1
00:00:00,100 --> 00:00:08,740
Kijan Otorite Plent Radyo ak Televizyon Swis yo
ede nan ka difamasyon nan medya ak deklarasyon fo?

2
00:00:08,740 --> 00:00:12,460
N ap egzamine kesyon sa a ak yon egzanp ki soti nan lavi reyèl.

3
00:00:12,460 --> 00:00:21,380
Imajine ou resevwa yon lèt ki soti nan yon konpayi
medya piblik, tankou Swiss Radio and Television SRF.

4
00:00:21,380 --> 00:00:29,460
Ou ta dwe deside nan yon jou si ou ta renmen reponn
kesyon pou yon entèvyou televizyon nan pwogram 10vor10.

5
00:00:29,460 --> 00:00:37,810
Sijè pwogram nan: Moun mechan ap fè akizasyon
grav kont ou, yo ap bay manti san rete epi akize ou

6
00:00:37,810 --> 00:00:42,880
kòm moun k ap gaye dezenfòmasyon ak teyori konplo.

7
00:00:42,880 --> 00:00:50,504
Lefèt ke tout pwogram nan chaje ak manti depi nan kòmansman
jiska lafen, e ke yo sèlman pèmèt ou fè yon deklarasyon

8
00:00:50,504 --> 00:00:56,020
kout nan entèvyou a, sa deja parèt klè nan demann jounalis la.

9
00:00:56,020 --> 00:00:59,720
Sa pa vrèman ogmante motivasyon ou pou di wi.

10
00:00:59,720 --> 00:01:04,726
Petèt ou kounye a sou vakans oswa ou deja pase
yon jounen ki te chaje ak estrès nan travay.

11
00:01:04,726 --> 00:01:06,180
Sa rive pafwa.

12
00:01:06,180 --> 00:01:12,740
E kounye a ou gen sèlman kèk èdtan ki rete pou w
dakò pou entèvyou a oswa pou w ekri yon

13
00:01:12,740 --> 00:01:18,497
deklarasyon sou ki repitasyon w pami piblik la depann.

14
00:01:18,497 --> 00:01:26,907
Ou ta dwe sonje tou ke tout deklarasyon ak kont-deklarasyon
anvan yo pa mwayen sa a te toujou anpil modifye,

15
00:01:26,907 --> 00:01:32,320
pibliye nan move kontèks, oswa tou senpleman pa pibliye ditou.

16
00:01:32,320 --> 00:01:37,600
Ou finalman deside ekri yon deklarasyon kanmenm.

17
00:01:37,600 --> 00:01:44,840
Men ou pa ka anpeche tèt ou fè difize a konnen klèman ke
jiskaprezan pa gen okenn deklarasyon ki pibliye san sansi.

18
00:01:44,840 --> 00:01:53,040
Epi yon moun ta dwe bale devan pòt
kay li anvan li pale fò sou lòt moun.

19
00:01:53,040 --> 00:02:00,896
Ebyen, de semèn apre, pwogram ki
te anonse a difize pandan lè pik.

20
00:02:00,896 --> 00:02:07,136
Li genyen dezenfòmasyon klè, distòsyon ak manti brital.

21
00:02:07,136 --> 00:02:13,160
Anplis de sa, y ap fè ou sibi remak difamatwa ak denigran.

22
00:02:13,160 --> 00:02:21,100
Kòm nou te ka atann, deklarasyon ou a ap sèlman
repwodui nan yon fòm ki anpil modifye e ki trè distòsyon.

23
00:02:21,100 --> 00:02:30,106
Tout pwogram nan estriktire konsa pou defans ou
konplètman inonde anba tout akizasyon ak kalomni.

24
00:02:30,106 --> 00:02:31,560
Se pa konsa sa mache!

25
00:02:31,560 --> 00:02:43,820
Ou deside soumèt yon plent bay Biwo Ombudsman SRG a,
kote ou mande tou pou korije enfòmasyon fo SRF te bay la.

