilo yakhe.

00:50.650 --> 00:57.033
Kusukela ngo-2020, phakathi nalokho okubizwa ngokuthi ubhubhane
we-coronavirus kanye neminyaka eyalandela, abantu abaningi

00:57.033 --> 01:03.573
kakhulu baye baqaphela, ikakhulukazi ngenxa yezipiliyoni zabo
ezibuhlungu, ukuthi ngokumangalisayo, ngempela ngokudabukisayo,

01:03.573 --> 01:10.269
noma isimo somnyango wethu wezempilo kanye nemithi sesiphambene
kangakanani, lesi simo esibizwa ngokuthi yinkinga ye-coronavirus

01:10.269 --> 01:16.443
singabona futhi njengethuba, iphuzu lokuguquka lapho singabona
ngokudabukisayo ukuthi imithi seyiphambuke ngokuphelele

01:16.443 --> 01:23.035
emashumini eminyaka adlule futhi idinga ngokuphuthumayo ukubuyela
enanini layo langempela nendima yayo njengobuciko bokwelapha

01:23.035 --> 01:30.090
obuphelele obugxile ekuhlonipheni, ukuphila nempilo yabantu
njengobunye obungahlukaniseki komzimba, kwengqondo nomoya.

01:30.090 --> 01:35.340
Ngokombono wami, inhlekelele ye-coronavirus ingabukwa
futhi njengokuvula amehlo, isimemezelo sokuvuka, futhi

01:35.340 --> 01:38.356
ngaleyo ndlela njengomnakekeli wokuzalwa komuthi omusha.

01:38.356 --> 01:44.514
Ngaphambi kokuba ngenze ezinye iziphakamiso ezithile mayelana
nokuthi lo muthi omusha ungabukeka kanjani, imibono neziphakamiso

01:44.514 --> 01:49.556
engithemba ukuthi abaningi abazibophezele bazojabula ukuqhubeka
nokuzithuthukisa nokuzicacisa, ngithanda

01:49.556 --> 01:55.463
ukusikhumbuza kafushane kodwa ngokusobala sonke ngesimo
esibi kakhulu samanje sohlelo lwethu lwezempilo.

01:55.463 --> 02:02.652
Ngisho nasezifundweni zami, kodwa impela kusukela ngaqala
ukusebenza njengodokotela ngo-1989, ngibonile ukuthi

02:02.652 --> 02:06.283
umthelela wemboni yezemithi kwezokwelapha uyanda unyaka nonyaka.

02:06.283 --> 02:12.509
Imithi ebiza kakhulu ngokwengeziwe, enezilinganiso zobungozi
nenzuzo ezingavame ukuba ngokungabazekayo, isethulwe emakethe

02:12.509 --> 02:19.092
futhi ikhangiswe ngamandla yizinkampani zemithi, njenge-statins
yokwehlisa i-cholesterol noma ama-proton pump inhibitors okuvimba

02:19.092 --> 02:25.470
i-asidi yesibindi, kanye nokugonywa okwengeziwe, njengokuthi
ukugonywa komdlavuza wamabele wesifazane noma ukugonywa kwe-HPV,

02:25.470 --> 02:31.900
okwamanje okunconywa yi-STIKO, iKomidi Elizinzile Lokugoma, hhayi
kuphela kwamantombazane kodwa nakubafana kusukela eminyakeni

02:31.900 --> 02:39.130
eyisishiyagalolunye, ngaphandle kwemiphumela ecacile yocwaningo
lwesayensi engqine ukusebenza ngempela kwalesi sinyathelo.

02:39.130 --> 02:43.411
Naphezu kobufakazi besayensi obuncane kakhulu obutholakalayo
kwezilungiselelo eziningi ezintsha, izimali

02:43.411 --> 02:47.670
zomshwalense wezempilo ezisemthethweni
zazihlala zivuma ngokushesha ukukhokhela izindleko.

02:47.670 --> 02:55.441
Ngasikhathi sinye, ukumbozwa kwemithi yezitshalo engabizi, okusho
izilungiselelo zemithi yezitshalo ezisetshenziswa kwezokwelapha

02:55.441 --> 03:02.068
ngemvelo, ezingenazo cishe iziphumo ezingezinhle,
kwasuswa ngokuphelele ngo-2004, futhi ukubuyiselwa kwezimali

03:02.068 --> 03:06.456
zezinsizakalo zezokwelapha nakho kwehliswa kancane kancane.

03:06.456 --> 03:13.883
Ingxenye yemali yezempilo umkhakha
wezidakamizwa oyithathayo iyaqhubeka ikhula unyaka nonyaka.

03:13.883 --> 03:18.603
Lokhu futhi kusho imali encane kulabo
abanikeza izinsizakalo zezokwelapha.

03:18.603 --> 03:23.645
Imali engenayo evela ezinikelweni zabantu abaqinisekisiwe
ngaleyo ndlela ayifiki kudokotela, kubasebenzi besibhedlela,

03:23.645 --> 03:26.243
kubaphathisi bokwelapha umzimba noma kubahlengikazi.

03:26.243 --> 03:33.526
Le mali ayitshalwa emishinini yezibhedlela noma ekulungisweni
okuqhubekayo noma ekuthuthukisweni, kodwa igeleza ngqo

03:33.526 --> 03:38.063
ezikhwameni zezinkampani zemithi eziphethwe izikhulu ezinamandla.

03:38.063 --> 03:43.348
Sebeziqongelela imali emakhwameni abo iminyaka
eminingi, kanti okubaluleke kakhulu ohlelweni lwethu

03:43.348 --> 03:47.283
lwezempilo, impilo nenhlalakahle yabantu, kushiywe ngaphandle.

03:47.283 --> 03:52.698
Inhlekelele ebizwa ngokuthi i-coronavirus manje isenze
kwacaca kithi ngokuphelele ukuthi ubukhosi

03:52.698 --> 03:56.970
be-pharmaceutical-industrial complex sesifinyelele kangakanani.

