Hoe helpen de klachteninstanties voor de Zwitserse radio en televisie bij laster en onjuiste beweringen in de media?
We onderzoeken deze vraag aan de hand van een voorbeeld uit de praktijk.
Stel je voor dat je wordt benaderd door een publieke mediaorganisatie, zoals de Zwitserse Radio en Televisie SRF.
Je moet dan binnen een dag beslissen of je vragen wilt beantwoorden voor een tv-interview in het programma 10vor10.
Onderwerp van het programma: Kwaadwillenden uiten ernstige beschuldigingen tegen je, liegen door hun tanden en beschuldigen
je van desinformatie en het verspreiden van complottheorieën.
Het feit dat het hele programma van A tot Z tegen je gelogen is, en dat je in het interview maar een kleine verklaring
kunt afleggen, blijkt al uit de vraag van de journalist.
Dat maakt je motivatie om te accepteren niet echt groter.
Misschien ben je op vakantie of heb je al een drukke werkdag achter de rug.
Soms gebeurt het.
En nu heb je nog maar een paar uur om in te stemmen met het interview of om een verklaring te
schrijven waarvan je reputatie onder de bevolking afhangt.
Je moet er ook rekening mee houden dat alle eerdere verklaringen en tegenverklaringen van dit medium altijd sterk
zijn ingekort, in de verkeerde context zijn gepubliceerd of gewoon helemaal niet zijn gepubliceerd.
Uiteindelijk besluit je toch een verklaring te schrijven.
Maar je kunt het niet laten om de omroep erop te wijzen dat er tot nu toe geen enkele ongecensureerde verklaring is gepubliceerd.
En mensen zouden eerst hun eigen rommel moeten opruimen voordat ze tekeer gaan over anderen...
Nu, twee weken later, verschijnt het geadverteerde programma op prime time.
Het bevat schaamteloos verkeerde informatie, verdraaiingen en regelrechte leugens.
Je zult ook worden bestempeld met lasterlijke en kleinerende termen.
Zoals te verwachten was, wordt je verklaring slechts op een zeer beknopte en vervormde manier weergegeven.
Het hele programma is zo opgebouwd dat je verdediging volledig wordt overstemd door alle beschuldigingen en laster.
Zo werkt het niet!
Je besluit een zogenaamde "klacht" in te dienen bij het ombudskantoor van SRG, waarin je ook eist dat
de onjuiste informatie van SRF wordt gecorrigeerd.
Je krijgt een afkeurende uitleg als antwoord:
De ombudsman heeft niet de bevoegdheid om instructies te geven aan de redactie van de zender.
Een correctie kon alleen civielrechtelijk worden afgedwongen.
Als je je kritiek als een klacht beschouwt, moet dit worden meegedeeld, met vermelding van de redenen
waarom het programma in strijd is met het beginsel van eerlijkheid onder de omroepwetgeving.
Oké.
Vreemd, je had net een verantwoording van vier pagina's ingediend met het officiële klachtenformulier.
Dus nadat je het officiële formulier een tweede keer hebt ingevuld en een triviale formulierzin
hebt toegevoegd, krijg je nu het volgende antwoord:
Het kantoor van de ombudsman houdt vol dat de hoofdpersoon van het programma in kwestie een geloofwaardig persoon is,
ook al heb je zojuist een handvol waterdichte leugens bewezen.
Alle beschuldigingen worden afgewezen.
De volgende optie is om in beroep te gaan bij de Onafhankelijke Klachteninstantie voor Radio en Televisie (UBI).
Nadat je met een beetje hoop op reis bent gegaan en twee brieven naar het UBI hebt gestuurd, krijg je eerst het antwoord
dat je klacht is doorgestuurd naar de juridische dienst van SRG.
Wacht even - het kantoor van de Ombudsman van SRG had deze klacht al van u ontvangen!
Nou, geduld brengt rozen.
Vier weken later ontvangt u ter informatie de verklaring van de SRG Juridische Dienst aan de UBI.
De juridische dienst blijft ook bij de leugenachtige uitspraken in het aangeklaagde programma.
Als bewijs voert hij een dubieuze getuigenverklaring aan zonder adres op te geven.
Deze zogenaamde getuige staat allesbehalve welwillend tegenover je en wacht er gewoon op om je een loer te draaien.
Dus nu denk je dat je zelf het roer in handen moet nemen.
Ze houden een enquête onder hun werknemers, die ook getroffen worden door de valse verklaringen in dat SRF-programma.
Uw vraag aan de medewerkers is of de incidenten die in het programma worden beweerd daadwerkelijk hebben plaatsgevonden.
Je krijgt dan 45 antwoorden, zoals ik hier heb, die de beweringen weerleggen met waterdichte
argumenten en ze ontmaskeren als solide leugens.
Deze stuur je naar de UBI, die ze doorstuurt naar de Juridische Dienst van SRG.
En tot slot, zeven maanden nadat het programma is uitgezonden, zal het UBI een openbare
raadpleging houden waarvoor je wordt uitgenodigd.
Natuurlijk accepteer je de uitnodiging.
Maar openbare counseling is een echte beproeving voor je:
Zonder zelf aan het woord te komen, moet je luisteren hoe de flagrant valse beweringen in het 10vor10 programma
worden gerechtvaardigd met allerlei juridische kronkels.
De advocaat die de leiding heeft over het UBI-panel komt zelfs met nieuwe,
zelfonderzochte maar compleet absurde argumenten tegen jou.
Tot nu toe hadden ze echt geloofd dat het rechtssysteem zou opkomen voor de partij die onrecht was aangedaan.
Je had nooit verwacht dat je het tegenovergestelde zou ervaren.
De weinige stemmen die voor jouw rechtvaardiging zijn, worden uiteindelijk afgeschoten door de
SRF-vriendelijke "democratische" meerderheid van het UBI-panel.
Maar de nederlaag doet maar even pijn.
Want later kom je erachter dat, zelfs als je klacht bij het UBI succesvol was geweest, dit waarschijnlijk slechts zou
hebben geresulteerd in een kleine notitie op de UBI homepage maanden nadat het lasterlijke programma was uitgezonden.
Wie van de honderden kijkers die naar dit programma hebben gekeken, zou er maanden later nog aan denken om op de
website van het UBI te kijken of het programma waar was?
Je kunt een correctie in hetzelfde uitzendformaat en op hetzelfde tijdstip als het oorspronkelijke programma alleen
afdwingen door middel van een civiele procedure, d.w.z. voor de rechter, waarvoor je veel geld en tijd zou moeten investeren.
Ondertussen is je reputatie toch al verpest.
Zoals je kunt raden, beste kijker, is dit voorbeeld echt.
Kla.TV heeft het zelf ervaren.
De link naar de gedetailleerde bewoordingen van de klachtenbrieven van Kla.TV aan de
ombudsman en het UBI vind je onder het programma.
Onderaan het programma vind je ook de 45 getuigenverklaringen die de feiten in deze zaak bevestigen.
En we zijn zeker niet de enigen die zo'n onrecht is aangedaan.
De lange weg van een klacht met als doel een correctie zou - in het beste geval - hebben geresulteerd in een kleine vermelding
op de UBI-pagina die waarschijnlijk niemand zou hebben gezien.
Samengevat: De Zwitserse klachtenbureaus voor radio en televisie, die deel uitmaken van het Zwitserse
rechtssysteem, laten je in de steek zodra ze serieus nodig zijn.
Het is zoals de uitdrukking "de kat bijt in zijn eigen staart".
Je keert altijd terug naar het beginpunt en zit dus vast in een vicieuze cirkel.