26
00:02:43,820 --> 00:02:52,395
An repons, ou resevwa eksplikasyon meprizan an:

27
00:02:52,395 --> 00:02:57,493
Biwo ombisman an pa gen okenn otorite pou
bay ekip editoryal difize a enstriksyon.

28
00:02:57,493 --> 00:03:01,995
Yon koreksyon ka aplike sèlman atravè pwosedi nan lwa sivil.

29
00:03:01,995 --> 00:03:10,771
Si ou konsidere kritik ou a kòm yon plent,
ou dwe bay rezon ki fè pwogram nan vyole

30
00:03:10,771 --> 00:03:17,280
egzijans objektivite a dapre lwa sou difizyon.

31
00:03:17,280 --> 00:03:19,524
Oke.

32
00:03:19,524 --> 00:03:27,937
Etranj, ou te fèk soumèt yon eksplikasyon
kat paj lè w te itilize fòm plent ofisyèl la.

33
00:03:27,937 --> 00:03:41,542
Kidonk, apre ou fin ranpli fòm ofisyèl la yon dezyèm fwa epi
ajoute yon ti fraz san enpòtans, kounye a ou resevwa repons sa a:

34
00:03:41,542 --> 00:03:55,300
Biwo Ombudsman an kenbe ke pwotagonis pwogram sa a se
yon moun kredib, menm si ou fèk pwouve kèk manti evidan.

35
00:03:55,300 --> 00:03:58,560
Yo rejte tout akizasyon yo.

36
00:03:58,560 --> 00:04:06,944
Pwochen etap la ta dwe kontakte Otorite Endepandan
pou Plent nan Radyo ak Televizyon, oubyen UBI pou kout.

37
00:04:06,944 --> 00:04:16,512
Apre ou fin kòmanse vwayaj ou ak yon ti espwa epi voye
de lèt bay UBI a, w ap resevwa okòmansman yon repons

38
00:04:16,512 --> 00:04:22,080
ki di ke plent ou a te voye bay depatman legal SRG a.

39
00:04:22,080 --> 00:04:30,764
Tann yon minit – Biwo Ombidisman SRG la
te deja resevwa plent sa a nan men ou!

40
00:04:30,764 --> 00:04:33,340
Byen, pasyans pote woz.

41
00:04:33,340 --> 00:04:42,000
Kat semèn apre, w ap resevwa deklarasyon an
ki soti nan depatman legal SRG pou UBI a.

42
00:04:42,000 --> 00:04:48,060
Depatman legal la tou kontinye soutni deklarasyon
fo ki te fèt nan pwogram nan ki se sijè plent lan.

43
00:04:48,060 --> 00:04:55,456
Kòm prèv, li site temwayaj temwen
ki gen dout san li pa bay yon adrès.

44
00:04:55,456 --> 00:05:04,128
Temwen sa a yo rele a pa ditou byenveyan anvè ou e
li jis ap tann pou l vrèman pran avantaj sou ou.

45
00:05:04,128 --> 00:05:08,960
Kounye a ou panse ou dwe pran zafè yo nan men ou.

46
00:05:08,960 --> 00:05:17,360
Y ap fè yon sondaj pami anplwaye yo, ki afekte tou
pa deklarasyon fo yo te fè nan pwogram SRF sa a.

47
00:05:17,360 --> 00:05:23,800
Kesyon ou poze anplwaye yo se si ensidan
yo pretann nan pwogram nan te vrèman rive.

48
00:05:23,800 --> 00:05:30,043
Apre sa, w ap resevwa 45 repons, ke mwen
genyen isit la tou, ki demanti deklarasyon yo ak

49
00:05:30,043 --> 00:05:33,984
agiman solid e ki ekspoze yo kòm manti evidan.

50
00:05:33,984 --> 00:05:43,320
Tanpri voye sa yo bay UBI a, ki
pral voye yo bay depatman legal SRG a.

51
00:05:43,320 --> 00:05:54,944
Epi finalman, sèt mwa apre pwogram nan te difize,
UBI a ap fè yon odyans piblik, kote yo envite w.

52
00:05:54,944 --> 00:05:57,688
Natirèlman w ap aksepte envitasyon an.