03:56.970 --> 04:03.716
Ngaphandle kokuzisola nakancane, izinkampani ezinkulu zemithi
ezifana nePfizer, Moderna, BioNTech kanye neAstraZeneca ziletha

04:03.716 --> 04:10.247
emakethe imijovo yokuhlola ye-coronavirus esekelwe kumagene,
engahlolwanga ngokwanele nhlobo, zihambisa emazweni ngamanye

04:10.247 --> 04:16.346
ngezivumelwano ezizuzisayo zamabhiliyoni amaphawundi,
futhi zayifaka emzimbeni ngaphezu kuka-70% wabantu bomhlaba

04:16.346 --> 04:19.816
wonke ngodokotela abaningi ngaphandle kokubuza noma ukugxeka.

04:19.816 --> 04:24.553
Isayensi, esede yonakaliswe , njengoba
isetshenziswa emanyuvesi futhi ishicilelwa emajenali

04:24.553 --> 04:27.670
abhekwe kakhulu, nayo idlale indima kulesi simo.

04:27.670 --> 04:33.800
Ngisho nabavikeli abaqinile bokugoma abasakwazi ukuvika
ububanzi obungenakulinganiswa komonakalo omkhulu

04:33.800 --> 04:38.083
obubangelwa yilokhu, okuhlanganisa nokufa kwabantu izigidi.

04:38.083 --> 04:43.366
Ochwepheshe bezokwelapha kanye namagqwetha bobabili
bazobhekana nemiphumela emashumini eminyaka azayo.

04:43.366 --> 04:49.468
Ukuqonda esikutholile ngokubheka ngemuva kwezibukiso kumangaza
futhi akunakukholakala, okusho ukuthi kokubili okubizwa ngokuthi

04:49.468 --> 04:54.320
ubhubhane we-coronavirus nomkhankaso wokugoma ohambisanayo
kwakulungiselelwe futhi kwenziwa ngendlela

04:54.320 --> 04:58.996
enobuqili obukhulu njengengxenye yohlelo
lwabo abaphethe izintambo ngemuva kwezibukiso.

04:58.996 --> 05:04.996
Ngosizo lwe-WHO, i-UN ne-EU, ezihlele konke egameni labo
abaphezulu, nangokubambisana nohulumeni bamazwe

05:04.996 --> 05:10.796
amaningi emhlabeni wonke, abaphinde bangena
ngaphakathi futhi baphazamiseka yi-mafia yamandla.

05:10.796 --> 05:17.600
Kuyihlazo elikhulu ukuthi, naphezu komonakalo omkhulu ongalethwa
yilezi zivaksini ezisekelwe kumagene, lobuchwepheshe obubizwa

05:17.600 --> 05:22.298
nge-mRNA manje buyophinde busetshenziswe
kwezinye izivaksini eziningi ezibizwa ngokuthi

05:22.298 --> 05:25.490
zokuvikela abantu nezilwane ngokuyala kwe-WHO.

05:25.490 --> 05:30.855
Uhlelo lwalokhu selusebenza ngokugcwele, futhi akusekho
nje ngenhlanhla yezimali, kodwa sekuyindlela yokulimaza

05:30.855 --> 05:34.256
ngenhloso, yokunciphisa amandla, ngisho nokubhubhisa isintu.

05:34.256 --> 05:39.349
Bekungaba kuhle uma ngingasho ukuthi
konke lokhu kuwumcabango nje wokuhlelana.

05:39.349 --> 05:44.740
Ukuze sizilungiselele, ngokwemvelo sidinga ulwazi
ngokuthi yini enye ehleliwe njengengxenye yalo hlelo.

05:44.740 --> 05:47.109
Futhi ake sibheke eBerlin.

05:47.109 --> 05:52.908
Njengoba abanye kini kungenzeka ukuthi niyibonile, i-World Health
Summit yabanjelwa eBerlin okwesikhathi seshumi

05:52.908 --> 05:58.109
nanhlanu ezinsukwini ezimbalwa ezedlule,
kusukela mhla ziyi-13 kuya mhla ziyi-15 ku-Okthoba.

05:58.109 --> 06:03.807
Kulo – njengoba kubhalwe kuwebhusayithi yomhleli, futhi
ngicaphuna – "inkundla eyingqayizivele, yamazwe ngamazwe,

06:03.807 --> 06:09.655
nezinhlelo zamasu kwezempilo yomhlaba wonke", izinkampani
ezinkulu zemithi zihlangana nabadlali, abathathi bezinqumo

06:09.655 --> 06:13.739
nababanikazi bamandla emkhakheni wezempilo
yomhlaba wonke, bese zihlela izinhlelo

06:13.739 --> 06:16.803
zama-programu amasha emhlabeni wonke empilweni yethu.

06:16.803 --> 06:20.576
Ngicabanga ukuthi kufanele ngisho, okulimaza impilo yethu.

06:20.576 --> 06:26.317
Ngaphezu kwezinkampani ezinkulu zemithi, isisekelo semithi
i-Wellcome Trust kanye ne-Rockefeller Foundation, lo mcimbi

06:26.317 --> 06:32.495
ongabazekayo futhi uxhaswa ngemali ngabasolwa abajwayelekile,
njenge-Bill & Melinda Gates Foundation kanye ne-CEPI, i-Coalition

06:32.495 --> 06:38.479
for Epidemic Preparedness Innovations, okungukuthi inhlangano
yokuqamba izindlela zokuvimbela izifo ezibhubhanayo, ubumbano

06:38.479 --> 06:44.560
lomhlaba wonke lwezitofu zokugoma olusebenzisana kahulumeni
nezinkampani ezizimele ocwaningweni nasekuthuthukisweni kwezitofu

06:44.560 --> 06:49.133
ezintsha, ukuze – njengoba kungafundeka ku-Wikipedia, futhi
ngicaphuna – "ukuphendula kangcono

06:49.133 --> 06:55.356
nangokushesha kakhulu ekusabalaleni okungase kwenzeke
maduzane kwezifo ezintsha ezibangelwa amagciwane".

06:55.356 --> 07:01.612
Phakathi kwabakhulumi abaningi kulo mcimbi kwakunguKansela
Kazwelonke uScholz, othe, ngemidumo emikhulu yokumemeza, waphinda

07:01.612 --> 07:06.707
wathembisa iphakethe lamamilioni ama-euro anezibalo ezintathu,
okungukuthi ngqo amamilioni angama-360

07:06.707 --> 07:11.770
ama-euro, avela ezikhwameni zabakhokhi bentela
baseJalimane eNhlanganweni Yezempilo Yomhlaba.

