WEBVTT 00:00.100 --> 00:08.740 Kijan Otorite Plent Radyo ak Televizyon Swis yo ede nan ka difamasyon nan medya ak deklarasyon fo? 00:08.740 --> 00:12.460 N ap egzamine kesyon sa a ak yon egzanp ki soti nan lavi reyèl. 00:12.460 --> 00:21.380 Imajine ou resevwa yon lèt ki soti nan yon konpayi medya piblik, tankou Swiss Radio and Television SRF. 00:21.380 --> 00:29.460 Ou ta dwe deside nan yon jou si ou ta renmen reponn kesyon pou yon entèvyou televizyon nan pwogram 10vor10. 00:29.460 --> 00:37.810 Sijè pwogram nan: Moun mechan ap fè akizasyon grav kont ou, yo ap bay manti san rete epi akize ou 00:37.810 --> 00:42.880 kòm moun k ap gaye dezenfòmasyon ak teyori konplo. 00:42.880 --> 00:50.504 Lefèt ke tout pwogram nan chaje ak manti depi nan kòmansman jiska lafen, e ke yo sèlman pèmèt ou fè yon deklarasyon 00:50.504 --> 00:56.020 kout nan entèvyou a, sa deja parèt klè nan demann jounalis la. 00:56.020 --> 00:59.720 Sa pa vrèman ogmante motivasyon ou pou di wi. 00:59.720 --> 01:04.726 Petèt ou kounye a sou vakans oswa ou deja pase yon jounen ki te chaje ak estrès nan travay. 01:04.726 --> 01:06.180 Sa rive pafwa. 01:06.180 --> 01:12.740 E kounye a ou gen sèlman kèk èdtan ki rete pou w dakò pou entèvyou a oswa pou w ekri yon 01:12.740 --> 01:18.497 deklarasyon sou ki repitasyon w pami piblik la depann. 01:18.497 --> 01:26.907 Ou ta dwe sonje tou ke tout deklarasyon ak kont-deklarasyon anvan yo pa mwayen sa a te toujou anpil modifye, 01:26.907 --> 01:32.320 pibliye nan move kontèks, oswa tou senpleman pa pibliye ditou. 01:32.320 --> 01:37.600 Ou finalman deside ekri yon deklarasyon kanmenm. 01:37.600 --> 01:44.840 Men ou pa ka anpeche tèt ou fè difize a konnen klèman ke jiskaprezan pa gen okenn deklarasyon ki pibliye san sansi. 01:44.840 --> 01:53.040 Epi yon moun ta dwe bale devan pòt kay li anvan li pale fò sou lòt moun. 01:53.040 --> 02:00.896 Ebyen, de semèn apre, pwogram ki te anonse a difize pandan lè pik. 02:00.896 --> 02:07.136 Li genyen dezenfòmasyon klè, distòsyon ak manti brital. 02:07.136 --> 02:13.160 Anplis de sa, y ap fè ou sibi remak difamatwa ak denigran. 02:13.160 --> 02:21.100 Kòm nou te ka atann, deklarasyon ou a ap sèlman repwodui nan yon fòm ki anpil modifye e ki trè distòsyon. 02:21.100 --> 02:30.106 Tout pwogram nan estriktire konsa pou defans ou konplètman inonde anba tout akizasyon ak kalomni. 02:30.106 --> 02:31.560 Se pa konsa sa mache! 02:31.560 --> 02:43.820 Ou deside soumèt yon plent bay Biwo Ombudsman SRG a, kote ou mande tou pou korije enfòmasyon fo SRF te bay la. 02:43.820 --> 02:52.395 An repons, ou resevwa eksplikasyon meprizan an: 02:52.395 --> 02:57.493 Biwo ombisman an pa gen okenn otorite pou bay ekip editoryal difize a enstriksyon. 02:57.493 --> 03:01.995 Yon koreksyon ka aplike sèlman atravè pwosedi nan lwa sivil. 03:01.995 --> 03:10.771 Si ou konsidere kritik ou a kòm yon plent, ou dwe bay rezon ki fè pwogram nan vyole 03:10.771 --> 03:17.280 egzijans objektivite a dapre lwa sou difizyon. 03:17.280 --> 03:19.524 Oke. 03:19.524 --> 03:27.937 Etranj, ou te fèk soumèt yon eksplikasyon kat paj lè w te itilize fòm plent ofisyèl la. 03:27.937 --> 03:41.542 Kidonk, apre ou fin ranpli fòm ofisyèl la yon dezyèm fwa epi ajoute yon ti fraz san enpòtans, kounye a ou resevwa repons sa a: 03:41.542 --> 03:55.300 Biwo Ombudsman an kenbe ke pwotagonis pwogram sa a se yon moun kredib, menm si ou fèk pwouve kèk manti evidan. 03:55.300 --> 03:58.560 Yo rejte tout akizasyon yo. 03:58.560 --> 04:06.944 Pwochen etap la ta dwe kontakte Otorite Endepandan pou Plent nan Radyo ak Televizyon, oubyen UBI pou kout. 04:06.944 --> 04:16.512 Apre ou fin kòmanse vwayaj ou ak yon ti espwa epi voye de lèt bay UBI a, w ap resevwa okòmansman yon repons 04:16.512 --> 04:22.080 ki di ke plent ou a te voye bay depatman legal SRG a. 04:22.080 --> 04:30.764 Tann yon minit – Biwo Ombidisman SRG la te deja resevwa plent sa a nan men ou! 04:30.764 --> 04:33.340 Byen, pasyans pote woz. 04:33.340 --> 04:42.000 Kat semèn apre, w ap resevwa deklarasyon an ki soti nan depatman legal SRG pou UBI a. 04:42.000 --> 04:48.060 Depatman legal la tou kontinye soutni deklarasyon fo ki te fèt nan pwogram nan ki se sijè plent lan. 04:48.060 --> 04:55.456 Kòm prèv, li site temwayaj temwen ki gen dout san li pa bay yon adrès. 