53
00:05:57,688 --> 00:06:02,464
Men konsiltasyon piblik la se yon vrè eprèv pou ou:

54
00:06:02,464 --> 00:06:10,052
San yo pa pèmèt ou pale, ou oblije koute kijan
yo jistifye fo reprezantasyon evidan nan

55
00:06:10,052 --> 00:06:15,300
pwogram 10vor10 la ak tout kalite kontòsyon legal.

56
00:06:15,300 --> 00:06:24,900
Avoka k ap reprezante komite UBI a menm prezante nouvo agiman
li menm li te fè rechèch sou yo, men ki totalman absid kont ou.

57
00:06:24,900 --> 00:06:32,740
Jiskaprezan, yo te aktyèlman kwè ke sistèm
legal la t ap defann pati ki te sibi enjistis la.

58
00:06:32,740 --> 00:06:36,880
Yo pa t janm atann pou yo fè eksperyans totalman opoze a.

59
00:06:36,880 --> 00:06:51,640
Kèk vwa ki pale pou defann ou yo finalman refize pa
majorite "demokratik" komite UBI a ki favorab SRF la.

60
00:06:51,640 --> 00:06:54,280
Men defèt la fè mal sèlman pou yon ti tan.

61
00:06:54,280 --> 00:07:03,767
Paske pita w ap aprann ke menm si plent ou te depoze bay UBI a te
reyisi, li pwobableman pa t ap mennen anyen

62
00:07:03,767 --> 00:07:12,580
plis pase yon ti nòt sou sit entènèt UBI a
plizyè mwa apre pwogram difamatwa a te difize.

63
00:07:12,580 --> 00:07:22,088
Ki nan dè santèn telespektatè ki te gade pwogram sa
a ki ta panse pou tcheke sit entènèt UBI a plizyè

64
00:07:22,088 --> 00:07:28,364
mwa apre pou wè si pwogram nan te egzak sou plan fakt?

65
00:07:28,364 --> 00:07:35,485
Ou ta ka sèlman fè aplike yon koreksyon nan menm fòma emisyon an
ak nan menm lè emisyon an tankou emisyon

66
00:07:35,485 --> 00:07:43,340
orijinal la atravè lwa sivil – sa vle di nan
tribinal – ki ta mande ou envesti anpil lajan ak tan.

67
00:07:43,340 --> 00:07:48,640
Antretan, sepandan, repitasyon ou deja detwi.

68
00:07:48,640 --> 00:07:52,576
Kòm ou ka imajine, chè telespektatè, egzanp sa a se reyèl.

69
00:07:52,576 --> 00:07:56,017
Kla.TV te fè eksperyans li egzakteman menm jan an.

70
00:07:56,017 --> 00:08:05,312
Lyen ki mennen nan tèks detaye lèt plent Kla.TV yo
voye bay Ombudsman an ak UBI a ka jwenn anba pwogram nan.

71
00:08:05,312 --> 00:08:11,904
Anba pwogram nan, w ap jwenn tou 45
deklarasyon temwen ki konfime reyalite ka a.

72
00:08:11,904 --> 00:08:17,060
E nou sètènman pa sèl moun ki te soufri enjistis konsa.

73
00:08:17,060 --> 00:08:24,579
Pwosesis long pou depoze yon plent ak objektif pou jwenn
yon koreksyon ta, nan pi bon ka a, te lakòz yon ti antre

74
00:08:24,579 --> 00:08:29,376
sou sit entènèt UBI a, ke pwobableman pèsonn pa t ap wè.

75
00:08:29,376 --> 00:08:36,689
An rezime, nou ka di ke kò plent Swis pou
radyo ak televizyon, ki fè pati sistèm legal

76
00:08:36,689 --> 00:08:41,152
Swis la, pa la pou ou lè ou vrèman bezwen yo.

77
00:08:41,152 --> 00:08:44,832
Se tankou ekspresyon "chat la mòde pwòp ke li".

78
00:08:44,832 --> 00:08:50,031
Ou kontinye retounen nan pwen depa a e
konsa ou jwenn tèt ou bloke nan yon sèk visye.