07:11.770 --> 07:16.041
Lokhu sekuphinde kwaqinisa isikhundla saseJalimane
esiholayo ekuxhaseni ngemali inhlangano enkulu

07:16.041 --> 07:18.636
kunazo zonke yokuphembelela embonini yezidakamizwa.

07:18.636 --> 07:25.919
Abakhulumi babalwa ochwepheshe bezempilo nabasizi bomphakathi
abafana noBill Gates noMqondisi-Jikelele we-WHO uTedros, owabe

07:25.919 --> 07:32.850
esenjabule kakhulu ngempumelelo yakhe eGeneva ngomhlaka 1 Juni
kulo nyaka, okungukuthi ushintsho oluphelele olungeyona

07:32.850 --> 07:39.017
idemokhrasi emigomeni yezempilo yamazwe ngamazwe, olwaphushwa
ngokusebenzisa indlela eyimfihlo, okwamanje

07:39.017 --> 07:46.443
okumvumela ukuthi amemezele ngokushesha izifo ezibhubhane
ngokusola futhi a-ode ngokushesha imijovo efanele.

07:46.443 --> 07:52.209
Futhi le migomo emisha yezempilo izobopha zonke
izizwe, ngaphandle kokuthi ohulumeni bezizwe

07:52.209 --> 07:57.017
ezingamalungu baphikise ngokusobala ngo-Ephreli wonyaka ozayo.

07:57.017 --> 08:04.849
Ngoba lokhu kubeka insongo enkulu kithi sonke uma sesingasakwazi
ukukuvimbela, futhi sifuna nokwazisa abaphathiswa bezepolitiki

08:04.849 --> 08:12.286
abaningi ngangokunokwenzeka ngokuthi ubukhosi besizwe busengozini
enkulu kangakanani, sizoxoxa ngalolu daba ngokukhethekile

08:12.286 --> 08:19.033
emhlanganweni wabezindaba olandelayo we-MWGFD mhla
ziyi-22 kuFebhuwari 2025 – ungakwazi kakade ukubhala leli suku.

08:19.033 --> 08:21.903
Kodwa ake sibuyele ezihlokweni
zeNgqungquthela Yezempilo Yomhlaba.

08:21.903 --> 08:29.388
Ngaphezu kwezixwayiso ezisakhulayo ezivela kwamanye amakomidi
amaningi mayelana nezifo ezintsha eziyingozi namagciwane afana

08:29.388 --> 08:34.277
ne-bird flu negciwane leMarburg, lezi zinto
ezilandelayo nazo zaxoxwa kulo mcimbi

08:34.277 --> 08:37.903
eBerlin, okufanele kusenze simile futhi siqaphele.

08:37.903 --> 08:44.576
Ngicaphuna: "Ingozi yobhubhane ngenxa yokuguquka
kwesimo sezulu noma impilo empini nasekungqubuzaneni".

08:44.576 --> 08:48.690
Lokhu kusinika umbono wokuthi lolu hlelo luya kuphi.

08:48.690 --> 08:57.114
Mhlawumbe induduzo eyodwa kuphela yisihloko somcimbi walonyaka,
esithi: "Ukwakha Ukwethenjwa Ukuze Umhlaba Ube Nempilo Engcono".

08:57.114 --> 09:04.626
Lokhu kukhombisa ukuthi leli qembu labantu abangazithandi abantu
manje sekubonakala likhathazekile ngokuthi abantu abaningi

09:04.626 --> 09:08.695
kakhulu sebeyabona ngokusobala amacebo abo angathembekile.

09:08.695 --> 09:16.841
Futhi abaholi abaphambili be-WEF, i-World Economic Forum
ehlangene no-Klaus Schwab, babonakala bezizwa kanjalo, njengoba

09:16.841 --> 09:21.543
bekhethe "Ukwakha Kabusha Ukuthembana" njengomgomo wabo.

09:21.543 --> 09:25.438
Kungaba ubuwula ukucabanga ukuthi lokhu kusho
ukuguquka okusheshayo kwenhliziyo noma ngisho

09:25.438 --> 09:28.383
nokuguqulwa kwendlela okuvela ku-mafia yamandla.

09:28.383 --> 09:35.037
Ngesikhathi lesi simo esesabekayo, esibucayi kakhulu siqhubeka
noma mhlawumbe siba sibi kakhulu, futhi sisaphansi kwenkemba

09:35.037 --> 09:41.745
kaDamocles yalolu hlelo lobuqili lukaSathane, umsebenzi wethu
oyinhloko thina odokotela, kodwa futhi kochwepheshe bokwelapha

09:41.745 --> 09:47.534
abangajwayelekile, ngempela kubo bonke abasebenza
kwezokwelapha, kuzoba ukukhusela abantu abathembele kithi

09:47.534 --> 09:51.875
ngangokunokwenzeka ekuhlaselweni kwale qembu elizonda abantu.

09:51.875 --> 09:58.489
Ngalesi simo, kubalulekile kithi odokotela, ababophekile
ngemigomo yethu yokuziphatha, iSifungo sikaHippocrates kanye

09:58.489 --> 10:03.803
neSitatimende saseGeneva seNhlangano
Yezokwelapha Yomhlaba Wonke, ukugcina engqondweni isigaba

10:03.803 --> 10:06.943
esakhiwe kuso, esithi kanje, futhi ngicaphuna:

10:06.943 --> 10:14.316
Noma ngabe ngisongelwa, ngeke ngisebenzise ulwazi lwami
lwezokwelapha ukwephula amalungelo abantu namalungelo ezakhamuzi.

10:14.316 --> 10:21.580
Lokhu kusho ukuthi thina odokotela, abagxile ezenzweni zethu
empilweni nasekuphileni kahle kwabantu abafuna usizo

10:21.580 --> 10:29.716
lwethu, akufanele sivumele ukwesaba izijeziso
nokuhlukunyezwa lapho kuvikelwa impilo nezimpilo zeziguli zethu.