04:55.456 --> 05:04.128 Temwen sa a yo rele a pa ditou byenveyan anvè ou e li jis ap tann pou l vrèman pran avantaj sou ou. 05:04.128 --> 05:08.960 Kounye a ou panse ou dwe pran zafè yo nan men ou. 05:08.960 --> 05:17.360 Y ap fè yon sondaj pami anplwaye yo, ki afekte tou pa deklarasyon fo yo te fè nan pwogram SRF sa a. 05:17.360 --> 05:23.800 Kesyon ou poze anplwaye yo se si ensidan yo pretann nan pwogram nan te vrèman rive. 05:23.800 --> 05:30.043 Apre sa, w ap resevwa 45 repons, ke mwen genyen isit la tou, ki demanti deklarasyon yo ak 05:30.043 --> 05:33.984 agiman solid e ki ekspoze yo kòm manti evidan. 05:33.984 --> 05:43.320 Tanpri voye sa yo bay UBI a, ki pral voye yo bay depatman legal SRG a. 05:43.320 --> 05:54.944 Epi finalman, sèt mwa apre pwogram nan te difize, UBI a ap fè yon odyans piblik, kote yo envite w. 05:54.944 --> 05:57.688 Natirèlman w ap aksepte envitasyon an. 05:57.688 --> 06:02.464 Men konsiltasyon piblik la se yon vrè eprèv pou ou: 06:02.464 --> 06:10.052 San yo pa pèmèt ou pale, ou oblije koute kijan yo jistifye fo reprezantasyon evidan nan 06:10.052 --> 06:15.300 pwogram 10vor10 la ak tout kalite kontòsyon legal. 06:15.300 --> 06:24.900 Avoka k ap reprezante komite UBI a menm prezante nouvo agiman li menm li te fè rechèch sou yo, men ki totalman absid kont ou. 06:24.900 --> 06:32.740 Jiskaprezan, yo te aktyèlman kwè ke sistèm legal la t ap defann pati ki te sibi enjistis la. 06:32.740 --> 06:36.880 Yo pa t janm atann pou yo fè eksperyans totalman opoze a. 06:36.880 --> 06:51.640 Kèk vwa ki pale pou defann ou yo finalman refize pa majorite "demokratik" komite UBI a ki favorab SRF la. 06:51.640 --> 06:54.280 Men defèt la fè mal sèlman pou yon ti tan. 06:54.280 --> 07:03.767 Paske pita w ap aprann ke menm si plent ou te depoze bay UBI a te reyisi, li pwobableman pa t ap mennen anyen 07:03.767 --> 07:12.580 plis pase yon ti nòt sou sit entènèt UBI a plizyè mwa apre pwogram difamatwa a te difize. 07:12.580 --> 07:22.088 Ki nan dè santèn telespektatè ki te gade pwogram sa a ki ta panse pou tcheke sit entènèt UBI a plizyè 07:22.088 --> 07:28.364 mwa apre pou wè si pwogram nan te egzak sou plan fakt? 07:28.364 --> 07:35.485 Ou ta ka sèlman fè aplike yon koreksyon nan menm fòma emisyon an ak nan menm lè emisyon an tankou emisyon 07:35.485 --> 07:43.340 orijinal la atravè lwa sivil – sa vle di nan tribinal – ki ta mande ou envesti anpil lajan ak tan. 07:43.340 --> 07:48.640 Antretan, sepandan, repitasyon ou deja detwi. 07:48.640 --> 07:52.576 Kòm ou ka imajine, chè telespektatè, egzanp sa a se reyèl. 07:52.576 --> 07:56.017 Kla.TV te fè eksperyans li egzakteman menm jan an. 07:56.017 --> 08:05.312 Lyen ki mennen nan tèks detaye lèt plent Kla.TV yo voye bay Ombudsman an ak UBI a ka jwenn anba pwogram nan. 08:05.312 --> 08:11.904 Anba pwogram nan, w ap jwenn tou 45 deklarasyon temwen ki konfime reyalite ka a. 08:11.904 --> 08:17.060 E nou sètènman pa sèl moun ki te soufri enjistis konsa. 08:17.060 --> 08:24.579 Pwosesis long pou depoze yon plent ak objektif pou jwenn yon koreksyon ta, nan pi bon ka a, te lakòz yon ti antre 08:24.579 --> 08:29.376 sou sit entènèt UBI a, ke pwobableman pèsonn pa t ap wè. 08:29.376 --> 08:36.689 An rezime, nou ka di ke kò plent Swis pou radyo ak televizyon, ki fè pati sistèm legal 08:36.689 --> 08:41.152 Swis la, pa la pou ou lè ou vrèman bezwen yo. 08:41.152 --> 08:44.832 Se tankou ekspresyon "chat la mòde pwòp ke li". 08:44.832 --> 08:50.031 Ou kontinye retounen nan pwen depa a e konsa ou jwenn tèt ou bloke nan yon sèk visye.