10:29.716 --> 10:36.983
Uma thina, ochwepheshe bezokwelapha abambalwa abasele kanye
nososayensi abenqabile ukulandela lolu hlelo olubucayi, kanye

10:36.983 --> 10:42.147
nabo bonke abantu abangakakhohliswa
yipropaganda, singathathi izinyathelo ngokushesha,

10:42.147 --> 10:45.610
sibhekene nosongo lomlilo omkhulu wangempela.

10:45.610 --> 10:48.683
Ngakho-ke sidinga ngokuphuthuma
odokotela nochwepheshe bezokwelapha.

10:48.683 --> 10:52.203
Futhi bonke abangizwa bangazizwe
bemenyelwe ukuba bahlanganyele nathi.

10:52.203 --> 10:59.535
Sidinga odokotela abangavumeli ukuthi baphazamiswe izintshisekelo
zamakartela ezemithi, abazosebenza ngesibindi nangokuzimisela

10:59.535 --> 11:03.403
lapho kuvikelwa impilo yeziguli ezibeka ukwethenjwa kwazo kubo.

11:03.403 --> 11:10.810
Odokotela abavele baphika izimfundiso nezinhlelo zabaphathi
abasebenza ngasese, ezidayiswa ngaphansi kwegama lobuntu:

11:10.810 --> 11:17.331
I-Agenda 2030, i-Great Reset, Isivumelwano Se-Pandemic
kanye nokulungiswa kwemithetho yezempilo yamazwe

11:17.331 --> 11:21.330
ngamazwe ye-WHO, kanye ne-UN Future Pact okuthiwa kanjalo.

11:21.330 --> 11:25.985
Futhi, vele, isitifiketi sokugoma
sedijithali namarekhodi ezempilo zikagesi, ezakhiwe

11:25.985 --> 11:29.083
ngenhloso kuphela yokwengamela ngokuphelele.

11:29.083 --> 11:35.689
Futhi, vele, wonke umuntu oyisakhamuzi kufanele
angavumelani nabo ngokuqinile; ngingakweluleka kuphela.

11:35.689 --> 11:42.450
Umthwalo wempilo yethu ubelokhu, kuqala
nangaphezulu kwakho konke, usezandleni zethu.

11:42.450 --> 11:47.296
Lena futhi iphuzu elibalulekile kulo muthi
omusha, engizozama ukulichaza kafushane lapha.

11:47.296 --> 11:52.376
Wonke umuntu kumele athathe umthwalo wokuqondisa impilo yakhe,
futhi, ngokuqinisekile, impilo yezingane zakhe

11:52.376 --> 11:57.650
ezincane, futhi avikele impilo yakhe ebalulekile
kusukela ekuqaleni ngokuphila impilo enempilo.

11:57.650 --> 12:03.603
Odokotela, abelaphi abangamanye abahlinzeki bezempilo bangadlala
indima ebalulekile yokweseka lapha

12:03.603 --> 12:10.283
njengabacebisi nabalingani ekuthinteleni, ekugcineni
impilo nasekuvimbeleni noma ekugwemeni izifo.

12:10.283 --> 12:14.676
Lesi simo sokuzibophezela siqu
empilweni yethu siqala ngokudla okunempilo.

12:14.676 --> 12:19.059
Njengoba uHippocrates, udokotela nomfundisi
waseGrisi, asho eminyakeni engaphezu

12:19.059 --> 12:22.363
kuka-2,400 edlule: "Makube ukudla umuthi wakho."

12:22.363 --> 12:27.667
Ukutya kwangempela ngokomqondo wangempela kuhlanganisa imifino
ekhuliswe ngendlela yemvelo, izithelo, amantongomane

12:27.667 --> 12:32.878
namantongomane, kanye nezitshalo zokunambitha, iziqholo, amafutha
acindezelwe abandayo, usawoti wolwandle wemvelo

12:32.878 --> 12:38.176
noma usawoti wamatshe ongenazo izithasiselo, kanye
namanzi omthombo ahlanzekile ngangokunokwenzeka.

12:38.176 --> 12:44.507
Ngokombono wami, isimo esifanele kungaba ukuthi umuntu ngamunye
abe nendawo yakhe yomhlaba lapho angakhulisa khona imifino,

12:44.507 --> 12:51.044
izithelo nezitshalo zokunambitha, ikakhulukazi izinhlobo zasendulo
ezivuna imbewu kalula, bese andisa ukunikezwa kokudla kwakhe

12:51.044 --> 12:55.130
ngokushintshisana ngezimbewu nezitshalo nabakhelwane nabangane.

12:55.130 --> 13:00.960
Lokhu kusivumela ukuthi siphikisane namacebo amabi ezinkampani
ezinkulu zezimbewu ezifana neMonsanto nabanye abafana nayo,

13:00.960 --> 13:06.025
abafuna ukunqoba imakethe emhlabeni wonke ngezitshalo
eziguqulwe ngokwemfashini yezakhi zofuzo ezikhiqizwa

13:06.025 --> 13:09.600
kusetshenziswa izibulala-zinambuzane eziyingozi kakhulu.

13:09.600 --> 13:13.595
Noma ubani ofuna ukufaka izinhlanzi noma inyama ekudleni kwakhe
kufanele aqinisekise ukuthi isilwane

13:13.595 --> 13:18.803
esisetshenziswayo sigcinwe ngendlela efanele uhlobo lwaso
noma sivela ekuzingeleni noma ekubanjweni endle.

13:18.803 --> 13:24.197
Futhi ngalolu daba, ngingathanda futhi ukukukhumbuza ukuthi
kubalulekile ukukhuthaza abalimi ukuthi babuyele ekulimini

13:24.197 --> 13:29.499
kwe-organic besebenzisa izindlela zemvelo zokulima, njengoba
kwakuvamile emizukulwaneni emithathu edlule, ngaphandle

13:29.499 --> 13:34.071
kwezichibiyelo zamakhemikhali ezikhiqizwa ngemboni noma
izibulala-zinambuzane, ngaphandle kwezimbewu

13:34.071 --> 13:38.850
eziguqulwe ngokwezofuzo ezibangela izifo,
eziphinde zibe nezimali eziphezulu zelayisensi.

13:38.850 --> 13:42.543
Lokhu futhi kuzovumela abalimi ukuthi
bazikhulule ekuqinisweni okukhulu kwezinkampani

13:42.543 --> 13:45.636
zamakhemikhali ezolimo nezobuchwepheshe bezolimo.

13:45.636 --> 13:49.983
Ngikholelwa ukuthi kufanele sinake
kakhulu lapho sikhetha ukudla kwethu.

13:49.983 --> 13:54.605
Ngokuvamile singakwazi ukulahla ngokushesha
amaphesenti angama-80 wemikhiqizo esuphamaketheni,

13:54.605 --> 13:58.000
okuyinjongo yomsebenzi okuthiwa ukuvikelwa komthengi.

13:58.000 --> 14:01.785
Lezi zokudla, ezibizwa ngokuthi
ukudla, azifanele ukubizwa ngokuthi ukudla.

14:01.785 --> 14:05.730
Futhi azinasizo ekuphuculeni impilo yethu yesikhathi eside.

14:05.730 --> 14:10.856
Kuphambene nalokho okuyiqiniso. Esikhathini eside,
zibangela umonakalo ohlala njalo empilweni yethu.

14:10.856 --> 14:16.566
Uhlu olubanzi lokudla okungempilo okutholakalayo kuyisici
esikhulu esiholela ekunyukeni okuqhubekayo kwezifo ezibizwa

14:16.566 --> 14:21.642
ngokuthi zokuphila, ezifana nokubola kwamazinyo, isisindo
esiningi ngokweqile, isifo sikashukela sohlobo

14:21.642 --> 14:28.356
lwesibili, umfutho wegazi ophakeme, i-osteoarthritis yokuguga
kwamajoyinti, i-Alzheimer's nezinye izinhlobo ze-dementia.

14:28.356 --> 14:34.631
Ukuze uhlale unempilo, kubalulekile ukusebenzisa ukudla okwemvelo
ngangokunokwenzeka nokulungisa izidlo ezimnandi, ezilula ukuzigaya

14:34.631 --> 14:38.336
ngendlela egcina amavithamini amaningi ngangokunokwenzeka.

14:38.336 --> 14:42.057
Lapha futhi, ngempela kunezinto eziningi
abantu abaningi abangazifunda. Okufanele kube

14:42.057 --> 14:44.296
njalo, lokhu kufanele kuqale ezinganeni ezikoleni.

14:44.296 --> 14:49.803
Futhi lapha, kukhona uhla olubanzi
lwemisebenzi yabanikezeli bezinsizakalo zezokwelapha.

14:49.803 --> 14:53.584
Ukudla okunempilo kufanele kuqale ngesikhathi
sokukhulelwa nokuncelisa, bese kuqhubeka ngesikhathi

14:53.584 --> 14:56.496
sobuntwana nangesikhathi sokukhula kwabantwana abancane.

14:56.496 --> 15:01.554
Ukuze uhlale unempilo, kuyadingeka futhi ukuthi uthole
ukuzivocavoca okwanele nemisebenzi yomzimba noma imidlalo,

15:01.554 --> 15:07.329
kungcono ngaphandle futhi uthole ukuchayeka okwanele ekukhanyeni
kwelanga, ukuhamba ngezinyawo, ukuhamba ezintabeni, ikakhulukazi

15:07.329 --> 15:11.403
ezindaweni zemvelo ezingacasulwanga,
emahlathini anezinhlobo eziningi zezitshalo nezilwane,

15:11.403 --> 15:14.250
ezintabeni noma eduze kwemifula noma amachibi.

15:14.250 --> 15:18.903
Ukuhamba ngenyawo okungenazicathulo nakho kunconywa
njengendlela yokuzinza emhlabeni, okuvumela umzimba wakho ukuthi

15:18.903 --> 15:22.223
umuncwe ama-electron avela emhlabeni ngaphansi kwezinyawo zakho.

15:22.223 --> 15:25.882
Lokhu ukuzizwa uxhumene nomhlaba kungafezeka futhi
ngokubhukuda noma ngokugeza emithonjeni yemvelo

15:25.882 --> 15:28.669
yamanzi efana nolwandle, amachibi, imifula noma imifudlana.

15:28.669 --> 15:36.115
Ibhalansi yamandla kagesi ekwakhiweni komzimba ekhiqizwayo
isibonisiwe ukuthi ikhuthaza ukululama kwezilonda nokuvuselelwa

15:36.115 --> 15:40.703
kanye nokunciphisa imiphumela engemihle ye-electrosmog.

15:40.703 --> 15:46.086
Ukugcina ukuxhumana okuhle nabantu, isibonelo emndenini, phakathi
kwabangane nabantu esibaziyo, noma ngisho emsebenzini,

15:46.086 --> 15:52.056
kubalulekile empilweni yethu, futhi okokugcina kodwa hhayi
okuncane, ubudlelwano obuhle noNkulunkulu, uMdali wethu.

15:52.056 --> 15:57.538
Uma abantu baphinde bazithathe umthwalo wokunakekela bona
ngokwabo ngokulandela izinyathelo ezilula ezichazwe

15:57.538 --> 16:02.856
ngenhla, ngeke besadinga ukushesha baye kudokotela
noma bathathe imishanguzo ngenxa yezinto ezincane.

16:02.856 --> 16:07.774
Lokhu kungase kuzwakale kuyinqaba kancane uma kuvela
kudokotela – phela umuntu angacabanga ukuthi odokotela

16:07.774 --> 16:10.936
benza imali yabo ngokuvakashelwa ngakunye kwabaguli babo.

16:10.936 --> 16:18.810
Kodwa akusikho ukudala ukuncika nokuqeqesha iziguli
ukuthi zivakashele udokotela njalo, kodwa ukusiza wonke umuntu

16:18.810 --> 16:23.763
ukuthi athathe umthwalo wempilo yakhe ngangokunokwenzeka.

16:23.763 --> 16:26.536
Futhi awuhlali udinga udokotela ngalokho.

16:26.536 --> 16:31.805
Sekuphinde kwafakazwa ngezibalo ukuthi lapho inani
lodokotela endaweni likhulu futhi abantu bevakashela udokotela

16:31.805 --> 16:34.650
kaningi, kulapho okulindeleke impilo yabo kuba mfushane.

16:34.650 --> 16:38.846
Lokhu kungase kube futhi ngenxa yokuthi
abaguli ngokuvamile bahamba ekhaya benomunye

16:38.846 --> 16:41.629
umuthi ngemva kwesivakashi ngasinye kudokotela.

16:41.629 --> 16:45.011
Futhi siyazi ukuthi eJalimane abantu abafa
ngenxa yemiphumela engemihle yamaphilisi

16:45.011 --> 16:47.556
baphindwe kahlanu kunalabo abafa ezingozi zomgwaqo.

16:47.556 --> 16:54.656
Futhi lokho akubandakanyi ngisho nokufa okubangelwa
ukusebenzisana phakathi kwemithi ehlukene ngayinye.

16:54.656 --> 17:01.906
Ngakho-ke kumele sifunde lokhu futhi sifundise ezikoleni:
amathuba amangalisayo imvelo isenisinikeza nawo namandla

17:01.906 --> 17:06.569
amakhulu okuzelapha nokuzilawula angaphakathi komzimba womuntu.

17:06.569 --> 17:13.076
Sidinga ngokuphuthuma ukucabanga kabusha indlela yethu futhi
sisungule uhlobo olusha lwemithi olubuyisela abantu enkabeni.

17:13.076 --> 17:20.118
Umsebenzi wethu obaluleke kakhulu kule ndlela entsha yokwelapha
kuzoba ukuzikhulula ekulawulweni nasekuthembeleni

17:20.118 --> 17:27.500
ezinkampanini zemithi nasezinhlanganweni ezisebenzisana
nazo, i-WHO kanye neziphathimandla zezempilo zikazwelonke.

17:27.500 --> 17:34.194
Isibonelo, kumele sivikele izingane zethu ekugonyweni – okubizwa
ngokuthi ukugonywa kokuvikela – okuqala ekuseni kobuntwana. Lapho

17:34.194 --> 17:40.475
sicubungula ngokucophelela izifundo, akukho bufakazi besayensi
bokweseka lezi zigonyo, kodwa sekufakazelwe ukuthi zilimaza

17:40.475 --> 17:47.910
uhlelo lokuzivikela lomzimba olusathuthuka, ngaleyo ndlela zenza
abantu babe sengozini enkulu yokugula kunokuba bazomqinisa.

17:47.910 --> 17:50.886
Ngibheka ukugonywa kwezingane ezisanda
kuzalwa, noma ngisho nokugonywa okugunyeza

17:50.886 --> 17:53.083
izifo eziyisithupha, njengokungabazeka kakhulu.

17:53.083 --> 17:59.651
Izingane ezisanda kuzalwa nezondliwe ngobisi lwebele
zinokuvikelwa kwesizalo, okusho ukuthi zivikelwa ngumama wazo,

17:59.651 --> 18:03.498
odlulisela kuzo ama-antibodi abalulekile
okuvikela izinhlobo eziningi zezifo

18:03.498 --> 18:06.543
ngokusebenzisa iphlasenta futhi kamuva ngobisi lwebele.

18:06.543 --> 18:12.429
Emva kwalokho, bahlangana namagciwane ezemvelo yabo futhi
ngokwemvelo bahlushwa izinhlobo ezahlukahlukene zokutheleleka,

18:12.429 --> 18:18.870
ngaleyo ndlela beqhubeka nokuthuthukisa nokuqinisa
uhlelo lwabo lokuzivikela olwakhiwe ngobuciko obuphezulu.

18:18.870 --> 18:24.463
Kufanele sithembe imvelo kakhulu lapha futhi
singayiphazamisi ngemiphumela yangaphandle engapheli.

18:24.463 --> 18:31.131
Eminyakeni yamuva nakwiminyaka eyishumi edlule, inani elikhulu
lezokugoma ezithi zivikela izingane nabasha selethulwe futhi

18:31.131 --> 18:35.056
sifakiwe ezincomweni ze-STIKO, iKomidi Elizinzile Lokugoma.

18:35.056 --> 18:41.391
Kukhona ubufakazi obuningi, kuhlanganise nemiphumela yocwaningo,
obukhombisa ukuthi lokhu akwenza izingane zibe nempilo engcono;

18:41.391 --> 18:46.584
empeleni, kubenza babe sengozini enkulu yokuba nezinkinga
zokungezwani komzimba (allergies) zonke izinhlobo, izifo

18:46.584 --> 18:51.869
zokuzivikela komzimba ezifana nesifo sikashukela noma
i-Hashimoto's thyroiditis, izinkinga zohlelo lwezinzwa ezifana

18:51.869 --> 18:55.470
ne-autism noma i-ADHD, kanye nezifo ezingapheli zokuphefumula.

18:55.470 --> 18:59.542
Lapho kubhekwa ngokucophelela, kuba sobala
ukuthi ubufakazi besayensi kwezokwelapha

18:59.542 --> 19:01.576
mayelana nokugoma bungaphezu kokuncane nje.

19:01.576 --> 19:08.194
Iningi locwaningo olusetshenziswa njengesisekelo seziphakamiso
zokugoma lunezibalo zabahlanganyeli ezincane kakhulu, alinayo

19:08.194 --> 19:14.706
iqembu elilawulwayo elifanele, futhi livame ukuhlotshaniswa
nezingxabano ezinkulu zezintshisekelo, ngoba ezimweni eziningi

19:14.706 --> 19:21.697
izinkampani zemithi, abakhiqizi bemijovo yokugoma uqobo, basebenza
njengoxhasi locwaningo, noma abasebenzi benkampani noma ababhali

19:21.697 --> 19:25.606
abakhokhelwa izinkampani zemithi banikele ekushicilelweni.

19:25.606 --> 19:30.157
Lokhu futhi kusebenza kulokho okubizwa ngokuthi umjovo
we-HPV noma umjovo womdlavuza wamabele, engihlale ngiwuxwayisa

19:30.157 --> 19:33.776
kusukela ekuqaleni njengodokotela wezifo zabesifazane.

19:33.776 --> 19:37.861
Ngakho-ke kumele siphikisane ngamandla
nanoma yikuphi ukugonywa okuphoqelekile.

19:37.861 --> 19:42.966
Ukugonywa okuphoqelekile nakho bekungeke kuhambisane
noMthethosisekelo, yize iNkantolo yoMthethosisekelo Kazwelonke

19:42.966 --> 19:47.005
isinqume ukuthi ukugonywa okuphoqelekile
kuvunyelwe kwezinye izikhungo, isinqumo esasingase

19:47.005 --> 19:50.043
sithathwe ngaphansi kwengcindezi yezombusazwe.

19:50.043 --> 19:55.837
Nokho, singathemba ukuthi lokhu maduzane kuzodingeka
kubuyekezwe kulandela isinqumo esisha esiphambili seNkantolo

19:55.837 --> 20:00.230
Yezokuphatha yase-Osnabrück ngomhlaka 3 Septhemba kulo nyaka.

20:00.230 --> 20:05.822
Umuthi wami omusha engikhethayo kufanele
uthathe indlela ebanzi, ubheke umuntu

20:05.822 --> 20:10.376
njengobunye obungahlukaniswa bomzimba, ingqondo nomoya.

20:10.376 --> 20:15.994
Ukubuyela ezindleleni zokwelapha zendabuko, isibonelo
ukusebenzisa izitshalo zasendle zasendaweni, njengoba

20:15.994 --> 20:23.190
kwakuvamile emindenini eminingi emashumini eminyaka edlule,
kufanele futhi kusize ukugcina impilo nokuvimbela izifo.

20:23.190 --> 20:28.037
Ngokubona kwami, isisho esibalulekile emkhakheni wezokwelapha,
ikakhulukazi maqondana nokwelashwa nokungenelela –

20:28.037 --> 20:32.370
ukusetshenziswa kwemithi ekhemikhali nezinqubo
zokuhlinzwa – kufanele sibe: "Ngokwanele okudingekayo,

20:32.370 --> 20:35.236
okuncane ngangokunokwenzeka" kanye "Okuncane kungcono."

20:35.236 --> 20:40.357
Futhi kanjalo "primum non nocere", okusho
ukuthi ungamenzeli isiguli lutho olungabangela

20:40.357 --> 20:43.536
umonakalo omkhulu ngaphezu kwesifo asenakho.

20:43.536 --> 20:47.883
Imithi yendabuko kanye ne-naturopathy,
isibonelo, ihambisana kahle nale migaqo eholayo.

20:47.883 --> 20:52.278
Ezweni ngalinye emhlabeni, bekukhona futhi,
kwezinye izimo, kusekhona isiko lemithi

20:52.278 --> 20:55.650
yendabuko elidluliselwe ezizukulwaneni ngezizukulwane.

20:55.650 --> 21:02.226
Lokhu kuhilela ukusetshenziswa kwezitshalo zasendaweni ngendlela
yamateya, amajusi, izithako zotshwala noma ngisho nemixube

21:02.226 --> 21:07.786
yokuthambisa ongazilungisa wena ekhaya, kanye nemassaji,
amabhavhi, ama-enema, ukugoqa nokugeza ngamanzi

21:07.786 --> 21:13.656
afudumele noma abandayo, noma ezinye izindlela zomzimba
ezifana nokunyathela umvula noma ukuthatha ilanga.

21:13.656 --> 21:20.196
Lokhu kuhlanganisa izikhalazo nezifo eziningi
ezivamile ngaphandle kokudingeka uxhumane nodokotela.

21:20.196 --> 21:24.862
Ngasikhathi sinye, ukuzimela nokuzibophezela
komuntu siqu ezindabeni zezempilo kuyaqiniswa, futhi

21:24.862 --> 21:28.276
abantu bayakhuthazwa ukuba baphile impilo yemvelo.

21:28.276 --> 21:34.477
Le mithi yendabuko enengqondo, eqinisekisiwe emakhulwini
eminyaka, yaqala ukushiywa ngemuva ngokwanda kwezinkampani

21:34.477 --> 21:40.679
ezinkulu zemithi nemikhiqizo abayiletha emakethe,
njenge-antibiotics, izidakamizwa zokwehlisa umkhuhlane nezibulala

21:40.679 --> 21:45.532
ubuhlungu. Yakhunjulwa ngenhloso noma yahlazeka
njengokungazi, kwaze kwaba sengathi akekho

21:45.532 --> 21:49.516
owaziyo ukuthi kwakuyigugu elikhulu abebephangwa ngalo.

21:49.516 --> 21:54.570
Njengengxenye yokusungula le ndlela entsha yokwelapha ebanzi,
kufanele ngempela senze konke okusemandleni

21:54.570 --> 21:59.596
ethu ukukhumbula lezi zindlela zendabuko futhi
sizibuyisele ekusetshenzisweni emindenini yethu.

21:59.596 --> 22:05.963
Lapha futhi, kunengqondo ukufundisa abantu izisekelo nolwazi
oludingekayo ngalokhu ezifundweni noma ngezincwadi ezifanele.

22:05.963 --> 22:10.886
Umlaza wesayensi – owaziwa nangokuthi umlaza
ojwayelekile – nawo unendima ebalulekile, impela, uma

22:10.886 --> 22:14.456
usetshenziswa ngokuhambisana nezimfuneko ezishiwo ngenhla.

22:14.456 --> 22:20.561
Impela, singabonga futhi izibusiso zokwelapha kwanamuhla lapho,
ezimweni lapho kudingeka ngempela, sinazo izilungiselelo

22:20.561 --> 22:25.495
zokwelapha ezivamile ezifana nama-corticosteroids,
ama-antihistamines kanye nezixazululo zokufaka

22:25.495 --> 22:30.350
egazini, isibonelo esimweni sokushaywa uhlobo
lwe-anaphylaxis kumuntu onokungezwani nama-wasps.

22:30.350 --> 22:34.896
Futhi, vele, sidinga futhi uhlelo
lwepharamasi oluzwakalayo olusekelwe ezidingweni.

22:34.896 --> 22:40.737
Izinkampani zemithi ezikhiqiza imithi ebalulekile ngentengo
efanele noma izindlela zemithi yemvelo ngokuqinisekile zidlala

22:40.737 --> 22:44.711
indima ebalulekile yokusekela, kodwa akufanele
zivunyelwe ukuba zibuse ekusebenzeni

22:44.711 --> 22:48.203
kwezokwelapha, njengoba okwamanje kusekhona ngobukhulu.

22:48.203 --> 22:53.227
Futhi, kunjalo, kudinga odokotela bokuhlinza abanesizwelo
nabachwepheshe abakwazi ukwenza izinqubo

22:53.227 --> 22:59.750
zokuhlinza ezidingekayo ngendlela egcina izicubu, uma
kudingeka ngemuva kwengozi noma isifo esinzima.

22:59.750 --> 23:04.456
Enye yemisebenzi ebalulekile kithi odokotela, kodwa futhi
nakubachwepheshe bokwelapha okungajwayelekile,

23:04.456 --> 23:09.396
kule mithi entsha kuzoba ukuqondisa abantu
ekuphileni okunempilo maqondana nokuvimbela izifo.

23:09.396 --> 23:14.205
Njengodokotela wezifo zabesifazane, ukweluleka nokuqeqesha
ngokuvimbela ukukhulelwa ngokwemvelo nokuhlela

23:14.205 --> 23:19.716
umndeni ngaphandle kokusebenzisa ama-homoni
ezenziwe ngamakhemikhali kubalulekile kimina, isibonelo.

23:19.716 --> 23:24.912
Kuzofanele futhi sicabangele ukuthi singazikhulula kanjani
ucwaningo lwesayensi nokufundisa ekonakaleni

23:24.912 --> 23:30.570
okubangelwa izinkampani ezinkulu zemithi, futhi,
impela, ngabaphethe izintambo ngemuva kwezithunzi.

23:30.570 --> 23:36.136
Singabuyisela kanjani izikhungo zemfundo ezizimele namanyuvesi,
kanye nokwenza ukufinyelela ezikhundleni zezikole

23:36.136 --> 23:41.823
zezokwelapha kube nokulingana, ukuze siphinde sibe
nodokotela abazinikele ngempela futhi abanobuntu.

23:41.823 --> 23:46.883
Futhi, izibhedlela zingahlelwa futhi ziphathwe
kanjani kangcono ukuze kube usizo ezigulini

23:46.883 --> 23:49.920
nakubahlinzeki bezinsizakalo abasebenza khona.

23:49.920 --> 23:54.143
Noma indlela yokusungula izinhlelo
zomshwalense wezempilo ezifanele nezingabizi kakhulu.

23:54.143 --> 23:58.110
Nokho, ngenxa yokuntuleka kwesikhathi, ngeke
ngingenise eminye imininingwane ngalokhu lapha.

23:58.110 --> 24:03.530
Enye yezimfuneko ezibaluleke kakhulu kulo muthi omusha
ukuthi kumele ube ngokubheka konke futhi ube nomusa.

24:03.530 --> 24:08.750
I-holistic isho ukubona abantu njengobunye
obungahlukaniseki bomzimba, kwengqondo nomoya.

24:08.750 --> 24:16.823
Kufanele kuthathelwe zonke ezintathu ingqalo
ekugcineni impilo nasekuzameni ukubuyisela impilo ngemithi.

24:16.823 --> 24:23.059
Lapha, umzimba umele amandla omzimba, kanti ingqondo
imele amandla ethu engqondo, okwakha ubuntu bethu

24:23.059 --> 24:27.183
obuqapheleka futhi kusihlukanisa ezilwaneni nasemifino.

24:27.183 --> 24:31.761
Ekuzisetshenzisweni kwanamuhla, umphefumulo uvame
ukubhekwa njengendawo yemizwa, kanti igama lesiGreki

24:31.761 --> 24:35.283
elithi psyche liphinde lisetshenziswe kaningi kulesi simo.

24:35.283 --> 24:38.310
Ekugcineni, umphefumulo uchaza ubuntu bethu.

24:38.310 --> 24:43.812
Kimina, yingxenye yethu engapheli, enikezwe
uNkulunkulu, engokomzimba, ehlala emzimbeni wethu,

24:43.812 --> 24:48.323
iyawubumba, futhi iyaqhubeka nokuphila ngemva kokufa komzimba.

24:48.323 --> 24:52.316
Njengoba sazi, izimpawu zomzimba nazo
ziveza ukuthi umphefumulo umi kanjani.

24:52.316 --> 24:55.710
Umlonyeni wezokwelapha kwengqondo
nomzimba wazi izibonelo eziningi zokhu.

24:55.710 --> 25:00.370
Ngokombono wami, ukugcina impilo yomphefumulo
wethu kudinga futhi ukuxhumana noNkulunkulu,

25:00.370 --> 25:03.723
okungasungulwa futhi kuqiniswe ngomthandazo nangokholo.

25:03.723 --> 25:09.479
Ngakho-ke udokotela omuhle noma umelaphi kufanele ahlale
engumeluleki wokomoya okhuthaza iziguli ukuthi

25:09.479 --> 25:16.556
zibuyisane noNkulunkulu, uMdali wazo, ukuze zisize
ukubuyisela umzimba, ingqondo nomoya wazo esimweni esingcwele.

25:16.556 --> 25:23.308
Kuyoba umsebenzi obalulekile odokotela abazinikele nabanezwelo,
abelaphi abasebenzisa ezinye izindlela kanye nabanye abahlinzeki

25:23.308 --> 25:27.687
bezinsizakalo zezempilo ukuletha lo muthi
omusha kubantu nokubuyisela uhlelo lwethu

25:27.687 --> 25:30.370
lwezempilo esimweni esasihloselwe ngaso ekuqaleni.

25:30.370 --> 25:37.183
Umzamo obambisene wabanikezeli bezinsizakalo zezokwelapha
abakhuthazekile nabaphilisi ngenjongo yokusiza abantu.

25:37.183 --> 25:44.910
Ngokwenza kanjalo, siphinde sinikele ngokubalulekile ekukhululweni
okuphelele kobuntu ezandleni zezikhulu ezinamandla.

25:44.910 --> 25:47.096
Ngiyabonga kakhulu ngokunaka kwenu!
